Is mangohout duurzaam? Herkomst, keurmerk en levensduur

Duurzaam betekent bij hout twee verschillende dingen

Wie vraagt of mangohout duurzaam is, kan twee dingen bedoelen, en op die twee vragen krijg je een tegengesteld antwoord. In de betekenis van milieu kan mangohout goed uitpakken, omdat het hout meestal van fruitbomen komt die al jaren vrucht hebben gedragen. In de betekenis die de houtbranche gebruikt, is mangohout juist niet duurzaam.

Die tweede betekenis komt uit de Europese norm EN 350, die houtsoorten indeelt naar hun natuurlijke weerstand tegen schimmels die hout afbreken. Klasse 1 is zeer duurzaam en klasse 5 niet duurzaam, en mangohout zit in klasse 5, samen met beuken en rubberhout. Hoe hout zich als meubelmateriaal verder gedraagt naast bekleding, staat in het overzicht van stof, leer en hout in meubels.

Voor een meubel binnen is klasse 5 geen bezwaar. Schimmels breken hout pas af boven ongeveer 20 procent vocht, en in een verwarmde kamer zit hout rond de 8 tot 11 procent; buiten, in een vochtige berging of vlak bij de douche verandert dat wel.

De milieuvraag laat zich niet met één ja of nee beantwoorden, omdat hij uit vijf deelvragen bestaat: waar komt de boom vandaan, is dat aan te tonen, wat kost het vervoer, hoe goed is het hout gedroogd, en hoe lang blijft het meubel in gebruik. De tabel zet ze naast elkaar, met wat er per vraag de doorslag geeft.

Wat je met duurzaam bedoelt	Hoe mangohout scoort	Waar het van afhangt
Weerstand tegen schimmel en rot volgens EN 350	Klasse 5, niet duurzaam	Binnen in een verwarmde kamer speelt het geen rol, buiten en in natte ruimtes wel
Herkomst van de boom	Meestal fruitbomen waarvan de opbrengst terugloopt, zonder dat er bos voor wijkt	Zonder certificaat is niet na te gaan of dat voor jouw meubel ook geldt
Aantoonbaarheid	Gecertificeerd mangohout is te koop, maar lang niet elk meubel heeft een code	Een licentiecode die je zelf opzoekt, niet het woord duurzaam op een kaartje
Transport naar Nederland	Minder zwaar dan vaak gedacht, omdat het grootste deel van de reis over zee gaat	De scheepsroute en hoeveel kilometer er daarna nog over de weg gaat
Drogen en verwerken	Gevoelig: vers mangohout krijgt snel schimmel en insecten	Of het hout kort na het zagen in een droogkamer tot 8 tot 10 procent vocht is gebracht
Levensduur van het meubel	Tientallen jaren is haalbaar met een massief blad en een afwerking die je bijwerkt	Massief of fineer, de plek in huis en het onderhoud

Waar mangohout vandaan komt en waarom de boom wordt gekapt

Mangohout komt van dezelfde boom als de vrucht, Mangifera indica. India is de grootste mangoproducent ter wereld en levert ook het meeste mangohout dat in Nederlandse winkels staat, met de meubelindustrie rond Jodhpur in Rajasthan als bekend centrum. Kleinere hoeveelheden komen uit Zuidoost-Azië.

Een mangoboom draagt tientallen jaren vrucht. Loopt de opbrengst terug, of wil de teler de boomgaard vernieuwen met jongere bomen, dan gaat de oude boom om, en dat hout werd lang vooral verstookt. Dat het nu tot meubels wordt verwerkt, is de kern van het duurzame verhaal, en die kern klopt: er hoeft geen bos voor te wijken.

Wat er vaak aan wordt vastgeknoopt, klopt minder goed. Dat er voor elke gekapte boom een nieuwe wordt geplant, is een gewoonte van telers die fruit willen blijven oogsten en geen garantie, want een boomgaard kan ook plaatsmaken voor een ander gewas of voor bebouwing. En aan een plank zie je niet of de boom ooit vrucht droeg of alleen om het hout is geveld.

Ook de bewering dat het kappen CO2-neutraal is, gaat te ver. Het hout houdt zijn koolstof vast zolang het meubel bestaat en geeft hem weer af als het wordt verbrand of verrot.

Een jonge boom heeft jaren nodig om evenveel vast te leggen als de oude die ervoor weg ging. Neutraal wordt het pas over de levensduur van meubel en nieuwe boom samen, en alleen als die nieuwe boom er echt komt.

Mangohout staat daarin niet alleen. Rubberhout komt van bomen die worden gekapt als de latexopbrengst terugloopt, met hetzelfde voordeel en dezelfde kanttekening: de herkomst is gunstig, maar zonder bewijs blijft het een verhaal.

Welke keurmerken en papieren je kunt navragen

Voor hout bestaan twee soorten bewijs, en in winkels lopen die vaak door elkaar. Het eerste zegt dat het hout legaal is gekapt en vervoerd, het tweede dat het bos of de boomgaard volgens vaste regels wordt beheerd. Legaal is de ondergrens, beheerd is wat je met duurzaam bedoelt.

Voor legaliteit zorgt de wet al. Sinds 2013 moet het bedrijf dat hout of houten meubels als eerste op de Europese markt brengt, volgens de Europese houtverordening nagaan of het hout legaal is gekapt, en de ontbossingsverordening die haar opvolgt scherpt dat aan. In India bestaat daarnaast Vriksh, een standaard voor de legaliteit van hout die door de exportraad voor handwerkproducten is opgezet, en ook die zegt niets over herplant.

Voor beheer zijn FSC en PEFC de twee systemen. Een FSC-product heeft een licentiecode die begint met FSC-C, gevolgd door zes cijfers, en die code zoek je op in de openbare certificatendatabase van FSC, waar staat welk bedrijf hem voert en voor welke producten.

Let daarbij op de toevoeging achter het logo. FSC 100% betekent dat al het hout uit gecertificeerd beheer komt, FSC Mix dat er ook gecontroleerd hout zonder certificaat in mag zitten, en FSC Recycled dat het om hergebruikt materiaal gaat.

Woorden als duurzaam, eco of verantwoord zonder code zijn geen bewijs, en dat werkt precies zoals bij bekleding: wat er achter de term vegan leer zit is meestal gewoon polyurethaan. Zo'n naam belooft iets over herkomst en zegt niets over het materiaal of over hoe lang het meegaat.

