Overkapping met bar: de maten, de plek en het materiaal
Een bar onder een overkapping werkt als het blad op 105 cm ligt, elke kruk 60 cm breedte krijgt en het blad minstens 135 cm van de open zijde af blijft, want zo ver slaat regen bij wind naar binnen. Achter de bar houd je 90 tot 120 cm werkruimte en achter de krukken 75 cm om op te staan, of 100 cm als er iemand langs moet. Het materiaal van het blad bepaalt hoeveel werk je eraan hebt: keramiek, beton en hardhout doorstaan buitenlucht, een keukenblad van spaanplaat zwelt in één winter op. Stroom, koeling en verlichting leg je aan voordat het blad erop gaat, want daarna kom je er niet meer bij.
Dit heb je nodig
- Tijd
- twee tot drie dagen, plus droogtijd van de afwerking
- Moeilijkheid
- Goed zelf te doen, elektra door een installateur
- Kosten
- verschilt sterk per blad: hout is het goedkoopst, keramiek en gestort beton het duurst
Gereedschap
- Rolmaat van 5 m en een waterpas van minstens 120 cm
- Boormachine met steenboor van 8 mm en een schroefmachine
- Cirkelzaag of invalzaag met een geleiderail voor een rechte bladrand
- Kitspuit en een rubberhamer
- Hoekschaaf of schuurmachine met korrel 120 voor de randen
Materiaal
- Onderstel van geïmpregneerd regelwerk 45 bij 70 mm of een stalen frame
- Blad naar keuze, met onder een dun blad een onderlaag van 18 mm waterbestendig multiplex
- Roestvaststalen schroeven in kwaliteit A2, of A4 binnen enkele kilometers van zee
- Verstelbare voetplaten en betontegels van 30 bij 30 cm onder de poten
- Houtolie, impregneermiddel of steenbeschermer, afhankelijk van het blad
- Wandcontactdoos van minstens IP44 met deksel en een armatuur voor buiten
Waar de bar onder de overkapping het beste staat
Een bar onder een overkapping staat op één plek goed en op drie plekken in de weg. Goed is: tegen een gesloten zijde, buiten de dagelijkse looproute en ver genoeg van de open rand dat er geen regen op het blad slaat.
De overkapping zelf ligt meestal al vast, dus begin met opmeten wat er binnen past. Je werkt in dezelfde volgorde als bij het inrichten van een terras of balkon: eerst wat vast zit, dan de routes, dan het grootste meubel. Een bar van 185 bij 65 cm is hier het grootste meubel.
De maat die de meeste mensen overslaan is de regenzone langs de open zijde. Bij wind van kracht 4 tot 5 valt regen onder ongeveer 45 graden, en dan is de natte strook net zo breed als het hoogteverschil tussen de dakrand en het vlak dat droog moet blijven.
Met een dakrand op 240 cm en een blad op 105 cm kom je zo op 135 cm. Houd het blad dus minstens anderhalve meter naar binnen, of sluit die zijde af met een windscherm of een schuifwand.
De tweede maat is de zon. Een dakrand op 240 cm houdt de zon pas van het blad zodra die hoger staat dan ongeveer 40 graden, en in Nederland komt hij daar alleen tussen april en september rond het middaguur.
De windrichting van de open zijde bepaalt daarmee hoe de bar in de avond gebruikt wordt. Hoe de rest van de tuin en het buitenleven daarop aansluit, is de volgende vraag.
| Open zijde van de overkapping | Wat de zon daar doet | Wat dat voor de bar betekent |
|---|---|---|
| Noorden | Geen directe zon op het blad, alleen hemellicht van 6500 K of koeler | De koelste plek op een warme dag, maar het blad droogt traag na regen en aan die kant komt groene aanslag op het hout |
| Oosten | Zon van zonsopkomst tot ongeveer half twee in de zomertijd, daarna schaduw | Een ochtendbar: koffie in de zon, borrel in de schaduw. Voor gebruik na acht uur 's avonds heb je alle verlichting zelf nodig |
| Zuiden | Rond het middaguur staat de zon ruim 60 graden hoog, dus houdt de dakrand hem tegen | Alleen de eerste 150 cm vanaf de rand vangt middagzon; een donker blad loopt daar op een warme dag flink op in temperatuur |
| Westen | Na zeven uur 's avonds staat de zon lager dan 20 graden en schijnt hij tot achter in de overkapping | De avondzon valt recht in het gezicht van wie op de kruk zit; hier heb je een doek, een lamellendak of een lage zijwand nodig |
| Zuidwesten | Zon vanaf een uur of elf tot zonsondergang, en dit is ook de kant waar het hardst waait | De warmste en tegelijk de natste zijde: hier komt de slagregen vandaan, dus hier hoort het windscherm en niet het blad |
| Noordwesten | Schaduw tot het midden van de middag, daarna laagstaande zon tot het einde | Overdag koel genoeg om er te werken, 's avonds dezelfde verblinding als op het westen maar korter |
Kijk waar het water van het dak wegloopt voordat je de plek vastlegt. Een dak zonder goot loost over de hele rand, en een goot met één uitloop stort bij een flinke bui juist alles op één punt, precies waar je geen krukken wilt hebben staan.
