Wat houdt hoeveel kilo? De ophangwijzer

Wat de ophangwijzer doet en waar de kilo's vandaan komen

De ophangwijzer stelt drie vragen: wat voor wand is het, hoe zwaar is het, en wat hang je op. Met die drie antwoorden vergelijkt hij veertien bevestigingen, van plakstrip en montagekit tot kiepplug en chemisch anker, en zet de vier beste voor je op een rij. Dat vergelijken gebeurt in je eigen browser, net als bij de andere rekenhulpen en opzoekhulpen op deze site, dus er gaat niets naar een server.

Per bevestiging zie je tot hoeveel kilo hij op jouw wandtype houdt, of er geboord moet worden, hoe het mechanisme werkt en waar het misgaat. Boven de kaarten staat de herkenzin van je wand, zodat je meteen controleert of je het juiste type hebt gekozen.

De kilogrenzen komen uit een eigen referentietabel en liggen bewust onder wat er op verpakkingen staat. Een fabriekswaarde is gemeten in een testplaat of vers beton, met een rustige trekkracht in één richting; jouw muur heeft stuc, boorstof, voegen en holtes, en het gewicht hangt er zelden netjes recht aan.

De wijzer is gemaakt voor het gewone ophangwerk in huis: lijsten, spiegels, planken, klokken, rails en beugels. Hoe je daarna netjes en op de juiste plek hangt, met haken, systemen en de volgorde erbij, staat in de gidsen over iets aan de muur ophangen.

Zo lees je de uitkomst: past, krap of valt af

Elke kaart krijgt een van drie oordelen, en de grens ligt niet op 100 procent. Past betekent dat je gewicht onder 70 procent van de kilogrens blijft; de laatste 30 procent is reserve voor een gat dat net te ruim werd, een deur die dichtslaat en een wand die minder gezond is dan hij lijkt.

Zit je tussen 70 en 100 procent, dan staat er Krap. Het kan, maar elke tegenvaller komt er meteen doorheen, dus kies dan een maat groter of een tweede bevestigingspunt.

Lees de kilo's altijd per bevestigingspunt en niet per object. Een kastje aan twee pluggen van elk 10 kilo houdt geen 20 kilo, want een last trekt zelden precies gelijk aan twee punten; de wijzer rekent voor twee punten daarom met anderhalf keer één punt, dus 15 kilo.

De volgorde van de kaarten is de rangorde: eerst wat past, daarbinnen de hoogste grens bovenaan. Valt alles af, dan zegt de wijzer dat ook en toont hij toch de vier sterkste, zodat je ziet hoe ver je erboven zit.

Oordeel	Wanneer je het ziet	Wat je ermee doet
Past	Het gewicht blijft onder 70 procent van de kilogrens op deze wand	Gewoon doen; de marge erboven is reserve voor schokjes en een tegenvallende ondergrond
Krap	Het gewicht zit tussen 70 en 100 procent van de grens	Kies een zwaardere bevestiging of een tweede punt, want er is geen enkele reserve meer
Valt af	Boven de grens, 0 kilo op dit wandtype, of dit soort object hoort er nooit aan	De reden staat erbij: een plakstrip valt bij een spiegel af om het glas, niet om het gewicht
Niets houdt dit	Geen van de veertien bevestigingen haalt dit gewicht op deze wand	Verdeel over meer punten, ga naar injectiemortel, of kies een andere wand of de vloer

Eerst de wand herkennen, anders klopt er niets van

De hele uitkomst hangt aan de eerste vraag, en juist daar wordt het vaakst misgegokt. Tik met je knokkel: klinkt de wand hol met elke 40 tot 60 cm een massieve plek, dan is het gipsplaat op regels of profielen. Klinkt hij overal dof en massief, dan is het steen of beton.

De tweede aanwijzing is het boorgruis. Wit poeder is gips, rood is baksteen, grijswit en fijn is kalkzandsteen of beton, grof en wit is gasbeton, en krullen betekenen hout.

De valkuil is de voorzetwand: in veel gerenoveerde woningen staat een paar centimeter voor de massieve muur een gipsplaten wand. Je kiest dan gipsplaat in de wijzer, ook al is het huis van steen, want je plug komt in de plaat terecht en niet in de steen erachter.

Bij een gestuukte muur gaat de boor eerst 5 tot 15 mm door een zachte laag en stuit dan op iets hards; de kleur van het gruis daarna vertelt in welke steen je zit. Kies in de wijzer dan gestuukte steen, want de stuclaag telt voor het houden niet mee.