Wat je te zien krijgt	Wat het aantoont	Wat het niet aantoont
FSC-logo met licentiecode FSC-C en zes cijfers, met de toevoeging 100%	Al het hout komt uit gecontroleerd beheer, en de keten tot aan de verkoper is ook gecontroleerd	Hoe goed het hout gedroogd is en hoe lang het meubel meegaat
FSC Mix	Een deel komt uit gecertificeerd beheer, de rest is gecontroleerd op herkomst of hergebruikt	Welk aandeel van jouw meubel uit gecertificeerd beheer komt
FSC Recycled	Het hout is hergebruikt materiaal	Welke houtsoort het is en hoe die zich binnen gedraagt
PEFC-logo met code	Beheer volgens een nationaal systeem dat PEFC heeft erkend	Net als bij FSC niets over droging, constructie of afwerking
Vriksh-certificaat uit India	Het hout is legaal ingekocht en vervoerd	Dat er een nieuwe boom is geplant of dat de boomgaard blijft bestaan
Verklaring dat het hout van afgedankte fruitbomen komt	Wat de leverancier over zijn inkoop zegt	Iets wat jij kunt controleren, want aan het hout zie je het niet
Duurzaam, eco of verantwoord hout op het kaartje, zonder code	Niets	Alles wat hierboven wel wordt aangetoond

Hoeveel CO2 er in een tafel van mangohout zit en wat de zeereis kost

De verre reis is het argument dat het vaakst tegen mangohout wordt gebruikt, en het valt kleiner uit dan het klinkt. Een containerschip stoot per ton lading per kilometer ruwweg 10 tot 20 gram CO2 uit, een volle vrachtwagen 60 tot 100 gram. Afstand zegt dus weinig zolang je niet weet met welk vervoermiddel die wordt afgelegd.

Reken het na voor een eettafel van 50 kg. Van een haven aan de westkust van India naar Rotterdam is het via het Suezkanaal ongeveer 11.000 km en om Kaap de Goede Hoop bijna 20.000 km, en dat komt neer op 5 tot 20 kg CO2 voor de zeereis. Een eiken tafel van hetzelfde gewicht die 1.200 km per vrachtwagen uit Oost-Europa komt, kost 4 tot 6 kg.

Tegenover die uitstoot staat de koolstof in het hout zelf. Droog hout bestaat voor ongeveer de helft uit koolstof, en elke kilo koolstof komt overeen met 3,7 kg CO2. Een massief blad van 180 bij 90 cm en 4 cm dik weegt in mangohout 35 tot 45 kg en houdt daarmee 60 tot 75 kg CO2 vast.

Die opslag is tijdelijk. Hij telt zolang het meubel in gebruik is en verdwijnt zodra het in de verbrandingsoven belandt, en daarom is levensduur de grootste post op de hele rekening. Een tafel die dertig jaar staat, houdt die 60 tot 75 kg dertig jaar vast en voorkomt dat er in die tijd twee of drie andere tafels worden gemaakt en vervoerd.

Wat op geen enkel kaartje staat, is de energie voor het drogen. Mangohout moet kort na het zagen de droogkamer in, en hoeveel CO2 dat kost, hangt af van wat er onder de ketel brandt: afval uit de eigen zagerij of fossiele brandstof. Het is een eerlijke vraag aan een leverancier, en wie hem kan beantwoorden, weet meestal ook meer over de rest van zijn keten.

Hoe mangohout zich verhoudt tot teak, eiken en andere houtsoorten

Mangohout wordt vaak gunstig afgezet tegen teak, mahonie en eucalyptus, met als argument dat die uit regenwoud komen. Dat klopt zo niet meer: een groot deel van het teak komt tegenwoordig uit plantages en eucalyptus is vrijwel altijd plantagehout. Echte mahonie staat sinds 2003 op bijlage II van het CITES-verdrag en mag alleen met een exportvergunning worden verhandeld.

Het echte verschil tussen de soorten zit in twee dingen: hoe goed de herkomst te controleren is, en hoe het hout zich binnen en buiten houdt. Met 550 tot 700 kg per kubieke meter is mangohout ongeveer even zwaar als teak, maar het mist de oliën die teak buiten beschermen, en het is iets zachter dan eiken.

Voor een meubel binnen maakt de duurzaamheidsklasse weinig uit en tellen de herkomst, de droging en de hardheid. Voor een tuintafel is het omgekeerd, en daar valt mangohout af, net als beuken en rubberhout.

De klasse in de tabel gaat over kernhout, het binnenste deel van de stam. Het lichtere spinthout aan de buitenkant is bij vrijwel elke soort niet duurzaam, en juist in planken van jonge plantagebomen zit daar relatief veel van.

Houtsoort	Waar het in de handel vandaan komt	Natuurlijke duurzaamheid, klasse 1 tot 5	Waar je naar vraagt
Mangohout	India, verder Zuidoost-Azië; bomen uit fruitboomgaarden	5, niet duurzaam	Licentiecode, vochtgehalte na het drogen, massief of fineer
Rubberhout	Thailand, Maleisië, Indonesië en Vietnam; bomen waarvan de latexopbrengst terugloopt	5, niet duurzaam	Of en waarmee het tegen insecten is behandeld
Teak	Plantages in Azië, Afrika en Latijns-Amerika, en natuurbos in Myanmar	1 bij oud kernhout, lager bij jonge plantagebomen	Plantage of natuurbos, en een licentiecode
Europees eiken	Frankrijk, Duitsland en Oost-Europa	2 voor het kernhout	Hoeveel licht spinthout er langs de randen van de planken zit
Beuken	Europa	5, niet duurzaam	Werkt sterk bij wisselend vocht, dus alleen voor binnen
Grenen	Scandinavië en Oost-Europa	3 tot 4 voor het kernhout	Zacht: een stoelpoot of een sleutelbos laat een deuk na
Mahonie	Midden- en Zuid-Amerika	2 tot 3	Een CITES-vergunning, en of het echte mahonie is of een andere soort onder die naam
Acacia	Plantages in Zuidoost-Azië; robinia uit Europa wordt ook zo genoemd	Verschilt per soort; robinia 1 tot 2	De botanische naam, want die bepaalt of het buiten kan
Gerecycled hout	Oude balken, vloeren en meubels	Die van de oorspronkelijke soort	Welke soort het is, en of oude spijkers en verflagen zijn verwijderd

Waarom slecht gedroogd mangohout scheurt en trekt

Hout neemt vocht op uit de lucht en geeft het weer af, tot het in evenwicht is met de luchtvochtigheid om zich heen. Dat evenwicht ligt vast: bij 20 graden en 50 procent luchtvochtigheid komt hout uit op ongeveer 9 procent vocht, bij 30 procent op 6 procent. Het krimpt als het droogt en zwelt als het vocht opneemt, vooral in de breedte van een plank en nauwelijks in de lengte.

Mangohout werkt daarbij meer dan teak. Een massief blad van 90 cm breed kan tussen een droge stookwinter en een vochtige nazomer 4 tot 10 mm in breedte verschillen, en dat is geen gebrek maar natuurkunde, zolang de constructie het blad die ruimte geeft.

Het gaat mis als hout te nat een meubel wordt. In een vochtig klimaat komt hout dat aan de lucht droogt uit op 12 tot 16 procent, en in een Nederlandse huiskamer zakt het daarna in het stookseizoen naar 7 tot 9 procent. Die laatste krimp gebeurt dan in het meubel zelf: laden gaan klemmen, panelen trekken scheef en aan de kopse kanten van een blad komen scheuren.

Daarom vraag je naar hout dat in een droogkamer tot 8 tot 10 procent is gebracht. Dat is het vochtgehalte waar hout in een kamer van 45 tot 55 procent luchtvochtigheid vanzelf naartoe gaat. Tussen 45 en 60 procent ligt hout in huis het rustigst, dezelfde marge die ook voor een houten vloer geldt.

