De woonkamer per stijl en per situatie

Wat een stijl vastlegt en wat smaak blijft

Een stijl is geen sfeer maar een reeks beslissingen die je in maten en materialen kunt uitschrijven. Twee kamers met dezelfde bank kunnen de ene keer strak en de andere keer landelijk zijn, en dat verschil zit in de ondertoon van het wit, de glansgraad van het houtwerk en de vraag of een rand recht is of geprofileerd.

Welke beslissing wanneer valt en waarom die volgorde vastligt, staat bij het inrichten van de woonkamer als geheel. Hier gaat het over wat je daarna kiest: welke stijl in jouw kamer, jouw licht en jouw maten standhoudt.

In lijstjes met interieur stijlen voor de woonkamer staan al snel twintig namen naast elkaar. Huiskamer stijlen zijn daarbij hetzelfde als woonkamerstijlen, want huiskamer is alleen het oudere woord voor dezelfde ruimte.

De namen zelf zijn geen beschermde begrippen. Dezelfde inrichting heet in de ene winkel Ibiza style en in de andere coastal, en wat de ene folder landelijk noemt heet elders cottage.

Een stijlnaam werkt daarom slecht als opdracht aan jezelf, en een lijst met knoppen wel. De zes knoppen hieronder staan los van elkaar, en zet je ze alle zes op dezelfde stand, dan herkent iedereen de stijl, ook zonder dat er een typisch meubel in de kamer staat.

Wat je vastlegt	Waar je uit kiest	Hoe je het nameet	Wat er misgaat bij de verkeerde stand
Ondertoon van de neutralen	Warm met geel en rood erin, of koel met blauw en groen erin	Houd een vel printerpapier tegen de wand: wat ernaast geel oogt is warm, wat blauw oogt is koel	Twee neutralen met tegengestelde ondertoon laten elkaar vuil lijken, ook al heten ze allebei gebroken wit
Contrast tussen de grote vlakken	Klein, met alle vlakken dicht bij elkaar, of groot, met wit naast bijna zwart	Vergelijk de lichtreflectiewaarde op het verfblik: gebroken wit ligt rond 75 tot 85 procent, antraciet onder de 10	Groot contrast tekent elke scheve lijn; klein contrast vraagt textuur, anders wordt de kamer vlak
Glansgraad	Mat, zijdeglans of hoogglans	Kijk met een lamp aan onder een schuine hoek langs de wand of het houtwerk	Glans op een wand die niet vlak is tekent elke plamuurplek, en matte lak op een deur die je vastpakt gaat glimmen
Houttoon en aantal houtsoorten	Eiken trekt geel tot grijs, noten roodbruin, teak oranje, grenen geeloranje	Leg twee monsters naast elkaar bij daglicht en kijk naar de ondertoon, niet naar de lichtheid	Drie ondertonen door elkaar leest als toeval; een toon die minstens drie keer terugkomt leest als een keuze
Lijn en vorm van de meubels	Recht en vlak, of gebogen en geprofileerd	Kijk naar de poot en de rand: strak is een hoek van 90 graden, klassiek is een profiel	Een enkel gebogen meubel tussen rechte lijnen leest als een fout, drie gebogen vormen als een keuze
Hoeveel vlak leeg blijft	Van bijna leeg tot vol, met alles ertussen	Tel de zichtbare voorwerpen op een wandvlak en op de salontafel	Een leeg ogende stijl lukt niet zonder gesloten kastruimte: de spullen moeten ergens heen

Vijftien stijlen met hun kleuren, materialen en maten

De tabel hieronder zet vijftien stijlen naast elkaar op de drie dingen die je werkelijk koopt: kleur, materiaal en de ruimte die de stijl nodig heeft. Ligt je kamer al vast, lees hem dan van rechts naar links.

Wat dan opvalt: de meeste stijlen stellen een eis aan de kamer en niet aan je smaak. Een lage Marokkaanse zitbank vraagt ongeveer 250 cm aaneengesloten vrije wand, een diepe Engelse kleur tot de plafondlijst vraagt hoogte, en een strakke inrichting vraagt kastruimte buiten het zicht.

