Vloeren: welke vloer past bij jouw huis en gebruik

Waar je begint als er een nieuwe vloer in moet

De meeste mensen beginnen bij het materiaal en de kleur, en lopen twee weken later vast op een meetlat. Een vloer is pas een keuze nadat vier dingen bekend zijn die je niet zelf bepaalt: wat er onder ligt, hoeveel hoogte erbij mag, of er vloerverwarming in zit en wat er dagelijks overheen gaat.

Die volgorde scheelt geld. Wie eerst een vloer uitzoekt en daarna hoort dat de dekvloer 8 mm golft, betaalt het egaliseren als meerwerk. Wil je de vier vragen in één keer aflopen, dan vraagt de vloerwijzer naar vloerverwarming, huisdieren, vocht, budget en of je zelf legt en houdt hij daarna de vloeren over die in jouw situatie kunnen.

Kleur staat bewust onderaan. Het is de enige beslissing waarin je vrij bent zodra de rest vastligt, en hoe een lichte, grijze of donkere vloer zich tot je muren en je daglicht verhoudt, weegt de vergelijking van vloersoorten en vloerkleuren af.

Lees de tabel van links naar rechts als je nog moet beginnen, en van rechts naar links als je ergens bent vastgelopen. De rechterkolom vertelt je naar welke stap je terug moet.

Volgorde	Wat je hier vaststelt	Wat er misgaat als je deze stap overslaat
1. De ondergrond	Beton, een cementdekvloer of een houten balklaag, en hoe vlak die ligt	Egaliseren komt als meerwerk terug, en op een houten balklaag valt natuursteen af zonder dat iemand naar de draagkracht heeft gekeken
2. De opbouwhoogte	Hoeveel millimeter erbij mag voordat deuren, dorpels en de onderste traptrede knellen	De deuren moeten eraf en naar de hal blijft een drempel over die hoger is dan de 2 cm waar je nog comfortabel overheen loopt
3. Vloerverwarming	Of hij er ligt, of hij er later in komt, en welke warmteweerstand de vloer mag hebben	Een zwevende vloer of dik tapijt remt de warmte en je krijgt de kamer niet warm bij een normale aanvoertemperatuur
4. Het gebruik	Water, zand, hondennagels, stoelpoten, bureaustoelwielen en kruipende kinderen	Je kiest op uiterlijk en ziet binnen twee jaar de looproute terug in de vloer
5. Zelf leggen of laten leggen	Klikken, verlijmen of gieten, en hoeveel dagen de kamer leeg moet	Ruim de helft van de vloeren kun je niet zelf leggen, en arbeid is 20 tot 35 euro per m2 die niet in de materiaalprijs zit
6. Kleur, richting en patroon	Licht of donker, de legrichting, en of er een visgraat- of blokpatroon in komt	Niets: dit is de enige laag die je vrij invult zodra de vijf hierboven vastliggen

De dertien vloeren naast elkaar

Vrijwel elke woonvloer valt in één van dertien soorten. Ze verschillen in prijs met een factor tien, maar veel belangrijker is dat elke soort één eigenschap heeft waarop hij afknapt, en die staat in de laatste kolom.

De prijzen zijn bandbreedtes inclusief leggen en gangbaar voorwerk, en ze schuiven met de leverancier en met de staat van je ondergrond. Bij de gegoten en verlijmde vloeren zit de spreiding vooral in het voorwerk: bij een oude, ongelijke dekvloer is egaliseren het grootste deel van de rekening.

De opbouwhoogte is de maat die je meeneemt naar de deurenmeting verderop. Bij pvc, vinyl en linoleum praat je over millimeters, bij hout, keramiek en natuursteen over centimeters.

De levensduur zegt iets anders dan je denkt. Bij een gietvloer en bij hout gaat niet de vloer op maar de toplaag, en die kun je vernieuwen. Bij laminaat en tapijt is er niets te vernieuwen: wat op is, is op. Wat pvc en laminaat op dat punt van elkaar scheidt, staat bij de vergelijking van pvc, vinyl en laminaat.

