Raamdecoratie: gordijn, shutter, plissé en inkijk

Wat er voor een raam kan hangen en wat elk type oplost

Aan een raam komen vier vragen tegelijk samen: hoeveel daglicht je binnenhoudt, wie er naar binnen kan kijken, hoeveel zonnewarmte er in de zomer binnenkomt en hoeveel warmte er in de winter weglekt. Eén product beantwoordt er zelden meer dan twee, en daarom hangen er in de meeste kamers twee lagen voor het glas.

Die twee lagen zijn bijna altijd een filterende laag dicht bij het glas en een sluitende laag ervoor: een plissé met een vitragedoek en een overgordijn erlangs, of een jaloezie met een zware baan stof aan weerszijden. Wat je verder aan de afwerking van wand, plafond en raam doet, volgt daarna, want een muurkleur beoordeel je pas eerlijk als je weet hoeveel licht het raam nog doorlaat.

De vraag wat zet je voor het raam is daarmee een keuze tussen mechanismen en niet tussen stoffen. Een doek dat oprolt, een doek dat vouwt, lamellen die kantelen en een luik dat draait gedragen zich elk anders bij tegenlicht, bij een scheef kozijn en bij een raam dat naar binnen opengaat.

De tabel zet de gangbare oplossingen naast elkaar op wat ze met daglicht en inkijk doen. Begin bij de laatste kolom als je al weet waar je vorige raambekleding op vastliep.

Wat je voor het raam hangt	Wat het met het daglicht doet	Inkijk overdag en in de avond	Waar het op knelt
Overgordijn op rail	Open of dicht, geen tussenstand, en gesloten remt het ook de koudeval langs het glas	Overdag open en dus geen rem op inkijk, gesloten volledig blind	Vraagt 20 tot 25 cm vrije wand per zijde om de stof te parkeren
Vitrage of inbetween	Laat licht door en houdt het zicht half tegen	Werkt alleen zolang het buiten lichter is dan binnen	Met de lampen aan kijk je er van de straat zo doorheen
Vouwgordijn	Trekt in horizontale banen omhoog en laat het licht van bovenaf binnen	Op halve hoogte blijft de onderste helft dicht en de bovenste open	De stof stapelt bovenin 15 tot 25 cm en dekt die strook glas permanent af
Plissé	Vouwt als een harmonica en is per baan van boven en van onder te bedienen	Onderkant dicht en bovenkant open geeft daglicht zonder zichtlijn	Vraagt inbouwdiepte in het kozijn, en een scheef kozijn zie je terug in de vouwlijn
Duette met honingraatcel	Zelfde bediening als een plissé, met een luchtkamer in de cel	Zelfde mogelijkheden, met een verduisterende cel ook in de avond	De luchtkamer maakt het pakket dikker, dus je hebt meer inbouwdiepte nodig
Rolgordijn	Alles of niets over de volle breedte	Verduisterend doek sluit ook in de avond af, mits er zijgeleiding op zit	Zonder zijgeleiding blijft er langs de randen 1 tot 2 cm licht over
Aluminium jaloezie met lamellen van 16 of 25 mm	Kantelbare lamellen sturen het licht naar het plafond in plaats van naar binnen	Naar boven gekanteld zie je van beneden niets, van gelijke hoogte wel	De lamellen vangen stof en vet, wat ze in een keuken kleverig maakt
Houten jaloezie met lamellen van 50 mm	Zelfde principe, bredere lamel en in open stand minder lichtdoorlaat	Zelfde als de aluminium versie, met een dichter beeld van buitenaf	Zwaar: boven ongeveer 150 cm breed zakt het pakket door en ga je koppelen
Shutter	Vaste luiken met kantelbare lamellen in een eigen frame	Onderste luiken dicht en bovenste open werkt ook in de avond	Het frame kost 5 tot 7 cm van de dagmaat, dus het glasvlak wordt kleiner
Screen aan de buitenkant	Houdt de zon tegen voor het glas en laat je zelf naar buiten kijken	Overdag geen inkijk, in de avond wel zodra binnen de lampen aan gaan	Windgevoelig: boven de windklasse van het doek moet hij omhoog
Markies of uitvalscherm	Legt schaduw voor het glas en laat onder de rand door zicht naar buiten	Beperkt het zicht van bovenaf, niet dat vanaf de stoep	Moet in de gevel geankerd worden, en niet elke erkerkap kan die trekkracht aan
Rolluik	Volledig dicht, dus geen daglicht	Dag en nacht volledig blind	De kast van 15 tot 20 cm komt op of in de gevel en verandert het gevelbeeld

