Een kleine slaapkamer onder een schuin dak inrichten

Waarom een kleine zolderkamer kleiner is dan zijn vierkante meters

Een kleine slaapkamer onder een schuin dak raakt niet vol op de vloer maar in de hoogte. De vloer loopt door tot het knieschot, terwijl je alleen in een smalle strook rechtop staat, en in die strook moeten aankleden, de kast en de looproute alle drie een plek krijgen.

Hoe die hoogtes over een hele zolder verdeeld zijn en wat er per zone past, staat bij het inrichten van een zolder met schuine wanden. Voor een kleine zolderkamer komt het neer op één som: hoeveel vierkante meter er boven 110, 150 en 190 cm overblijft.

De tabel rekent dat uit voor vier gangbare kamers, waarvan A, B en C aan de overkant een rechte scheidingswand hebben. Onder 110 cm lig je of berg je op, tussen 110 en 150 cm zit je, en pas boven 190 cm sta je zonder te bukken.

Kamer C laat zien waarom de oppervlakte uit een advertentie weinig zegt. Met 10,5 m2 heeft hij de meeste vloer, maar door de flauwe helling van 35 graden haalt maar 1 m2 daarvan de stahoogte.

Het verschil tussen A en B zit alleen in de plek van de dakvoet. In B begint het dakvlak op een knieschot van 60 cm, zodat de vloer even groot is maar de strook boven 190 cm twee keer zo breed.

NEN 2580 telt vloer met minder dan 150 cm vrije hoogte niet mee in de gebruiksoppervlakte. Een kamer van 8,75 m2 vloer staat daardoor met 3,5 tot 5,6 m2 op papier, en voor het inrichten is dat ook de eerlijkere maat.

Kamer	Vloer	Boven 110 cm	Boven 150 cm, telt mee in NEN 2580	Boven 190 cm
A. 250 bij 350 cm, dakvlak vanaf de vloer, 45 graden	8,75 m2	4,9 m2	3,5 m2	2,1 m2
B. 250 bij 350 cm, knieschot van 60 cm, 45 graden	8,75 m2	7,0 m2	5,6 m2	4,2 m2
C. 300 bij 350 cm, dakvlak vanaf de vloer, 35 graden	10,5 m2	5,0 m2	3,0 m2	1,0 m2
D. 400 bij 250 cm onder de nok, knieschot van 60 cm aan beide kanten, 45 graden, plafond op 240 cm	10,0 m2	7,5 m2	5,5 m2	3,5 m2

Welke bedmaat past in welke kamerbreedte

Het bed is het grootste meubel in een kleine zolderkamer en bepaalt daarom de rest. De maat die telt is niet het matras maar de plek van je kussen: rechtop zitten vraagt 95 cm boven de matras, dus bij een matras op 55 cm is dat 150 cm dakhoogte.

Aan het voeteneind is 80 cm dakhoogte genoeg, want boven het dekbed over je voeten komt niets hoger dan 25 cm. Uit die twee hoogtes volgt voor elke bedmaat hoe breed de kamer moet zijn, gemeten vanaf de dakvoet.

Met het voeteneind naar de dakvoet vraagt elk bed 285 cm, ongeacht de breedte. Het matras begint dan op 80 cm uit de dakvoet en is met hoofdbord 205 cm lang, en de loopstrook ligt naast het bed in plaats van erachter.

Met de lange zijde langs de schuinte hangt de breedte juist wel aan de bedmaat. Een eenpersoonsbed van 90 cm past dan al in 255 cm, maar een bed van 140 cm voor twee vraagt 315 cm, omdat ook wie aan de lage kant slaapt rechtop moet kunnen zitten.

De vuistregel die daaruit volgt: in een smalle, lange kamer leg je een smal bed langs de schuinte, in een brede, ondiepe kamer zet je het voeteneind naar de dakvoet. Hoe je de hoogte onder je kussen optelt uit frame, bodem en matras, staat bij de juiste plek voor een bed onder de schuinte.

De maten gelden voor 45 graden en een dakvlak dat op de vloer begint. Staat er een knieschot, trek dan bij 45 graden de hoogte van dat schot van elke afstand af; bij 35 graden schuift het beginpunt verder op en vragen beide opstellingen voor een bed van 90 cm 319 cm.