Wat strak en modern concreet betekent in lijn, materiaal en greeploze fronten, werken we uit bij de moderne woonkamer. De luxe kant van het rijtje staat bij een woonkamer in hotel chique, en de Nederlandse variant daarvan bij de stijl van Eric Kuster.

Een natuurlijke of botanische woonkamer, in de winkel vaak naturel genoemd, hangt aan een lijn die binnen begint en buiten doorloopt: grijs verweerd hout, grassen en gedempt groen. Ligt je zithoek aan de tuinzijde, dan houdt een tuin in Baltische stijl diezelfde lijn aan de andere kant van het glas vast.

De kleurnamen komen uit onze eigen kleurenkaart, zodat je ze met hun ondertoon kunt opzoeken. Welke tinten naast elkaar standhouden staat verderop bij de neutralen.

Stijl	Kleuren die de basis vormen	Materiaal, glansgraad en lijn	Wat de kamer ervoor moet hebben
Strak en modern	Kalkwit of koel gebroken wit, met betongrijs of antraciet als tegenvlak	Greeploze fronten, matte muurverf, staal en glas, rechte hoeken	Een aaneengesloten wand van minstens 300 cm en opbergruimte achter een deur
Scandinavisch	Warm wit met licht eiken, en saliegroen als enige accent	Licht hout met zichtbare nerf, wol, matte verf, poten van 15 tot 25 mm	Daglicht: op het noorden zakt dit palet zonder extra lampen weg in grijs
Japandi	Linnen en greige, met zacht zwart in lijnen van hooguit een paar procent	Massief hout, papier, mat, lage meubels met een zithoogte rond 38 tot 42 cm	Lege vlakken, dus gesloten opbergruimte elders in huis
Landelijk	Warm wit en linnen, met olijfgroen of saliegroen op het houtwerk	Geschilderd hout in zijdeglans, natuursteen, linnen en wol, geprofileerde randen	Plinten van 15 tot 20 cm en een diepe vensterbank of schouw om de lijnen aan op te hangen
Boerderij	Zandbeige en olijfgroen boven een donkere houten vloer of plavuizen	Onbehandeld eiken, gietijzer, zichtbare balken, dikke bladen van 4 tot 6 cm	Een vloer die zware meubels draagt en een tafel van 90 tot 100 cm breed, want daar wordt aan gewerkt
Brocante	Kalkwit met vuilroze of grijslila, en geschilderd meubelhout	Patina, geschuurd grenen, emaille, kalkverf, mat en licht krijtend	Hoogte voor oude kasten van 200 tot 220 cm, die onder een plafond van 250 cm met ornamentlijst niet meer passen
Engels	Inktblauw of flessengroen tot de plafondlijst, met warm wit daarboven	Wol, leer, noten en mahonie, lambrisering tot 90 tot 110 cm, zijdeglans op het houtwerk	Wandhoogte: onder 250 cm drukt een donkere kleur tot aan het plafond de kamer omlaag
Frans	Kalkwit en greige, met grijsblauw of vuilroze als bijkleur	Kalkverf, paneeldeuren, natuursteen, visgraatparket, vergulde lijsten	Symmetrie: twee gelijke lampen en twee gelijke fauteuils vragen een wand die dat toelaat
Industrieel	Betongrijs en antraciet, met okergeel als enige warme kleur	Staal, beton, leer, zichtbare leidingen, glans op het metaal en mat op de wand	Zachte lagen tegen de galm: een wollen kleed van 200 bij 300 cm en gordijnen over de volle wand
Marokkaans, Arabisch en oosters	Terracotta, okergeel en flessengroen op kalkwit	Zellige van ongeveer 10 bij 10 cm, tadelakt, bewerkt hout, doorboorde messing lampen	Minstens 250 cm vrije wand voor een lage zitbank van 70 tot 80 cm diep, en een plafond waar een hanglamp in mag
Ibiza	Kalkwit op wand en plafond, met naturel hout en rotan	Kalkverf met structuur, rotan, linnen, ongelakt hout, alles mat	Textuur in plaats van kleur: op het noorden wordt vlak wit hier het snelst grauw
Botanisch en naturel	Saliegroen of mosgroen met linnen en zandbeige	Ongebleekt textiel, rotan, terracotta potten, ruw geweven vloerkleden	Licht voor de planten: voorbij 2 tot 3 m vanaf het glas houdt op het noorden alleen een schaduwsoort het vol
Retro en ouderwets	Okergeel, mosgroen en chocoladebruin op warm wit	Teak en noten met een oranje ondertoon, glas, bouclé, afgeronde hoeken	Meubels uit de jaren vijftig en zestig zijn laag en smal: een bank van 180 bij 80 cm met een zithoogte van 40 cm
Hotel chique en luxe	Urban taupe en zacht zwart met warm wit, zonder felle kleuren	Fluweel, gepolijst steen, messing in zijdeglans, glans op hooguit een paar procent van het oppervlak	Ruimte voor herhaling: twee gelijke lampen, twee bijzettafels en een kleed onder de hele zitgroep
Mannelijk en stoer	Antraciet en flanelgrijs met cognac leer	Leer, staal, donker hout, mat, zware stoffen met voelbaar weefsel	Minstens drie materialen die verschillend aanvoelen, want met zo weinig kleur doet textuur het werk