De maten waarmee een buitenbar werkt
Een bar is een meubel waar de maten aan elkaar vastzitten. De hoogte van het blad bepaalt de kruk, de kruk bepaalt de voetsteun, en de diepte van het blad bepaalt of je knieën ergens heen kunnen.
Het gangbare blad ligt op 105 cm, met 100 tot 110 cm als bruikbaar bereik. Daar hoort een kruk met een zitting van 78 cm bij, want het verschil tussen zitting en blad blijft 25 tot 30 cm: daar passen je bovenbenen. Dezelfde verhouding geldt bij elke andere hoogte, en je vindt ze terug bij de gangbare barhoogtes en barkrukhoogtes.
Bouw je het blad op aanrechthoogte van 90 cm, omdat je er ook wilt snijden, dan hoort daar een kruk van 63 cm bij. Een gewone barkruk van 78 cm is dan te hoog en je zit met je knieën omhoog tegen de onderkant van het blad.
In de diepte reken je 40 cm werkblad plus 25 cm overstek voor de knieën. Onder de 20 cm overstek zitten je knieën tegen het kastje, boven de 30 cm moet het blad onderstut worden, anders kantelt het als iemand er met zijn volle gewicht op leunt.
In de breedte houd je 60 cm per persoon aan, of 65 cm bij krukken met een rugleuning. Achter de kruk blijft 75 cm vrij om op te staan en 100 cm waar iemand achterlangs loopt met een schaal in zijn handen.
Twijfel je over een hoogte die hier niet staat, zoek hem dan op in onze tabel met hoogtes en maten in huis, waar de bar, de eettafel en de verlichting naast elkaar staan.
| Onderdeel | Maat | Marge die werkt | Waarom die maat |
|---|---|---|---|
| Barblad, bovenkant boven de vloer | 105 cm | 100 tot 110 cm | De maat waarop je staand leunt en zittend op een hoge kruk aanschuift |
| Barkruk, zithoogte bij een blad van 105 cm | 78 cm | 75 tot 82 cm | Het verschil met het blad blijft 25 tot 30 cm, want daar passen je bovenbenen |
| Blad op aanrechthoogte | 90 cm | 85 tot 95 cm | Werkbaar om te snijden, maar dan hoort er een kruk van 63 cm bij en geen barkruk |
| Barblad, werkdiepte | 40 cm | 30 tot 60 cm | 40 cm is een bord plus een glas; wil je er snijden of een plancha kwijt, dan 60 cm |
| Overstek voor de knieën | 25 cm | 20 tot 30 cm | Boven 30 cm moet het blad onderstut worden, anders kantelt het bij leunen |
| Breedte per persoon aan de bar | 60 cm | 55 tot 70 cm | Met 60 cm stoot je je elleboog niet tegen je buurman; met rugleuning reken je 65 cm |
| Ruimte achter de kruk | 75 cm | 75 tot 110 cm | 75 cm om van de kruk te stappen, 100 cm om er ook achterlangs te lopen |
| Werkgang achter de bar | 90 cm | 90 tot 120 cm | Bij 90 cm draai je je om met een kast open, bij 120 cm sta je er met zijn tweeën |
| Voetsteun boven de vloer | 35 cm | 30 tot 40 cm | Zonder steun hangen je voeten en zakt het gewicht op je bovenbenen |
| Hanglamp boven het blad, onderkant | 80 cm boven het blad | 75 tot 90 cm | Op een blad van 105 cm komt de lamp daarmee op ongeveer 185 cm boven de vloer |
| Wandplank boven het blad, onderkant | 45 cm boven het blad | 40 tot 55 cm | Een wijnfles is 30 tot 33 cm hoog en moet er rechtop onder kunnen staan |
| Wandcontactdoos bij het blad, hart | 25 cm boven het blad | 20 tot 30 cm | Vrij van spetters en niet weggewerkt achter de glazen; bij een blad van 105 cm is dat 130 cm |
| Barkruk, vloermaat | 40 bij 45 cm | 35 tot 45 cm zitting | Een kruk van 45 cm diep schuift maar half onder een overstek van 25 cm |
Plak de hoogte van het blad met tape op een wand en ga er met een gewone eetkamerstoel en met een barkruk naast staan. Binnen vijf minuten weet je of je een bar wilt waaraan je staat of een blad waaraan je zit, en dat verschil van 15 cm is achteraf niet meer te corrigeren.
Welk blad buiten heel blijft
Het blad is het enige onderdeel dat tegelijk regen, uv-licht, hete pannen, vet en gemorste wijn te verduren krijgt. Daarom valt de keuze hier bijna nooit op smaak maar op gedrag.