Vloer	Per m2 inclusief leggen	Opbouwhoogte	Gaat mee	Waar hij op afknapt
Laminaat	25 tot 60 euro	9 tot 15 mm met ondervloer	10 tot 20 jaar	Water dat in een naad blijft staan laat de hdf-kern opzwellen, en die zwelling gaat nooit meer weg
Pvc klik	45 tot 90 euro	5 tot 8 mm met ondervloer	10 tot 20 jaar	Hij ligt zwevend, dus de luchtlaag eronder remt de warmte van vloerverwarming
Pvc dryback, verlijmd	60 tot 110 euro	3 tot 8 mm met egaline	15 tot 25 jaar	Hij is 2 tot 2,5 mm dun, dus elke bobbel en korrel onder de lijm tekent zich af als glansplek
Vinyl op rol	30 tot 70 euro	1,5 tot 4 mm	10 tot 20 jaar	Puntdruk: een zware meubelpoot of een hard bureaustoelwiel drukt een blijvende kuil
Linoleum, ook wel marmoleum	55 tot 100 euro	3 tot 8 mm met egaline	20 tot 40 jaar	De juterug en de bindmiddelen kunnen niet tegen water dat blijft staan of vocht van onderaf
Tapijt	20 tot 80 euro	12 tot 20 mm met ondertapijt	7 tot 15 jaar	De pool gaat plat op de looproute, en plat blijft plat
Gietvloer van pu	90 tot 140 euro	5 tot 10 mm met voorwerk	20 tot 30 jaar, toplaag ongeveer 10 jaar	Krasvastheid: hondennagels en een stoelpoot zonder vilt zie je in strijklicht allemaal tegelijk
Epoxy gietvloer	70 tot 120 euro	5 tot 10 mm met voorwerk	20 tot 30 jaar	Epoxy vergeelt onder uv, dus bij een grote pui verkleurt hij ongelijk
Betonlook van microcement	100 tot 160 euro	5 tot 10 mm met voorwerk	15 tot 25 jaar, sealer 3 tot 8 jaar	Zuur etst de cementlaag weg, en zonder werkende sealer trekken wijn, olie en koffie erin
Lamelparket	90 tot 160 euro	12 tot 15 mm plus lijmlaag	25 tot 40 jaar	De dikte van de toplaag: bij 2,5 mm eiken heb je één herkansing om te schuren
Massief houten vloer	110 tot 200 euro	25 tot 40 mm met ondervloer of regelwerk	50 jaar en meer	Vocht: onder ongeveer 40 procent krimpt hij tot naden, boven 65 procent komt hij hol te staan
Keramisch parket of tegel	80 tot 140 euro	15 tot 20 mm met lijmlaag	40 jaar en meer	Hard en koud, en tussen elke strook zit een voeg waar in een keuken vet in blijft zitten
Natuursteen	100 tot 250 euro	15 tot 30 mm met lijmlaag	Langer dan je in het huis woont	Zuur en olie: een kalksteenvloer wordt blijvend mat op de plek waar azijnreiniger heeft gestaan

Vloerverwarming bepaalt de helft van de keuze

Vloerverwarming werkt met een lage aanvoertemperatuur, meestal tussen de 30 en 40 graden. Dat betekent dat er weinig drijvend verschil is tussen de buis en de kamer, en dus dat elke laag isolatie boven de buizen direct te merken is.

Leveranciers houden als vuistregel aan dat de vloerafwerking inclusief ondervloer onder de 0,15 m2K/W warmteweerstand blijft. Dat is geen wettelijke norm maar een praktijkgrens, en hij verklaart bijna alle adviezen die je hoort: keramiek en steen geleiden goed, hout remt, een luchtlaag remt harder en tapijt remt het hardst.

De tweede vraag is niet het materiaal maar de legwijze. Dezelfde pvc-strook doet het boven vloerverwarming goed als hij verlijmd ligt en matig als hij zwevend op een schuimrug klikt, want dan zit er een luchtlaag tussen de warmte en je voeten. Vraag de warmteweerstand daarom altijd van de combinatie plank plus ondervloer en niet van de plank alleen.