Wandtype	Zo herken je hem	Wat er standaard in gaat
Gipsplaat of voorzetwand	Klinkt hol, met elke 40 tot 60 cm een massieve plek; een punaise gaat er met de duim in en het gruis is wit	Metalen hollewandplug of kiepplug, of een schroef direct in de regel erachter
Gestuukte steen	De boor zakt eerst door 5 tot 15 mm zachte laag en stuit dan op iets hards; het gruis kleurt daarna rood of grijs	De plug van de steen erachter, en de dikte van de stuclaag extra diep boren
Beton	Een spijker gaat er niet in, de boor komt nauwelijks vooruit en het gruis is fijn en grijs	Nylon plug van 8 mm; keilbout of chemisch anker voor het zware werk
Kalkzandsteen	Grijswit fijn gruis en gestaag boren; in de meterkast of het trapgat zie je de blokken vaak onbehandeld	Nylon plug; voor zwaar werk chemisch anker en geen keilbout, want de steen scheurt van spreidkracht
Baksteen	Rood gruis, en de boor voelt afwisselend hard en zacht waar steen en voeg elkaar afwisselen	Nylon plug in de steen zelf; in oude zachte steen een langere plug van 50 tot 60 mm
Gasbeton of cellenbeton	Zo zacht dat je er met een schroevendraaier een groef in krast; het gruis is grof en wit	Gasbetonplug met grove draad, of injectiemortel met een schroefhuls
Tegels	Voegen zichtbaar en een harde, heldere tik; tik ook of het erachter hol of massief klinkt	De plug van de wand achter de tegel; de tegel zelf boor je alleen netjes door
Hout of multiplex	Krullen en spaanders in plaats van gruis, en een schroef pakt zonder plug meteen	Houtschroef, voorgeboord op ongeveer 70 procent van de schroefdikte
Holle bouwsteen	De boor valt na 1 tot 2 cm plots in een holte en stuit daarna weer op een wandje	Kiepplug, of injectiemortel met een zeefhuls zodat de mortel zich achter de ribben verankert

Het gewicht dat je invult is het gewicht met inhoud

De wijzer rekent met het getal dat jij invult, dus vul het gewicht in van alles wat er straks hangt: de plank met de boeken erop, het kastje met het servies erin, de rails met de gordijnen eraan. Weeg twijfelgevallen op de personenweegschaal: eerst jij, dan jij met het object in je armen, en het verschil is je invoer.

Voor glas bestaat een rekenregel: spiegelglas weegt 2,5 kilo per vierkante meter per millimeter dikte. Een passpiegel van 60 bij 160 cm in 4 mm komt daarmee op bijna 10 kilo, nog zonder lijst.

De derde vraag, wat je ophangt, doet meer dan hij lijkt. Een spiegel, plank, kast, televisie of gordijnrails sluit de plak- en tapebevestigingen uit, ook onder hun kilogrens: glas dat valt wordt scherf, een plank wrikt en aan een gordijn wordt getrokken.

Op welke hoogte het geheel komt is een andere vraag dan wat het houdt. De hartlijnen voor lijsten, klokken en schermen zoek je op in de maatwijzer met 115 maten in huis.

Wat je ophangt	Reken op	Waar het gewicht in zit
Fotolijst 30 bij 40 cm met glas	1 tot 2 kg	Het glas; dezelfde lijst met acrylglas weegt ongeveer de helft
Ingelijste poster 50 bij 70 cm	2 tot 4 kg	De glasplaat van 2 mm weegt hier alleen al bijna 2 kilo
Spiegel	2,5 kg per m² per mm glasdikte	Een passpiegel van 60 bij 160 cm in 4 mm weegt bijna 10 kilo zonder lijst
Wandklok	1 tot 5 kg	Boven 60 cm doorsnee en met een metalen kast zit je aan de bovenkant
Wandplank 80 cm, 18 mm massief	2 kg leeg, 18 tot 22 kg vol	Boeken wegen 20 tot 25 kilo per strekkende meter plank
Hangkastje van 60 cm	10 tot 15 kg leeg	Met servies of glaswerk erin komt er 10 tot 20 kilo bij
Televisie van 55 inch	12 tot 18 kg	Plus 2 tot 6 kilo beugel; een draaiarm weegt het meest en wrikt het hardst
Gordijnrails	3 tot 6 kg aan stof per raam	Gevoerde of verduisterende gordijnen wegen het meest, en elke ruk bij het sluiten telt mee
Kapstok	10 tot 15 kg aan jassen	Vijf winterjassen plus tassen, en de ruk waarmee je er een afpakt telt dubbel

Waarom een plank harder aan de wand trekt dan een lijst

Een vlakke lijst belast een schroef in de vriendelijkste richting: het gewicht duwt langs de wand naar beneden, en op die afschuiving zijn schroeven en pluggen het sterkst. Een plank, een kastje of een televisie op een arm doet iets anders, want daar hangt het gewicht 15 tot 40 cm vóór de wand.