Drie mechanismen verklaren het meeste. Uv-licht breekt de lignine in hout af, waardoor elke onbehandelde houtsoort in één tot twee seizoenen zilvergrijs wordt. Water dat in de kopse kant trekt komt er veel langzamer weer uit dan uit het langshout, dus rot een blad altijd eerst aan de uiteinden.
Het derde mechanisme is zuur. Citroensap, cola en witte wijn etsen kalkhoudende steen als marmer en travertin dof, terwijl graniet en keramiek er niets van merken.
Let ook op gewicht, want dat bepaalt het onderstel. Een gestort betonnen blad van 5 cm dik weegt ongeveer 120 kg per vierkante meter, een hardhouten blad van 40 mm zo'n 35 tot 45 kg, en keramiek van 12 mm ongeveer 28 kg. Bij beton en steen wordt het onderstel dus een constructie en geen kastje.
Wil je een blad dat bij een stalen frame past, dan speelt dezelfde afweging als bij een overkapping met een stalen constructie: het frame draagt makkelijk, maar de overgang tussen staal en hout moet je van elkaar scheiden om vlekken te voorkomen.
| Blad | Hoe het zich buiten gedraagt | Onderhoud | Waar het op vastloopt |
|---|---|---|---|
| Hardhout zoals bankirai, iroko of padoek | Vergrijst in één tot twee seizoenen en werkt enkele millimeters per seizoen in de breedte | Eén of twee keer per jaar oliën, of laten vergrijzen en alleen reinigen | Looistof spoelt met regen mee en geeft bruine strepen op lichte tegels eronder |
| Thermisch gemodificeerd hout | Neemt veel minder vocht op en werkt daardoor minder dan onbehandeld hout | Oliën tegen het vergrijzen, verder weinig | Het hout is brosser geworden, dus schroefgaten altijd voorboren om splijten te voorkomen |
| Geïmpregneerd vuren of steigerhout | Zuigt water op en trekt krom zodra één zijde natter is dan de andere | Jaarlijks beitsen, en de zaagkanten opnieuw behandelen | Alleen bruikbaar als het blad droog blijft; in de regenzone staat het na twee winters bol |
| Composiet vlonderplank | Verkleurt in het eerste jaar iets en werkt daarna nauwelijks | Schoonmaken met water, verder niets | Een donker blad wordt in de volle zon te heet om je armen op te leggen, en olie trekt in het oppervlak |
| Keramiek van 12 tot 20 mm | Ongevoelig voor uv, zuur, vet en hete pannen | Afnemen, meer niet | De rand is kwetsbaar bij een stoot en een dun blad heeft over de hele lengte steun nodig |
| Beton, gestort of prefab | Poreus tot het geïmpregneerd is, en krijgt haarscheurtjes die erbij horen | Elk jaar of twee jaar opnieuw impregneren | Rode wijn en olie vlekken in onbehandeld beton, en 120 kg per vierkante meter vraagt een zwaar onderstel |
| Graniet | Zuurbestendig, krasvast en onverschillig voor vorst | Impregneren tegen vetvlekken bij lichte soorten | Het gewicht en de zaagkosten; een uitsparing achteraf maken lukt niet meer |
| Marmer, travertin of andere kalksteen | Mooi, maar het oppervlak reageert op zuur | Impregneren en gemorste wijn meteen afnemen | Een glas witte wijn laat binnen een kwartier een doffe kring achter die er niet meer uit gaat |
| Roestvast staal | Kwaliteit 304 krijgt in buitenlucht bruine puntjes vliegroest, 316 heeft die neiging veel minder | Afnemen in de slijprichting, vlekken met een rvs-reiniger | Binnen enkele kilometers van zee is 304 te licht; kies dan 316 en schroeven in A4 |
| Oud keukenblad van spaanplaat met toplaag | De kern zuigt water op via de zaagkant en zwelt op | Niet te onderhouden | Binnen één winter staan de kopse kanten bol en laat de toplaag los, ook onder een dak |
Een blad dat je waterpas legt, houdt water vast in elke naad en nerf. Geef het over de diepte 3 tot 5 mm afschot naar de zijde waar niemand zit, dan loopt een bui er in een paar minuten af in plaats van te blijven staan tot het opdroogt.
Waar de bar op staat en hoe je hem vastzet
Onder een overkapping ligt bijna altijd bestrating op een zandbed, en dat is geen fundering. Een bar met een gestort blad komt al snel op 200 kg, en dat gewicht staat op vier poten van zo'n 7 bij 7 cm, samen nog geen 200 vierkante centimeter.
Die puntlast drukt de tegels de eerste winter scheef, want zand spoelt onder een belast punt weg en vorst tilt het daarna ongelijk terug. Leg daarom onder elke poot een betontegel van 30 bij 30 cm in het zandbed, dan verdeel je dezelfde last over negenhonderd vierkante centimeter.