Inkijk is een kwestie van lichtverschil en niet van stof

Vitrage werkt overdag omdat het buiten lichter is dan binnen. Je oog kijkt dan van licht naar donker en ziet vooral de verlichte stof, niet wat erachter staat.

Zodra het binnen lichter wordt dan buiten, keert die verhouding om. Een vitrage die om drie uur in de middag ondoorzichtig lijkt, is om negen uur in de avond met twee lampen aan een etalageruit, hoe dicht het weefsel ook is.

Daar helpt een dichtere stof niet tegen, alleen een laag die licht tegenhoudt of een omgekeerde volgorde. Reflecterende raamfolie loopt op precies hetzelfde mechanisme en klapt op hetzelfde moment van de dag om.

Wat wel werkt is onder dicht en boven open. Een plissé dat je van onderaf omhoog trekt, een shutter waarvan alleen de onderste luiken sluiten of een vouwgordijn op halve hoogte laat het daglicht over je hoofd binnen en houdt de zichtlijn vanaf de stoep dicht. Op die volgorde rust ook de aanpak bij inkijk tegenhouden zonder het daglicht in te leveren.

De tweede knop zitten in je lampen. Een lamp vlak achter het glas verlicht de vitrage zelf: van binnen lijkt die dan ondoorzichtig, terwijl je van buiten juist de hele kamer ziet. Zet de lampen dieper de kamer in en richt ze op een wand, dan blijft de strook bij het raam donkerder dan de straat.

Aan de buitenkant draait het mechanisme jouw kant op. Een screen voor het glas houdt overdag het zicht tegen terwijl jij zelf naar buiten blijft kijken, omdat jij van de donkere kant naar de lichte kijkt en de voorbijganger andersom.

De maten waar raamdecoratie op staat of valt

Vier maten bepalen wat er past, en je hebt ze in tien minuten: de dagmaat van het kozijn op drie hoogtes, de vrije wand naast het kozijn, de inbouwdiepte in de dag en de hoogte van de vensterbank boven de vloer.

Meet de dagmaat boven, halverwege en onderin, en neem de kleinste maat. Kozijnen staan zelden haaks, en een rolgordijn dat bovenin past maar onderin klemt loopt binnen een week schuin op de buis.

Naast het kozijn gaat het om de plek waar het geopende gordijn geparkeerd staat. Reken 20 cm per zijde, en 25 cm zodra je 2,5 keer stofbreedte kiest. Blijft er minder over, dan hangt de stof overdag over het glas en lever je daglicht in dat je nergens terugkrijgt.

Boven het kozijn hangt de rail 12 cm hoger dan de bovendorpel. Dat is geen norm maar een maat die twee dingen tegelijk regelt: het raam lijkt hoger, en de plooi valt vrij van het glas in plaats van erop. Zit het plafond dichterbij, monteer de rail dan direct tegen het plafond en niet ergens ertussenin.

De maten hieronder zijn de gangbare waarden die wij aanhouden, met de marge waarin ze nog werken. Ze staan samen met de rest van de hoogtes in huis in de maatwijzer met de maten voor raam en gordijn.