Vers mangohout heeft nog een reden om snel te drogen. Boven ongeveer 20 procent vocht krijgen schimmels vat op het hout, en de zwarte lijnen die je in sommig mangohout ziet, zijn de grenzen tussen schimmelkolonies die groeiden voordat het hout droog was.

Luchtvochtigheid bij 20 graden	Vocht in het hout, ongeveer	Waar je dit tegenkomt	Wat een meubel van mangohout dan doet
30 procent	6 procent	Een vorstperiode in een goed verwarmd huis	Krimpt: naden gaan open en kopse kanten kunnen inscheuren
40 procent	8 procent	Een gewoon stookseizoen	Het blad is op zijn smalst; hout dat tot 8 procent is gedroogd blijft hier rustig
50 procent	9 procent	Voorjaar en najaar binnen	In evenwicht met hout dat goed gedroogd is
60 procent	11 procent	Een vochtige zomer binnen	Zwelt: laden en deuren gaan stroever lopen
70 procent	13 procent	Een onverwarmde berging of schuur	Boven 12 procent kan houtworm in het hout leven
80 procent	16 procent	Buiten onder een overkapping in herfst en winter	Zwelt sterk en trekt krom als één zijde natter wordt dan de andere
90 procent	20 procent	Buiten in nat weer of in een natte kelder	Schimmels kunnen het hout afbreken, en klasse 5 biedt daar geen weerstand tegen

Massief, fineer of een print met houttekening

Op het kaartje staat mangohout, maar daaronder kunnen drie heel verschillende meubels zitten. Een massief blad is over de hele dikte hout, bij fineer is een laag mangohout van 0,5 tot 0,6 mm op een plaat van mdf of spaanplaat gelijmd, en bij een print zit er geen mangohout in, alleen een afbeelding ervan in een laag melaminehars.

Voor de duurzaamheid pakken ze elk anders uit. Fineer haalt uit één stam vele malen meer oppervlak dan massief, maar een laag van 0,6 mm verdraagt hooguit één lichte schuurbeurt. Een massief blad van 40 mm kun je bij krassen, kringen en brandplekken keer op keer opschuren, en dat verschil bepaalt of het meubel na tien jaar wordt opgeknapt of weggegooid.

Een print gedraagt zich als kunststof. De laag houdt vlekken goed tegen, maar een beschadiging is niet te herstellen en de plaat eronder zwelt op als er water langs een naad komt. Het is voor hout wat kunststof die zich als leer voordoet voor een bank is: het oogt als het materiaal zonder er de eigenschappen van te hebben.

Massief hout herken je aan de rand. De tekening loopt vanaf het bovenvlak ononderbroken over de zijkant door, en aan de kopse kant zie je de open eindjes van de houtvezels en voel je dat die ruwer is dan het bovenvlak. Bij fineer zit er een kantlat of een strook langs de rand, en bij een print komt dezelfde kwast of vlek op vaste afstand terug.

Veel kasten van mangohout combineren de twee: een massief frame met panelen of een blad van fineer. Dat is geen bedrog zolang het zo wordt verkocht, maar het blad is het deel dat slijt en dus het deel waar je naar vraagt.

Wat er onder de naam zit	Hoe je het ziet	Wat een kras of kring betekent	Gewicht van een blad per vierkante meter
Massief mangohout van 30 tot 40 mm	De tekening loopt over de rand door; de kopse kant is ruw en open	Opschuren en opnieuw afwerken, en dat meer dan eens	17 tot 28 kg
Mangofineer op mdf of spaanplaat	Een kantlat of strook langs de rand; de onderkant is vaak een ander fineer	Eén keer licht schuren kan, daarna ligt de plaat bloot	11 tot 14 kg bij een plaat van 18 mm
Print van mangohout in melaminehars	Dezelfde kwast of vlek op vaste afstand; vlak en koel onder je hand	Niet te herstellen; langs een beschadigde naad zwelt de plaat op	11 tot 14 kg bij een plaat van 18 mm
Massief frame met panelen van fineer	Poten en stijlen massief, zijpanelen en blad met een kantlat	Het massieve deel is herstelbaar, het fineer nauwelijks	Hangt af van de verhouding tussen frame en panelen

Onderhoud dat de levensduur van mangohout echt verlengt

Een meubel van mangohout gaat lang mee zolang vocht van buitenaf niet in het hout komt. De afwerking is de laag die dat tegenhoudt, en onderhoud bestaat uit die laag heel houden. Welke afwerking erop zit, bepaalt hoe je dat doet.

Afnemen met een goed uitgewrongen doek is bij elke afwerking het gewone werk. Een natte doek laat water in de naden en langs de rand van het blad achter, en daar trekt het in het hout voordat het opdroogt.

Meubelpoets met siliconen hoort er niet op, en daar is een concrete reden voor. Siliconen dringen in de nerf en blijven daar zitten, waardoor olie of lak later niet meer hecht en in kraters terugtrekt, en dan moet het blad eerst diep worden geschuurd. Ammoniak en allesreiniger lossen olie en was op en maken de beschermlaag bij elke beurt dunner.

Een geolied blad vraagt het meeste bijhouden en is het makkelijkst te herstellen. Zolang water als druppels op het blad blijft staan, is de laag in orde. Trekt een druppel binnen een paar minuten in en wordt de plek donker, dan is het tijd om bij te oliën, op een eettafel een tot twee keer per jaar.

Beits is geen bescherming maar kleur. Hij dringt alleen in de bovenste vezels, en een kras door een donker gebeitst blad laat daarom meteen het lichte mangohout eronder zien, ook als er lak of olie over zit.

Kringen vertellen waar het vocht zit. Een witte kring zit in de afwerking zelf, meestal van een warme pan of een nat glas op was of lak, en trekt met rustige warmte vaak weer weg. Een donkere kring betekent dat het water tot in het hout is gekomen en gaat er alleen met schuren uit.

Afwerking	Hoe je hem herkent	Onderhoud	Bij schade
Olie of hardwaxolie	Je voelt de nerf; zijdeglans of mat	Bijoliën zodra water niet meer parelt, op een eettafel een tot twee keer per jaar	Plaatselijk schuren en bijwerken, zonder zichtbare rand
Lak	Een gesloten, gladde laag waarin je de nerf nauwelijks voelt	Afnemen met een uitgewrongen doek, verder niets	Een kras door de laag wordt grauw; bijwerken geeft een rand, dus het hele vlak opnieuw
Was	Zachte glans waarin vingerafdrukken zichtbaar blijven	Opnieuw in de was zetten als de glans wegtrekt	Witte kringen trekken met rustige warmte vaak weg; vet en wijn trekken snel in
Beits onder olie of lak	Een egale donkere kleur, vaak om op teak te lijken	Zoals de laag die erover zit	Een kras laat licht hout zien en moet worden bijgekleurd
Onbehandeld	Droog en stroef, zonder glans	Niet geschikt voor een blad waar eten of drinken op komt	Water, vet en rode wijn trekken meteen in

Waar mangohout in huis wel en niet thuishoort

Mangohout hoort binnen. In de tuin, op een balkon of in een onverwarmde serre loopt het vocht in het hout in herfst en winter op naar 16 tot 20 procent. Zonder de natuurlijke weerstand van teak of robinia krijgen schimmels dan vat op het hout, ook als er een olielaag op zit.