Warm, rustig, strak of luxe: dezelfde knoppen, andere stand

Veel mensen zoeken geen stijlnaam maar een gevoel: een gezellige woonkamer, een rustige, een strakke of een luxe. Alle vier komen ze neer op andere standen van dezelfde zes knoppen, en dat maakt ze stuurbaar.

Een warm interieur in de woonkamer komt voor het grootste deel uit twee dingen: neutralen met een gele of rode ondertoon, en lamplicht van 2200 tot 2700 K op drie hoogtes. Warme kleuren hebben rood en geel in het licht nodig om terug te kaatsen, dus onder lampen van 4000 K valt datzelfde palet terug naar grijsbruin.

Rust is vooral een kwestie van contrast. Blijven de grote vlakken binnen ongeveer twintig punten lichtreflectie van elkaar, dan hoeft het oog geen sprong te maken en leest de kamer als een geheel.

Een rustige woonkamer waarin ook de looproutes, de plek van de bank en de zichtlijn vanaf de deur meedoen, werken we uit bij de woonkamer volgens feng shui.

Een strakke woonkamer doet het omgekeerde: groot contrast, weinig materialen en elk vlak echt vlak. De prijs daarvan is kastruimte, want deze stand verdraagt geen losse spullen in het zicht.

Een luxe uitstraling leunt niet op dure spullen maar op herhaling en op licht. Twee gelijke lampen naast de bank, twee bijzettafels op de hoogte van de armleuning, een kleed dat onder de hele zitgroep doorloopt, en glans op hooguit een paar procent van het oppervlak.

Wat een mannelijke woonkamer wordt genoemd, in zoekopdrachten ook mannen woonkamer, is meestal een kamer met weinig kleur en veel textuur. Zonder die textuur wordt zo weinig kleur binnen een week kaal in plaats van rustig.

Wat je wilt	Wat je aan kleur doet	Wat je aan licht doet	Wat je aan materiaal doet
Gezellig en warm	Neutralen met een gele of rode ondertoon, met een diepe kleur als tegenwicht op een enkele wand	Vijf punten van 2200 tot 2700 K op drie hoogtes, allemaal dimbaar, en geen lamp recht boven de zithoek	Wol, bouclé, linnen en hout met zichtbare nerf; hoe meer textiel, hoe korter de nagalm
Rustig	Hooguit drie kleuren, allemaal binnen ongeveer twintig punten lichtreflectie van elkaar	Eén kleurtemperatuur binnen een zichtveld, meestal 2700 K, en het licht naar de wanden in plaats van naar het midden	Weinig patroon, één houttoon en gesloten kastfronten in de wandkleur
Strak	Twee neutralen en één accent, meestal koel wit met betongrijs of antraciet	3000 K, spots of lijnverlichting buiten de zichtlijn, en geen zichtbare bron op ooghoogte	Vlakke fronten zonder greep, matte verf en per vlak één materiaal
Luxe	Middendonkere neutralen als urban taupe en zacht zwart, met warm wit erbij	Licht van onderaf en op ooghoogte, dimbaar, en lampen met Ra 90 of hoger zodat stof en steen kleur houden	Fluweel, gepolijst steen en messing, met glans alleen op kleine vlakken
Mannelijk en stoer	Antraciet, flanelgrijs en cognac, zonder pastel of hoge lichtheid	Gericht licht met scherpe schaduw, bijvoorbeeld een spot langs een bakstenen of gestucte wand	Leer, staal, wol en ruw hout naast elkaar, want textuur vervangt hier de kleur