Onderschat de rail zelf niet. Een gesloten gordijn dat je met een ruk opzij trekt, geeft een piekbelasting die al gauw het dubbele is van het hangende gewicht, en daarom houdt een kunststof hollewandplug een gordijnrails niet, ook niet bij lichte stof. Welke plug in jouw wand hoort en hoeveel kilo die per punt draagt, zoek je op in de ophangwijzer per wandsoort.

Maat	Wat wij aanhouden	Marge die werkt	Waarom die maat
Gordijnrails, hoogte boven het kozijn	12 cm	10 tot 15 cm	Het raam lijkt hoger en de plooi valt vrij van het glas; zit het plafond dichtbij, ga dan 5 tot 10 cm onder het plafond of ertegenaan
Gordijnrails, uitloop naast het kozijn	20 cm per zijde	15 tot 25 cm	Daar staat het opzij geschoven gordijn geparkeerd, zodat het overdag geen glas afdekt
Gordijn, stofbreedte ten opzichte van de rail	2 keer de railbreedte	1,5 tot 2,5 keer	Bij 1,5 keer hangt de stof vlak, bij 2,5 keer krijg je volle plooien; een wave-rail vraagt 2 tot 2,5 keer, anders staat de golf niet
Gordijn, lengte tot de vloer	1 cm boven de vloer	0 tot 2 cm	Net vrij van de vloer hangt het recht zonder te slepen; wil je het laten vallen, maak het dan 5 tot 10 cm langer
Gordijn, lengte tot de vensterbank	2 cm boven de bank	1 tot 3 cm	Vrij van de plank, zodat de stof niet omkrult en de warme lucht van de radiator eronderlangs de kamer in kan
Rolgordijn of plissé in de dag, speling	0,5 cm per zijde	0,3 tot 1 cm	Meet de dagmaat op drie hoogtes en neem de kleinste, want een kozijn staat zelden haaks
Vitrage, afstand tot het glas	5 cm	3 tot 10 cm	Tegen koud glas wordt de stof vochtig en vlekt hij; verder naar binnen botst hij op de raamkruk of de vensterbank
Vensterbank binnen, diepte	20 cm	15 tot 30 cm	Volgt de muurdikte plus 2 tot 3 cm overstek; vanaf 20 cm staat een plantenpot stabiel
Vensterbank buiten, overstek	4 cm	3 tot 5 cm	Met een waterhol aan de onderkant, anders loopt regenwater terug over de gevel en krijg je vuilstrepen
Radiator onder het raam, onderkant boven de vloer	12 cm	10 tot 15 cm	Daar begint de convectie; houd ook 10 cm vrij onder de vensterbank en 3 tot 5 cm tussen radiator en wand

Raambekleding in een erker: elk vlak is een eigen raam

Een erker heeft drie tot vijf glasvlakken die elkaar in een hoek raken, en die hoek bepaalt het hele verhaal. Bij een rechthoekige erker is dat 90 graden, bij de klassieke driezijdige erker twee hoeken van 135 graden, en bij een vijfzijdige erker vier hoeken van 135 graden.

In die hoeken botsen twee dingen op elkaar: een rail moet er langs, en de steunen van twee losse systemen zitten elkaar in de weg. Raamdecoratie voor erkers valt daarom uiteen in twee families, doorlopend of per vlak, en die keuze bepaalt alles wat erna komt.

Doorlopend betekent een gebogen rail. Aluminium rails laten zich buigen, maar een bocht heeft een straal nodig van ongeveer 10 cm; scherper en de runners haken. Een koordbediening loopt in zo'n bocht vast, dus schuif je erker gordijnen met de hand of met een trekstok open.

Per vlak betekent drie of vijf losse systemen. Vouwgordijnen in een erker geven drie strakke banen die de hoeken open laten; houd 2 tot 3 cm tussen twee cassettes zodat de zijkappen elkaar niet raken. In die 2 cm valt in de avond een streep licht naar buiten, en dat is de prijs van deze oplossing.