Bed en opstelling	Matras ligt tussen	Kamerbreedte vanaf de dakvoet	Waar het op knelt
90 bij 200, lange zijde langs de schuinte	105 en 195 cm uit de dakvoet	255 cm, en 210 cm langs de dakvoet	Achter het bed blijft een strook van 105 cm voor lades of een knieschot; je stapt uit aan de hoge kant
120 bij 200 voor één slaper, lange zijde langs de schuinte	90 en 210 cm	270 cm	Slapen er twee in, dan zit wie aan de lage kant ligt onder 120 cm dak en komt die niet overeind
140 bij 200 voor twee, lange zijde langs de schuinte	115 en 255 cm	315 cm	Wie aan de lage kant slaapt, stapt over de ander heen uit bed
160 bij 200 voor twee, lange zijde langs de schuinte	110 en 270 cm	330 cm	Breder dan de meeste kleine zolderkamers vanaf de dakvoet zijn
90 bij 200, voeteneind naar de dakvoet	80 en 280 cm	285 cm, en 150 cm langs de dakvoet	Het kussen ligt op 250 cm dakhoogte; de 80 cm aan het voeteneind blijft berging
140 bij 200, voeteneind naar de dakvoet, één zijde tegen de kopwand	80 en 280 cm	285 cm, en 200 cm langs de dakvoet	Beide slapers zitten even hoog, maar één van hen stapt over de ander of via het voeteneind uit
160 bij 200, voeteneind naar de dakvoet, vrij aan beide zijden	80 en 280 cm	285 cm, en 280 cm langs de dakvoet	De loopstroken lopen de schuinte in, dus alleen het deel bij het hoofdeinde heeft stahoogte

Een indeling voor een kamer van 250 bij 350 cm

Kamer B uit de eerste tabel heeft een knieschot van 60 cm, een dakvlak van 45 graden en een vlak plafond op 240 cm vanaf 180 cm uit het schot. De hoogte is overal 60 cm plus de afstand tot het knieschot, dus de lijn van 190 cm ligt op 130 cm.

Het bed van 140 bij 200 staat met het voeteneind naar het schot, op 45 cm afstand. Het dak is daar 105 cm hoog, ruim genoeg voor je voeten en om een hoek van het hoeslaken op te tillen, en het kussen ligt onder het vlakke plafond.

De kledingkast van 80 cm breed staat tegen de rechte wand, het enige stuk kamer waar een kast van 200 cm over zijn hele diepte past. De 90 cm ervoor valt samen met de route van de deur naar het bed, zodat die vloer twee keer meetelt.

De ladekast staat met zijn achterkant op 25 cm uit het schot, waar het dak 85 cm hoog is. De lades trek je open in een strook die toch te laag is om in te lopen, en daarmee kost hij de kamer vrijwel geen bruikbare vloer.

De deur draait naar binnen en scharniert in de hoek bij de kopwand, zodat het open blad tegen die wand valt en niet in de route. Zet deze indeling met je eigen wandmaten in de kamerplanner op schaal en teken de lijn van 190 cm er als strook bij, want die hoogte ziet een plattegrond niet.

Wat hier niet in past, is een tweede nachtkast. Wie tegen de kopwand slaapt, krijgt een plank van 15 cm diep op matrashoogte of een klemlamp aan het hoofdbord.

Opbergen als een gewone kledingkast niet past

In een kleine zolderkamer is de kledingkast het meubel dat het eerst sneuvelt. Hij vraagt over zijn hele diepte 200 cm hoogte en daarvoor nog staruimte, en dat is precies de strook die je ook voor lopen en aankleden nodig hebt.

Reken opbergruimte daarom in vloer per meter kastbreedte, met de ruimte ervoor erbij. Een kast met draaideuren kost 1,6 m2 per meter en dezelfde kast met schuifdeuren 1,28 m2, en in kamer B met 4,2 m2 stahoogte is dat verschil van 0,32 m2 per meter kast gewoon terug te zien.

Vloer onder de schuinte telt anders mee. Een lage hangkast of een ladekast staat op vloer waar je toch niet kunt staan, dus alleen de strook ervoor kost je echt iets, en die strook valt vaak samen met de loopruimte langs het bed.