Wit, grijs en donker als basis van de kamer

Wit en grijs leveren de meeste beelden op en ook de meeste misgrepen, want bij deze tinten doet de ondertoon al het werk. Grijs is nooit alleen grijs: er zit blauw, beige of groen in, en pas in jouw licht zie je welke kant het op valt.

Een wit interieur in de woonkamer blijft alleen licht als het ook terugkaatst. Gebroken wit komt meestal tussen 75 en 85 procent lichtreflectie uit en antraciet blijft grofweg onder de 10 procent, en dat verschil merk je het sterkst op de wand tegenover het raam.

Daarom werkt een donkere woonkamer anders dan mensen verwachten. De wand waar het daglicht op valt, kaatst dat licht de kamer in; die donker maken kost je meteen zichtbaar licht, terwijl de wand naast het raam en de wand achter de bank juist wel donker mogen.

Bij grijs hangt alles aan de windrichting. Een warm middengrijs met een beige kern blijft op het noorden grijs zonder blauw te worden, terwijl een neutraal tot licht blauw grijs daar koud en blauwig wordt en de kamer kaler laat ogen dan het staaltje beloofde.

Grijs met wit gaat mis waar de ondertonen elkaar tegenspreken: koel gebroken wit naast een warm lichtgrijs laat het grijs vuil lijken en het wit blauw. Houd binnen een kamer één richting aan, warm of koel, en maak verschil met lichtheid in plaats van met ondertoon.

Een grijsgroene muur in salie of mos is de tussenweg die in Nederlands licht vaak standhoudt. Er zit genoeg geel in om op het noorden niet grauw te worden en genoeg grijs om naast een houten vloer rustig te blijven.

Welke tinten naast elkaar overeind blijven en welke elkaar de verkeerde kant op trekken, kun je per vloer, bank of kozijn opzoeken. Weet je niet zeker welke kant je raam op ligt, dan staat per windrichting wat het licht met kleur en lampen doet.

Tint	Ondertoon	Waar hij hoort	Wat je er niet naast zet
Warm wit	Geel met een spoor rood	Noord en oost, en op plafonds in een kamer met veel hout	Koel gebroken wit, grijsblauw en betongrijs, want ernaast leest het smoezelig
Kalkwit	Krijtachtig, kiest zelf geen kant	Overal waar de vloer of het grootste meubel de kleur mag bepalen	Grote vlakken terracotta of vuilroze, waardoor het ineens als grijs leest
Koel gebroken wit	Blauwgroen	Zuid en kamers met veel glas, en op stalen binnendeuren	Warm wit, linnen, zandbeige en cognac, die het daarnaast geler maakt dan ze zijn
Linnen	Beige met een grijze inslag	Grote wandvlakken in een woonkamer met een houten vloer	Koel wit en grijsblauw, waarnaast het als een vlek leest in plaats van als achtergrond
Zandbeige	Duidelijk geel	Wanden op zuid en west, en op kasten die niet mogen opvallen	Betongrijs, koel wit en grijslila, die het geel troebel maken
Greige	Grijs met beige erin	Noord, en op alle wanden in een kamer met een grijze vloer	Vuilroze en grijslila, want dan lijkt de wand roze aangeslagen
Flanelgrijs	Warm middengrijs met een beige kern	Noord, en op radiatoren en leidingen die je wilt laten wegvallen	Zandbeige en okergeel, die te dicht op dezelfde gele ondertoon zitten
Betongrijs	Neutraal tot licht blauw	Zuid, en op stalen kozijnen en de plint bij een gietvloer	Zandbeige, linnen en warm wit: het grijs wordt vuil en het beige geel
Urban taupe	Grijs, bruin en een spoor rood	West, waar de avondzon hem aards maakt, en op een enkele wand op zuid	Betongrijs, grijsblauw en koel wit, die het rood eruit trekken en de wand paars laten lijken
Saliegroen	Gedempt groen met grijs	Een grijsgroene wand in een kamer op oost of noord	Fel groen in hetzelfde vlak, waardoor de gedempte tint als vergrijsd leest
Inktblauw	Diep grijsblauw zonder paars	Een wand met de bank ertegen, of een boekenkast in een lichte kamer	Noordlicht op een groot vlak: daar wordt het bijna zwart en donkerder dan bedoeld
Antraciet	Bijna zwart met een blauwgroene kern	Kozijnen, binnendeuren en een accentwand in een kamer met veel glas	Chocoladebruin en aubergine: twee donkere vlakken die geen van beide leesbaar blijven
Zacht zwart	Zwart met een spoor bruin	Lijstwerk, lampvoeten en randen, in vlakken van een paar procent	Antraciet, want het verschil is te klein om bedoeld te lijken en te groot om weg te vallen