Overgordijnen hebben in een erker een probleem dat ze aan een rechte wand niet hebben: er is geen wand om de stof op te parkeren. Het opzij geschoven gordijn belandt op het zijraam, dat vaak maar 50 tot 70 cm breed is, en dekt daar overdag een derde van het glas af.

Daarom hangen gordijnen voor een erker vaak niet in de erker maar ervoor, op een rechte rail over de hele erkeropening van 200 tot 260 cm. De prijs daarvan is dat de erker in de avond uit de kamer verdwijnt en je een rechte stoffen wand overhoudt. Wil je dat niet, dan ligt een vaste oplossing per vlak voor de hand, bijvoorbeeld shutters die de hoeken van de erker volgen.

Wat er in de dag past hangt af van de inbouwdiepte

In de dag betekent binnen het kozijn, op de dag betekent ervoor. In de dag houdt het kozijn zichtbaar, maakt het glasvlak optisch kleiner en vraagt maten op de millimeter; op de dag dekt het kozijn af, maakt het raam groter en vergeeft een centimeter.

Of montage in de dag mogelijk is, hangt aan één maat: de vrije diepte tussen de voorkant van het kozijn en het eerste obstakel daarachter. Dat obstakel is meestal de raamkruk, de espagnolet of het glaslatje, en niet het glas zelf.

In een huis uit de jaren 30 loopt die maat vaak terug tot 30 mm of minder, omdat het glas dicht tegen de binnenzijde zit en de sluiting 40 tot 60 mm de kamer in steekt. Bij een naar binnen draaiend raam is de bruikbare diepte zelfs nul: er kan niets vast in het kozijn, want het raam zwaait er dwars doorheen.

De diepte in de tabel is de vrije ruimte die een systeem nodig heeft om volledig weg te vallen achter de kozijnrand. Het zijn gangbare waarden en geen normen: de maat van jouw systeem staat in het montagevoorschrift van de leverancier, en die gaat voor.

Past het niet, dan blijven er drie routes over. Monteer op de dag tegen de muur erboven, monteer op het kozijnhout zelf als de dorpel minstens 25 mm massief hout biedt buiten het glaslatje, of kies een systeem dat gedeeltelijk mag uitsteken. Een plissé die 10 mm voor het kozijn uitkomt is bijna niet te zien; een jaloezie die 20 mm uitsteekt botst op de raamkruk zodra je het raam opendoet.

Systeem in de dag	Vrije inbouwdiepte die het vraagt	Wat er gebeurt bij minder diepte
Plissé met een enkel doek	Ongeveer 30 tot 35 mm	De bovenbak steekt uit en het doek raakt bij bediening de raamkruk
Duette met honingraatcel	Ongeveer 40 tot 50 mm	Het opgetrokken pakket blijft zichtbaar voor de dorpel hangen
Rolgordijn zonder cassette, buis van 32 mm	Ongeveer 45 tot 50 mm	De opgerolde buis wordt met elke omwenteling dikker en schuurt langs het glaslatje
Rolgordijn met cassette en zijgeleiding	Ongeveer 60 tot 70 mm	De cassette past niet en de zijgeleiding valt over de kozijnrand
Aluminium jaloezie, lamel 25 mm	Ongeveer 35 tot 40 mm	Het opgetrokken pakket steekt voor het kozijn uit en kantelen gaat tegen de dorpel aan
Houten jaloezie, lamel 50 mm	Ongeveer 55 tot 65 mm	Het pakket van ruim 5 cm past niet weg en de brede lamel raakt bij kantelen het glas
Vouwgordijn met cassette	Ongeveer 60 tot 80 mm	De stofstapel van 15 tot 25 cm hoog komt buiten het kozijn te hangen
Shutter in een eigen frame	Ongeveer 60 tot 90 mm	Het frame komt op de dag te zitten en kost 5 tot 7 cm van het zichtbare glas

Zonwering voor een erker begint aan de buitenkant

Binnenzonwering houdt licht tegen, buitenzonwering houdt warmte tegen. Dat verschil zit in de volgorde: zonlicht dat eenmaal door het glas heen is, verandert binnen in warmtestraling met een langere golflengte, en die komt er door datzelfde glas niet meer uit.

