Ophangen en boren: plug, schroef en het juiste gat

Wat je ophangt bepaalt de punten, de wand bepaalt de plug

Een ophangklus valt uiteen in twee vragen die los van elkaar staan: waaraan het gewicht blijft hangen, en op welke hoogte het ding komt. De eerste vraag gaat over de muur, de tweede over het voorwerp.

De volgorde die werkt loopt van de wand naar het gat. Eerst uitzoeken wat voor muur je voor je hebt, dan wegen wat eraan komt te hangen, dan tellen hoeveel punten dat nodig heeft, en pas daarna de boor en de plug kiezen. Bij de rest van het klussen in huis is de wand net zo goed de eerste vraag, want die bepaalt ook het gereedschap dat je erbij pakt.

Het aantal punten volgt uit de vorm en niet uit het gewicht. Alles wat breder is dan ongeveer 40 cm hangt aan twee punten: met één punt in het midden draait het scheef zodra de deur dichtslaat, en daarna blijft het scheef.

Alles wat van de wand af steekt telt dubbel. Een plank van 25 cm diep maakt een hefboom waarbij de bovenste schroef naar buiten wordt getrokken en de onderste tegen de wand wordt gedrukt, dus reken daar op ruwweg twee keer het gewicht dat erop komt te staan.

De tabel hieronder geeft per voorwerp het gewicht waar wij mee rekenen, het aantal punten en de hoogte. Weet je de wand en het gewicht, dan zet de ophangwijzer op een rij wat er in jouw muur houdt en wat er afvalt.

Wat je ophangt	Reken op	Punten	Wat erin gaat bij een gestuukte steenwand	Hoogte die wij aanhouden
Fotolijst van 30 bij 40 cm met glas	1 tot 2 kg	1, bij een brede lijst 2	X-haak met geharde nagel of een spijkerhaakje	Hartlijn op 145 cm
Ingelijst werk van 70 bij 100 cm	4 tot 7 kg	2, op 10 tot 20 cm uit elkaar	Nylon plug 8 mm met een schroef van 5 bij 60 mm	Hartlijn op 145 cm, boven een bank 150 tot 165 cm
Spiegel van 60 bij 80 cm, glas van 4 mm	5 tot 7 kg met lijst	2, of een doorlopende ophangrail	Twee pluggen 8 mm met spiegelhaken	Hartlijn op 155 cm in de hal
Passpiegel van 60 bij 160 cm, glas van 5 mm	12 tot 15 kg	2 boven, plus een steun onder de onderrand	Nylon plug 8 mm, of leunend met een kantelbeveiliging	Onderkant 15 tot 30 cm boven de vloer
Wandklok van 30 cm in kunststof	0,5 tot 1,5 kg	1	X-haak, of een schroef met plug boven de 2 kg	Hartlijn op 180 cm
Zware klok met een slingerwerk	3 tot 8 kg	1, maar wel in de steen	Nylon plug 8 mm met een schroef van 5 bij 50 mm	Hartlijn 170 tot 200 cm
Wandplank van 80 cm op twee plankdragers	8 tot 15 kg belast, met hefboom het dubbele	2 dragers met elk 2 schroeven	Nylon plug 8 mm, bovenste schroef in het sterkste materiaal	Boven een bureau 45 cm boven het blad
Hangkastje van 60 cm breed	15 tot 30 kg gevuld	4, verdeeld over een ophangrail	Pluggen 8 mm in steen, in een voorzetwand aan de regel	Onderkant 55 cm boven het werkblad
Gordijnrails van 200 cm met gordijn	3 kg stof, plus de ruk bij het dichttrekken	Een steun om de 60 tot 80 cm	Plug 8 mm in de latei, of een schroef in het kozijnhout	12 cm boven het kozijn
Kapstok van 80 cm	10 tot 20 kg met natte jassen	2, liefst allebei in een regel	Schroef direct in het hout achter de plaat	Haken op 170 cm
Televisie van 55 inch met wandbeugel	15 tot 25 kg	4, volgens het gatenpatroon van de beugel	Plug 8 of 10 mm in steen, nooit in gipsplaat alleen	Midden van het scherm op 105 cm

Het gat bepaalt wat de plug houdt

De plug draagt het gewicht niet. Een nylon plug klemt in de steen om het gat heen, en die klemming is zo goed als het gat zelf is: rond, op maat, diep genoeg en schoon.

