Een lang smal balkon inrichten: alles in één rij

Wat een lang smal balkon anders maakt dan een klein balkon

Een lang smal balkon heeft twee maten die zich heel verschillend gedragen. De breedte tussen de gevel en de binnenkant van de balustrade bepaalt wat er past en ligt meestal tussen 100 en 150 cm. De lengte bepaalt hoeveel er past en loopt van 3 tot soms 7 m.

Daaruit volgt de enige indelingsregel die op zo'n strook overeind blijft: alles staat in één rij tegen één lange zijde, en de doorloop ligt tegen de andere. Zet je meubels tegen allebei de lange zijden, dan is wat er tussen overblijft geen doorloop meer maar een spleet. Diezelfde volgorde, eerst de route en dan de rij, werkt in elke kleine ruimte die veel langer is dan breed.

De tweede beslissing is al voor je genomen: de plek van de balkondeur. Staat die in het midden, dan heb je twee doodlopende uiteinden waar niemand langs hoeft, en die mag je tot aan de balustrade volzetten. Staat de deur aan een kop, dan loop je de hele lengte af en moet die route over het hele balkon open blijven.

Dat verschil weegt zwaarder dan de keuze van de meubels. Op een balkon van 480 bij 130 cm met de deur in het midden heb je twee zones van ruim anderhalve meter zonder doorloopeis. Ligt de deur aan de kop, dan gaat er over bijna vijf meter 60 tot 80 cm van de breedte op aan lopen, en houd je nog maar 50 tot 70 cm over voor de rij.

Voor de basisafwegingen die op elk smal balkon inrichten spelen, zoals de diepte van je meubels en het gewicht op de vloer, geldt hetzelfde. De lengte is wat deze situatie apart maakt.

Meet de bruikbare breedte en niet de balkonmaat

De maat die in de woningadvertentie staat, is de buitenmaat van de vloer. Bruikbaar is wat er overblijft tussen de gevel en de binnenkant van de balustrade, en daar gaan drie dingen vanaf.

Aan de voet van de balustrade zit vaak een opstand of een plint van 5 tot 10 cm hoog, waar een bank met een rechte rug niet overheen kan. Een railbak aan de binnenzijde kost nog eens 20 cm over de hele lengte. En draait je balkondeur naar buiten, dan legt het blad een kwartcirkel van ruim 80 cm op je vloer, precies op de plek waar je langs moet.

Meet de breedte op drie plekken over de lengte. Een uitkragend balkon is bij de koppen soms een paar centimeter smaller dan bij de deur, en de kleinste maat is de maat waarmee je meubel er langs moet.

Zet die maten daarna op schaal op papier of vul ze in de online kamerplanner in, zodat je met de rij schuift voordat er iets geleverd wordt. De tabel doet het rekenwerk: per voorziening staat hoeveel doorloop er overblijft bij drie gangbare breedtes, gerekend met de diepste maat uit de tweede kolom.

Alles onder 60 cm is geen doorloop meer. Bij 60 cm draai je je schouders om erlangs te komen, bij 80 cm loop je er recht doorheen met een dienblad in je handen. Dat zijn dezelfde twee getallen die wij binnen aanhouden voor een smalle doorgang tussen twee meubels.

Wat er in de rij staat	Diepte in gebruik	Doorloop bij 100 cm	Doorloop bij 130 cm	Doorloop bij 160 cm
Railbak aan de binnenzijde van de balustrade	20 cm	80 cm	110 cm	140 cm
Klaptafel aan de reling, blad omlaag	8 tot 10 cm	90 cm	120 cm	150 cm
Klapstoel ingeklapt tegen de gevel	10 tot 12 cm	88 cm	118 cm	148 cm
Plantenrek tegen de gevel	25 tot 35 cm	65 cm	95 cm	125 cm
Klaptafel aan de reling, blad open	40 cm	60 cm	90 cm	120 cm
Opbergkist die ook zitplek is	40 tot 45 cm	55 cm	85 cm	115 cm
Wandbank tegen de gevel	45 cm	55 cm	85 cm	115 cm
Klapstoel opengeklapt	55 cm	45 cm	75 cm	105 cm
Barplank op de balustrade met een kruk ervoor	70 tot 75 cm	25 cm	55 cm	85 cm
Loungebank voor buiten	70 tot 80 cm	20 cm	50 cm	80 cm
Wandbank met een klaptafel ervoor	102 cm: 45 zitting, 17 knieruimte, 40 blad	past niet	28 cm	58 cm
Twee stoelen tegenover elkaar aan een tafeltje	145 cm: 50 stoel, 45 tafel, 50 stoel	past niet	past niet	15 cm