Werk daarom van laag naar hoog: eerst wat achter het knieschot en onder de schuinte kan, dan wat onder het bed past, en pas daarna de hangkast. Lange kleding hangt aan een roede op 160 cm en korte aan een roede op 100 cm, dus tel eerst hoeveel van je kleding echt lang hangt, want alleen die heeft de hoge kast nodig.

Kamers waarin de kasten de schuinte volgen en het knieschot één doorlopende kastwand is geworden, staan uitgewerkt bij voorbeelden van zolderslaapkamers met inbouwkasten.

Opbergvorm	Maat	Vloer per meter kastbreedte, met de ruimte ervoor	Waar hij in een kleine zolderkamer terechtkan
Kledingkast met draaideuren	60 cm diep, 200 cm hoog	1,6 m2: 60 cm kast plus 100 cm om de deuren te openen en ervoor te staan	Alleen waar het dak over de kastdiepte en de strook ervoor 200 cm haalt: tegen de rechte wand of onder het vlakke plafond
Kledingkast met schuifdeuren	65 tot 70 cm diep, 200 cm hoog	1,28 m2: 68 cm kast plus 60 cm om ervoor te staan	Dezelfde hoogte-eis, maar de strook ervoor mag de looproute zijn; de helft van de kast zit wel altijd dicht
Lage hangkast zonder deuren	60 cm diep, 115 cm hoog	1,2 m2: 60 cm kast plus 60 cm ervoor	Onder de schuinte met de achterkant op 115 cm dakhoogte, voor korte kleding aan een roede op 100 cm
Ladekast	45 cm diep, 80 cm hoog	1,2 m2: 45 cm kast plus 75 cm voor de lades	Met de achterkant op 80 tot 85 cm dakhoogte; de lades trek je gebukt open, dus de onderste voor wat je het minst pakt
Bed met lades in de ombouw	Lades komen 45 cm uit	Geen extra vloer, zolang de lades aan de uitstapkant zitten waar je al 75 cm vrijhoudt	Aan de hoge zijde van het bed; aan de lage kant van een bed langs de schuinte gaan ze niet open
Uitrolbakken achter een knieschot van 60 cm	Zo diep als de driehoek erachter	Geen vloer in de kamer, en ongeveer 0,18 m3 berging per strekkende meter	Alleen als de ruimte achter het schot binnen de isolatie valt, anders is het er 's winters koud en 's zomers heet
Planken op de kopwand boven 190 cm	25 tot 30 cm diep	Geen vloer	Voor wat je zelden pakt, want boven 200 cm reik je niet meer zonder trapje

Deur, dakraam en trap kosten in een kleine kamer meer

Een binnendeur van 83 cm zwaait een kwartcirkel van ruim een halve vierkante meter de kamer in. In kamer B is dat ongeveer een achtste van de 4,2 m2 waarin je rechtop staat, en een deur van 201,5 cm hoog komt altijd in die hoge strook uit.

Die vloer krijg je op drie manieren terug. Laat de deur naar de overloop opendraaien als hij daar niet over de bovenste traptrede slaat, kies een schuifdeur aan de overloopkant, of hang de deur zo dat het open blad tegen een kopwand valt in plaats van in de route.

Kijk bij een schuifdeur waar hij heen schuift. Hij vraagt tweemaal de deurbreedte aan vrije wand met de rail op ruim 210 cm, en in een kopwand onder de schuinte is dat stuk wand er meestal niet.

Een dakraam hoort met de onderkant op 100 tot 130 cm, want dan kijk je zowel zittend op bed als staand naar buiten. Bij 45 graden en een knieschot van 60 cm ligt die onderkant 40 tot 70 cm uit het schot, en dus boven de lage strook waar het bed of de ladekast staat.

Veel dakramen draaien om een as halverwege het raam, zodat de onderste helft bij het openen de kamer in komt. Zet daar geen hoge kast of hoog hoofdbord onder, en houd de bediening bereikbaar vanaf de vloer: een raam dat je alleen staand op het bed openzet, blijft 's avonds dicht.