Drie dingen halen de helft van die klemming weg. Boorstof dat in het gat achterblijft werkt als glijmiddel, een te ruim gat laat de plug meedraaien, en een te ondiep gat zet de schroefpunt op de bodem waarna de plug naar buiten wordt geduwd.

Boor daarom 10 mm dieper dan de plug lang is en blaas of zuig het gat leeg voordat de plug erin gaat. Zit er stucwerk op de muur, tel die laag er dan bij op: bij een plug van 40 mm en 10 mm stuc boor je 55 mm, want de plug hoort in de steen te beginnen en niet in het stuc.

Die stuclaag is de meest onderschatte laag van de klus. Zit de plug half in het zachte stuc, dan trekt hij bij belasting een trechter uit de wand, en dan repareer je een gat van 5 cm in plaats van een gaatje van 8 mm.

De klopstand is het tweede dat vaak verkeerd staat. Klop is bedoeld om hard materiaal te verbrijzelen, dus hij helpt in beton en baksteen en verpest een tegel, kalkzandsteen, gasbeton en elke gipsplaat.

Wand	Boor	Klopstand	Boordiepte	Waar het gat misgaat
Gipsplaat of voorzetwand	8 mm voor een metalen hollewandplug, 10 tot 13 mm voor een kiepplug	Uit, en op lage snelheid	Net door de plaat van 12,5 mm heen	De boor zakt er vanzelf doorheen en schiet de holte in, waar leidingen lopen
Gestuukte steen	6 of 8 mm steenboor	Uit tot je door de stuclaag bent, daarna aan	Pluglengte plus de dikte van het stuc plus 10 mm	Met de klop meteen aan klapt het stucwerk rond het gat eraf
Beton	6 of 8 mm met een hardmetalen punt	Aan	Pluglengte plus 10 mm	Stuit je op wapening, verplaats het gat 3 tot 5 cm en boor niet door
Kalkzandsteen	6 of 8 mm steenboor	Uit of op de lichtste stand	Pluglengte plus 10 mm	Het materiaal is bros en het gat wordt ruim; blijf 5 cm van een hoek en een voeg
Baksteen	6 of 8 mm steenboor	Aan, maar met weinig druk	In oude zachte steen een plug van 50 tot 60 mm	In een buitenmuur zakt de boor na 100 mm weg in de spouw
Gasbeton of cellenbeton	Precies de maat die op de gasbetonplug staat, 8 of 10 mm	Uit	De volle lengte van de plug, meestal 60 tot 100 mm	Met de klop erop maak je een krater in plaats van een gat
Tegels	Tegelboor, daarna wisselen naar een steenboor	Uit tot je door de tegel bent, daarna aan	6 tot 12 mm tegel plus de diepte in de wand erachter	Het glazuur springt eraf en de scheur loopt door tot de volgende voeg
Hout of multiplex	Houtboor van ongeveer 70 procent van de schroefdiameter, 3,5 mm bij een schroef van 5 mm	Uit	Iets minder diep dan de schroef lang is	Binnen 5 cm van een uiteinde splijt het hout als je niet voorboort
Holle bouwsteen	De maat van de kiepplug of de zeefhuls	Uit of op de lichtste stand	Door het buitenwandje van 10 tot 20 mm heen	Met de klop sla je de ribben binnenin stuk en is er niets meer om aan te verankeren

Hoeveel elke bevestiging per punt houdt

Op elke verpakking staat een aantal kilo's, en dat getal komt uit een testopstelling met een verse plaat of een blok beton. De waarden hieronder liggen daar bewust onder, want jouw muur is ouder, poederiger, gestuukt of geverfd.

De getallen gelden per bevestigingspunt in een droge, gezonde ondergrond. Twee punten verdubbelen dat niet: reken met anderhalf keer, want een last trekt zelden precies gelijk aan beide punten. Wat twee punten wel doen is het voorwerp meteen recht houden, en dat scheelt meer dan een zwaardere plug op één plek.

