Kamerplanner: je ruimte indelen op schaal

Wat de planner uitrekent en waar het oordeel op rust

De planner doet één ding: hij legt je meubels op schaal in je eigen kamermaat en meet wat ertussen overblijft. Onder de tekening staan vijf regels: het vloeroppervlak in vierkante meters, hoeveel daarvan door meubels bezet is met het percentage erbij, hoeveel vrije vloer er overblijft, de smalste doorgang met de plek waar die zit, en het aantal meubels dat je hebt neergezet.

De zin boven die vijf regels is een oordeel over die smalste doorgang en over niets anders. Net als de andere rekenhulpen en opzoektabellen op deze site rekent hij in je eigen browser, zonder account en zonder dat er iets naar een server gaat.

De grenzen in dat oordeel komen uit lopen en niet uit een norm. Bij 90 cm kom je er met een volle wasmand langs, bij 60 cm past één persoon er recht doorheen, en onder 40 cm draai je je schouders en houd je niets meer in je handen.

Lees de regel over de vrije vloer niet als bruikbare vloer. De strook van 20 cm achter een bank en de hoek achter een openslaande deur tellen mee als vrij, terwijl je er niets kwijt kunt.

Smalste doorgang die overblijft	Wat de planner erboven zet	Waar die grens vandaan komt
90 cm of meer	Ruim	Dit is de breedte waarmee je er met een volle waszak of een dienblad langskomt zonder te draaien
60 tot 90 cm	Voldoende	Eén persoon loopt er recht doorheen, maar twee mensen passeren elkaar niet zonder allebei opzij te stappen
40 tot 60 cm	Krap	Je komt erlangs door je schouders te draaien, en dat lukt niet meer met een doos of een wasmand in je handen
Minder dan 40 cm	Te smal	Dit is geen route meer maar een kier: goed genoeg voor de stofzuigerslang, niet voor jezelf

Waar de smalste doorgang vandaan komt

De planner vergelijkt elk meubel met elk ander meubel, en daarna elk meubel met de vier wanden. Per paar meet hij de afstand in de breedte en in de diepte apart, en het kleinste getal uit die hele reeks komt in de uitkomst te staan, met de namen van de twee stukken erbij.

Staan twee meubels naast elkaar zonder dat ze elkaar in de andere richting overlappen, dan is de afstand ertussen een echte doorgang. Liggen ze diagonaal ten opzichte van elkaar, dan meet de planner de afstand van hoek tot hoek, en dat is geen strook waar je doorheen loopt.

Bij de wand ligt een ondergrens van 10 cm. Alles daaronder leest de planner als tegen de wand en telt hij niet mee, want anders zou een kast die netjes tegen de muur staat elke keer een doorgang van 0 cm opleveren.

Tussen twee meubels onderling zit die ondergrens er niet in. Twee kasten met 5 cm ertussen leveren dus een nette melding van 5 cm op, terwijl er in de kamer niets misgaat. Liggen twee vlakken echt over elkaar heen, dan verschijnt er een aparte regel met beide namen, en is de smalste doorgang niet langer het getal waar je naar kijkt.

Het lastigst is het geval waarin de planner gelijk heeft maar iets anders meet dan jij bedoelt. In een kamer van 360 bij 500 cm met een bank van 210 bij 95 cm langs de linkerwand en een salontafel op 45 cm ervoor, wijst hij die 45 cm aan en noemt hem krap. Dat klopt voor lopen en niet voor zitten: 45 cm is precies de beenruimte die je bij een bank wilt hebben, en de route die je echt loopt is de strook van 120 cm tussen de salontafel en het tv-meubel. Welke strook dat bij jou is, bepaal je voordat er meubels staan, en de volgorde daarvoor staat bij een kamer inrichten in lagen.

De meubelmaten waarmee de planner rekent

De keuzelijst bevat 71 meubels in zeven groepen: zitten, tafels, opbergen, slapen, eten, werken en wat vast in huis zit. Het zijn gangbare Nederlandse product- en bouwmaten, geen modelmaten van een fabrikant, dus ze kloppen op een paar centimeter na en niet exact.

De groep met wat vast in huis zit wordt het vaakst overgeslagen en is juist de nuttigste. Daar staan de binnendeur, de radiator, de schuifpui, de schoorsteenboezem, het trapgat en het keukenblok in, en die leggen samen vast welke wanden nog vrij zijn.