Gegoten vloeren zijn hier in het voordeel omdat ze 2 tot 3 mm dun en naadloos zijn. Waar dat op vastloopt en welke kleuren er mogelijk zijn, staat bij de gietvloer en zijn kleuren. Twijfel je tussen twee vloeren die allebei kunnen, dan geeft de opzoekhulp voor vloeren per situatie aan welke van de twee op jouw combinatie van vocht, gebruik en budget beter uitkomt.

Vloer	Boven vloerverwarming	Wat de uitkomst bepaalt
Keramiek en natuursteen	Goed	Steen geleidt warmte het best van alles, dus je haalt het meeste vermogen bij de laagste aanvoertemperatuur
Verlijmd pvc en vinyl op rol	Goed	2 tot 4 mm dun en volledig in de lijm, dus er zit nergens lucht tussen de buizen en je voeten
Linoleum	Goed	Dun en verlijmd, om dezelfde reden als dryback pvc; wel gevoelig voor vocht van onderaf
Gietvloer van pu en microcement	Goed	Een gietlaag van 2 tot 3 mm laat de warmte vrijwel ongehinderd door en heeft geen naden
Lamelparket, verlijmd	Goed	De kruislings verlijmde drager werkt weinig met vocht; zwevend leggen zet er een luchtlaag onder en dat verspeelt het voordeel
Epoxy	Matig	Hij is stijver dan pu en scheurt eerder mee als de dekvloer met de temperatuur werkt
Massief houten vloer	Matig	Een plank van 20 mm zit tegen de 0,15 m2K/W aan of eroverheen, en moet volledig verlijmd worden gelegd
Pvc klik en laminaat	Matig	Zwevend gelegd, dus de ondervloer en de luchtlaag remmen; vraag de warmteweerstand van plank en ondervloer samen
Tapijt	Meestal niet	Tapijt isoleert, en met een ondertapijt erbij kom je ruim boven de vuistregel; laagpolig zonder dik ondertapijt kan soms nog

Hoeveel hoogte een nieuwe vloer erbij bouwt

Elke vloer bouwt hoogte op, en die hoogte komt ergens aan. Bij de binnendeur als eerste, daarna bij de dorpel naar de hal, bij de onderste traptrede en bij de keukenplint.

Meet daarom niet de vloer maar de ruimte eronder. Zet de rolmaat op de vloer tegen het deurblad en kijk hoeveel millimeter er vrij is: onder de 10 mm past er niets meer bij zonder dat de deur gaat slepen.

Een deur afkorten kan, maar niet onbeperkt. Een vlakke binnendeur heeft onderaan een massieve lat van ongeveer 30 tot 50 mm; zaag je daar doorheen, dan kom je in de honingraatvulling en valt de onderrand open. Bij een opdekdeur zaag je bovendien de sponning weg, en dan sluit hij niet meer strak op het kozijn.

De dorpel is de tweede plek. Komt er in de kamer 20 mm bij en in de hal niets, dan ontstaat er een opstapje. Tot ongeveer 2 cm loop je daar zonder na te denken overheen, daarboven struikel je erover en kom je er met een rollator niet zonder schuine aanloop over.

Bij een houten vloer telt het regelwerk of de ondervloer zwaar mee: 25 tot 40 mm is normaal en dan moeten de deuren er vrijwel altijd af. Wat dat betekent voor een plankenvloer of een visgraatpatroon, staat bij de houten vloer en het visgraatpatroon.

Wat huisdieren en kleine kinderen van een vloer vragen

Huisdieren en kinderen slopen een vloer niet door kracht maar door herhaling, en elke soort schade heeft zijn eigen mechanisme. Een hondennagel is een punt van staal die over de toplaag schraapt; een kind met een beker knoeit water dat in een naad zakt en daar blijft.

Bij krassen is niet de hardheid van de vloer bepalend maar de glans. Een pu gietvloer en een gelakte plank zijn glad en aaneengesloten, en juist daardoor ligt elke kras in hetzelfde vlak waar het licht overheen strijkt. Een geoliede vloer met tekening en een pvc-strook met een gestructureerde toplaag breken dat licht en tonen dezelfde kras niet.