Grofweg laat binnenzonwering ongeveer de helft van de zonnewarmte alsnog in de kamer, terwijl een buitenscherm tot 70 of 90 procent tegenhoudt, afhankelijk van het doek en van het glas erachter. Die waarde staat als g-waarde of ZTA in de gegevens van doek en beglazing; hoe lager het getal, hoe minder warmte er binnenkomt.

Een erker is de plek waar je dat het snelst voelt. Drie glasvlakken liggen op drie richtingen, dus er staat een groot deel van de dag minstens één vlak in de volle zon, en de ruimte erachter is klein. Zonwering voor een erker aan de buitenkant betekent daarom bijna altijd een scherm per vlak, en niet één groot doek.

Bij een erker uit de jaren 30 is de markies de klassieke oplossing, omdat hij op de bestaande erkerkap past en het gevelbeeld intact laat. Een acryldoek is doorgeverfd en houdt zijn kleur jaren; polyester is goedkoper en verschiet sneller, wat je op een zuidgevel binnen een paar zomers ziet.

Wind is bij elk buitenscherm de beperkende factor. De Europese norm voor buitenzonwering deelt doeken in windklassen in, en boven die klasse hoort het scherm in te gaan; een windsensor doet dat automatisch, en bij handbediening moet jij thuis zijn om het op tijd te doen.

Zonwering aan de gevel van een woning is meestal vergunningvrij, maar dat is geen vaste regel. Bij een rijks- of gemeentelijk monument, in een beschermd stadsgezicht en onder de regels van een vereniging van eigenaren gelden andere eisen, dus vraag het na bij de gemeente voordat je laat inmeten.

Oplossing aan de buitenkant	Wat het doet	Hoe het op een erker past	Waar het op knelt
Screen op zijgeleiding, per glasvlak	Houdt de zon voor het glas tegen en laat je van binnen naar buiten kijken	Per vlak een eigen kast en geleiders, ook in een hoek van 135 graden	De geleiders lopen langs het kozijn, dus een naar buiten draaiend raam kan niet meer open
Markies met rechte kap	Legt schaduw over het hele glasvlak en past bij een strakke gevel	Volgt de rechte lijn van een rechthoekige erker	Bij een gebogen erkerkap sluit een rechte kap niet aan en blijft er een kier
Markies met ronde kap	Zelfde schaduw, met een ronde voorkant die bij oudere gevels hoort	Sluit aan op de ronde kap van veel erkers uit de jaren 30	Vraagt meer hoogte boven het kozijn dan er onder een balkon of luifel is
Uitvalscherm	Kantelt naar buiten en houdt hoge zon tegen terwijl je eronderdoor blijft kijken	Werkt per vlak en blijft dicht bij de gevel staan	Tegen lage zon in de late middag helpt het nauwelijks, want die komt eronderdoor
Rolluik	Sluit het glas volledig af en houdt in de winter ook warmte binnen	Per vlak, met een opbouwkast boven elk kozijn	De kast van 15 tot 20 cm verandert het gevelbeeld van een erker ingrijpend
Zonwerend glas of buitenfolie	Vermindert de doorgelaten warmte zonder bewegende delen	Werkt op alle vlakken tegelijk, ook waar niets op te monteren valt	Het effect staat het hele jaar aan, dus ook in januari als je de zon juist wilt

Wat je voor een groot raam zet als er nauwelijks wand naast zit

Bij een pui of een raam breder dan 250 cm is de vrije wand ernaast bijna altijd het knelpunt. Een geparkeerd gordijn neemt ongeveer 10 tot 15 procent van de stofbreedte in beslag, dus bij een rail van 340 cm met tweemaal stof stapelt elke baan 35 tot 50 cm op.