De trap is de laatste vaste maat, want alles moet erlangs naar boven. In bestaande bouw mag een trap 70 cm vrij breed zijn, en een matras van 140 cm of een kast in één stuk komt zelden om de draai van zo'n trap.

Kleur en licht op de schuine wand van een kleine kamer

In een kleine zolderkamer is het schuine vlak het grootste oppervlak en ook het dichtstbij. Het hangt op een armlengte boven je bed, dus wat daar met kleur en licht gebeurt, zie je elke avond van dichtbij.

De knik tussen knieschot en dakvlak is een horizontale lijn op 60 tot 110 cm, en een lijn op die hoogte leest het oog als de hoogte van de kamer. Eén kleur over schot en dak laat die lijn verdwijnen, terwijl een donker schot met een licht dak de kamer breder maar lager maakt; in een kleine kamer werkt het eerste bijna altijd beter, omdat er geen breedte is om tegen hoogte in te ruilen.

Kies op het dakvlak een lichte kleur met een lichtreflectiewaarde boven 60 in een matte afwerking. Het dakraam werpt strijklicht over dat vlak, en glans laat dan elke plaatnaad zien, terwijl een matte lichte laag het daglicht dieper de kamer in terugkaatst.

Hoe je de overgang naar het vlakke plafond netjes afwerkt, staat bij het afwerken van een schuin plafond boven het bed. Wil je juist een kleurvlak op de schuinte, zoals een donkere strook achter het hoofdeinde, dan zet ideeën voor kleur op een schuine wand de varianten naast elkaar.

Kunstlicht hoort in een kleine kamer niet aan het schuine vlak op hoofdhoogte, want een wandlamp daar steekt loodrecht uit het dak de looproute in. Zet het algemene licht op het vlakke plafond, een bedlamp met het hart 65 cm boven de matras en een lichtlijn onder een plank of langs het knieschot.

Houd die lampen op 2700 K en dimbaar. Welke kleur het daglicht door jouw dakraam heeft, hangt aan de windrichting, en wat noord-, oost-, zuid- of westlicht met een muurkleur doet zoek je per richting op.

Een inrichting met weinig lijstwerk, één doorlopende kleur en meubels zonder uitstekende grepen houdt een kleine kamer rustig, omdat er minder randen zijn die licht vangen. Welke stijlen daarop aansluiten, van strak tot landelijk, staat bij slaapkamers per stijl.

Een bureau, een stoel of een logeerbed erbij

Moet een kleine zolderkamer ook werkplek zijn, dan past het bureau onder de schuinte en niet in de staande strook. Je zit, dus je kruin komt op 130 tot 140 cm, en alleen de stoel en het opstaan vragen meer hoogte.

Zet een bureau van 60 cm diep met de achterrand waar het dak 120 cm hoog is als er een beeldscherm op komt, en waar het 100 cm is als je alleen een laptop gebruikt. Achter de stoel houd je 90 cm vrij om achteruit te rollen en op te staan, en die strook ligt dan vanzelf in het hoge deel van de kamer.

De maten voor bed en werkplek samen op weinig vloer staan bij een kleine slaapkamer waar ook een bureau in moet. Onder een schuin dak komt daar alleen de hoogte bij: meet op de plek van het scherm en niet op de plek van de stoel.

Een stoel om op te zitten bij het aankleden past onder de schuinte zodra het dak boven de zitting 140 cm haalt. Een fauteuil van 85 bij 85 cm is voor een kleine kamer bijna altijd te groot, en welke smallere modellen er zijn staat bij een klein stoeltje voor de slaapkamer.

Een uitschuifbed onder het hoofdbed rolt het best naar de lage kant, want wie op 20 tot 25 cm boven de vloer ligt, heeft aan 80 cm dakhoogte genoeg. Een slaapbank die uitklapt vraagt 140 tot 200 cm vloer in één richting, en die richting moet naar de hoge kant wijzen.

Op een kinderkamer onder het dak groeit het probleem mee. Een kind van 120 cm staat nog rechtop waar een volwassene bukt, dus een indeling die nu past, loopt vast zodra het kind langer wordt dan de strook waarin het zich aankleedt. Een hoogslaper past alleen onder de nok, want boven een matras op 140 tot 160 cm is 90 tot 110 cm vrije hoogte nodig.