In de badkamer stijgt de luchtvochtigheid na het douchen tijdelijk tot boven de 90 procent. Een gelakt kastje dat buiten het spatwater hangt en na het douchen weer kan opdrogen, houdt het daar uit; een geolied of onbehandeld plankje naast de douche niet.

In de woonkamer telt de afstand tot warmte. Houd een massief meubel minstens 50 cm van een radiator en uit de baan van de middagzon achter glas, want de zijde die opwarmt droogt sneller dan de andere, en daardoor trekt een blad hol of bol. Op vloerverwarming staat een kast op poten beter dan een kast met een dichte plint, omdat er dan lucht onder door kan.

Een eettafel van massief mangohout is een goede toepassing, zolang je rekening houdt met de dikte van het blad. Een blad van 4 cm telt mee in de gangbare hoogte van een eettafelblad van 75 cm, en onder een dikke rand of een zware zarge blijft er minder vrije ruimte voor je bovenbenen over.

Mangohout is iets zachter dan eiken, dus een sleutelbos of speelgoed laat eerder een drukplek na. Op een salontafel of in een kinderkamer is dat een reden voor een lakafwerking of onderzetters en geen reden om het hout te laten staan. Welk materiaal per soort meubel de meeste belasting verdraagt, verschilt per stuk en staat uitgewerkt in de gidsen per meubelstuk.

Zo toets je een meubel van mangohout voordat je het koopt

Zeven controles die je in de winkel of bij de bezorging in een kwartier doet, van de papieren via het hout naar de plek in huis.

1. Vraag de licentiecode en zoek hem zelf op

   Vraag of het meubel een FSC- of PEFC-code heeft en noteer die volledig, bij FSC dus FSC-C met zes cijfers. Zoek hem op in de openbare database en kijk of het bedrijf erachter houten meubels in zijn certificaat heeft staan. Een code hoort bij een bedrijf en een productgroep, niet automatisch bij elk meubel dat het verkoopt.

2. Stel vast of het blad massief, gefineerd of geprint is

   Kijk of de tekening van het bovenvlak over de rand doorloopt en voel aan de kopse kant of die ruw en open is. Een kantlat langs de rand wijst op fineer, een kwast die op vaste afstand terugkomt op een print, en dat verschil bepaalt of je het blad later nog kunt opschuren.

3. Vraag tot hoeveel procent het hout is gedroogd

   Het antwoord dat je wilt horen is 8 tot 10 procent, in een droogkamer. Heb je een houtvochtmeter, prik dan aan de onderkant: boven 12 procent is het hout nog niet klaar voor een verwarmde kamer en gaat de laatste krimp in jouw huis gebeuren.

4. Zoek scheurtjes aan de kopse kanten en kijk hoe het blad vastzit

   Haarscheurtjes aan de korte kanten van een nieuw blad zijn een teken dat het al tijdens de opslag is gaan krimpen. Kijk daarna onder het blad: klemmen, sleufgaten of houten klossen in een groef laten het 4 tot 10 mm werken, terwijl een blad dat door strakke gaten is vastgeschroefd in de eerste stookwinter kan scheuren.

5. Zoek uitvlieggaatjes en boormeel aan de onderkant

   Kijk onder het blad, aan de binnenkant van laden en op de achterwand, waar het hout vaak onbehandeld is. Ronde gaatjes van 1 tot 2 mm met fijn lichtbruin meel eronder betekenen houtworm, en dat meubel neem je niet mee.

6. Vraag welke afwerking erop zit en hoe je die bijwerkt

   Olie, lak, was en beits vragen elk ander onderhoud, en de verkoper hoort te weten welk middel erop zit. Vraag naar een onderhoudsmiddel zonder siliconen, want daarmee blijft het blad later bij te werken.

7. Loop de plek in huis na voordat het meubel komt

   Meet de afstand tot de radiator, die minstens 50 cm hoort te zijn, en kijk of er middagzon op valt. Een tuin, balkon of onverwarmde serre valt af, want daar komt het hout boven 16 procent vocht en biedt klasse 5 geen weerstand.

Maatwijzer

De hoogtes en maten die in een huis kloppen: bar, eettafel, tv, schilderij, wandlamp, kapstok en gordijnrails, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Onderdeel Alle Zitten Eten en bar Aan de muur Licht Keuken Trap, hal en deur Slapen Raam en gordijn Werken Badkamer