De richting van de kracht telt net zo zwaar als het gewicht. Een lijst trekt langs de wand naar beneden, een kapstok krijgt een ruk naar buiten en een plank maakt een hefboom. Bij alles waar getrokken of aan gehangen wordt, is de schok al gauw het dubbele van het stilstaande gewicht.

De grens tussen wel en niet boren ligt rond de vier kilo per punt op een gesausde of gestuukte wand. Blijft alles daaronder en wil je geen gat, dan is ophangen zonder boren tot ongeveer vier kilo per punt een reële route; daarboven houdt geen enkele lijmverbinding het meer.

Kijk in de tabel ook naar de lege vakjes. Een nylon plug in gipsplaat en een hollewandplug in massieve steen staan er niet voor niets als ongeschikt: ze hebben allebei precies het materiaal nodig dat de ander niet heeft.

Bevestiging	Boren nodig	Per punt in gestuukte steen	Per punt in gipsplaat	Waarvoor je hem pakt
Plakstrip met klittenband	Nee	1 kg	1 kg	Lijstjes en tegeltjes die je regelmatig wisselt
Montagetape van dubbelzijdig foam	Nee	1 kg	1 kg	Vlakke dingen die strak tegen de wand liggen, op tegel tot 3 kg
Spijkerhaakje	Nee	2,5 kg	2 kg	Fotolijsten op stucwerk, gipsplaat of hout
X-haak met geharde nagel	Nee	4 kg	3 kg	De sterkste keuze zonder boormachine, niet in tegel of gasbeton
Montagekit	Nee	3 kg	2 kg	Vaste decoratie die er nooit meer schadevrij af hoeft
Spiegellijmset	Nee	4 kg	3 kg	Spiegels en vlakke panelen, op tegel en glad beton tot 8 kg
Nylon plug met schroef	Ja	15 kg, in beton 25 kg	Ongeschikt, hij draait rond in zijn eigen gat	De standaard voor bijna alles in steen en beton
Kunststof hollewandplug	Ja	Ongeschikt	4 kg	Een klok, een rookmelder of een lijst in een voorzetwand
Metalen hollewandplug	Ja	Ongeschikt	10 kg	Gipsplaat waar geen regel achter zit, niet voor kast of televisie
Kiepplug of tuimelplug	Ja	Ongeschikt	12 kg	Het sterkste in een holle wand of een holle bouwsteen
Schroef direct in de houten regel	Ja	Alleen in houten delen	15 kg	Kapstok, hangkast en wandbeugel achter een voorzetwand
Gasbetonplug	Ja	Alleen in gasbeton, 10 kg	Ongeschikt	Cellenbeton, met een grove draad over 60 tot 100 mm
Keilbout of doorsteekanker	Ja	25 kg, in beton 50 kg	Ongeschikt	Beugels en consoles in beton, niet in kalkzandsteen of gasbeton
Chemisch anker met injectiemortel	Ja	50 kg, in beton 75 kg	Ongeschikt	Zonwering, constructief werk en bros materiaal dat van spreidkracht scheurt

Spijker, schroef of haakje: wat waar in gaat

Een gewone draadnagel in een gestuukte muur is de bevestiging waar de meeste dingen van afvallen. Hij maakt een rond gat in bros materiaal, hij zit er recht in, en het gewicht trekt hem langs diezelfde lijn weer naar buiten.

Het haakje dat wel werkt zet de nagel onder ongeveer 45 graden. Die schuine stand is het hele mechanisme: het gewicht duwt de nagel de wand in in plaats van eruit, en de klemming zit over 20 tot 30 mm materiaal in plaats van alleen in de punt.

Een X-haak met een geharde nagel gaat dwars door de stuclaag tot in de steen erachter en houdt daar tot ongeveer 4 kilo. Hij laat een gaatje van 2 mm achter in plaats van een boorgat van 8 mm, dus de reparatie is een likje verf. In hard beton of harde kalkzandsteen buigt die nagel of springt hij terug, en dan is dit niet je bevestiging.