Lucht en warmte in een kleine kamer onder het dak

Een kleine zolderkamer heeft minder lucht dan zijn vloer doet vermoeden. Kamer B bevat ongeveer 15 m3, terwijl een gewone slaapkamer van 300 bij 350 cm met een plafond op 260 cm er 27 m3 heeft.

Twee slapers ademen in beide kamers even veel CO2 en vocht uit, samen enkele deciliters water per nacht. In de helft van de lucht loopt de concentratie twee keer zo snel op, en daarom is een kleine zolderkamer met alles dicht 's ochtends bedompter dan de kamer eronder.

Ventileren werkt hier met twee openingen op verschillende hoogtes. Het dakraam op een kier of in de ventilatiestand laat de warmste lucht bovenin weg, en een rooster of een deur op een kier laat onderin nieuwe lucht toe; een dakraam zonder tweede opening ververst veel minder omdat de lucht in dezelfde opening heen en weer moet.

De binnenkant van het glas is 's winters het koudste vlak in de kamer. Bevat de lucht meer vocht dan bij die temperatuur kan, dan slaat het daar neer, en in een kleine kamer met twee slapers gebeurt dat eerder dan in een grote.

's Zomers telt ook de straling van het dakvlak zelf. Een slecht geïsoleerd dak dat de hele middag in de zon lag, is 's avonds warmer dan de lucht in de kamer, en hoe dichter je hoofd bij dat vlak ligt, hoe meer je dat voelt; ook daarom ligt het kussen in de indeling hierboven onder het vlakke plafond.

Zonwering aan de buitenkant van een dakraam op het zuiden of westen houdt de zonnestraling tegen voordat hij binnen is. Een rolgordijn aan de binnenkant houdt het licht tegen, maar de warmte zit dan al in de kamer.

Zo deel je een kleine zolderkamer in op hoogte

Elke stap legt een hoogte of een strook vast waarbinnen de volgende stap nog mag kiezen.

1. Meet de dakhelling en de hoogte van het knieschot

   Leg een lat van 100 cm horizontaal vanaf de dakvoet of vanaf de voet van het schuine vlak en meet daar de hoogte: 70 cm hoort bij ongeveer 35 graden, 100 cm bij 45 graden en 140 cm bij 55 graden. Noteer ook hoe hoog het knieschot is, want die hoogte telt overal in de kamer mee.

2. Zet de lijnen van 110, 150 en 190 cm met tape op de vloer

   Bij 45 graden ligt elke lijn op de hoogte min de schothoogte uit het knieschot, dus bij een schot van 60 cm op 50, 90 en 130 cm. Gebruik voor 190 cm een andere kleur tape, want tussen die streep en de rechte wand gebeurt alles wat je staand doet.

3. Kies de opstelling van het bed bij de kamerbreedte

   Is de kamer vanaf de dakvoet minstens 285 cm breed, zet het voeteneind dan naar de dakvoet. Is hij smaller maar lang genoeg voor 210 cm, leg dan een smal bed met de lange zijde langs de schuinte en controleer dat je kussen op 150 cm dakhoogte ligt.

4. Trek de route van de deur naar de uitstapkant

   Die route van 60 tot 75 cm breed ligt helemaal in de strook boven 190 cm, anders loop je elke ochtend gebukt naar je bed. Teken het draaivlak van de deur erbij en kijk of het open blad tegen een wand valt of in de route.

5. Plaats de hoge kast in wat er boven 200 cm over is

   Zet hem tegen de rechte wand of onder het vlakke plafond, met de strook ervoor op de looproute. Past er geen hele kast, reken dan uit hoeveel hangruimte je voor lange kleding echt nodig hebt en hang de rest aan een lage roede onder de schuinte.

6. Vul de lage strook met wat naar je toe komt

   Lades, een ladekast met zijn rug op 80 tot 85 cm dakhoogte en uitrolbakken achter het knieschot gebruiken de diepte die je met een draaideur nooit bereikt. Zet de lades van het bed aan de uitstapkant, waar je de 75 cm toch al vrijhoudt.

7. Controleer de trap voordat je iets bestelt

   Vergelijk de vrije breedte van de trap en de hoogte boven de treden met de kortste maat van matras, bedframe en kast. Komt iets niet om de draai, kies dan een model in delen of een oprolbaar matras.