Onderdeel	Wat	Maat	Marge die werkt	Waar het van afhangt
Zitten	Bank, zithoogte	44 cm	40 tot 48 cm	Meet tot de ingezakte zitting, niet tot het bolle kussen. Hoger kom je makkelijker op en af, lager zit je meer achterover.
Zitten	Bank, zitdiepte	60 cm	55 tot 65 cm	Boven 70 cm hangen je voeten vrij en zit je gedwongen onderuit. Loungebanken gaan tot 100 cm en zijn bedoeld om op te liggen.
Zitten	Bank, totale hoogte met rugleuning	80 cm	75 tot 90 cm	Staat de bank voor een raam, dan blijft hij onder de vensterbank als hij niet hoger is dan 80 cm.
Zitten	Fauteuil, zithoogte	45 cm	42 tot 48 cm	Een paar centimeter hoger dan de bank scheelt bij het opstaan. Een lage lounge-fauteuil zakt naar 38 cm.
Zitten	Salontafel, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Vuistregel: gelijk aan of net onder de zithoogte van de bank. Dan zet je je kopje neer zonder voorover te buigen.
Zitten	Salontafel, afstand tot de bank	40 cm	35 tot 45 cm	Minder en je knieën stoten tegen de rand, meer en je moet opstaan om je glas te pakken.
Zitten	Bijzettafel naast de bank, hoogte	60 cm	55 tot 65 cm	Gelijk met de armleuning, dan pak je je glas zonder te kijken.
Zitten	Poef of voetenbank, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Iets lager dan de zitting waar je op zit, anders drukt de rand in je kuiten.
Zitten	Doorloop tussen bank en meubel	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm loop je er met een volle wasmand langs. 60 cm is te krap om elkaar te passeren.
Zitten	Tv-meubel, hoogte	45 cm	40 tot 55 cm	Hierop komt het midden van een 55 inch scherm op ongeveer 80 cm. Wil je het midden op ooghoogte, dan hang je de tv aan de wand.
Eten en bar	Barblad, hoogte	105 cm	100 tot 110 cm	De barkruk moet 25 tot 30 cm lager zijn dan het blad.
Eten en bar	Barblad, diepte	40 cm	30 tot 60 cm	40 cm is een bord plus een glas. Wil je er ook snijden of een laptop neerzetten, dan 60 cm.
Eten en bar	Barblad, overstek voor je knieën	25 cm	20 tot 30 cm	Zonder overstek zitten je knieën tegen het kastje. Boven 30 cm moet het blad onderstut worden, anders kantelt het als iemand erop leunt.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij een blad van 105 cm	78 cm	75 tot 82 cm	Het verschil tussen zitting en blad blijft 25 tot 30 cm, want daar passen je bovenbenen.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij aanrechthoogte (90 cm)	63 cm	60 tot 67 cm	Hetzelfde verschil van 25 tot 30 cm. Een gewone barkruk van 78 cm is hier te hoog en je zit met je knieën omhoog.
Eten en bar	Bar, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Met 60 cm stoot je je elleboog niet tegen je buurman. Onder 55 cm zit je schouder aan schouder.
Eten en bar	Eettafel, hoogte blad	75 cm	72 tot 78 cm	Vaste maat in de meubelbranche, geen norm. Een dik hardstenen of houten blad telt mee, dus meet de bovenkant.
Eten en bar	Eettafel, vrije hoogte onder het blad	68 cm	65 tot 72 cm	Hier zitten je bovenbenen. Een dikke tafelrand, een schuiflade of een dwarsbalk eet die ruimte op.
Eten en bar	Eetstoel, zithoogte	45 cm	44 tot 47 cm	Het verschil met het tafelblad moet 28 tot 32 cm zijn. Bij een tafel van 78 cm hoort dus een stoel van 46 tot 48 cm.
Eten en bar	Eettafel, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Een placemat is 45 cm breed, de rest is ruimte voor je ellebogen en je glas. Aan de kopse kant reken je een extra plek van 60 cm.
Eten en bar	Eettafel, diepte	90 cm	80 tot 100 cm	Bij 80 cm raken de borden tegenover elkaar bijna. Bij 90 cm past er een schaal of een kaars in het midden.
Eten en bar	Ronde eettafel, diameter	120 cm voor 4 personen	110 tot 150 cm	Reken 60 cm omtrek per persoon en houd het midden vrij voor de schalen. Vanaf 140 cm zitten er zes mensen omheen.
Eten en bar	Ruimte achter een eetstoel	100 cm	75 tot 110 cm	75 cm om de stoel achteruit te schuiven en op te staan, 100 cm om er ook achterlangs te lopen met een schaal.
Aan de muur	Schilderij, hartlijn boven de vloer	145 cm	140 tot 155 cm	Vuistregel, geen norm: het midden van het werk op ooghoogte van iemand die staat. Hang alles in de kamer op dezelfde hartlijn, dan loopt de wand rustig.
Aan de muur	Schilderij boven een bank, onderrand	25 cm boven de rugleuning	20 tot 30 cm	Lager en het lijkt of het werk op de bank leunt. Door de bank schuift de hartlijn omhoog naar 150 tot 165 cm, en dat mag hier.
Aan de muur	Schilderij boven een dressoir, onderrand	25 cm boven het blad	20 tot 30 cm	Genoeg om er een lamp of een vaas voor te zetten zonder dat die de lijst raakt.
Aan de muur	Wandcollage, ruimte tussen de lijsten	6 cm	5 tot 8 cm	Gelijke tussenruimte laat de groep als een vlak lezen. Boven 10 cm valt de groep uiteen in losse lijstjes.
Aan de muur	Schilderij in een trapgat, hartlijn	145 cm boven de neus van de trede	140 tot 150 cm	Meet loodrecht boven de voorkant van de trede waar je staat. Dan loopt de rij lijsten mee met de trap in plaats van scheef te lijken.
Aan de muur	Spiegel in de hal, hartlijn	155 cm	150 tot 165 cm	De bovenkant moet boven het hoofd van de langste huisgenoot uitkomen, anders ziet die zijn kruin niet.
Aan de muur	Spiegel boven de wastafel, onderkant	20 cm boven het blad	15 tot 25 cm	Ruimte voor de kraan en een zeeppompje. Bij 20 cm kijk je nog recht in je gezicht in plaats van tegen je hals.
Aan de muur	Wandklok, hartlijn	180 cm	170 tot 200 cm	Boven ooghoogte en boven de meubels, zodat je hem van de andere kant van de kamer ziet en er niemand voor staat.
Aan de muur	Tv, midden van het scherm	105 cm	100 tot 115 cm	Op ooghoogte als je op de bank zit: bij een zitting van 44 cm zit je oog op ongeveer 115 cm. Boven een schouw kijk je omhoog en dat voel je na een film in je nek.
Aan de muur	Tv, kijkafstand	2 keer de schermdiagonaal	1,5 tot 2,5 keer	Een 55 inch scherm is 140 cm diagonaal, dus 2 tot 3,5 m. Bij 4K mag je dichterbij zitten omdat je de pixels niet meer ziet.
Aan de muur	Stopcontact, hart boven de vloer	30 cm	25 tot 35 cm	Gewoonte, geen norm: NEN 1010 schrijft geen hoogte voor, alleen de zones in de badkamer. Achter een dressoir zet je hem net zo goed op 15 cm, boven een werkblad juist hoog.
Aan de muur	Schakelaar, hart boven de vloer	105 cm	90 tot 110 cm	Ook een gewoonte. 105 cm is de oude Nederlandse standaard: je vindt hem in het donker met je hand op heuphoogte. Voor kinderen en vanuit een rolstoel werkt 90 tot 100 cm beter.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, onderkant	80 cm boven het blad	75 tot 90 cm	Laag genoeg om het blad te verlichten, hoog genoeg om iemand tegenover je aan te kijken. Bij een plafond boven 280 cm mag hij iets hoger.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, breedte	30 cm binnen de rand van het blad	30 tot 40 cm binnen de rand	Anders stoot je je hoofd als je langs de tafel loopt of een stoel aanschuift.
Licht	Hanglamp boven een kookeiland, onderkant	75 cm boven het blad	70 tot 85 cm	Boven een blad van 90 cm kom je dan op 165 cm, ongeveer ooghoogte. Kies dus een kap die de lamp van onderaf afschermt. Bij twee of drie lampen reken je 70 tot 90 cm hart op hart.
Licht	Hanglamp in de hal of boven de trap, onderkant	210 cm boven de vloer	200 tot 230 cm	Vrije doorloop, niemand stoot zijn hoofd. Boven een trap meet je vanaf de hoogste trede die onder de lamp ligt.
Licht	Wandlamp, hart	160 cm	150 tot 170 cm	Ooghoogte. Schijnt de lamp opzij of omhoog, dan mag hij lager hangen. In een open lamp op ooghoogte kijk je recht in de bron.
Licht	Leeslamp naast een stoel, onderkant van de kap	110 cm	100 tot 125 cm	Net boven je schouder als je zit, dan valt het licht op de pagina en niet in je ogen.