Bij pvc en laminaat is er één getal dat de rest overschaduwt. De slijtlaag van pvc is 0,3 mm voor een slaapkamer en 0,55 mm voor een gang of een woonkamer met een hond, en bij laminaat is dat de slijtklasse ac3 tegenover ac4 en ac5.

Voor tapijt geldt een verschil dat mensen zelden vooraf horen: bij lustapijt trekt een kattennagel één lus los en die loopt door als een ladder, terwijl snijpool dat niet doet. Welke soort waar werkt en wat een los kleed daarin nog kan betekenen, staat bij tapijt en losse vloerkleden.

Situatie	Wat hier goed werkt	Wat je hier niet legt	Waarom
Hond in huis	Pvc met 0,55 mm slijtlaag, keramiek, geolied eiken met tekening	Een pu gietvloer of een gelakte plank onder een grote pui	Nagels zetten fijne krassen en een glad, naadloos vlak toont ze in strijklicht allemaal tegelijk
Kat in huis	Lamelparket, pvc, keramiek, tapijt met snijpool	Lustapijt	Eén losgetrokken lus loopt door over de hele baan en is niet te herstellen
Hond en kat samen	Verlijmd pvc, keramiek, vinyl op rol	Tapijt op de looproute	Urine trekt door de pool tot in de rug, en dan is de geur alleen met vervangen weg
Kruipende baby	Laagpolig tapijt, linoleum, pu gietvloer, hout	Keramiek of natuursteen zonder vloerverwarming eronder	Steen is hard en koud, en een val komt neer op de vloer die het minst meegeeft
Kinderen die op de vloer spelen en knoeien	Verlijmd pvc, vinyl op rol, linoleum	Laminaat, en zeker in de keuken	Water in een klikvoeg zwelt de hdf-kern op, en die zwelling is onomkeerbaar
Bureaustoel op harde wielen	Keramiek, laminaat ac5, verlijmd pvc	Vinyl op rol en tapijt	Een hard wiel is puntdruk op een dunne toplaag en drukt binnen een jaar een kuil

Per ruimte: waar water en zand de keuze maken

In een woonkamer of slaapkamer kan bijna alles, en daar gaat de keuze dus over gebruik en warmte. Zodra er water in het spel is, valt een deel van de lijst hard af, en dat gebeurt niet op de grote plas maar op het kleine beetje dat blijft staan.

Het mechanisme is telkens hetzelfde. Een vloer met een naad laat water door naar de laag eronder, en daar droogt het niet meer. Bij laminaat zwelt de kern, bij hout werkt de plank, bij linoleum tast het de juterug aan en bij los gelegd vinyl blijft het onder de baan staan en gaat het ruiken.

In een natte ruimte komt daar slipweerstand bij. Voor een badkamervloer kies je keramiek in klasse r10 of r11 volgens DIN 51130, want een gepolijste tegel die droog prettig loopt, is nat een schaatsbaan.

Op een zolder of verdieping met een houten balklaag speelt gewicht in plaats van water. Natuursteen weegt tientallen kilo's per vierkante meter en de vloer mag er nauwelijks onder veren, dus daar kijkt eerst iemand naar de constructie. Wat er per ruimte verder nog meespeelt aan licht en kleur, weegt het kiezen van een vloer per kamer af.

Ruimte	Wat hier kan	Wat hier afvalt	Waar je op let
Woonkamer en slaapkamer	Vrijwel alles: hout, pvc, laminaat, gietvloer, keramiek, tapijt	Niets op grond van vocht	Hier beslissen vloerverwarming en gebruik, niet water; in een slaapkamer volstaat een dunne slijtlaag
Keuken	Keramiek, verlijmd pvc, vinyl op rol, pu gietvloer	Tapijt, en massief hout vlak voor de spoelbak	Een lekkende vaatwasser loopt onder de kastenrij door voordat je iets ziet, dus de vloer moet daar dicht zijn
Badkamer	Keramiek in r10 of r11, vinyl op rol met gelaste naden, epoxy	Laminaat, linoleum, hout, tapijt	De rand bij de dorpel en het bad moet worden afgekit of met een holle plint omhoog worden gezet
Bijkeuken en wasruimte	Vinyl op rol, keramiek, epoxy	Laminaat en linoleum	Hier staat een machine die een keer gaat lekken, dus reken op water dat een uur blijft staan
Kelder of souterrain	Epoxy, keramiek	Hout, laminaat, linoleum, tapijt	Vocht komt hier van onderaf; laat eerst meten of de vloer droog is voordat er iets op gaat
Hal en gang	Keramiek, pvc met 0,55 mm slijtlaag, laminaat ac4 of ac5	Pvc met 0,3 mm slijtlaag, hoogpolig tapijt	Zand van buiten slijt hier het snelst, en de looproute is smal dus de slijtage concentreert zich
Zolder op een houten balklaag	Laminaat, pvc klik, tapijt, lamelparket	Natuursteen en grote keramische tegels zonder berekening	Gewicht en doorbuiging: een stijve tegel op een verende vloer laat de lijmlaag of de voeg scheuren
Garage en berging	Epoxy, keramiek	Alles met een houten of papieren drager	Hier staat vaak een auto op koude banden en er komt pekel mee naar binnen