Is die ruimte er niet, dan verhuist de rail naar het plafond en loopt hij door tot voorbij het glas, desnoods om de hoek van de kamer. Een rail tegen het plafond met de stof van plafond tot 1 cm boven de vloer maakt de kamer bovendien hoger, omdat het oog de verticale lijn tot boven volgt.

Wil je de hoeveelheid stof beperken, kies dan een wave-plooi, want die hangt met 2 tot 2,5 keer stofbreedte in een rustige golf in plaats van in diepe plooien. Een enkele baan aan één zijde werkt ook: bij een pui met een vaste en een schuivende helft hang je de stof aan de vaste kant, zodat de doorgang vrij blijft.

Een groot raam decoreren kan ook zonder gordijn. Etsfolie over de onderste 90 cm haalt de zichtlijn weg en laat het licht staan, een dunne roede vlak voor het glas draagt een enkele baan linnen, en decoratie om voor het raam te hangen komt aan een haak in het plafond te zitten en niet aan het kozijn, want kozijnhout is dun en een schroef erin scheurt de sponning.

Houd rekening met de hitte tussen glas en zonwering. Achter een gesloten doek in de volle zon loopt de temperatuur ver boven de kamertemperatuur op, dus hang daar geen was, lijm of gelijmd papier. Laat 3 tot 5 cm lucht tussen doek en glas, zodat die warmte weg kan.

Plak ook nooit folie of donker materiaal over een deel van een ruit. Het beplakte deel wordt warmer dan het onbeplakte deel, en die spanning kan het glas doen scheuren. Wat er wel op en voor een groot raam werkt staat verder uitgewerkt bij de vensterbank van een groot raam inrichten.

De vensterbank inrichten en decoreren bij een groot raam

Alles op een vensterbank staat in tegenlicht, en dat verandert wat je ziet. Kleur en detail vallen weg, omdat je oog zich op het felle raam instelt; wat overblijft is de omtrek. Vorm, doorzichtigheid en glans doen het goed op een vensterbank, terwijl een fotolijst met een donkere afdruk een vlek zonder detail wordt.

Dat is meteen het antwoord op de vraag wat je op een grote vensterbank zet zonder dat het rommelig wordt. Zes kleine voorwerpen lopen tegen het licht in elkaar over tot één grillige rand, terwijl twee grote accessoires met lucht ertussen twee leesbare silhouetten geven.

Voor de hoogte geldt een vuistregel en geen wet: houd het hoogste voorwerp onder een derde van de glashoogte, en laat minstens de helft van het glasvlak vrij. Bij een raam met 140 cm glas is dat dus ongeveer 45 cm voor de hoogste plant of vaas.

De diepte van de bank bepaalt de rest. In onze maten geldt 20 cm als gangbare diepte met 15 tot 30 cm als marge, en vanaf 20 cm staat een gevulde pot stabiel genoeg om niet om te vallen als je het raam opengooit.

Een industrieel ingerichte kamer vraagt op de bank andere materialen dan een moderne: zwart staal, beton, ribbelglas en oud hout tegenover één groot object van glas of keramiek met veel leegte eromheen. Het mechanisme blijft hetzelfde, want in beide gevallen is het de omtrek die het werk doet.

Water is de tweede vijand van een vensterbank. Condens loopt van het glas naar beneden en verzamelt zich op de plank, en op onbehandeld hout geeft dat binnen een seizoen een donkere rand. Zet potten op een onderzetter met een opstaande rand, of kies een bank van hardsteen of composiet, waarop dat niet speelt.

Houd 2 cm vrij tussen de vensterbank en de onderkant van het gordijn, en zet niets boven een radiator dat de warme lucht tegenhoudt. Hoe je inkijk en decoratie op diezelfde bank combineert staat bij decoratie die de zichtlijn vanaf de straat breekt, en meer opstellingen per bankdiepte bij de ideeën voor een brede vensterbank.