Een schroef met plug is de enige van de drie die tegen trekken kan. Alles waar aan gerukt wordt, een kapstok, een handdoekhouder, een gordijnrails, hoort daarom aan een schroef en niet aan een nagel, ook als het stilhangende gewicht laag is.

Wie wil ophangen zonder spijkers en zonder gaatje, komt uit bij plaksystemen en klemsystemen. Wat daarvan per soort houdt staat bij haakjes die zonder boren aan de muur blijven, en voor lijstwerk bij een schilderij ophangen zonder spijker of boorgat.

Tik een haakje altijd recht van voren in en houd het met een tang vast in plaats van met je vingers. Een schuine tik buigt de nagel krom, en een kromme nagel maakt het gaatje wijder dan het hoort te zijn.

Op welke hoogte alles aan de muur komt

De hoogtes in huis zijn gewoontes en geen voorschriften, maar ze komen ergens vandaan: uit ooghoogte, uit de hoogte van het meubel eronder of uit de maat van het kozijn. Wie ze aanhoudt, krijgt een wand die rustig oogt zonder dat je kunt aanwijzen waarom.

De maat die het meest oplevert is de hartlijn van 145 cm voor een schilderij, het midden van het werk op ooghoogte van wie staat. Hang alles in dezelfde kamer op die ene hartlijn, ook lijsten van verschillend formaat, dan loopt er een onzichtbare lijn door de ruimte.

Boven een meubel telt de afstand tot dat meubel zwaarder dan de hartlijn. Houd 25 cm tussen de rugleuning of het blad en de onderrand aan, waardoor de hartlijn omhoog schuift naar 150 tot 165 cm.

Een spiegel volgt het gezicht en niet de ooghoogte van een schilderij. In de hal komt de hartlijn op 155 cm, zodat de bovenrand boven het hoofd van de langste huisgenoot uitkomt. Boven een wastafel gaat de onderkant 20 cm boven het blad, want dan kijk je in je gezicht en niet tegen je hals.

Een wandklok hangt hoger dan al het andere, met de hartlijn op 180 cm en een marge van 170 tot 200 cm. Dat is boven ooghoogte en boven de meubels, zodat je hem van de andere kant van de kamer leest zonder dat er iets voor staat.

Meet elke hoogte vanaf de afgewerkte vloer. Ligt die er nog niet, tel de opbouw dan bij je potloodstreep op, want 20 mm ondervloer met tegel verschuift elke hartlijn met precies diezelfde 20 mm.

Wat je ophangt	Hoogte die wij aanhouden	Marge die werkt	Waar de maat vandaan komt
Schilderij, hartlijn boven de vloer	145 cm	140 tot 155 cm	Ooghoogte van wie staat; alles in de kamer op dezelfde lijn
Schilderij boven een bank, onderrand	25 cm boven de rugleuning	20 tot 30 cm	Lager lijkt het werk op de bank te leunen
Schilderij boven een dressoir, onderrand	25 cm boven het blad	20 tot 30 cm	Er past nog een lamp of een vaas voor zonder de lijst te raken
Lijsten in een wandcollage, tussenruimte	6 cm	5 tot 8 cm	Boven 10 cm valt de groep uiteen in losse lijstjes
Lijst in een trapgat, hartlijn	145 cm boven de neus van de trede	140 tot 150 cm	Meet loodrecht boven de trede waar je staat, dan loopt de rij mee met de trap
Spiegel in de hal, hartlijn	155 cm	150 tot 165 cm	De bovenrand moet boven het hoofd van de langste huisgenoot uitkomen
Spiegel boven de wastafel, onderkant	20 cm boven het blad	15 tot 25 cm	Ruimte voor de kraan en het zeeppompje
Wandklok, hartlijn	180 cm	170 tot 200 cm	Boven ooghoogte en boven de meubels, zodat niemand ervoor staat
Televisie, midden van het scherm	105 cm	100 tot 115 cm	Ooghoogte van wie op de bank zit, bij een zitting van 44 cm
Wandlamp, hart	160 cm	150 tot 170 cm	Ooghoogte; in een open lamp kijk je anders recht in de bron
Kapstok, hoogte van de haken	170 cm	160 tot 180 cm	Een lange jas hangt 100 cm af en blijft zo vrij van de vloer
Handdoekhaak naast de wastafel	140 cm	120 tot 160 cm	Binnen handbereik met natte handen
Wandplank boven een bureau, onderkant	45 cm boven het blad	40 tot 60 cm	Een ordner van 32 cm past eronder en je stoot je hoofd niet
Gordijnrails, hoogte boven het kozijn	12 cm	10 tot 15 cm	Het raam lijkt hoger en het gordijn blijft van het glas
Gordijnrails, uitloop naast het kozijn	20 cm per zijde	15 tot 25 cm	Daar parkeert het opzij geschoven gordijn, buiten het daglicht
Hangkastje, onderkant boven het werkblad	55 cm	50 tot 60 cm	Onder 50 cm past de keukenmachine er niet onder