Het tweede aandachtspunt is de aansluiting op de vloer. Hout dat plat op een natte tegel staat, zuigt water op via de kopse kant en rot van onderaf, ook als de rest van het blad nooit nat wordt.
Zet het onderstel daarom op verstelbare voetplaten van kunststof of rvs, met 10 tot 15 mm lucht onder het hout. Dat scheelt niet alleen rot, het is meteen de manier om de bar waterpas te krijgen op bestrating die op afschot ligt.
Verankeren hoeft alleen als het overstek groot is of als de onderbouw ondiep is. Reken erop dat iemand met zijn volle gewicht op de rand leunt: blijft de voet minstens even diep als het overstek, dan kantelt er niets.
Zet je de bar tegen de gevel of tegen een gemetselde zijwand, dan hangt het houvast af van wat er achter het stucwerk zit. Welke plug bij welke wand hoort en hoeveel kilo een punt dan werkelijk draagt, zoek je op in de ophangwijzer per wandtype.
Maak de onderbouw aan de binnenzijde open of zet er een rooster in. Een dichte kast onder een buitenbar blijft van binnen vochtig, en juist daar bewaar je glazen, kussens en een koelkast die zijn warmte kwijt moet.
Stroom, koeling en water onder de overkapping
Leidingen leg je aan voordat het blad erop gaat. Zodra een keramisch of gestort blad ligt, kom je er niet meer onder zonder het eraf te tillen.
Een wandcontactdoos buiten heeft minstens IP44 nodig, oftewel spatwaterdicht van alle kanten. Zit hij aan de open zijde waar regen op kan slaan, ga dan naar IP55 of hoger en kies een model met een deksel dat over de stekker sluit.
Alle groepen met wandcontactdozen horen op een aardlekschakelaar van 30 mA. Leg het buitengedeelte bij voorkeur op een eigen aardlekautomaat, want dan schakelt een natte verlengkabel niet meteen de halve woning uit. Loopt er een kabel door de tuin, dan is 60 cm diep in een beschermbuis de gangbare diepte.
Een koelkast is de plek waar het het vaakst misgaat. Elk koelapparaat heeft een klimaatklasse, en die vertelt bij welke omgevingstemperatuur hij het doet: SN werkt vanaf 10 graden, N en ST pas vanaf 16 graden. Zakt het buiten onder die grens, dan slaat de compressor te weinig aan en ontdooit het vriesvak terwijl het lampje gewoon brandt.
Houd achter en boven een onderbouwkoelkast minstens 5 cm lucht vrij en maak een opening in de voorzijde van de kast. Zonder die doorstroming loopt de warmte van de condensor terug in zijn eigen kast.
Een spoelbak vraagt twee dingen extra: een leiding die je voor de vorst kunt aftappen en een afvoer die op het vuilwater uitkomt en niet op de regenpijp. Hoe de werkzijde van een echte tap is ingedeeld, met spoelbak, ijs en glazen binnen handbereik, zie je bij de indeling van een horecabar.
Een gasfles onder een dichte onderbouw hoort er niet. Propaan is zwaarder dan lucht en zakt bij een lek naar de bodem van een gesloten kast, waar het blijft staan. Staat er een barbecue of een kooktoestel op gas, dan staat de fles buiten die kast, rechtop en in de open lucht.
Licht boven het blad en eromheen
Een bar wordt na zonsondergang gebruikt, dus het licht is hier geen afwerking maar een onderdeel van de constructie. Drie lichtpunten doen samen het werk: één boven het blad, één op de werkzijde en één laag in de ruimte eromheen.
De hanglamp boven het blad hangt met de onderkant 75 tot 90 cm boven het blad, dus op ongeveer 185 cm boven de vloer. Onder een dak van 240 cm blijft daar 55 cm snoer over, en dat is precies genoeg om de lamp buiten de looproute te houden.
Hang je enkel die ene lamp, dan werk je in je eigen schaduw zodra je over het blad buigt. Een lichtlijn onder de wandplank of onder de dakrand aan de gastenzijde lost dat op, want dan valt het licht van voren op je handen.
Voor de kleurtemperatuur geldt buiten hetzelfde als binnen: houd binnen één zichtveld één waarde aan. Op 2700 K of lager oogt het blad warm en zie je nog kleur in het eten; meng je daar 4000 K doorheen, dan lijkt de ene lamp oranje en de andere blauw.
Er is buiten één reden om nog verder omlaag te gaan. Insecten reageren vooral op kortgolvig licht, dus een armatuur van 2200 K of een amberkleurige led trekt merkbaar minder motten en muggen dan koelwit licht van 4000 K.
Let bij elk armatuur op de beschermingsgraad. Onder een dicht dak en buiten de regenzone volstaat IP44, aan de open rand of onder een dak met kieren houd je IP65 aan.
Zet de verlichting boven de bar op een eigen schakelaar en dim hem apart van de rest. Werklicht heb je nodig terwijl je inschenkt, en daarna wil je het blad juist zachter hebben dan de zithoek ernaast.