De binnendeur staat erin als een blok van 83 bij 83 cm. Dat is niet het kozijn maar het draaivlak: een blad van 83 cm zwaait een kwartcirkel van 83 cm de kamer in, en daar past geen kast, geen stoel en geen staande lamp in. Zet dat blok dus als eerste neer en raak het daarna niet meer aan.

Een maat van 83 cm is trouwens een gewoonte en geen eis. Voor nieuwbouw vraagt het Besluit bouwwerken leefomgeving een vrije doorgang van ten minste 0,85 bij 2,3 m, terwijl in bestaande woningen een blad van 73 tot 83 cm normaal is en gewoon mag blijven zitten.

Staat het meubel dat jij zoekt niet in de lijst, kies dan het model dat er in buitenmaat het dichtst bij komt en noteer het verschil apart. Maten die niet over de vloer gaan maar over de wand, zoals de hartlijn van een schilderij of de onderkant van een hanglamp boven de tafel, zoek je op in de maatwijzer met gangbare hoogtes in huis.

Meubel in de keuzelijst	Maat waarmee hij in de kamer komt	Wat je aan die maat zelf moet nakijken
Driezitsbank	210 bij 95 cm	Of de opgegeven diepte met of zonder losse rugkussens is; dat scheelt 5 tot 15 cm
Loungebank met diepe zit	240 bij 110 cm	Die 110 cm kost samen met 45 cm beenruimte meer dan de helft van de breedte van een kamer van 300 cm
Hoekbank met longchair	260 bij 165 cm	Aan welke kant de longchair zit: draaien in de planner kantelt het blok, het spiegelt niet
Eettafel voor zes personen	180 bij 90 cm	Reken 60 cm breedte per couvert en 75 cm achter de tafelrand om een stoel uit te schuiven
Uitschuifbare eettafel	160 bij 90 cm	Uitgeschoven wordt hij 50 tot 100 cm langer, en dat tweede vlak tekent de planner niet
Tweepersoonsbed 160	160 bij 200 cm	Een boxspring van 180 is 180 bij 215 cm en dus 15 cm langer dan een gewoon bed
Kledingkast met twee draaideuren	100 bij 60 cm	Elke deur van 50 cm zwaait 50 cm de kamer in, en daarvoor sta jij zelf nog
Bureau	120 bij 60 cm	De bureaustoel is een los blok van 65 bij 65 cm dat 25 cm achteruit rolt voordat je opstaat
Binnendeur met blad van 83 cm	83 bij 83 cm	Dit is het draaivlak; meet je eigen dagmaat na voordat je een bank van 95 cm diep bestelt
Paneelradiator	100 bij 12 cm	Houd 10 cm vrij voor en boven de radiator, anders vangt een bank de warmte in zijn rug op
Trapgat van een rechte trap	90 bij 260 cm	In de planner is dit een blok als elk ander, maar het gat zelf is geen vloer
Keukenblok met onderkasten	240 bij 60 cm	Reken 90 tot 120 cm tussen twee blokken, want de ovenklep komt 55 tot 60 cm naar voren

De loopruimtes waaraan je de uitkomst afmeet

Onder de uitkomst zet de planner de eerste vier loopruimtes uit onze eigen lijst, zodat je het gemeten getal meteen naast een streefmaat legt. De hele lijst telt achttien situaties, elk met een krappe maat en een comfortmaat.

Het verschil tussen die twee is geen smaakverschil. De krappe maat werkt op een zijroute waar je een keer per dag met lege handen langskomt, de comfortmaat houd je aan waar je elke dag met iets in je handen loopt. Met een kinderwagen of een rollator ga je zelfs boven de comfortmaat zitten.

Deze maten zijn vuistregels uit de praktijk en geen voorschrift, maar ze komen wel uit vaste gegevens: de diepte van een stoel, de uitslag van een lade, de breedte van je eigen schouders. Wil je de indeling daarna op papier natrekken, dan werkt dezelfde tabel bij een plattegrond van je woonkamer tekenen op ruitjespapier.

Eén rij in de tabel wijkt af van de rest. Achter een relaxfauteuil staat 15 cm als krappe maat, en dat lijkt onmogelijk weinig. Het hangt af van het model: bij een klassieke relaxstoel kantelt de rug 40 tot 50 cm naar achteren, terwijl bij een wandvrij model juist de zitting naar voren schuift en de rug op zijn plek blijft.