Licht	Vloerlamp naast de bank, onderkant van de kap	140 cm	130 tot 150 cm	Je hoofd zit op de bank op ongeveer 130 cm. Blijft de kap daarboven, dan kijk je niet in het lampje.
Licht	Bedlamp aan de wand, hart	65 cm boven de matras	55 tot 75 cm	Op zithoogte in bed, zodat het licht op je boek valt. Meet vanaf de matras en niet vanaf de vloer, want een boxspring scheelt 20 cm.
Licht	Spiegellamp badkamer, twee lampen naast de spiegel	160 cm hart	155 tot 170 cm	Licht van de zijkant geeft geen schaduw onder je ogen en je kin. Een enkele lamp boven de spiegel doet dat wel.
Licht	Inbouwspot, afstand tot de wand	70 cm	60 tot 90 cm	Dichterbij krijg je een felle boog op het stucwerk, verder weg blijft de wand donker. Onderling 100 tot 150 cm, afhankelijk van de stralingshoek.
Licht	Buitenlamp naast de voordeur, hart	190 cm	170 tot 210 cm	Boven je hoofd, zodat je niet in de lamp kijkt terwijl je het slot zoekt. Op ooghoogte ben je juist blind.
Keuken	Aanrecht, hoogte bovenkant blad	90 cm	85 tot 95 cm	De Nederlandse standaard: onderkast, verstelbare poten en een blad van 3 tot 4 cm samen. Vuistregel: ellebooghoogte min 10 tot 15 cm, dus ben je langer dan 1,85 m, draai de poten dan uit.
Keuken	Werkblad, diepte	60 cm	57 tot 65 cm	Kookplaten en spoelbakken zijn op 60 cm gemaakt. Een diep blad van 70 cm geeft ruimte achter de kookplaat, maar je reikt verder naar de bovenkastjes.
Keuken	Bovenkastjes, onderkant boven het werkblad	55 cm	50 tot 60 cm	Onder 50 cm past je keukenmachine er niet onder en sta je met je hoofd tegen de deur. Boven 60 cm kom je niet bij het bovenste schap.
Keuken	Bovenkastjes, diepte	35 cm	32 tot 40 cm	Ondieper dan het werkblad, zodat je er niet tegenaan stoot als je over het blad buigt om te snijden.
Keuken	Afzuigkap boven een gaskookplaat, onderkant	70 cm	65 tot 75 cm	De vlam en de hete lucht moeten weg kunnen: onder 65 cm boven de pannendrager wordt het vetfilter te heet. Houd altijd de minimummaat uit de handleiding aan, dat is een eis van de fabrikant.
Keuken	Afzuigkap boven inductie, onderkant	60 cm	55 tot 65 cm	Geen vlam, dus hij mag lager, en lager hangen vangt meer damp. Ook hier is de handleiding leidend, want die maat hoort bij het apparaat.
Keuken	Kookeiland, loopruimte rondom	120 cm	100 tot 150 cm	Bij 100 cm kun je de vaatwasser openen en er nog langs. Bij 120 cm passeren twee mensen elkaar terwijl er een lade open staat.
Keuken	Twee keukenrijen tegenover elkaar, afstand	120 cm	110 tot 140 cm	Een ovendeur en een lade die tegenover elkaar open staan hebben allebei ongeveer 60 cm nodig.
Keuken	Oven op werkhoogte, bodem van de ovenruimte	90 cm	80 tot 100 cm	Je tilt een hete bakplaat er recht uit in plaats van gebogen. Boven 100 cm til je een schaal boven je middel en zie je niet meer wat erin staat.
Keuken	Vaatwasser, nismaat	60 cm breed, 82 cm hoog	60 tot 60,5 cm breed	Een onderbouwmodel schuift onder een blad van 90 cm. Een vrijstaand model heeft zijn eigen bovenblad en is ongeveer 85 cm hoog.
Keuken	Inbouwkoelkast, nishoogte	88, 122 of 178 cm	vaste maten per model	De kast volgt de nismaat, dus meet de nis en niet het apparaat. Achter en boven het apparaat moet ventilatieruimte vrij blijven.
Keuken	Stopcontact boven het werkblad, hart	115 cm	110 tot 120 cm	Dat is 20 tot 30 cm boven het blad, dus vrij van spetters en niet weggewerkt achter de waterkoker. Houd minstens 30 cm afstand tot de spoelbak.
Keuken	Keukenplint, hoogte	10 cm	10 tot 15 cm	De poten zijn verstelbaar en met de plint stel je de aanrechthoogte fijn in. De plint staat 5 cm terug, zodat je met je tenen onder het kastje kunt.
Trap, hal en deur	Trapleuning, hoogte	90 cm	80 tot 100 cm (norm)	Norm: het Bouwbesluit, sinds 2024 het Besluit bouwwerken leefomgeving, eist een leuning tussen 80 en 100 cm, gemeten vanaf de voorkant van de trede. Een leuning is verplicht als je over de trap meer dan 1 m stijgt.
Trap, hal en deur	Optrede, hoogte van een trede	maximaal 18,8 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw tot 22 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl, voor een woning. Oude trappen zijn vaak 20 tot 21 cm en dat mag blijven zolang je de trap niet vernieuwt.
Trap, hal en deur	Aantrede, diepte van een trede	minimaal 22 cm bij nieuwbouw	22 cm is de ondergrens (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Bij een draaiende trap geldt die maat op de looplijn, dus in de punt van een kwartdraai mag de trede smaller zijn.
Trap, hal en deur	Trap, vuistregel voor comfortabel lopen	2 x optrede + aantrede = 60 cm	58 tot 64 cm	Geen norm maar een oude vuistregel. 17 op en 26 aan loopt rustig (60), 20 op en 22 aan is een gewone Nederlandse trap (62). Daarbuiten struikel je op de maat.
Trap, hal en deur	Trap, vrije breedte	80 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 70 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Onder 80 cm krijg je een matras of een bank niet naar boven.
Trap, hal en deur	Trap, vrije hoogte erboven	230 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 190 cm (norm)	Norm, gemeten loodrecht boven de voorkant van de trede. Bij een dichtgezette zoldertrap is dit de maat waar je tegen de balk loopt.
Trap, hal en deur	Vloerafscheiding langs een trapgat of vide	100 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 90 cm (norm)	Norm: verplicht zodra het verval meer dan 1 m is. Openingen mogen niet groter zijn dan 10 cm en tussen 20 en 70 cm boven de vloer mag er niets zijn waar een kind op kan klimmen.
Trap, hal en deur	Binnendeur, dagmaat van het kozijn	83 x 201,5 cm	78, 83, 88 of 93 cm breed; 201,5, 211,5 of 231,5 cm hoog	Industriestandaard, geen norm. Na montage houd je ongeveer 3 cm minder vrije doorgang over, dus voor een rolstoel of rollator kies je een blad van 93 cm.
Trap, hal en deur	Deurkruk, hoogte	100 cm	95 tot 105 cm	Gewoonte: het slot zit in een standaardkozijn op die hoogte. Verplaatsen kan alleen als je het slotgat in het blad meeverhuist.
Trap, hal en deur	Kapstok, hoogte van de haken	170 cm	160 tot 180 cm	Een lange jas hangt ongeveer 100 cm af, dus op 170 cm blijft hij vrij van de vloer. Een kinderkapstok komt op 110 tot 120 cm.
Trap, hal en deur	Hal, vrije loopruimte	100 cm	90 tot 120 cm	Onder 90 cm kun je niet met twee mensen langs elkaar en past er geen kinderwagen naast de kapstok.
Trap, hal en deur	Drempel, hoogte	maximaal 2 cm	0 tot 2 cm	Boven 2 cm struikel je eroverheen en kom je er met een rollator of rolstoel niet zonder helling over. Een schuine aanloop haalt de rand eraf.
Slapen	Bed, bovenkant matras	55 cm	45 tot 65 cm	Zit je op de rand met je voeten plat op de vloer en je knieën in een hoek van 90 graden, dan is de hoogte goed. Een boxspring komt vaak op 60 tot 65 cm, een laag frame op 45.
Slapen	Matras, standaardmaten	140 x 200 cm	80, 90, 120, 140, 160 of 180 cm breed; 200 of 210 cm lang	Ben je langer dan 1,90 m, neem dan 210 cm. Twee losse matrassen van 90 x 210 vullen samen een bed van 180 x 210.
Slapen	Nachtkast, hoogte bovenblad	60 cm	55 tot 70 cm	Gelijk met of iets boven de matras, dan zet je liggend je glas neer zonder te kijken. Bij een boxspring van 65 cm hoort dus een hoge nachtkast.
Slapen	Loopruimte naast het bed	70 cm	60 tot 90 cm	60 cm is genoeg om langs te lopen, 70 cm om het bed op te maken zonder tegen de kast te stoten.
Slapen	Kledingroede voor lange kleding	160 cm	150 tot 170 cm	Een jas of lange jurk hangt 120 tot 140 cm af, dus eronder blijft nog ruimte voor een lade of een schoenenbak.
Slapen	Kledingroede voor korte kleding	100 cm	95 tot 110 cm	Hemden en dubbelgevouwen broeken hangen 70 tot 90 cm af. Met twee roedes boven elkaar, op 100 en 195 cm, verdubbel je de hangruimte.