Krukken, opbergruimte en wat er verder omheen staat
Een barkruk meet ongeveer 40 bij 45 cm op de vloer en schuift maar half onder een overstek van 25 cm. Reken die 45 cm in je plattegrond dus als vaste diepte, ook op de dagen dat er niemand op zit.
Kies je krukken met een rugleuning, dan zit je langer prettig maar heb je 65 cm per persoon nodig in plaats van 60 cm, en ze stapelen niet. Modellen zonder leuning schuif je in de winter wel op elkaar in de berging.
In materiaal gelden buiten andere regels dan binnen. Gepoedercoat staal roest vanuit elke beschadiging, gewoon kunststof wordt door uv na een paar zomers bros, en natuurrotan valt buiten uit elkaar terwijl gevlochten polyetheen dat niet doet. Teak en ander hardhout houden het het langst, mits de doppen onder de poten heel blijven.
De opbergruimte vraagt een besluit dat mensen uitstellen: wat blijft er permanent staan en wat gaat mee naar binnen. Glazen en flessen kun je buiten laten, textiel en elektronica niet.
Zet daarom onder het blad één gesloten en één open deel. In het gesloten deel gaan de spullen die droog moeten blijven, in het open deel het materiaal dat lucht nodig heeft. Meer varianten van die indeling staan bij uitgewerkte voorbeelden van baropstellingen.
Heb je geen overkapping van vier meter diep maar een smalle strook, dan werkt een barplank van 30 cm diep langs de balustrade beter dan een echte bar. Die oplossing en de maten die erbij horen, staan bij de manieren om een balkon in te richten.
Zo blijft de bar het hele jaar bruikbaar
Wat een buitenbar door de winter helpt is niet warmte maar luwte. Wind voert de opgewarmde luchtlaag langs je huid af, en die laag bouw je niet opnieuw op met een straler die alleen verwarmt wat er recht in staat.
Een zijwand aan de kant waar de wind vandaan komt, meestal het zuidwesten, doet daarom meer dan een extra kilowatt. Een doek, een glazen schuifwand of een lamellenscherm werken alle drie, zolang de onderste 40 cm ook dicht is: daar stroomt anders koude lucht over de vloer naar binnen.
Een infraroodstraler verwarmt geen lucht maar oppervlakken, dus hij werkt alleen binnen zijn stralingskegel. Hang hem op de hoogte en onder de hoek uit de handleiding, houd de voorgeschreven afstand tot brandbaar materiaal aan en controleer of het dak van je overkapping het gewicht en de warmte mag dragen.
Voor de vorst zelf gelden drie handelingen. Tap de waterleiding af via de aftapkraan binnen, haal de koelkast leeg en van de stroom als hij niet tegen lage temperaturen kan, en zet textiel binnen.
Het blad dek je liever niet luchtdicht af. Onder een plastic hoes condenseert vocht dat er niet meer uit kan, en daardoor blijft hout langer nat dan wanneer het gewoon regent en weer opdroogt. Een ademend doek dat aan de onderzijde openblijft doet het beter.
Een houten blad dat je in oktober voor het laatst hebt geolied, gaat de winter beter door dan een blad dat je in maart behandelt. De olie moet intrekken voordat het hout verzadigd raakt van herfstregen, want in nat hout hecht hij niet meer.
Zo bouw je in een paar dagen een bar onder de overkapping
De volgorde loopt van vast naar los: eerst de plek en de hoogtes, dan de leidingen, en pas als laatste het blad.
-
Kies de plek en meet de regenzone uit
Meet de hoogte van de dakrand en trek daar de hoogte van het blad vanaf. Dat verschil is het aantal centimeters dat je vanaf de open rand naar binnen moet blijven, want zo ver slaat regen bij wind naar binnen.
Leg de bar daarna zo neer dat de looproute van de tuindeuren naar de tuin er niet doorheen loopt maar erlangs. Plak de buitenmaat met tape op de bestrating en laat hem een weekend liggen.
-
Leg de hoogtes vast voordat je zaagt
Besluit of het blad op 105 cm komt of op aanrechthoogte, want daar hangt de kruk aan vast: 78 cm bij een blad van 105 cm, 63 cm bij een blad van 90 cm.
Trek van de bladhoogte de dikte van je blad af, dan weet je hoe hoog het onderstel wordt. Bij een blad van 6 cm op een hoogte van 105 cm bouw je een onderstel van 99 cm.
-
Bouw het onderstel en zet het waterpas
Maak een frame van geïmpregneerd regelwerk of staal met stijlen om de 40 tot 60 cm, en zwaarder waar een koelkast of een spoelbak komt. Zet het op verstelbare voetplaten met 10 tot 15 mm lucht onder het hout.
Leg onder elke poot een betontegel van 30 bij 30 cm in het zandbed. Stel het frame in de lengte waterpas en geef het over de diepte 3 tot 5 mm afschot van de gastenzijde af.