De doorzonkamer opdelen zonder een muur te zetten

Een doorzonkamer, in advertenties ook doorzonwoonkamer, is de kamer van het naoorlogse rijtjeshuis: ramen aan de voor- en de achterkant, een deur naar de hal en verder niets ertussen. Gangbare maten zijn 350 tot 420 cm breed en 700 tot 900 cm diep, dus de kamer is bijna altijd twee keer zo lang als breed.

Vanaf een verhouding van 1 op 2 werkt één zithoek in het midden niet. Aan beide uiteinden blijft dan een strook over waar niets gebeurt, terwijl twee zones achter elkaar met de doorloop langs één zijde de hele lengte gebruiken.

Woonkamer opdelen doe je met de lichtste ingreep die nog werkt. Een vloerkleed onder een zitgroep, de rug van de bank, een open kast van 35 tot 40 cm diep of een verschil in lichtkleur doen hetzelfde als een wand, zonder dat de zichtlijn naar de tuin verdwijnt.

Houd bij zo'n kast of bank altijd 90 cm doorloop over langs één zijde. Dat is de breedte waarmee je met een wasmand of een dienblad langskomt, en die strook telt vanaf dat moment niet meer als vloer waar iets op kan.

Bij een lange woonkamer met keuken erin ligt de volgorde vast: koken en eten aan de kant van de aansluitingen, zitten aan de tuinzijde. In een kamer van 10 meter lang past er een derde zone tussen, meestal een werkplek van 120 bij 150 cm of een leeshoek van 125 bij 125 cm.

De U-vorm is de opstelling die in zo'n zone het meeste doet: een bank met twee fauteuils tegenover elkaar, met de open zijde naar het scherm of de haard. De maat die daar telt is de afstand tussen twee gezichten, want boven ongeveer 250 cm verhef je je stem tijdens een gesprek.

Wil je twee zones op schaal uitproberen voordat je iets koopt, dan kun je je eigen wandmaten intekenen en de meubels erin verschuiven. Werkt de opstelling op papier, plak hem dan met schilderstape op de vloer en loop er twee dagen omheen.

En suite, herenhuis en de details die er al liggen

Een woonkamer en suite, ook geschreven als ensuite, bestaat uit twee kamers met een brede doorgang ertussen en meestal schuifdeuren met kasten aan weerszijden. De doorgang is doorgaans 120 tot 160 cm breed, en juist die opening maakt beide helften diep.

Geef daarom elke helft één functie en houd de doorgang leeg. Een dressoir of een fauteuil in die zichtlijn haalt de diepte uit beide kamers tegelijk, en dat is precies waar je de indeling voor hebt gekozen.

De kasten naast de schuifdeuren zijn 40 tot 60 cm diep en nemen de opberging over die anders een kastwand kost. In een herenhuis woonkamer met een plafond van 320 tot 380 cm lopen ze vaak door tot boven de deuren, en dan is de bovenste meter alleen met een trap bereikbaar.

Wat mensen een ouderwetse woonkamer noemen, is meestal een kamer waarin die onderdelen nog compleet zijn: lambrisering, ornamentlijst, rozet, paneeldeuren en een hoge plint. Ze bepalen de stijl sterker dan de meubels, want ze zitten vast en ze staan overal in het zicht.