Verdeel de lengte in zones van een halve tot twee meter

De lengte is het enige waar je op zo'n strook ruim in zit, dus daar deel je mee. Geef elke zone één bezigheid en een eigen lengte, en houd er 20 tot 30 cm tussen leeg. Zonder die onderbrekingen leest de hele rij als één doorlopend meubel van vijf meter.

Reken per zone met de lengte langs de gevel en niet met het aantal meubels. Twee mensen naast elkaar hebben 120 cm nodig, want een zitplaats is 60 cm breed, precies zoals een couvert aan tafel 60 cm in beslag neemt.

De zone die de doorloop blokkeert, hoort aan een uiteinde. Een klapstoel die opengeklapt 55 cm diep is, laat op een balkon van 130 cm nog 75 cm over en die kan dus overal staan. Een plank met een kruk ervoor pakt 75 cm en laat 55 cm over: dat werkt alleen op een plek waar de route eindigt.

Zet de zone die je het vaakst gebruikt niet bij de deur maar verderop. Wie vlak naast de deur zit, staat in de doortocht en kijkt tegen het kozijn aan. Dezelfde afweging, het drukke werk bij de deur en het rustige deel achterin, maakt een lange smalle badkamer plattegrond ook bruikbaar.

Zone	Lengte langs de gevel	Diepte in gebruik	De maat die bepaalt of het past
Doorloop naar het verste uiteinde	De hele lengte	60 cm krap, 80 cm comfortabel	Bij 60 cm draai je je schouders, bij 80 cm loop je er recht doorheen met een dienblad
Zitplek voor één met een klapstoel	60 tot 70 cm	55 cm opengeklapt	De stoel staat open in de route, dus dit werkt aan een uiteinde of met een stoel die je daarna wegklapt
Wandbank voor twee	140 tot 160 cm	45 cm	60 cm zitbreedte per persoon, dezelfde maat als een couvert aan tafel
Eetplek voor twee aan een plank op de balustrade	140 cm	70 tot 75 cm met de kruk erbij	Het blad ligt rond 105 cm en de kruk op 78 cm: in dat verschil van 25 tot 30 cm passen je bovenbenen
Eetplek voor twee aan een losse tafel	80 tot 90 cm	145 cm	Twee stoelen tegenover elkaar vragen 50 plus 45 plus 50 cm, en dat past op geen enkel smal balkon
Groen in de hoogte tegen de gevel	60 tot 120 cm	25 tot 35 cm	Hoe hoger het rek, hoe meer wind eraan trekt, dus niet op de hoek van het gebouw
Kruiden en bloeiers aan de reling	Over de hele lengte	20 cm binnen de balustrade	De bak hangt aan de bovenregel, dus de dikte van die regel bepaalt welke beugel past
Opbergkist voor kussens en gereedschap	100 tot 120 cm	40 tot 45 cm	De klep moet open kunnen zonder de balustrade of het deurblad te raken
Droogrek op wasdag	100 tot 140 cm opengeklapt	55 tot 65 cm	Het staat in de doorloop, dus reken op een zone die je de rest van de week leeg laat

Aan welke lange zijde de rij komt te staan

De rij kan tegen de gevel of tegen de balustrade. Die keuze lijkt willekeurig en is het niet, want de twee zijden kunnen verschillende dingen.

De gevel draagt. Beton, baksteen en gestuukte steen houden met een gewone nylon plug en een roestvaste schroef een wandbank, een klaptafel of een plantenrek, en alles wat daar hangt, kost geen vloer. Tegen de gevel sta je ook uit de wind, want de wind komt vrijwel altijd over de balustrade.

De balustrade draagt vooral zichzelf. Wat je daaraan hangt, hangt aan de bovenregel, en dat is licht werk: bakken, haken, een klaptafel met een blad van 40 cm. Daar staat tegenover dat de gevel de deur en het raam bevat, dus de rij mag daar nooit voor komen.