Slapen	Kast, diepte voor hangende kleding	60 cm	55 tot 65 cm	Een hanger is 45 cm breed en met 60 cm diepte sluit de deur zonder dat de mouwen klem zitten. Is de kast ondieper dan 55 cm, zet de roede dan in de lengte.
Slapen	Kast, legborddiepte voor truien en broeken	40 cm	35 tot 45 cm	Een opgevouwen trui is ongeveer 30 cm breed. Met 40 cm valt de stapel niet naar voren als je de deur opent.
Slapen	Kast, hoogste bruikbare schap	200 cm	190 tot 210 cm	Verder reik je niet zonder trapje. Wat boven 210 cm staat, is opslag voor koffers die je twee keer per jaar pakt.
Slapen	Hoogslaper, vrije hoogte boven de matras	100 cm	90 tot 110 cm	Genoeg om rechtop in bed te zitten. Meet van de bovenkant van de matras tot het plafond, niet tot de bodem van het bed.
Raam en gordijn	Gordijnrails, hoogte boven het kozijn	12 cm	10 tot 15 cm	Boven het kozijn laat het raam groter lijken en houdt de rail het gordijn uit het glas. Zit het plafond dichtbij, monteer de rail dan 5 tot 10 cm onder het plafond of direct tegen het plafond.
Raam en gordijn	Gordijnrails, uitloop naast het kozijn	20 cm per zijde	15 tot 25 cm	Daar staat het opzij geschoven gordijn geparkeerd, zodat het niet voor het glas blijft hangen en je het daglicht niet inlevert.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vloer	1 cm boven de vloer	0 tot 2 cm	Net vrij van de vloer: het sleept niet en hangt toch recht. Wil je het gordijn op de vloer laten vallen, maak het dan 5 tot 10 cm langer dan de maat tot de vloer.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vensterbank	2 cm boven de bank	1 tot 3 cm	Vrij van de bank, zodat het gordijn niet omkrult op de plank en de warmte van de radiator eronder langs kan.
Raam en gordijn	Gordijn, stofbreedte	2 keer de railbreedte	1,5 tot 2,5 keer	Bij 1,5 keer hangt de stof vlak, bij 2,5 keer krijg je volle plooien. Een wave-rail vraagt 2 tot 2,5 keer, anders staat de golf niet.
Raam en gordijn	Rolgordijn of plissé in de dag, speling	0,5 cm per zijde	0,3 tot 1 cm	Meet de dagmaat op drie hoogtes en neem de kleinste maat, want een kozijn staat zelden haaks.
Raam en gordijn	Vitrage, afstand tot het glas	5 cm	3 tot 10 cm	Tegen koud glas wordt de stof vochtig en krijg je vlekken. Verder naar binnen botst hij op de vensterbank of de raamkruk.
Raam en gordijn	Vensterbank binnen, diepte	20 cm	15 tot 30 cm	Volgt de dikte van de muur plus een overstek van 2 tot 3 cm. Vanaf 20 cm staat een plant er stabiel op.
Raam en gordijn	Vensterbank buiten, overstek	4 cm	3 tot 5 cm	Met een waterhol aan de onderkant. Zonder dat overstek loopt regenwater terug over de gevel en krijg je vuilstrepen onder het raam.
Raam en gordijn	Radiator onder het raam, onderkant	12 cm boven de vloer	10 tot 15 cm	Er moet lucht onderlangs kunnen, daar begint de convectie. Houd ook 3 tot 5 cm tussen radiator en wand en 10 cm vrij onder de vensterbank.
Werken	Bureau, hoogte blad zittend	74 cm	72 tot 76 cm	Je onderarmen liggen horizontaal op het blad en je schouders blijven laag. Kun je het blad niet verstellen, zet dan de stoel hoger en je voeten op een steun.
Werken	Zit-stabureau, stahoogte	105 cm	95 tot 120 cm	Ellebooghoogte staand. Vuistregel: je lichaamslengte min 75 cm, dus bij 1,80 m kom je op 105 cm.
Werken	Bureaustoel, zithoogte	45 cm	40 tot 52 cm	Voeten plat op de vloer, knieën iets lager dan je heupen. De gasveer van een bureaustoel dekt dat bereik zelf.
Werken	Vrije hoogte onder het bureaublad	68 cm	65 tot 72 cm	Je bovenbenen moeten eronder passen, ook met een lade of een kabelgoot. Houd daarnaast 60 cm breed en 60 cm diep beenruimte vrij.
Werken	Bureaublad, diepte	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm staat het scherm op armlengte, 50 tot 80 cm van je ogen, en ligt je toetsenbord er nog voor.
Werken	Beeldscherm, bovenrand	op ooghoogte of iets lager	110 tot 125 cm boven de vloer	Je kijkt dan licht naar beneden en dat is de rustpositie van je ogen. Een laptop op het blad zit ongeveer 20 cm te laag, dus zet hem op een standaard met een los toetsenbord.
Werken	Toetsenbord, afstand tot de bladrand	10 cm	8 tot 15 cm	Daar rusten je handpalmen. Zonder die strook hangen je armen in de lucht en trekt het in je schouders.
Werken	Wandplank boven het bureau, onderkant	45 cm boven het blad	40 tot 60 cm	Een A4-ordner is 32 cm hoog, dus die past er nog onder, en je stoot je hoofd niet als je opstaat.
Werken	Boekenschap, diepte	25 cm	20 tot 30 cm	Een pocket is 12 cm diep, een gebonden boek 16 tot 20 cm. Bij 25 cm staan ze allemaal binnen de rand.
Werken	Boekenschap, overspanning zonder steun	80 cm	70 tot 90 cm	Boeken wegen al snel 25 kg per meter schap. Bij 18 mm plaatmateriaal blijf je onder 80 cm, anders zakt het schap zichtbaar door.
Keuken	Schap voor borden, diepte	32 cm	30 tot 35 cm	Een plat bord is 26 tot 28 cm in doorsnee. Met 32 cm houd je een vinger ruimte om de stapel te pakken zonder te schuiven.
Badkamer	Wastafel, bovenkant	85 cm	80 tot 95 cm	Vuistregel: heuphoogte, dan buig je niet voorover om je handen te wassen. Gebruiken kinderen de wastafel, dan is 80 cm prettiger.
Badkamer	Opzetkom, hoogte van het meubel	75 cm	70 tot 80 cm	Tel de kom van 10 tot 15 cm erbij op, dan komt de bovenrand op 85 tot 95 cm. Vergeet die optelsom en je wast je handen op keukenhoogte.
Badkamer	Handdoekhaak naast de wastafel	140 cm	120 tot 160 cm	Binnen handbereik met natte handen, dus naast de wastafel en niet aan de andere kant van de ruimte.
Badkamer	Handdoekradiator, onderkant	20 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Daar zitten de aansluitingen en je kunt eronder dweilen. Hang de bovenkant niet hoger dan 180 cm, anders kom je niet bij de handdoek. Een smalle handdoekradiator geeft weinig vermogen, dus reken hem niet als enige verwarming.
Badkamer	Douchekraan, hart	100 cm	95 tot 110 cm	Heuphoogte, zodat je de kraan kunt bedienen zonder onder de koude straal te gaan staan.
Badkamer	Badkraan, hart	65 cm	60 tot 75 cm	Ongeveer 20 cm boven de badrand, dan kun je bijmengen terwijl je in bad zit.
Badkamer	Regendouchekop	210 cm	200 tot 225 cm	Minstens 20 cm boven het hoofd van de langste gebruiker, want je staat er recht onder. Bij een schuin dak meet je op het punt waar je echt staat.
Badkamer	Handdouche aan een glijstang, bovenste stand	190 cm	180 tot 200 cm	De stang is 60 tot 90 cm lang, dus de onderste stand komt rond 110 cm. Daarmee spoel je het bad, een kind of de hond af.
Badkamer	Toilet, zithoogte	40 cm	38 tot 48 cm	Standaard is 40 cm. Een verhoogd toilet van 45 tot 48 cm zit op stoelhoogte en daar sta je makkelijker van op. Bij een hangend toilet bepaal je de hoogte zelf met het inbouwframe.
Badkamer	Toilet, vrije ruimte voor de pot	60 cm	55 tot 70 cm	Daar staan je knieën en voeten. Zijwaarts wil je 80 cm breedte, anders zit je met je schouder tegen de muur.
Badkamer	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 75 cm hoog; 20 tot 30 cm voor de voorkant van de pot	Zittend pak je de rol zo zonder te draaien. Hang je hem naast of achter je, dan verdraai je je rug elke keer.
Badkamer	Fonteintje in het toilet, bovenkant	85 cm	80 tot 90 cm	Dezelfde hoogte als een wastafel. Let op de draairichting van de deur, want een fonteintje van 40 cm breed vraagt een vrije hoek.
Badkamer	Stopcontact in de badkamer	buiten 60 cm van bad of douche	norm, geen gewoonte	NEN 1010 verdeelt de badkamer in zones: binnen 60 cm van de rand van een bad of douche mag geen wandcontactdoos. Alle wandcontactdozen moeten achter een aardlekschakelaar van 30 mA.