Die afstand werkt als een hefboom en zet gewicht om in trekkracht recht uit de wand, precies de richting waarin elke bevestiging het eerst bezwijkt. Een kilo op de voorrand van een plank van 25 cm diep trekt via een console van 15 cm hoog met meer dan een kilo aan de bovenste schroef.

Daarom laat de wijzer lichte pluggen en al het plakwerk bij een plank, kast of televisie afvallen, ook als het gewicht binnen de grens ligt. Bij een hangende wandkast komt daar de wisselende belasting bij: elke keer dat er iets in of uit gaat, verandert de trek op de bovenste bevestiging.

Aan een gordijnrails en een kapstok wordt bovendien getrokken, en zo'n ruk is kort al gauw het dubbele van het stilhangende gewicht. Reken daar dus niet met het gewicht van de jassen, maar met de ruk waarmee de zwaarste eraf komt.

Boren zonder brokken: waar je boort en hoe het gat sterk blijft

Leidingen en kabels liggen niet op een vaste hoogte, maar ze lopen bijna altijd verticaal van of naar een doos. De strook van zo'n 20 cm breed recht boven en onder elke schakelaar en elk stopcontact laat je daarom dicht, tot een leidingzoeker het tegendeel laat zien.

In een keuken of badkamer komen daar de waterleidingen bij, die meestal vanaf het tappunt recht omhoog lopen. Boor je toch raak en wordt de wand nat, draai dan eerst de hoofdkraan dicht en kijk wat je doet als je een waterleiding hebt geraakt.

Het gat zelf bepaalt daarna de helft van de houdkracht. Boor 10 mm dieper dan de plug lang is, blaas of zuig het gat leeg voordat de plug erin gaat, want boorstof halveert de klemming, en boor bij een gestuukte muur de dikte van de stuclaag extra diep.

De klopstand van de boormachine hoort bij het materiaal en niet standaard aan. De tabel hieronder komt uit dezelfde referentiedata als de wijzer.

Wand	Klopstand	Waarom
Gipsplaat	Uit, lage snelheid	De boor zakt er vanzelf door en schiet anders ongecontroleerd de holte in
Gestuukte steen	Eerst uit, na de stuclaag aan	Met de klop erop klapt het stucwerk rond het gat eraf
Beton	Aan	Komt de boor na twee minuten geen centimeter verder, pak dan een boorhamer in plaats van meer druk
Kalkzandsteen	Uit of de lichtste stand	Het brosse materiaal brokkelt, het gat wordt te ruim en de plug draait mee
Baksteen	Aan met weinig druk, bij oude zachte steen uit	Zonder geweld blijft het gat rond en blijft de plug klemmen
Gasbeton	Uit	Met de klop sla je een krater in plaats van een gat
Tegels	Uit tot je door de tegel bent, daarna aan	Met de klop springt het glazuur en de scheur loopt door tot de volgende voeg
Hout	Uit	De klop maakt het gat rafelig en dan grijpt de schroefdraad slechter
Holle bouwsteen	Uit of de lichtste stand	Met de klop sla je de ribben binnenin stuk en is er niets meer om aan te verankeren

Oude, vochtige of afgewerkte wanden houden minder

De kilogrenzen gelden per punt in een gezonde, droge ondergrond, en niet elke wand is dat. In baksteen van voor 1940 is de steen vaak zacht en de kalkmortel nog zachter; reken daar met de helft van de grens en kies een langere plug van 50 tot 60 mm.

Bij alles wat plakt of kleeft telt de afwerking zwaarder dan de kilogrens. Op latex houdt een strip of tape redelijk, maar op kalkverf, behang en spuitwerk laat de toplaag zelf los en valt alles in één keer naar beneden.

In vochtige ruimtes zakt de sterkte verder, want gips verliest vochtig een groot deel van zijn draagkracht en lijm verkleeft slecht op een klamme wand. En hangt er iets constructiefs of iets buiten, zoals zonwering of een boiler, gebruik dan de belastingtabel van de fabrikant en niet een wijzer.

Mag of wil je niet boren, bijvoorbeeld in een huurwoning, dan blijft er onder de 4 kilo genoeg over. Wat elke variant houdt staat bij haakjes die zonder boren aan de wand blijven, en alle manieren per object staan onder ophangen zonder boren.

Veelgestelde vragen