-
Leg de leidingen voordat het blad erop gaat
Trek nu de kabel voor de wandcontactdozen, de verlichting en een eventuele koelkast, en leg de watertoevoer en de afvoer als er een spoelbak komt. Laat overal een halve meter extra kabel over.
Zet de wandcontactdozen met het hart 25 cm boven het toekomstige blad, dus op ongeveer 130 cm, en gebruik buiten minstens IP44.
-
Monteer het blad met ruimte om te werken
Schroef een massief houten blad met sleufgaten of met beugels die verschuiven mogen, want het werkt enkele millimeters in de breedte per seizoen. Vastgeschroefd hout scheurt langs de schroefgaten open.
Laat tussen het blad en de gevel een kier van 5 tot 10 mm vrij, zodat er geen water blijft staan tegen het metselwerk. Onderstut het overstek zodra het boven de 30 cm komt.
-
Hang het licht en sluit de stroom aan
Hang de lamp met de onderkant 75 tot 90 cm boven het blad en zet er een tweede lichtbron bij aan de gastenzijde, zodat je niet in je eigen schaduw werkt.
Kies buiten armaturen met minstens IP44, en IP65 waar regen op kan slaan. Laat het aansluiten in de meterkast door een installateur doen als er een groep bij moet.
-
Werk de randen af en zet de krukken op maat
Breek de bovenrand van het blad met een schuurblok van korrel 120, want een scherpe kant splintert bij het eerste glas dat erlangs schuift. Behandel de kopse kanten twee keer zo vaak als het vlak, omdat daar het water in trekt.
Zet de krukken daarna onder het blad met 60 cm hart op hart, of 65 cm bij een rugleuning, en controleer of er achter de kruk nog 75 cm vrij blijft om op te staan.
Onkruidwijzer
Kies de plek en het soort onkruid. Je ziet welke aanpak werkt, wat er wettelijk mag op verharding en in de tuin, en wat zout en azijn echt doen met je bodem. Open de volledige onkruidwijzer
Nalopen voordat je het blad vastzet
Uit de praktijk
Na elke bui staat er water op het blad
Het symptoom is een plas die pas 's middags weg is, met zwarte randen in de naden en op termijn schimmelplekken in het hout. De oorzaak is bijna altijd dat het blad precies waterpas ligt en aan de randen een opstaande lijst heeft.
Water dat niet weg kan, blijft staan tot het verdampt, en juist dat langdurige nat maakt hout zwart en steen groen. Met 3 tot 5 mm afschot over 65 cm diepte is de plas er in minuten af zonder dat je het aan het blad ziet.
Laat de lijst aan de afvoerende zijde dus weg, en houd tussen blad en gevel een kier van 5 tot 10 mm. Een kitnaad op die plek scheurt binnen een jaar open door de werking van het hout, en dan staat het water erachter.
De krukken staan altijd in de looproute
Je herkent het aan de krukken die elke dag ergens anders staan en aan mensen die er zijwaarts langs schuiven. De maat die dit veroorzaakt is de diepte van de kruk: 45 cm, waarvan er maar 25 cm onder het overstek verdwijnt.
Tel daar de 75 cm bij die nodig is om van de kruk af te stappen, en de bar eist over de volle lengte ruim een meter vloer op die niet als doorloop kan dienen. In een overkapping van 300 cm diep blijft er dan aan de tuinzijde te weinig over.
De oplossing zit in de plaatsing en niet in de krukken. Zet de bar evenwijdig aan de looproute in plaats van dwars erop, dan liggen de krukzone en de doorloop naast elkaar in plaats van achter elkaar.
De koelkast onder de bar koelt in het najaar niet door
Het symptoom is verraderlijk: het lampje brandt, de kast voelt koel, maar het vriesvakje staat vol water en de flessen zijn lauw. Dat gebeurt zodra de buitentemperatuur onder de klimaatklasse van het apparaat zakt.
Een koelkast met klimaatklasse N of ST is gemaakt voor een omgeving van 16 graden of warmer. Bij 10 graden buiten denkt de thermostaat dat het binnenin koud genoeg is en slaat de compressor nauwelijks meer aan, waardoor het vriesgedeelte langzaam ontdooit.
Kijk daarom op het typeplaatje voordat je een kast onder de bar schuift. Klimaatklasse SN begint bij 10 graden, en apparaten die als buitenmodel verkocht worden gaan verder omlaag. Voor de winter is leeghalen en uitzetten sowieso de veiligste route.
Veelgemaakte fouten
De bar tegen de open zijde zetten
Het uitzicht is daar het mooist, en precies daar slaat de regen naar binnen. De natte strook is net zo breed als het hoogteverschil tussen de dakrand en het blad, dus bij een dak van 240 cm gaat het om ruim een meter.
Blijf met het blad achter die lijn of maak de zijde dicht met een schuifwand of doek. Een bar die na elke bui moet worden drooggemaakt, wordt niet meer gebruikt.