Er is één hoogteregel die alles vereenvoudigt. Wat hoger is dan de balustrade, ongeveer 100 tot 120 cm, gaat tegen de gevel en naast het raam. Wat lager blijft, mag aan de reling.

De reden is licht. De kamer achter een balkon krijgt zijn daglicht schuin van onderen en van opzij binnen, want het balkon erboven neemt de lucht recht boven je al weg. Een dicht plantenscherm van 180 cm over vier meter balustrade haalt de rest weg, en dan zit de kamer erachter de hele dag in de schemer. In welke volgorde je zoiets afweegt, staat bij het inrichten van een kamer: licht en kleur komen als laatste, maar wat je voor het raam zet, bepaalt ze allebei.

Waar de zon langs de lengte kruipt

Op een gewoon balkon vraag je je af of er zon komt. Op een lang balkon is de vraag waar die zon staat, want hij verschuift over de lengte in plaats van dat hij aan of uit gaat.

De hoogste zon speelt daarbij nauwelijks een rol. Het balkon boven je hangt op ongeveer 260 cm en steekt even ver uit als het jouwe, en in Nederland komt de zon op midzomer rond het middaguur tot ruim 60 graden. Bij een breedte tot 140 cm schuift er dan nog net zon onder dat overstek door; bij 200 cm blijft de strook langs de gevel de hele middag in de schaduw.

Wat wel telt, is het zijschot. Zodra de zon schuin op de gevel staat, werpt dat schot een schaduw die niet omhoog maar langs de lengte loopt, en die schaduw wordt snel lang. De schaduwlengte is de breedte van je balkon gedeeld door de tangens van de hoek die de zon met de gevel maakt, en dat levert de tabel hieronder op. Uitgangspunt is een dicht zijschot dat tot aan de balustrade doorloopt.

Per windrichting pakt dat anders uit. Een balkon op het zuiden heeft de zon alleen rond het middaguur pal voor zich; twee uur eerder is de hoek in juni al 40 graden en ligt er ruim anderhalve meter schaduw. Een balkon op het oosten of het westen krijgt de zon juist altijd schuin binnen, en dan geldt de vuistregel dat het uiteinde waar de zon vandaan komt in de schaduw van zijn eigen schot ligt. Op het noorden blijft er alleen rond midzomer vroeg en laat een schuine streep zon over, meestal aan één kop.

Hoek tussen de zon en de gevel	Schaduw langs het balkon bij 100 cm breed	Bij 130 cm breed	Wat je daarvan merkt
90 graden, de zon staat pal op de gevel	geen	geen	De hele lengte ligt in de zon; alleen het balkon boven je houdt de hoogste middagzon nog tegen
75 graden	27 cm	35 cm	Alleen de hoek tegen het schot blijft donker
60 graden	58 cm	75 cm	De eerste halve meter valt af, verder merk je er weinig van
45 graden	100 cm	130 cm	De schaduw is precies zo lang als je balkon breed is, en dat is de maat om te onthouden
30 graden	173 cm	225 cm	Ruim twee meter van je lengte ligt in de schaduw; op een balkon van 4 m is dat de helft
20 graden	275 cm	357 cm	Alleen het verste uiteinde vangt nog zon
15 graden, de zon strijkt langs de gevel	373 cm	485 cm	Een balkon van 5 m ligt vrijwel helemaal in de schaduw van één zijschot

Wat de balustrade draagt en wat de gevel draagt

Op een smalle strook hangt bijna alles ergens aan, dus is de vraag wat elke zijde houdt. Dat hangt af van het type balustrade en van de wand erachter.

De bovenregel van een spijlenhek is de sterkste plek van de balustrade en vrijwel altijd de enige waar beugels op passen. Meet de dikte van die regel voordat je railbakken bestelt, want de gangbare beugels zijn instelbaar tot ongeveer 8 tot 10 cm en een bredere regel of een plat profiel valt daarbuiten.