Een donkere wandkleur stopt in zo'n kamer onder de ornamentlijst en niet erboven. Loopt de kleur over de lijst heen, dan verdwijnt het profiel en houd je alleen een donker plafond over dat de kamer merkbaar lager maakt.

Een ronde muur in de woonkamer komt vooral voor in woningen uit de jaren dertig, bij een erker of rond een schoorsteen. Een rechte plint van 18 mm volgt die boog niet, dus daar is een dunnere plint van 9 tot 12 mm nodig of een plint die je in segmenten zaagt.

Origineel onderdeel	Gangbare maat	Wat je ermee doet
Schuifdeuren en suite	Doorgang 120 tot 160 cm, kasten ernaast 40 tot 60 cm diep	Houd de doorgang vrij als zichtlijn en gebruik de kasten voor de opberging die je anders tegen een wand zet
Lambrisering	90 tot 110 cm hoog, of ongeveer een derde van de wandhoogte	In de wandkleur laat je de kamer hoog ogen, in een afwijkende kleur wordt hij juist de horizontale lijn
Ornamentlijst en rozet	Lijst 10 tot 20 cm breed	Schilder ze in de kleur en glansgraad van het plafond, en laat een donkere wandkleur eronder ophouden
Schouw met boezem	100 tot 140 cm breed en 25 tot 40 cm diep	Reken die diepte van de wandlengte af; naast de boezem blijft vaak maar 100 tot 130 cm bruikbare wand over
Paneeldeur	78 tot 88 cm breed en 210 tot 230 cm hoog	Zijdeglans houdt ze schoon op de plek waar je ze aanraakt; mat op een deur gaat daar glimmen
Plint	15 tot 25 cm in oudbouw, 7 tot 12 cm in nieuwbouw	Een hoge plint onder een vlakke moderne deur wringt, dus kies eerst welke van de twee de lijn bepaalt
Ronde hoek of erkerwand	Straal van ongeveer 20 tot 60 cm	Zet er geen kast tegen, maar een rond meubel of niets; plint en lambrisering vragen hier maatwerk
Roedeverdeling in het raam	Roeden van 20 tot 30 mm breed	Ze halen daglicht weg en tekenen een raster op de vloer, dus houd de gordijnen buiten de dagmaat

Een open keuken, een bed of een werkplek in dezelfde ruimte

Een open keuken woonkamer is pas een stijlvraag zodra de keuken meer dan ongeveer een derde van de zichtbare wandlengte inneemt. Vanaf dat punt kijkt de zithoek niet meer naar een keuken maar naar de grootste kastwand van de kamer.

Laat die wand daarom als meubel lezen in plaats van als keuken. Greeploze fronten in de wandkleur, een aanrechtblad dat in één materiaal doorloopt en een plint in de vloerkleur maken het blok rustiger dan welk accessoire ook.

Waar een woonkamer en keuken in een ruimte zitten, is de strook ertussen het echte onderwerp. Een eettafel is daar de rustigste overgang, omdat die bij allebei hoort; tussen twee keukenrijen tegenover elkaar houd je 120 cm aan, want een ovenklep en een lade vragen elk ongeveer 60 cm.

De maten, de zichtlijnen en de afzuiging werken we verder uit bij een woonkamer met open keuken. In een appartement ligt de keuken vaak aan een binnenwand zonder raam, en dan is de kleur van de fronten de enige knop die je nog hebt: hoe dichter bij de wandkleur, hoe minder het blok opvalt.

Voor een bed in de woonkamer geldt een andere regel: het gaat niet om welk bed er past, maar of het overdag uit beeld gaat. Een bed dat blijft staan, leest de hele dag als bed, en dan heb je een slaapkamer met een televisie erin.

Een slaapbank is dicht 90 tot 100 cm diep en uitgeklapt 140 tot 200 cm, een opklapbed dicht 35 tot 45 cm en open 200 tot 215 cm. Teken dat uitgeklapte vlak gestippeld op je plattegrond, want daar staat nu waarschijnlijk je salontafel.