De haak uitrekenen in plaats van de lijst verschuiven

Een lijst hangt niet op de hoogte van zijn haak, want tussen die haak en de bovenrand zit de zakking van het draad of de diepte van het beslag. Reken die mee, dan klopt de hoogte in één keer en hoef je geen tweede gaatje te maken.

De som heeft drie getallen: de hartlijn, de halve hoogte van het werk en de zakking. Span het draad met een vinger omhoog alsof het al aan de haak hangt, en meet hoeveel centimeter er dan tussen dat punt en de bovenrand zit.

Een werk van 80 cm hoog op een hartlijn van 145 cm heeft zijn bovenrand op 185 cm. Zakt het gespannen draad 5 cm onder die rand, dan komt de haak op 180 cm, en 35 cm boven de hartlijn die je had afgetekend.

Hang alles boven de 40 cm breed aan twee punten. Twee haken op 10 tot 20 cm uit elkaar, symmetrisch om het midden, houden het werk recht ook als de wand dat niet is, en ze verdelen het gewicht over twee plekken steen of gips.

Meet de hoogte van beide haken vanaf de vloer en niet vanaf het plafond. Plafonds lopen af en vloeren ook, maar je oog vergelijkt een lijst met de vloer en met de kozijnen ernaast.

Gebruik bij twee punten liever twee D-ringen op de zijlatten dan één gespannen draad. Een draad laat het werk om zijn ophangpunt kantelen bij elke trilling, en twee vaste ringen kunnen dat niet.

Een spiegel ophangen begint bij het gewicht van het glas

Bij een spiegel is het gewicht geen schatting maar een som. Spiegelglas weegt ongeveer 2,5 kilo per vierkante meter per millimeter dikte, dus 4 mm komt uit op 10 kilo per vierkante meter en 6 mm op 15 kilo.

Een spiegel van 60 bij 80 cm in 4 mm beslaat 0,48 vierkante meter en weegt dus bijna 5 kilo. Dezelfde maat in 6 mm met een houten lijst eromheen zit al boven de 8 kilo, en dat is het verschil tussen twee X-haken en twee pluggen in de steen.

Boven ongeveer 10 kilo of een halve vierkante meter hoort een spiegel niet alleen aan lijm. Fabrikanten van spiegellijm adviseren dan een mechanische steun onder de onderrand, een latje of twee klemmen. Dat is een advies en geen norm, maar het scheelt wel of glas dat loslaat naar beneden schuift of op de vloer uiteenvalt.

Gebruik neutraal uithardende spiegellijm en geen gewone siliconenkit. Kit die azijnzuur afgeeft tast de zilverlaag aan de achterkant aan, en dat zie je een half jaar later terug als zwarte vlekken langs de randen.

Breng de lijm aan in verticale rupsen en niet in een gesloten rechthoek. Vocht achter de spiegel moet naar beneden weg kunnen, en in een badkamer bepaalt dat of de onderrand na twee jaar blind slaat.

Draai een spiegelklem of een haak nooit strak tegen het glas. Glas verdraagt geen puntdruk: een klem die klemt in plaats van draagt zet spanning in de rand, en daar begint de scheur. Hoe je de klemmen uitlijnt en hoeveel speling ze houden staat bij een spiegel aan de muur bevestigen met klemmen of haken. Moet er geen gat in de tegels, dan kan een spiegel ophangen zonder boren tot ongeveer 8 kilo op glad glazuur.