De gevelwand is een ander verhaal. Beton en baksteen houden met een nylon plug en schroef het zware werk, gasbeton en beplating juist niet. Herken je de wand aan het boorgruis: fijn en grijs is beton, rood is baksteen, en gaat de boor er zonder klopstand zo in dan zit je in gasbeton of in een plaat en heb je een plug nodig die achter het materiaal grijpt.

Buiten kies je altijd roestvast staal. Gewoon verzinkt materiaal laat binnen een seizoen roestbruine strepen over je gevel lopen, en op een balkon staat dat vlak recht in het zicht van de buren. Voor het groen dat je daaraan gaat hangen staat bij een balkon inrichten met planten welke soorten de wind en de hitte tegen een gevel verdragen.

Wat voor balustrade of wand	Wat je eraan kwijt kunt	Hoe je het vastzet	Waar het op vastloopt
Spijlenhek van staal, 100 tot 120 cm hoog	Railbakken, haken, een klaptafel, een doek met openingen	Beugels om de bovenregel, met een borgpen of een bandje tegen optillen door de wind	De dikte van de bovenregel: boven 8 tot 10 cm past de gangbare beugel niet meer
Glazen paneel in een klemprofiel	Aan het glas zelf niets; alleen aan een bovenregel als die er is	Hangbakken over de regel, de rest op de vloer of aan de gevel	Een doek tegen glas maakt van het paneel een zeil, en die kracht komt op het klemprofiel te staan
Dichte borstwering van beton of metselwerk	Bakken op de rand, een plank over de volle breedte	Klemmen of beugels aan de binnenzijde, en niet in de afdekband boren	In de afdekband zit de waterkering; een gat daarin laat water de muur in lopen
Beplating van hout of kunststof op een frame	Lichte dingen aan het frame, niets aan de platen zelf	Zoek de staanders, die zitten meestal om de 60 tot 100 cm	Een schroef in de plaat alleen trekt er bij de eerste najaarsstorm uit
Gevelwand van beton of baksteen	Het zware werk: wandbank, klaptafel, plantenrek, lamp	Nylon plug met schroef, boor 6 of 8 mm, alles in roestvast staal	Wapening in beton: stuit de boor op staal, verplaats het gat 3 tot 5 cm en boor niet door
Gevelwand van gasbeton of een voorzetplaat	Alleen licht werk, en verdeel dat over meer punten	Een plug die achter het materiaal grijpt, zoals een kiepplug of een gasbetonplug	Het materiaal brokkelt: één zware punt trekt een trechter uit de wand
De balkonvloer en de opstand	Niets	Los neerzetten op pootjes of wielen	Onder de tegels ligt de waterdichte laag; elk gat daarin komt uit bij de buren onder je

Waarom een lange strook als een gang aanvoelt

Het symptoom herken je meteen: het balkon is netjes ingericht en toch loop je er alleen doorheen. Dat komt doordat twee evenwijdige lijnen van vijf meter, de gevel en de balustrade, over de volle lengte niets tegenkomen wat ze onderbreekt. Je oog volgt de langste ononderbroken lijn die het kan vinden en komt dan uit bij het schot aan het eind.

Er zijn vier dingen die die lijn breken, en ze werken alle vier op dezelfde manier: ze zetten er iets dwars overheen.

De richting van de vloer is de goedkoopste. Vlonderplanken of kliktegels die je dwars op de lengte legt, zetten om de 10 tot 14 cm een lijn over de breedte, en daarmee lees je de breedte in plaats van de lengte. Leg je ze in de lengte, dan lopen dezelfde lijnen vijf meter door en rekt de strook verder op.

Verschil in hoogte is de tweede. Een rij waarin alles op 80 cm eindigt, is een lange balk; een rij van 45, 105 en 170 cm is drie plekken. Zet het hoogste element aan het verste uiteinde, dan stopt je blik daar in plaats van bij het schot.

De derde is de onderbreking zelf: 20 tot 30 cm leeg tussen twee zones. En de vierde is het uiteinde: een spiegelende of lichte plaat op het verste schot geeft het oog iets om op te eindigen. Dat is precies de aanpak die ook een smalle hal en een smalle slaapkamer leefbaar maakt.