Slapen in de woonkamer vraagt verder vooral opberging voor beddengoed en een tweede lichtkring, want bij een woonkamer slaapkamer combinatie moet je het licht kunnen halveren zonder alles uit te doen. Welke stijl in de slaapkamer zelf standhoudt, staat bij de slaapkamer in jouw stijl.

Planken en lijsten aan de wand, per stijl

Een plank in de woonkamer is de goedkoopste manier om een stijl zichtbaar te maken, en tegelijk de plek waar het eerst misgaat. Wat je erop zet is smaak, wat de plank houdt is rekenwerk.

Boeken wegen ongeveer 25 kg per strekkende meter. Een plank van plaatmateriaal van 18 mm zakt boven 80 tot 90 cm vrije overspanning zichtbaar door, terwijl massief eiken van 40 mm het tot ongeveer 120 cm volhoudt.

De diepte bepaalt de rest. Bij 25 cm blijft een gebonden boek van 16 tot 20 cm binnen de rand, en bij een zwevende plank op een ingeboorde stang loopt het hefboomeffect op met elke centimeter diepte, dus boven 25 cm kantelt de voorzijde omlaag.

Een hele wand vol planken werkt anders dan één losse plank. Een plankenwand in Engelse trant werkt met vakken van 60 tot 80 cm breed en 30 tot 35 cm diep, en die vakmaat is meteen de reden dat de constructie niet doorzakt.

Boven een bank begint de onderste plank 30 tot 40 cm boven de rugleuning van 80 cm, zodat je rechtop kunt zitten. Tussen twee planken houd je 35 cm aan voor pockets en 45 cm voor gebonden boeken.

Voor lijsten geldt één hartlijn van 145 cm, de ooghoogte van wie staat, en boven een bank schuift die naar 150 tot 165 cm. Houd binnen een groep 5 tot 8 cm tussen de lijsten, want boven 10 cm valt de groep uit elkaar in losse lijstjes.

Plank of drager	Dikte, diepte en overspanning	Past bij	Waar het misgaat
Plaatmateriaal van 18 mm, gelakt of gefineerd	20 tot 25 cm diep, hooguit 80 tot 90 cm tussen twee steunpunten	Strak, Scandinavisch	Een plank van 120 cm met boeken zakt in het midden zichtbaar door en komt niet meer recht
Massief eiken van 30 tot 40 mm	25 cm diep, tot ongeveer 120 cm vrij	Landelijk, boerderij, naturel	Massief hout werkt met het vocht mee; laat het twee weken in de kamer liggen voordat je boort
Zwevende plank op een ingeboorde stang	Maximaal 20 tot 25 cm diep	Modern en strak	De hefboom loopt op met de diepte, dus een diepere plank kantelt aan de voorzijde omlaag
Plank op stalen dragers of beugels	25 tot 30 cm diep, een drager elke 60 tot 80 cm	Industrieel, brocante	Een drager die korter is dan tweederde van de plankdiepte laat de voorrand veren
Plankenwand met vakken	Vakken van 60 tot 80 cm breed en 30 tot 35 cm diep	Engels, klassiek	Vakken breder dan 80 cm vragen een dikkere plank of een tussensteun in het midden
Lambrisering van planken	12 tot 18 mm dik, tot 90 tot 110 cm hoog	Landelijk, cottage, Engels	De wand komt 2 tot 4 cm naar voren, dus stopcontacten, plinten en deurlijsten moeten mee
Ladderrek of open plankenrek	30 tot 40 cm diep, steeds 35 tot 45 cm tussen de planken	Brocante, botanisch	Een rek dat alleen tegen de wand leunt, kantelt zodra er gewicht bovenin komt

Welke stijl past bij jouw afmetingen

De afmetingen van je woonkamer bepalen meer dan de stijlnaam. Een stijl die leunt op grote vlakken, diepe meubels of veel contrast vraagt vloeroppervlak en wandhoogte, en die twee zijn niet te lenen.

Reken daarom eerst terug van het grootste meubel. Een driezitsbank van 210 bij 95 cm kost met 45 cm beenruimte en een salontafel van 65 cm diep al 205 cm van de kamerbreedte, en in een kamer van 350 cm breed blijft er dan 145 cm over voor route en kast.