Zelf leggen of laten leggen

Arbeid is 20 tot 35 euro per m2, en dat is bij de goedkope vloeren meer dan het materiaal kost. Zelf leggen scheelt dus het meest bij precies die vloeren die zich daar ook het best voor lenen: laminaat en klik-pvc.

Wat een vloer geschikt maakt om zelf te leggen, is niet de moeilijkheid van het leggen zelf maar of je kunt stoppen. Een klikvloer kun je halverwege neerleggen en morgen verder gaan. Lijm heeft een open tijd en giethars hardt uit terwijl je werkt, dus daar is de hele kamer één werkgang die je niet kunt onderbreken.

De fout die zelfleggers het vaakst maken staat los van het vakmanschap: een zwevende vloer moet kunnen werken. Laminaat vraagt 10 tot 15 mm ruimte langs elke wand, leiding en deurpost, klik-pvc ongeveer 5 mm, en geen van beide mag doorlopen onder een keukenblok of een ingebouwde kast die hem vastklemt.

Zit de vloer toch ergens vast, dan komt hij in de zomer bol te staan of gaan de naden open, en dan moet je terug naar de wand om hem los te maken. Wat er verder komt kijken bij het zelf leggen van een klikvloer, staat bij pvc en laminaat zelf leggen.

Vloer	Zelf te leggen	Wat het lastige onderdeel is
Laminaat	Ja	Zagen rond de deurpost en overal 10 tot 15 mm ruimte vrijhouden, ook waar de plint hem straks bedekt
Pvc klik	Ja	Snijden op maat met een mes in plaats van een zaag, en ongeveer 5 mm ruimte langs elke wand
Tapijttegels en los vinyl in een kleine ruimte	Ja	Een naad recht krijgen in een kamer waarvan de hoeken niet haaks zijn
Lamelparket en massief hout	Met ervaring	Het hout moet eerst ongeveer een week in de kamer acclimatiseren, en verlijmd leggen is één doorlopende werkgang
Verlijmd pvc en linoleum	Met ervaring	Het egaliseren is het echte werk, en de lijm heeft een open tijd waarbuiten hij niet meer hecht
Tapijt op rol	Met ervaring	Spannen op spanranden vraagt gereedschap en een naad in tapijt blijft zichtbaar als hij niet klopt
Keramiek en natuursteen	Beter niet	Dubbelzijdig verlijmen, hoogte uitvlakken en nat zagen, en een tegel ligt scheef voor altijd
Gietvloer, epoxy en microcement	Nee	De hars of de cementlaag hardt uit terwijl je werkt, en een oneffenheid in het vlak is achteraf niet bij te werken

Wat je hoort van een vloer, en wat de buren horen

Geluid rond een vloer gaat over twee verschillende dingen. Galm is wat jij in de kamer hoort, contactgeluid is wat de buren onder je horen, en ze vragen om verschillende oplossingen.

Galm ontstaat doordat een hard, glad vlak midden- en hoge tonen terugkaatst in plaats van opneemt. Een kamer met een keramische of gegoten vloer, gladde muren en weinig textiel klinkt daardoor hol en scherp, en stemmen worden er hoorbaar luider in.