Nalopen voordat mangohout in huis komt

• Licentiecode van FSC of PEFC genoteerd en zelf opgezocht
• Vastgesteld of het blad massief, gefineerd of geprint is
• Gevraagd of het hout in een droogkamer tot 8 tot 10 procent vocht is gebracht
• Kopse kanten gecontroleerd op scheurtjes en gekeken of het blad op het onderstel kan werken
• Onderkant, laden en achterwand nagelopen op gaatjes van 1 tot 2 mm en boormeel
• Afwerking bekend en een onderhoudsmiddel zonder siliconen in huis
• Plek gekozen binnen, op minstens 50 cm van de radiator en buiten de middagzon

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Het woord duurzaam op het kaartje voor bewijs aanzien

Duurzaam, eco en verantwoord zeggen op zichzelf niets controleerbaars, en zonder licentiecode is er niets om na te gaan. Het verhaal over afgedankte fruitbomen kan kloppen, maar aan het hout zie je niet of het voor jouw tafel klopt.

Vraag de FSC- of PEFC-code en zoek hem zelf op. Heeft de verkoper geen code, dan koop je een houtsoort met een gunstige reputatie en geen aantoonbaar verantwoord product.

Mangohout buiten of in een onverwarmde serre zetten

Buiten en in een serre zonder verwarming loopt het vocht in het hout in herfst en winter op tot 16 tot 20 procent. Boven ongeveer 20 procent krijgen schimmels vat op het hout, en mangohout heeft als klasse 5 geen natuurlijke stoffen die dat afremmen.

Een olielaag vertraagt alleen hoe snel het water binnenkomt, en een laklaag barst door het werken van het hout en houdt daarna juist vocht vast. Voor buiten kies je hout uit klasse 1 of 2.

Meubelpoets met siliconen gebruiken

Siliconen geven meteen glans, maar ze trekken in de nerf en blijven daar zitten. Wie het blad later wil bijoliën of lakken, ziet het middel in kraters terugtrekken omdat het niet hecht.

Het blad moet dan eerst dieper worden geschuurd dan nodig was, en bij fineer van 0,6 mm is dat er niet meer bij. Een uitgewrongen doek en het middel dat bij de afwerking hoort, zijn genoeg.

Het meubel pal naast de radiator of in de middagzon zetten

De zijde die opwarmt, droogt sneller dan de zijde die koel blijft, en hout dat aan één kant krimpt, trekt krom. Een blad of een kastdeur vlak naast een radiator gaat daardoor hol staan, en aan de kopse kanten kunnen scheuren ontstaan.

Houd minstens 50 cm afstand tot een radiator en zet een massief meubel niet in de baan van de zon achter glas. Dat scheelt meer dan welk onderhoudsmiddel ook.

Een geolied blad pas bijwerken als er vlekken in staan

Olie slijt het eerst op de plekken waar borden, ellebogen en glazen komen, en daar trekt water het hout in zodra de laag dun is. Een donkere kring die zo ontstaat, zit in het hout en gaat er alleen met schuren uit.

Doe de druppeltest een paar keer per jaar op de plekken waar gegeten wordt. Trekt de druppel in, dan olie je bij voordat er iets op het blad gebeurt.

Donker gebeitst mangohout betalen als teak

Mangohout wordt vaak donker gebeitst om op teak te lijken, en in de winkel valt het verschil onder een egale kleur nauwelijks op. Buiten is het verschil groot, want teak valt in klasse 1 en mangohout in klasse 5.

Kijk aan de onbehandelde binnenkant van een lade of onder het blad: mangohout is daar licht en droog, teak goudbruin en licht vettig. Een kras door de beits laat bij mangohout meteen het lichte hout zien.

Veelgestelde vragen