Een woonkamer van 25m2 is meestal ongeveer 5 bij 5 m en gedraagt zich dus als vierkante woonkamer. Die vorm heeft geen natuurlijk zwaartepunt, dus maak er zelf een met een vloerkleed onder de hele zitgroep en zet de bank 20 tot 30 cm van de wand.

In nieuwbouw is de hoogte het knelpunt en niet de vloer. Het Besluit bouwwerken leefomgeving vraagt bij nieuwbouw minstens 2,6 m vrije hoogte in een verblijfsgebied, en bij die hoogte wordt een grote hanglamp of een donkere kleur tot aan het plafond al snel drukkend.

Wat er in een kleine kamer wel en niet standhoudt, met de maten erbij, staat bij een kleine woonkamer inrichten. Voor de grotere kamers geldt het omgekeerde: boven ongeveer 40 m2 valt een enkele zitgroep uit elkaar en heb je twee zones nodig om de ruimte gebruikt te krijgen.

De kamer	Stijlen die hier standhouden	Wat hier niet past en waarom
Tot ongeveer 18 m2	Scandinavisch, Japandi, strak: lichte neutralen en weinig contrast	Diepe loungebanken van 110 cm en donkere wanden op meer dan één vlak; de kamer verliest zowel vloer als licht
25m2 en vierkant, ongeveer 5 bij 5 m	Landelijk, modern, botanisch: stijlen die één duidelijk zwaartepunt verdragen	Symmetrie op alle vier de wanden, want dan krijgt elke wand een meubel en blijft het midden leeg
Doorzonkamer van 380 bij 800 cm, ongeveer 30 m2	Bijna alles, mits je twee zones maakt met de doorloop langs één zijde	Eén zitgroep in het midden: aan beide uiteinden blijft een strook over waar niets gebeurt
Open ruimte van 40 m2 of meer met keuken	Industrieel, modern, hotel chique: stijlen die grote vlakken aankunnen	Kleine losse meubels: die verdwijnen in de ruimte en maken de kamer rommelig in plaats van vol
Nieuwbouw met een plafond van 260 cm	Strak, Scandinavisch, Japandi: lage meubels en horizontale lijnen	Grote hanglampen, hoge lambrisering en kleur tot over de plafondrand, die de hoogte opeten
Herenhuis of jaren dertig met 320 cm of meer	Engels, Frans, brocante, klassiek: stijlen die verticale lijnen nodig hebben	Lage moderne meubels alleen: de wand boven 200 cm blijft dan een lege band
Appartement met één raamrichting	Stijlen met een palet dat op die ene windrichting is gekozen	Twee paletten in één ruimte, want er is geen tweede lichtrichting om het verschil te verantwoorden
Smalle kamer onder 300 cm breed	Naturel, Scandinavisch, met meubels op poten die vloer laten zien	Een hoekbank of een bank van meer dan 240 cm: die vult de breedte en laat geen route over

Twee stijlen combineren zonder dat het rommelig wordt

Bijna niemand woont in één zuivere stijl, en dat hoeft ook niet. Een eclectische kamer werkt zolang er onder de verschillen iets hetzelfde blijft, en dat iets is meestal de ondertoon van de neutralen en de lijn van de poten.

De gewoonte in de interieurwereld is een verdeling van ongeveer 60, 30 en 10 procent: één hoofdkleur op de grote vlakken, één bijkleur op de meubels en één accent in kleine dingen. Dat is geen wet, maar het werkt omdat het oog een duidelijke rangorde nodig heeft om rust te lezen.

Houd bij een mix van twee stijlen de verhouding ongelijk. Een kamer die voor driekwart landelijk en voor een kwart industrieel is leest als een keuze, terwijl half om half als besluiteloosheid leest.

Laat een stijl ook niet abrupt bij de deur ophouden. Een tint die in de woonkamer op de wanden staat, komt in de hal terug op het houtwerk of in een kleiner vlak, en dat is genoeg om het huis als geheel te laten lezen.

Zit je ergens vast, kijk dan eerst naar wat er weg kan. Een woonkamer wordt zelden rustiger van een extra meubel, en soms is de bank zelf het onderwerp: wat er dan voor in de plaats komt staat bij de trend van een woonkamer zonder bank.

Veelgestelde vragen