Een keukenblad van binnen buiten leggen
Een blad van spaanplaat met een kunststof toplaag lijkt waterdicht, maar de kern zuigt water op via elk zaagvlak en elk schroefgat. De plaat zet daar uit, de toplaag komt los en dat is met geen enkele kit terug te draaien.
Onder een dak gaat het net zo, alleen langzamer, want luchtvochtigheid alleen is al genoeg. Kies een materiaal dat massief is of dat water niet opneemt.
Een overstek van 40 cm zonder onderstut
Boven de 30 cm vrij dragend blad wordt de hefboom te groot. Iemand die met zijn volle gewicht op de rand leunt, kantelt een losse bar of breekt een keramisch blad langs de steunlijn.
Zet er een schoor, een stalen strip of een tweede poot onder, of maak de onderbouw dieper. Bij keramiek en natuursteen is doorlopende steun van een onderlaag van 18 mm multiplex de veiligste oplossing.
Barkrukken kopen bij een blad op aanrechthoogte
Een blad van 90 cm is prettig om aan te werken, maar er hoort een kruk van 63 cm bij. Zet je er een gewone barkruk van 78 cm voor, dan zit je met je knieën omhoog tegen de onderkant van het blad en is er geen ruimte meer voor je bovenbenen.
Het verschil tussen zitting en blad moet 25 tot 30 cm blijven, bij elke hoogte. Meet de kruk dus pas op als het blad ligt, en niet andersom.
De poten direct op de tegels zetten
Hout dat plat op bestrating staat, zuigt regenwater op via de kopse kant en rot van onderaf, vaak zonder dat je er iets van ziet tot de poot meegeeft. De bovenkant kan er dan nog nieuw uitzien.
Een voetplaat van kunststof of rvs met 10 tot 15 mm lucht houdt het hout vrij van het water dat over de tegels loopt. Dezelfde plaat gebruik je om de bar waterpas te stellen op een terras dat op afschot ligt.
Koel wit licht recht boven de werkzijde
Eén lamp pal boven het blad zet je eigen handen in de schaduw zodra je voorover buigt, en licht van 4000 K trekt bovendien meer insecten aan dan warm licht.
Verdeel het licht over twee punten en houd binnen één zichtveld één kleurtemperatuur aan. Op 2700 K of lager zie je nog kleur in wat je inschenkt, en op 2200 K blijven de motten grotendeels weg.
Veelgestelde vragen
Hoe kun je zelf een bar in een overkapping maken?
Je bouwt een frame van geïmpregneerd regelwerk of staal met stijlen om de 40 tot 60 cm, zet dat op voetplaten met 10 tot 15 mm lucht boven de bestrating, en legt daar een blad op van 105 cm hoog. Leg de kabels en eventueel water erin voordat het blad erop gaat.
De volgorde is wat het verschil maakt: eerst de plek en de hoogtes vastleggen, dan het onderstel waterpas zetten, dan de leidingen, en pas als laatste het blad en de afwerking.
Welke hoogte moet een bar onder een overkapping hebben?
105 cm is de gangbare hoogte voor de bovenkant van het blad, met 100 tot 110 cm als bruikbaar bereik. Daar hoort een kruk met een zitting van 78 cm bij, want tussen zitting en blad blijft 25 tot 30 cm ruimte nodig voor je bovenbenen.
Wil je aan het blad ook snijden of koken, dan is aanrechthoogte van 90 cm prettiger. Reken dan op krukken van 63 cm en niet op gewone barkrukken.
Hoe diep moet een barblad buiten zijn?
Reken 40 cm werkdiepte plus 25 cm overstek, samen 65 cm. Met 40 cm past er een bord en een glas naast elkaar; wil je er ook snijden of een kooktoestel kwijt, dan ga je naar 60 cm werkblad.
Het overstek blijft tussen 20 en 30 cm. Onder de 20 cm stoten knieën tegen de onderbouw, en boven de 30 cm moet je het blad onderstutten omdat het anders kantelt als iemand op de rand leunt.
Hoeveel barkrukken passen er onder een bar van 200 cm?
Drie krukken, want je rekent 60 cm breedte per persoon en dan blijft er aan beide uiteinden nog wat marge over. Met krukken met een rugleuning reken je 65 cm per persoon en passen er drie krap.
Onder de 55 cm per persoon zit je schouder aan schouder en stoten de ellebogen tegen elkaar tijdens het eten. Een vierde kruk aan de kopse kant kan wel, als er daar minstens 60 cm vrije bladrand is.
Welk materiaal kies je voor een barblad onder een overkapping?
Keramiek, graniet, beton en hardhout houden zich buiten het beste. Keramiek en graniet zijn ongevoelig voor zuur, uv en hitte, beton moet je impregneren tegen vet en wijn, en hardhout vergrijst binnen twee seizoenen tenzij je het oliet.