Beschutting zonder de strook helemaal dicht te zetten

Een doek over de volle vijf meter is de eerste ingeving en zelden de goede. Wind die eerst tussen de spijlen door ging, duwt daarna tegen een gesloten vlak van vier tot vijf vierkante meter, en die kracht komt uit op de bevestiging van het hek. Op de vierde verdieping waait het bovendien harder dan op straat, want de wind wordt lager afgeremd door gebouwen en bomen.

Beter is schermen per zone. Anderhalve meter doek achter je stoelen doet voor je privacy hetzelfde als vijf meter, want wat je afschermt is de zichtlijn vanaf één punt. De rest van de balustrade blijft open en laat de wind en het licht door.

Voor de wind langs de lengte werkt hetzelfde. Staat je balkon op de hoek van een gebouw, dan trekt de wind er in de lengte doorheen en versnelt hij tussen de zijschotten; een halfopen scherm van 120 cm aan de windzijde breekt die stroom zonder hem tegen te houden. Een dicht scherm verplaatst het probleem alleen maar naar boven.

Houd bij het gewicht rekening met de bouw van het balkon. Een uitkragend balkon draagt het meest vlak bij de gevel, dus daar staan de zware potten en de kist, en langs de balustrade blijft het licht. Natte potgrond weegt ongeveer een kilo per liter, dus een bak van 80 cm is na een bui al gauw 30 kg. Dezelfde verdeling, zwaar bij de muur en licht bij de rand, komt terug bij het inrichten van een kleine patio, alleen speelt daar de ondergrond en niet de constructie.

Zo kom je in één dag tot een indeling die past

De volgorde loopt van wat vastligt naar wat je nog kunt kiezen, zodat je geen meubel koopt dat 10 cm te diep blijkt.

1. Meet de bruikbare breedte op drie plekken

   Meet van de gevel tot de binnenkant van de balustrade, bij beide koppen en bij de deur. Trek er de opstand aan de voet van het hek vanaf en noteer de kleinste maat, want daar moet je meubel langs.

2. Teken de deur met zijn draaivlak en de afvoerput erbij

   Draait de deur naar buiten, teken dan de kwartcirkel van ruim 80 cm; die strook blijft leeg. Zet ook de put en de richting van het afschot op de tekening, want daar mag niets met een dichte bodem overheen.

3. Kies de kant waar de rij komt te staan

   Alles hoger dan de balustrade tegen de gevel, alles lager aan de reling. Leg de doorloop aan de andere zijde en houd daar 60 cm aan als minimum, 80 cm als je er met twee handen vol langs wilt.

4. Verdeel de lengte in twee of drie zones

   Geef elke zone een bezigheid en een lengte: 140 tot 160 cm voor zitten met twee personen, 140 cm voor eten aan een plank, 60 tot 120 cm voor groen. Laat er 20 tot 30 cm tussen leeg en leg de zone die de doorloop blokkeert aan een uiteinde.

5. Controleer elk klapmeubel twee keer

   Teken elk klapmeubel dicht en open in. Een klapstoel gaat van 10 naar 55 cm en een hangtafel van 8 naar 40 cm, en de open maat is de maat die over je doorloop beslist.

6. Plak de rij met tape op de vloer en laat hem een week liggen

   Loop er een week langs met boodschappen, was en een volle kan. Stap je steeds op dezelfde plek opzij, dan verleg je een streep tape en niet een bank die al besteld is.

7. Hang pas daarna vast wat vast moet

   Meet de bovenregel van je balustrade op voordat je beugels koopt en gebruik buiten alleen roestvast staal. Boor je in de gevel, controleer dan eerst of dat van de vereniging van eigenaren of je verhuurder mag.

Kamerplanner

Vul de maten van je kamer in, zet deuren en ramen op de juiste plek en schuif meubels op schaal rond. Je ziet meteen of het past en hoeveel loopruimte er overblijft. Open de volledige kamerplanner

Nalopen voordat je iets bestelt

• Bruikbare breedte gemeten bij beide koppen en bij de deur, opstand en plint eraf getrokken
• Draairichting van de balkondeur bekend, en bij een naar buiten draaiende deur de kwartcirkel van 80 cm vrijgehouden
• Eén doorloop van minstens 60 cm over de hele route, of twee doodlopende uiteinden bij een deur in het midden
• Alles in één rij tegen één lange zijde, niets tegen allebei de lange zijden
• Per zone de lengte uitgerekend met 60 cm zitbreedte per persoon
• Elk klapmeubel met zijn open maat ingetekend en niet met zijn opgeborgen maat
• Dikte van de bovenregel van de balustrade gemeten voordat je railbakken of beugels bestelt
• Afvoerput en de richting van het afschot vrij gehouden, potten en kisten op pootjes van 2 tot 3 cm