Diepte van de vensterbank	Wat erop past	Grootste potmaat	Waar het misgaat
12 tot 15 cm	Een rij smalle objecten op één lijn: kaarsenstandaards, glazen flesjes, een smalle plantenbak	Pot tot 10 cm doorsnede	Alles wat dieper is dan de bank steekt uit en wordt er met het raam afgestoten
20 cm	Twee groepjes met hoogteverschil, of één plant plus een laag object ernaast	Pot tot 14 cm doorsnede	Een pot van 16 cm past nog net maar kantelt zodra je het raam opendoet
25 tot 30 cm	Drie groepen over de breedte, een tafellamp, staande boeken, een grote vaas	Pot tot 20 cm doorsnede	Een lamp vraagt een stopcontact in de dagkant of een snoer dat over de bank hangt
35 tot 45 cm	Een brede opstelling met diepte: een schaal voor een plant, een stapel boeken, een klein beeld	Pot tot 25 cm doorsnede	Achterste objecten verdwijnen achter de voorste, dus zet de hoge naar achteren
45 cm of meer, zoals in veel erkers	Een zitplek: een matraskussen van 5 tot 8 cm met rugkussens tegen het kozijn	Planten verhuizen naar de zijkanten of naar een plantentafel ervoor	Een zitkussen boven een radiator blokkeert de warmte en maakt het glas kouder

Welke kleur gordijnen bij je muur, je bank en je kozijn

Een gordijn is het op een na grootste kleurvlak in de kamer, meteen na de wand. Kies je de wandkleur, dan loopt de wand door en lijkt het raam groter; kies je een duidelijk donkerder tint, dan wordt het gordijn een lijst om het raam en wordt de kamer kleiner.

De ondertoon weegt daarbij zwaarder dan de kleur zelf. Welke kleur gordijnen bij een taupe muur past is daarom geen smaakvraag: taupe zit tussen grijs en bruin in en kiest zijn kant op basis van wat ernaast hangt. Kalkwit of greige naast taupe laat het aards blijven, terwijl koel grijs of grijsblauw het rode restje eruit trekt en de wand roze laat lezen.

Bij de vraag welke kleur gordijnen bij een groene bank hoort, werkt hetzelfde mechanisme de andere kant op. Groen tegen koel grijs wordt zuur, en de meest gemaakte keuze is precies die: een grijs gordijn bij een groene bank, waarna het groen naar bruin trekt en het grijs naar paars. Een warme neutrale als linnen doet het werk wel, met terracotta of cognac als accent omdat die tegenover groen liggen.

De tabel geeft per uitgangspunt de richting die standhoudt. Wil je van jouw eigen vloer, bank of kozijn uitgaan, zoek die combinatie dan op in de kleurmatcher met hoofdkleur, bijkleur en accent.

Stof telt net zo hard mee als kleur. Linnen en katoen verkleuren op een zuid- of westgevel in een paar jaar zichtbaar, en dat zie je het eerst aan de vouw die altijd in het licht hangt. Een gevoerd gordijn beschermt de bovenstof, houdt de kleur langer vast en hangt zwaarder, wat de plooi rechter maakt.