Wat je niet doet is een keukenblad van spaanplaat gebruiken, ook niet onder een dicht dak. De kern zuigt water op via de zaagkanten en de toplaag laat binnen één winter los.
Hoe houd je een bar onder een overkapping droog bij regen?
Houd het blad zover van de open rand als het hoogteverschil tussen dakrand en blad groot is. Bij een dakrand van 240 cm en een blad van 105 cm is dat 135 cm, want bij wind van kracht 4 tot 5 valt regen onder ongeveer 45 graden naar binnen.
Lukt dat niet, sluit dan de zijde waar de regen vandaan komt af met een doek, een glazen schuifwand of een lamellenscherm. In Nederland komt de slagregen meestal uit het zuidwesten.
Kun je een gewone koelkast onder een buitenbar zetten?
Alleen als de klimaatklasse dat toelaat en de kast zijn warmte kwijt kan. Klimaatklasse N en ST zijn gemaakt voor 16 graden en warmer, SN begint bij 10 graden; onder die grens slaat de compressor te weinig aan en ontdooit het vriesvak.
Houd achter en boven de kast minstens 5 cm lucht vrij en maak een opening in de voorzijde van de onderbouw. Haal hem voor de winter leeg en zet hem uit.
Welke verlichting hang je boven een bar onder een overkapping?
Eén lamp met de onderkant 75 tot 90 cm boven het blad, dus op ongeveer 185 cm boven de vloer bij een blad van 105 cm. Zet daar een tweede lichtbron aan de gastenzijde bij, anders werk je in je eigen schaduw zodra je over het blad buigt.
Houd binnen één zichtveld één kleurtemperatuur aan, 2700 K of lager. Op 2200 K of met een amberkleurige led trek je merkbaar minder motten en muggen aan, want insecten reageren vooral op kortgolvig licht.
Waar zet je de bar onder de overkapping neer?
Tegen een gesloten zijde, evenwijdig aan de looproute en buiten de strook waar regen naar binnen slaat. Zet je hem dwars op de route, dan vechten de krukzone van ruim een meter en de doorloop om dezelfde vloer.
Laat achter het blad 90 tot 120 cm werkgang vrij als je er als gastheer achter wilt staan. Zonder die gang wordt het een aanrecht waar iedereen aan dezelfde kant staat.
Mag je een bar onder een bestaande overkapping bouwen zonder vergunning?
Een losse bar is een meubel en geen bouwwerk, dus daar is niets voor nodig. Het gaat om de overkapping zelf: voor een aangebouwd bouwwerk in het achtererfgebied gelden voorwaarden aan hoogte en oppervlakte, en sinds 2024 staan die regels in de Omgevingswet.
Metsel je de bar vast tot een bouwkundig geheel, of zet je er zijwanden bij, dan kan dat de beoordeling veranderen. Controleer je eigen adres in het Omgevingsloket, want het omgevingsplan van je gemeente kan strenger zijn dan de landelijke regels.
Wat bepaalt wat een bar onder een overkapping kost?
Drie dingen: het blad, de techniek en het onderstel. Een blad van steigerhout of vlonderplank op een zelfgemaakt frame is de goedkoopste variant, keramiek op maat en gestort beton de duurste, met graniet en hardhout ertussenin.
Techniek telt daarna het zwaarst. Een wandcontactdoos en een lamp zijn beperkt, maar water met een afvoer, koeling en een tapinstallatie vragen leidingwerk dat je maar één keer kunt aanleggen en dat je meestal laat doen.
Hoe bescherm je de bar in de winter?
Tap de waterleiding af via de aftapkraan binnen, haal de koelkast leeg en zet hem uit, en berg textiel en kussens droog op. Krukken zonder rugleuning stapel je in de berging, hardhouten krukken kunnen blijven staan als de doppen onder de poten heel zijn.
Dek het blad niet luchtdicht af. Onder een plastic hoes condenseert vocht dat er niet meer uit kan, waardoor hout langer nat blijft dan wanneer het gewoon regent en weer opdroogt.
Wanneer je beter een vakman belt
Het bouwen van de bar doe je zelf, maar drie dingen niet. Een nieuwe groep of een aardlekautomaat bijplaatsen betekent werken in de meterkast achter de hoofdzekering, en dat is werk voor een installateur; de wandcontactdozen en de armaturen aan een bestaande buitengroep mag je zelf monteren.
Een gasaansluiting voor een buitenkeuken is geen doe-het-zelfwerk en hoort door een erkend installateur te worden gelegd en afgeperst. Datzelfde geldt voor een afvoer die je op de bestaande vuilwaterleiding aftakt, want een verkeerd gelegd verloop loopt niet leeg en een ontbrekend waterslot laat rioollucht door.
Wil je een straler, een lamellendak of een zware kap aan de constructie van de overkapping hangen, laat dan eerst nakijken of het dak die belasting mag dragen. Bij een aangebouwde overkapping hangt dat ook af van hoe hij aan de gevel is verankerd.