Waar je langs moet	Krap maar het werkt	Comfortabel	Waarom die maat
Doorloop in een gang of hal	90 cm	120 cm	Met 90 cm kom je met een wasmand langs, bij 120 cm passeren twee mensen elkaar zonder allebei te draaien
Tussen bank en salontafel	30 cm	45 cm	Je schuift je benen langs de tafel om te gaan zitten, en onder 30 cm stoot je met je schenen tegen de rand
Langs een bank naar de tuindeuren	70 cm	90 cm	Hierover ga je met een volle waszak naar buiten, en een naar binnen draaiende tuindeur pakt zelf al 80 cm vloer af
Tussen tafelrand en muur waar je langs loopt	80 cm	100 cm	Wie aan tafel zit steekt met stoel en rug ongeveer 50 cm buiten de tafelrand, en daar moet je nog met een bord langs
Tussen tafelrand en muur om een stoel uit te schuiven	75 cm	90 cm	Een eetkamerstoel is 50 tot 60 cm diep en gaat 25 cm achteruit voordat je erin stapt of opstaat
Tussen bed en zijwand	60 cm	75 cm	Bij 60 cm kom je er net langs, maar je hebt 75 cm nodig om een hoeslaken om de hoek te trekken zonder het bed te verschuiven
Aan het voeteneind van een bed	60 cm	90 cm	Onder 60 cm loop je met je knieën tegen het frame, en bij 90 cm kan er nog een bankje staan waar je langs komt
Tussen twee bedden op een kinderkamer	50 cm	70 cm	50 cm is genoeg om ertussen te staan en op te dekken, 70 cm is nodig als er ook een nachtkastje tussen moet
Voor een kledingkast met draaideuren	100 cm	120 cm	Bij een kast van 100 cm zwaait elke deur van 50 cm de kamer in, en daarbovenop sta je zelf nog voor de kast
Voor een kledingkast met schuifdeuren	60 cm	80 cm	De deur blijft binnen de kast, dus je hebt alleen ruimte nodig om ervoor te staan en in te reiken
Voor een dressoir of ladekast	75 cm	95 cm	Een lade van 45 cm komt er helemaal uit en jij staat er nog 30 cm voor om erin te kijken
Smalle doorgang tussen twee meubels	60 cm	80 cm	Bij 60 cm draai je je schouders om erdoor te komen, bij 80 cm loop je er recht door met een doos in je handen
Draaivlak van een naar binnen draaiende binnendeur	85 cm	100 cm	Een blad van 83 cm zwaait een kwartcirkel de kamer in, en staat daar een kast, dan gaat de deur alleen nog tot dat meubel open
Tussen bureau en muur voor de bureaustoel	90 cm	120 cm	De stoelvoet is 65 cm en je rolt hem 25 cm achteruit om op te staan; bij 120 cm kan iemand achter je langs
In een keuken tussen twee blokken	90 cm	120 cm	Bij 90 cm open je de ovenklep van 55 cm en schuif je er nog langs, bij 120 cm loopt iemand achter je door
Voor een vaatwasser of oven	100 cm	120 cm	De open klep neemt 55 tot 60 cm en daarop moet je nog kunnen bukken om de onderste korf uit te trekken
Achter een relaxfauteuil tegen de wand	15 cm	45 cm	De rug kantelt 40 tot 50 cm naar achteren, terwijl bij een wandvrij model juist de zitting naar voren schuift
Voor een open haard of houtkachel	80 cm	100 cm	Hier gaat het om hittestraling en vonken, en de afstand uit de handleiding van de kachel gaat voor deze maat

Wat de planner niet weet en wat je zelf nameet

De planner rekent in een plat bovenaanzicht van één rechthoek, en daarmee is ook gezegd wat hij niet weet. Hij kent geen hoogte, geen erker, geen schuine wand, geen plint en geen scheefstand, en hij weet niet welke route jij elke dag loopt.

Meet daarom elke wand op drie hoogtes: bij de vloer, op 100 cm en bij het plafond, en meet ook de twee diagonalen van de kamer. In woningen van voor 1970 zit daar 2 tot 5 cm verschil in en staan de hoeken niet haaks, en dat verschil komt altijd uit op de plek waar jij die kast wilde zetten. Neem per wand de kleinste maat over in de velden.

Alles klikt in de tekening op een raster van 5 cm, want zo meet je zelf ook. Een kast van 82 cm schuift daardoor naar 80 of 85 cm, en die laatste centimeters reken je met de rolmaat na en niet op het scherm.