Dat los je niet op met een andere vloer maar met oppervlak dat wel opneemt. Een wollen kleed van 200 bij 300 cm onder de zithoek haalt hoorbaar meer galm weg dan een klein kleedje, omdat de winst met het oppervlak meeloopt. Welke maat onder welke opstelling hoort, staat bij het kiezen van de juiste maat vloerkleed.

Contactgeluid is een ander verhaal. Voetstappen en een verschoven stoel zetten de vloerconstructie zelf in trilling, en die trilling loopt door tot in de woning eronder. Een zachte laag tussen vloerafwerking en dekvloer onderbreekt die overdracht, en rubber doet dat beter dan pe-schuim.

In een appartement is dit geen smaakkwestie. Veel splitsingsaktes en huishoudelijke reglementen eisen dat een nieuwe vloerafwerking de contactgeluidisolatie met ten minste 10 dB verbetert, in de stukken vaak aangeduid als Ico plus 10 dB. Die eis geldt voor de combinatie van ondervloer en vloer samen, dus vraag de meetrapportage van precies die combinatie op en leg hem voor aan je vereniging van eigenaars voordat je bestelt.

Kleur, richting en patroon van de vloer

De vloer is het grootste aaneengesloten vlak in een kamer, en daarom bepaalt hij meer van de lichtstemming dan de muurkleur. Een lichte vloer kaatst daglicht terug de kamer in en maakt een noordkamer minder grauw; een donkere vloer neemt licht op, waardoor je bij dezelfde ramen merkbaar eerder de lamp aandoet.

Wat je terugziet aan vuil hangt niet aan licht of donker maar aan het contrast met wat er valt. Op een lichte vloer zie je haren en donkere kruimels, op een donkere vloer stof en voetsporen, en op een middengrijze of gemêleerde vloer het minst van allebei.

Grijs is in helderheid neutraal maar in ondertoon nooit. Een koel grijze vloer trekt een warme witte muur vaal, en een warm grijze vloer laat een koele grijze muur groenig staan. Leg het monster daarom naast je muurkleur en beoordeel het in de kamer zelf, bij daglicht en bij lamplicht.

De legrichting doet iets meetbaars met wat je ziet. Licht dat dwars over een naad valt, werpt in elke naad een schaduwlijn; licht dat langs de naden loopt, doet dat niet. Leg planken daarom met hun lengte naar het raam toe als je de naden wilt dempen, en in de lengterichting van de kamer als je hem langer wilt laten ogen.

Een patroon draait die logica om: visgraat en blokpatroon zetten de naden juist in beeld en maken de vloer het onderwerp van de kamer. Dat vraagt meer arbeid per vierkante meter en een rustiger inrichting eromheen, en hoe je dat opbouwt staat bij een visgraatvloer leggen en inrichten. Voor de andere kant van het spectrum, een vloer helemaal zonder naad en tekening, weegt de gietvloer in de woonkamer de gevolgen af.

Vloerkleur	Wat je erop terugziet	Wat het met de kamer doet
Licht eiken, wit of naturel geolied	Haren, donkere kruimels en zand	Kaatst daglicht de kamer in en tilt een kamer op het noorden op; laat een lage ruimte hoger lijken
Middengrijs of gemêleerd grijs	Het minst van alles, omdat het tussen licht stof en donker vuil in ligt	Neutraal in helderheid, maar de ondertoon stuurt je muurkleur: koel grijs maakt warm wit vaal
Donker eiken, rookeiken of antraciet	Stof, voetsporen en bij glans elke veeg	Neemt daglicht op, dus de lamp gaat eerder aan; werkt het best bij veel licht en lichte muren
Warm bruin, noten of kersen	Weinig, omdat de tekening het vuil breekt	Duwt de hele kamer richting geel, waardoor koele grijstinten aan de muur groenig kunnen staan
Naadloos grijs beton of betonlook	Krassen en matte plekken in strijklicht	Zonder naad of tekening loopt het vlak door, en dat maakt een kleine ruimte optisch groter
Tapijt in een volle kleur	Pluizen en de looproute waar de pool plat ligt	Neemt geluid en licht op tegelijk, dus de kamer wordt stiller en tegelijk donkerder