Spiegelmaat	Oppervlak	Dikte van het glas	Gewicht van het glas	Wat die maat vraagt
40 bij 60 cm	0,24 m2	4 mm	2,4 kg	Eén punt volstaat op stucwerk, een X-haak houdt dit
60 bij 80 cm	0,48 m2	4 mm	4,8 kg	Twee punten, of een spiegellijmset op tegel
70 bij 100 cm	0,70 m2	5 mm	8,8 kg	Twee pluggen van 8 mm en een steun onder de onderrand
80 bij 120 cm	0,96 m2	5 mm	12 kg	Pluggen met spiegelhaken, lijm alleen is hier te weinig
60 bij 160 cm, passpiegel	0,96 m2	5 mm	12 kg	Vast aan twee punten, of leunend met een kantelbeveiliging
100 bij 200 cm	2,0 m2	6 mm	30 kg	Spiegelklemmen in massieve steen of een chemisch anker, nooit in gipsplaat

Een wandklok ophangen, van licht tot zwaar

Een wandklok hangt bijna altijd aan één punt, want achterop zit één sleutelgat. Datzelfde sleutelgat is de reden dat een klok scheef gaat hangen: het gat is ruimer dan de schroefkop, dus de klok zoekt zelf zijn plek.

Draai de schroef daarom niet helemaal aan. Laat 3 tot 5 mm tussen de kop en de wand, zodat de klok over de hals van de schroef zakt en vlak tegen de wand komt in plaats van op de kop te balanceren.

Tot anderhalve kilo volstaat op een gestuukte wand een X-haak of een spijkerhaakje. De vraag of je een klok ophangt met een spijker of met een schroef wordt beslist door het gewicht: boven de 2 kilo gaat er een schroef met een plug in, want een nagel in bros stucwerk wordt langzaam uit zijn gat getrokken.

Een zware klok ophangen is een ander verhaal. Een stationsklok of een klok met een slingerwerk weegt 3 tot 8 kilo en hoort met een plug van 8 mm in de steen te zitten, niet aan de gipsplaat van een voorzetwand. Zit daar geen steen achter, zoek dan de houten regel.

Een klok met een slinger stelt nog een eis die niets met gewicht te maken heeft: de kast moet loodrecht hangen en de slinger moet naar beide kanten even ver uitslaan. Hangt hij scheef, dan tikt hij ongelijk en staat hij binnen een dag stil, en dat is geen mankement maar een kwestie van de kast rechtzetten.

Kies de hoogte naar waar je hem leest en niet naar waar de wand leeg is. Op 180 cm kijk je over de meubels heen; boven een deurkozijn op 210 cm kijk je er zo steil tegenaan dat je de wijzers slechter onderscheidt, en je moet er met een opstapje bij kunnen om de batterij te wisselen.

Gordijnrails ophangen, en wat een erker anders maakt

Een gordijnrails bezwijkt niet onder het gewicht maar onder de ruk. Het gordijn zelf is licht, maar wie het elke avond met een zwaai dichttrekt, belast de buitenste steun met een veelvoud van dat gewicht.

Reken het gewicht toch uit, want daar volgt het aantal steunen uit. Verduisterende stof weegt 250 tot 350 gram per vierkante meter, en met tweemaal de railbreedte aan stof kom je bij een raam van 200 bij 250 cm op ongeveer 10 vierkante meter en dus op zo'n 3 kilo.

Zet de steunen om de 60 tot 80 cm en altijd binnen 10 cm van elk uiteinde. Bij zware of dicht geplooide stof ga je naar 50 cm, want een rail die tussen twee steunen doorzakt laat de runners stroef lopen, en dan trekt iedereen er harder aan.

De rail komt 12 cm boven het kozijn, met 10 tot 15 cm marge, en loopt 20 cm per zijde door naast het kozijn. Die uitloop is de parkeerplek van het opengeschoven gordijn; zonder die 20 cm hangt je stof overdag voor het glas.

Boven het kozijn zit vaak een betonnen latei van ongeveer 10 cm hoog. Die is hard om in te boren maar houdt uitstekend: een plug van 8 mm met een schroef van 5 bij 60 mm zit er muurvast in. Zit de rail in het houten kozijn zelf, dan gaat er een houtschroef in zonder plug.