Verander je de kamermaat nadat er al meubels staan, dan schuiven die meubels mee naar binnen in plaats van dat er een melding komt dat ze niet meer passen. Zet de wandmaten dus eerst goed en plaats daarna pas de eerste kast. Bij een doorzonkamer of een woning met een erker helpt de aanpak uit de indeling van een rijtjeshuis om te bepalen welke rechthoek je invult.

Aanname in de planner	Wat dat op je scherm doet	Wat je daar zelf voor nadoet
De kamer is één rechthoek	Een erker, een schoorsteenboezem of een L-vorm zit er niet in	Vul de kleinste rechthoek in en zet de uitstulping er als los blok bij, net als de schoorsteenboezem van 120 bij 30 cm
Alles is bovenaanzicht	Een vensterbank op 90 cm en een dressoir van 80 cm zijn allebei gewoon een vlak op de vloer	Noteer de hoogte apart: onder een vensterbank op 90 cm past een kast van 80 cm wel, en voor het raam niet
Meubels hebben geen draaivlak	Een kastdeur van 50 cm, een lade van 45 cm en een ovenklep van 55 cm komen nergens in beeld	Zet dat vlak als extra blok naast het meubel, op dezelfde manier als de binnendeur er als 83 bij 83 cm in staat
De maten zijn gangbare maten	De bank uit de lijst is niet jouw bank en de kast is niet jouw kast	Meet je eigen meubel na inclusief poten, armleuningen en losse kussens, en pas de maat in je hoofd aan
Alles klikt op een raster van 5 cm	Een kast van 82 cm valt op 80 of 85 cm en een afstand van 47 cm wordt 45 of 50 cm	Reken de laatste centimeters met de rolmaat na op de plek zelf, zeker bij een nis of tussen twee wanden
Een gat onder 10 cm naar de wand telt als tegen de wand	Een kast die 8 cm van de muur staat wordt niet als doorgang gemeld	Kijk zelf of die 8 cm een stofnest wordt of juist bewust openblijft voor een plint of een leiding
De planner weet niet wat een route is	De kleinste afstand kan de beenruimte bij de bank zijn in plaats van je looproute	Trek zelf de lijn van de deur naar de plek waar je het vaakst naartoe loopt en meet die strook na
De kamer krimpen duwt meubels naar binnen	Bij een kleinere maat schuift alles mee en verdwijnt de melding dat iets niet past	Zet de wandmaten vast voordat je meubels plaatst, en begin opnieuw als je de maat later toch wijzigt

De fouten waardoor een indeling op het scherm klopt en in de kamer niet

Een plan dat op het scherm ruim oogt en in het echt knelt, gaat bijna altijd op dezelfde vijf punten mis. Ze hebben met elkaar gemeen dat er iets buiten de tekening blijft wat in de kamer wel ruimte kost.

De vaste punten worden overgeslagen. Zonder deur, radiator, schuifpui en trapgat lijkt elke wand vrij en klopt de uitkomst met een marge die er niet is. Zet die blokken eerst neer, dan is de vloer die overblijft ook echt de vloer waarin je mag kiezen.

Er wordt met de catalogusmaat gerekend. Kijk of de opgegeven diepte met of zonder losse rugkussens is en of poten, hoofdsteunen en armleuningen meetellen, want dat scheelt 5 tot 15 cm. Precies die marge is het verschil tussen 45 cm beenruimte en een salontafel waar je je schenen aan stoot.

Wat uitschuift blijft onzichtbaar. Een lade komt 45 cm uit, een kastdeur van 50 cm zwaait 50 cm naar voren, een uitschuiftafel wordt 50 tot 100 cm langer en een slaapbank van 200 bij 95 cm wordt uitgeklapt zo diep als een bed. Die vlakken mogen over een looproute liggen, maar niet over een meubel dat blijft staan.

De route naar binnen wordt vergeten. Een bank van 210 bij 95 cm moet in de kamer passen, maar eerst door de voordeur, de gang en om de hoek van de hal. Diagonaal door een deuropening gaat vaak nog wel; of hij om een haakse hoek komt hangt af van de gangbreedte en de lengte van de bank. Hoe je dat over meer vertrekken tegelijk natrekt, staat bij het inrichten van een heel huis.