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Tegen allebei de lange zijden iets zetten

Een plantenrek van 30 cm tegen de gevel en railbakken van 20 cm aan de reling kosten samen 50 cm. Op een balkon van 120 cm blijft er 70 cm over, en dat lijkt genoeg tot er ook nog een stoel opengaat.

Alles wat blijft staan, hoort in dezelfde rij. De andere lange zijde is route, en die houd je leeg over de volle lengte.

De balkonmaat aanhouden in plaats van de bruikbare breedte

Tussen de opgegeven maat en wat je echt kunt indelen zit de opstand aan de voet van de balustrade, de drempel van de deur en soms een paar centimeter taps toelopende vloer bij de kop.

Dat scheelt 10 tot 25 cm, en op een breedte van 120 cm is dat een vijfde van je ruimte. Meet daarom tot de binnenkant van het hek en op drie plekken over de lengte.

De zitplek naast de balkondeur zetten

Bij de deur is de plek waar je staat, uitstapt en langs moet, en bovendien kijk je daar tegen het kozijn en het glas aan. Het rustigste punt van een lang balkon ligt juist het verst van de deur.

Draai het om: de zone die je het vaakst gebruikt komt aan een uiteinde, en wat je alleen aanloopt, zoals kruiden of een kist, staat bij de deur.

Een dicht doek over de hele balustrade spannen

Een gesloten scherm van vijf meter vangt alle wind die er eerst doorheen ging, en die kracht komt op de bevestiging van het hek uit. Op hoogte waait het harder dan op straat, want daar remmen gebouwen en bomen de wind niet meer af.

Scherm alleen af waar je zit, in stukken van anderhalve meter, of kies een doek met openingen. Voor je privacy verandert dat niets, want je schermt een zichtlijn af en geen oppervlak.

Alles even hoog houden

Een rij waarin de bank, de kist en het rek allemaal rond 80 cm eindigen, leest over vijf meter als één lange balk en maakt het balkon tot een gang. Je oog heeft niets om op te stoppen.

Wissel de hoogtes: een zitting op 45 cm, een plank op 105 cm en een rek van 170 cm aan het verste uiteinde. Dan lees je drie plekken in plaats van één strook.

Boren in de balkonvloer of de opstand

Onder de tegels of de toplaag ligt de waterdichte laag van het balkon. Een schroef voor een windscherm of een parasolvoet gaat daar dwars doorheen, en het water dat daarna in de constructie loopt, komt bij de buren onder je tevoorschijn.

Zet schermen en potten los neer met voldoende gewicht, of bevestig ze aan de gevel of aan het hek. Een gat in de vloer herstel je niet met kit.

Railbakken bestellen zonder de bovenregel te meten

De gangbare beugels zijn instelbaar tot ongeveer 8 tot 10 cm regeldikte. Een brede bovenregel, een plat profiel of een glaspaneel met een kapje valt daarbuiten, en dan hangt de bak scheef of helemaal niet.

Meet de regel met een rolmaat op twee plekken en kijk of hij rond of hoekig is. Past er geen beugel, dan blijft er een staand rek tegen de gevel over.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Drie dingen op een balkon zijn geen doe-het-zelfwerk. De balustrade is constructie: wiebelt een spijl, zit een voetplaat los of zie je roestbruine strepen of afgebrokkeld beton onder de vloerrand, dan meld je dat bij de vereniging van eigenaren of de verhuurder en hang je er niets aan tot het nagekeken is.

De waterdichte laag in de vloer en de opstand is het tweede punt: daar boor je niet in, en een lek naar de woning eronder is werk voor een dakdekker of een aannemer. Een vast stopcontact of lichtpunt buiten is het derde: het armatuur ophangen mag je zelf, maar de leiding vanaf de groepenkast en de aardlekbeveiliging horen bij een elektricien.