In een erker geldt dit alles ook, behalve bij de hoeken. Erker gordijnrails bestaan uit één gebogen rail of uit rechte stukken met hoekverbinders, en het verschil zit in de vraag of de runners de bocht door kunnen of dat je elke haak met de hand om de hoek duwt.

Meet in een erker eerst alle hoeken na. Een erker die op de bouwtekening 135 graden is, staat in het echt zelden precies zo, en een rail die op 135 graden is gebogen sluit dan aan één kant niet aan tegen de muur. Leg er een sjabloon van karton tegenaan en teken de werkelijke hoek over.

Soort erker	Wat erin komt	Waar het op vastloopt
Rechthoekige erker met twee hoeken van 90 graden	Drie rechte railstukken met twee gebogen hoekdelen	Een scherpe hoekverbinder stopt de runners; alleen een ruime bocht laat de haken passeren
Schuine erker met drie vlakken en stompe hoeken	Eén rail, op maat gebogen naar de gemeten hoeken	De hoek wijkt af van de tekening; meet met een kartonnen sjabloon en niet met de plattegrond
Ronde of getoogde erker	Rail uit één stuk, door de leverancier op de straal gebogen	In de bocht staan de steunen dichter, om de 40 tot 50 cm, anders wringt de rail zich krom
Erker met het kozijn tot tegen het plafond	Plafondmontage, met de rail 5 tot 10 cm uit het glas	In een betonnen plafond een plug van 6 mm; onder een houten verdiepingsvloer schroef je in de balk
Erker met een radiator onder het raam	Gordijn tot 2 cm boven de vensterbank	Stof die voor de radiator valt houdt de warmte achter het gordijn en laat die tegen het koude glas weglopen
Erker in een huurwoning waar niet geboord mag worden	Klemmende of spannende ophangsystemen in de dag van het kozijn	Die dragen weinig en hangen in het raamvlak, dus ze werken voor vitrage en niet voor verduistering

Planken, plankdragers en alles wat van de wand af steekt

Een plank belast zijn bevestiging anders dan een lijst. Het gewicht hangt niet langs de wand naar beneden maar staat een stuk ervoor, en dat verschil maakt van elke schroef een hefboom.

De som is eenvoudig. Zitten de twee schroeven van een plankdrager 15 cm boven elkaar en ligt het zwaartepunt van wat erop staat 12 cm uit de wand, dan trekt 10 kilo op de plank met ongeveer 8 kilo aan de bovenste schroef. Die bovenste schroef hoort daarom in het sterkste materiaal dat de wand te bieden heeft.

In een voorzetwand zoek je daarvoor de houten regel. Een metalen hollewandplug houdt statisch tien kilo, maar die trek scheurt op termijn een halve maan uit het gips, en dat gaat langzaam genoeg om onopgemerkt te blijven.

De plank zelf is de tweede grens. Massief hout van 18 mm buigt boven een overspanning van 80 tot 90 cm zichtbaar door met boeken erop, en recht wordt dat niet meer. Zet er een derde drager tussen of neem 27 mm.

Bij blinde plankdragers, de pennen die in de plank verdwijnen, loopt de hele hefboom door één pen in het hout. Dat type vraagt dus een massieve plank en een massieve wand, en in gipsplaat is het niet op zijn plek.

Plankdragers zonder boren bestaan, maar ze verschuiven die grens niet: een plakverbinding houdt op stucwerk vier kilo per punt, en met de hefboom erbij blijft daar een plankje voor een plant van over. Wat er dan wel kan staat bij een plank ophangen zonder boren.

Wil je in huis helemaal schroefloos werken, dan kom je uit bij klemmen tussen vloer en plafond, haken over een deurblad en railsystemen die op het kozijn steunen. Welke daarvan wat draagt staat bij een ophangsysteem zonder boren kiezen.

Ophangwijzer

Kies je wandtype en het gewicht van wat je wilt ophangen. Je ziet welke bevestiging het houdt, tot hoeveel kilo, en wat je beter niet doet. Open de volledige ophangwijzer

Veelgestelde vragen