Het bezette percentage wordt als doel gelezen. Dat getal is een signaal en geen norm: een kamer met veel lage, ondiepe meubels kan bij 40 procent prettig lopen, terwijl één kast van 60 cm diep op de verkeerde plek bij 25 procent al een route dichtzet.

Waarom een bovenaanzicht anders beslist dan een 3d-weergave

Op een 3d-beeld beoordeel je hoe een kamer eruitziet, op een bovenaanzicht beoordeel je of het past. Dat verschil zit in het beeld zelf: een 3d-weergave heeft een camerastandpunt en een kijkhoek, en die twee bepalen samen hoe lang een afstand op je scherm lijkt.

In de meeste programma's staat die camera buiten de kamer, met een brede lens die de wanden uit elkaar trekt. Een doorgang van 55 cm oogt daarop breed genoeg om er met een dienblad doorheen te lopen. Op een plattegrond op schaal is 55 cm overal even lang en kun je hem met een liniaal natrekken.

Een homeplanner van een meubel- of keukenleverancier werkt nog anders. Die tekent met de artikelen uit de eigen catalogus, dus de vraag of iets past wordt beantwoord binnen dat ene assortiment en de maten van een ander merk krijg je er niet in.

Wil je toch een 3d ontwerp van je interieur maken, gebruik dat dan voor kleur, materiaal en hoogte en niet voor de vraag of je erlangs kunt. Wat je met welk programma kunt tekenen zetten we naast elkaar bij plannen in 3d, en de werkwijze voor een woonkamer op schaal natekenen gaat stap voor stap door dezelfde maten heen. Wie liever met materiaal en licht begint, vindt bij een 3d ontwerp van een interieur maken wat zo'n weergave wel goed laat zien.

Dezelfde planner voor een slaapkamer, een werkkamer of een strook tuin

De planner vraagt alleen om een breedte en een diepte, dus elke rechthoekige ruimte past erin: een slaapkamer, een kinderkamer, een werkkamer, een hal en zelfs een terras. Wat per ruimte verschilt, is welke maat de indeling beslist en waar de planner je niet bij helpt.

In een slaapkamer beslissen de 60 tot 75 cm langs het bed en de 100 cm voor een kast met draaideuren, en niet de vierkante meters. In een smalle kamer levert een kast met schuifdeuren daarom 40 cm winst op, met als nadeel dat de helft van de kast altijd dicht zit. Die afweging werken we uit bij het indelen van een smalle slaapkamer.

Voor buiten kun je het bovenaanzicht gebruiken om een tafel en een bankje op een terras uit te leggen, maar een tuinontwerp is het niet. Planten groeien, borders hebben diepte, er zit hoogteverschil in en de zon draait over de dag. Daarvoor werkt de aanpak uit een gratis app voor een tuinontwerp beter dan een plattegrond met meubelblokken.

Loop je in een kleine ruimte vast op de vraag welke functie eruit moet, dan is dat geen tekenprobleem. Bij het inrichten van kleine ruimtes staat hoe je die keuze maakt voordat je weer gaat schuiven.

Ruimte	De maat die de indeling beslist	Waar de planner je niet bij helpt
Woonkamer of huiskamer	45 cm beenruimte bij de bank en één route van 90 cm door de kamer	De kijkafstand naar het scherm, want die loopt schuin door de ruimte en staat niet tussen twee blokken
Slaapkamer	60 tot 75 cm langs het bed en 100 cm voor een kast met draaideuren	De hoogte onder een schuin dak, waar je onder 110 cm niet meer rechtop staat
Kinderkamer	50 tot 70 cm tussen twee bedden en 60 cm aan het voeteneind	Dat een kind een aaneengesloten stuk vloer nodig heeft om op te spelen en niet alleen een gang
Werkkamer	90 cm achter het bureau voor de stoel, die zelf 65 bij 65 cm is	De richting van het daglicht: met het raam in je rug krijg je reflectie op het scherm
Keuken	90 tot 120 cm tussen twee blokken en 100 cm voor een oven	De volgorde van koelkast, spoelbak en kookplaat, waar je de hele dag tussen heen en weer loopt
Hal of overloop	90 cm doorloop plus het draaivlak van elke deur die erop uitkomt	Welke kant de deuren op draaien, want dat bepaalt welke wand echt vrij is
Terras of een strook tuin	De doorloop tussen de tafelrand en de rand van het terras	Planten die groeien, hoogteverschil, de plek van de zon en waar het water heen moet

Veelgestelde vragen