Nalopen voordat er iets naar boven gaat

• Dakhelling en schothoogte gemeten, en de lijnen van 110, 150 en 190 cm met tape op de vloer
• Oppervlakte boven 150 en boven 190 cm uitgerekend in plaats van alleen de vloer
• Minstens 150 cm dakhoogte op de plek van elk kussen bij een matras op 55 cm
• Uitstapkant van het bed en de route naar de deur in de strook boven 190 cm
• Hoge kast tegen de rechte wand of onder het vlakke plafond, met 200 cm over zijn hele diepte
• Lades, ladekast en uitrolbakken in de lage strook, met 75 cm vrij om ze open te trekken
• Draaivlak van de deur getekend en het open blad tegen een wand in plaats van in de route
• Trapbreedte en draai vergeleken met de kortste maat van matras, bedframe en kast

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

De vierkante meters vloer als maat voor de kamer nemen

Een kleine zolderkamer van 10,5 m2 onder een helling van 35 graden heeft maar 1 m2 waarop je rechtop staat, en een kamer van 8,75 m2 met een knieschot van 60 cm heeft er 4,2. De vloer zegt dus weinig over wat er past.

Reken daarom met de oppervlakte boven 150 en boven 190 cm, en richt de kamer in op die twee getallen.

Een kledingkast kopen en thuis pas zoeken waar hij past

Een kast van 200 cm hoog en 60 cm diep past alleen waar het dak over die hele diepte 200 cm haalt. In een kleine zolderkamer is dat vaak alleen de rechte wand, en daar zit ook de deur.

Bepaal eerst de plek en de hoogte die daar beschikbaar is, en kies daarna de kast. Blijft er geen plek over, dan is een lage hangkast onder de schuinte de betere koop.

Een bed voor twee met de lange zijde langs de schuinte in een smalle kamer

Bij een bed van 140 cm liggen de twee kussens 70 cm uit elkaar dwars op de helling, en bij 45 graden is dat ook 70 cm hoogteverschil. In een kamer die vanaf de dakvoet smaller is dan 315 cm, zit wie aan de lage kant slaapt daardoor niet meer rechtop.

Zet het voeteneind naar de dakvoet, dan liggen beide kussens op dezelfde afstand van het dak.

Lage meubels in de hoge strook zetten

Een ladekast, een bureau of een nachtkast heeft geen stahoogte nodig, maar eindigt vaak midden in de kamer omdat daar ruimte leek. Dan blijft de lage strook leeg en is de hoge strook vol.

Schuif elk meubel zo ver naar het schot als zijn eigen hoogte toelaat, dan komt de stahoogte vrij voor wat hem wel nodig heeft.

Een wandlamp of plank op hoofdhoogte aan het dakvlak

Alles wat loodrecht op het schuine vlak staat, steekt de kamer in op de hoogte waar je hoofd langskomt. Een plank van 25 cm diep op 160 cm aan het dak steekt bij 45 graden ongeveer 18 cm de kamer in, precies waar je langs de rand van de staande strook loopt.

Hang licht op het vlakke plafond of aan het knieschot, en planken op de kopwand boven 190 cm.

Vergeten dat alles over de trap naar boven moet

Een trap in bestaande bouw mag 70 cm vrij breed zijn en draait vaak een kwartslag. Een matras van 140 cm, een boxspring in één stuk of een kast die al is opgebouwd komt daar zelden omheen.

Meet de trap voordat je bestelt en kies bij twijfel een model in delen.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Inrichten doe je zelf, maar drie dingen rond een zolderkamer niet. Past een dakraam niet tussen twee sporen, dan moet er een spoor worden doorgezaagd en opgevangen met een raveling, en dat is werk voor een timmerman of dakdekker die de dakconstructie beoordeelt.

Een zoldervloer die als bergruimte is ontworpen, is lichter berekend dan een woonvloer; of hij een bed, een kastwand en twee mensen draagt, hangt af van de balkmaat en de overspanning en is een som voor een constructeur. Een extra wandcontactdoos in het knieschot mag je zelf plaatsen, maar een nieuwe groep in de meterkast is voor een elektricien.