Waar je van uitgaat	Gordijnkleur die standhoudt	Wat je beter niet ernaast hangt	Waarom
Taupe muur	Kalkwit of greige, met oker in een kussen of een lamp als accent	Koel grijs en grijsblauw	Die koele tinten trekken het rode restje uit de taupe en de wand leest dan roze tot paarsgrijs
Groene bank	Linnen of een andere warme neutrale, met terracotta of cognac als accent	Een koel grijs gordijn of een tweede groen met een andere ondertoon	Groen heeft een warme achtergrond nodig, anders wordt het zuur en trekt de wand naar paars
Zwart kozijn	Kalkwit, of juist zacht zwart als je de lijn wilt doortrekken	Een zeer helder wit zoals RAL 9016	Hoe witter de wand, hoe harder het contrast met het kozijn en hoe meer je tegen het licht in kijkt
Wit kozijn	Greige op de wand met warm wit gordijn, of andersom	Warm wit vlak naast een kozijn in verkeerswit	Het kozijn leest dan blauwwit en de wand vuilgeel, terwijl beide vlakken op zichzelf wit zijn
Grijze vloer	Greige of kalkwit, met petrolblauw als accent	Een beige gordijn met een duidelijk gele ondertoon	Grijs met een koele ondertoon en geel beige trekken elkaar uit elkaar en de vloer lijkt vuil
Donkerblauwe muur	Koel gebroken wit, met cognac in leer of hout	Een warm wit gordijn recht naast het blauw	Diep blauw slikt licht op, en warm wit ernaast leest daardoor als vergeeld
Terracotta muur	Linnen, met olijfgroen als bijkleur	Kalkwit over de volle hoogte	Naast een groot vlak terracotta slaat kalkwit om en leest het als grijs

Een woonkamer met veel ramen inrichten

Een huis met veel ramen ruilt wandlengte in voor daglicht, en dat merk je pas als de kast een plek moet krijgen. Tel eerst de aaneengesloten stukken dichte wand op die langer zijn dan 80 cm; dat is het enige wat je nog hebt voor een boekenkast, een dressoir of een televisie.

Het tweede gevolg is tegenlicht. Een scherm recht voor een raam staat de hele dag in reflectie en een scherm met het raam in de rug geeft weerspiegeling, dus de werkplek komt haaks op het glas te staan. Voor een televisie geldt hetzelfde, met als verschil dat je die in de avond gebruikt en de reflectie dan van je eigen lampen komt.

Het derde gevolg is verkleuring. Direct zonlicht bleekt een houten vloer, een kleed en een bank ongelijk, en je ziet dat als een lichte baan precies waar de zonvlek dagelijks valt. Een screen of een plissé aan de zonzijde voorkomt dat, en het verschuiven van een kleed twee keer per jaar maakt de overgang minder scherp.

Welke raambekleding je kiest hangt per raam af van de richting waarop het ligt, want noordlicht en westlicht vragen precies het tegenovergestelde. In de rekenhulp voor daglicht en kleur staat per richting wat het licht doet en welke kleuren daarbij standhouden.

Bij een woonkamer met veel ramen inrichten helpt het om niet elk raam hetzelfde te behandelen. Geef alleen de ramen die op straat uitkijken een inkijkoplossing, alleen de ramen op zuid en west een zonwering, en laat een noordraam gerust kaal. Dat scheelt geld en het scheelt vooral daglicht, en de rest van de afwerking van de ruimte heeft dat licht nodig.

Richting van het raam	Wat het glas de hele dag doet	Wat je ervoor hangt
Noord	Vrijwel geen directe zon, constant hemellicht van 6500 K en hoger, koel en zonder slagschaduw	Alleen inkijk regelen en koudeval remmen; zonwering is hier weggegooid daglicht
Oost	Felle lage zon in de ochtend, daarna indirect licht dat naar zacht beige zakt	Iets wat lage zon breekt op ooghoogte, zoals een plissé van onderaf of een jaloezie die kantelt
Zuid	In juni staat de zon rond het middaguur ruim 60 graden hoog, in december nog geen 15 graden	Een markies of uitvalscherm buiten: die vangt de hoge zomerzon en laat de lage winterzon eronderdoor
West	Vlak in de ochtend, in de late middag lage zon die recht de kamer in schijnt en flink opwarmt	Buitenzonwering die tot onderaan sluit, zoals een screen op zijgeleiding; binnenzonwering houdt de warmte niet
Twee richtingen in één kamer	Licht uit twee hoeken, dubbele reflectie op een scherm en weinig dichte wand	Per raam kiezen in plaats van overal hetzelfde, en de zwaarste oplossing aan de zuid- of westzijde

Veelgestelde vragen