Styling en accessoires: wat je neerzet, ophangt en opbergt

Vier groepen accessoires, elk met een eigen maat

Alles wat in een kamer op een vlak staat of aan een wand hangt, valt uiteen in vier groepen. Die groepen vragen elk een ander besluit: de ene om een inhoud in liters, de andere om een hoogte in centimeters, en weer een andere om een plek waar hij elf maanden per jaar opgeborgen ligt.

De groep die het beeld het sterkst bepaalt is niet de decoratie maar het gebruiksgoed. Een pedaalemmer, een wasmand en een kapstok staan er altijd en staan op de plek waar ze handig zijn, en in de meeste huizen zijn ze groter dan de vaas ernaast. Hoe styling samenhangt met licht, groen en de rest van het aankleden staat bij decoreren en verlichten.

Begin je bij de vaas, dan blijft die grijze emmer gewoon staan en moet de decoratie hem verbergen. Begin je bij de emmer, dan hoeft de rest niets meer goed te maken.

De tweede groep is het duurst om terug te draaien, want daar zitten gaten in de muur aan vast. De derde groep is die van de losse objecten op een blad of een plank, en de vierde wisselt mee met het seizoen. Welke volgorde in een woonkamer werkt en wat je daar het eerst neerzet, staat bij het stylen van een woonkamer.

Groep	Wat erin zit	De maat die telt	Wat er misgaat
Wat je elke dag gebruikt	Prullenbak, pedaalemmer, wasmand, kapstok, paraplubak, dienblad	De inhoud in liters, en de plek binnen handbereik	Te klein gekozen, dus er staat permanent een volle tas naast
Wat aan de wand hangt	Lijsten, spiegels, planken, klok, haken, ophangsystemen	Een hartlijn van 145 cm en het gewicht dat de wand houdt	Elke lijst op zijn eigen hoogte, waardoor de wand onrustig leest
Wat los op een vlak staat	Vazen, schalen, boeken, lantaarns, planten, kandelaars	Het hoogteverschil binnen een groep en hoe vol het vlak staat	Alles even hoog en gelijk verdeeld, dus het oog vindt geen begin
Wat per seizoen wisselt	Kerstversiering, kaarsen, takken, buitenkussens, plaids	Het opbergvolume in liters voor de maanden dat het niet staat	Geen vaste opbergplek, dus het blijft staan tot ver na het seizoen

Hoeveel liter een prullenbak, pedaalemmer of vuilnisbak houdt

De vraag hoeveel liter een normale prullenbak heeft, kent twee antwoorden die allebei kloppen. In de keuken is 45 tot 60 liter gangbaar, in de badkamer 5 tot 12 liter, en een losse pedaalemmer zit daar met 20 tot 30 liter tussenin.

De maat volgt niet uit de kamer maar uit hoe vaak je hem wilt legen. Sinds gft, papier en pmd apart gaan, is de restafvalbak in de keuken langzamer vol dan vroeger en het gft-bakje juist sneller, dus twee kleine openingen werken daar beter dan een grote. Een bak die je pas na vijf dagen leegt, ruikt op dag drie.

Voor de zak geldt een rekenregel die je in de winkel kunt gebruiken: de zak past als zijn breedte ongeveer de halve omtrek van de bak is en hij 10 tot 15 cm langer is dan de bak hoog. Een huishoudzak van 60 liter is 60 cm breed en past daarmee om een bak met een omtrek tot ongeveer 120 cm, dus om een ronde emmer van 38 cm doorsnede of een vierkante van 30 bij 30 cm.

Reken verder nooit met de volle inhoud. Een bak vult zich tot ongeveer 80 procent voordat het deksel niet meer sluit, want het afval bovenin ligt los en veert terug. Van een pedaalemmer van 30 liter gebruik je in de praktijk dus 24 liter. De volledige maattabel en de terugrekening naar je eigen huishouden staan bij hoeveel liter een normale prullenbak heeft.

Geur komt zelden uit het afval zelf en bijna altijd uit het vocht dat onder de zak blijft staan. Dat laagje krijgt geen zuurstof, en juist daar maken bacteriën de zwavelverbindingen waar je last van hebt. Wat daartegen werkt staat bij het schoonmaken van een prullenbak.

Waar hij staat	Gangbare inhoud	Zak die erom past	Waar het op vastloopt
Toilet	3 tot 6 liter	Zakje van 10 liter, of uitkloppen zonder zak	Te groot gekozen: hij staat in de weg voor de deur en is maandenlang halfvol
Badkamer	5 tot 12 liter	10 tot 20 liter	Vochtige watjes en tissues in een gesloten bak zonder zak geven binnen een dag geur
Slaapkamer, werkkamer of kinderkamer	10 tot 20 liter	20 liter	Papier veert terug, dus hij lijkt vol terwijl hij halfleeg is
Keuken, losse pedaalemmer	20 tot 30 liter	20 tot 30 liter	Het deksel klapt 25 tot 40 cm boven de bak open en stoot tegen een vensterbank of kastje
Keuken, hoofdbak voor restafval	45 tot 60 liter	60 liter	Vol is hier ook zwaar: 60 liter huisafval weegt al gauw 6 tot 10 kilo
Keuken, inbouw in een kast van 60 cm	2 bakken van 15 tot 20 liter, of 1 van 35 liter	20 liter per bak	De lade komt 45 cm uit, dus voor de kast moet 75 cm vrij blijven
Gft op het aanrecht	5 tot 10 liter	Composteerbaar zakje van 10 liter	Een gesloten bakje houdt het vocht vast; een geventileerd bakje laat het gft indrogen
Bijkeuken, garage of berging	80 tot 120 liter	120 liter	Zo groot dat je hem niet meer optilt als hij vol is
Rolcontainer buiten	140 of 240 liter	Geen zak nodig	Een container van 240 liter is ongeveer 60 cm breed en 75 cm diep en past niet door elke poort

Wasmanden en opbergmanden: inhoud, materiaal en plek

Een wasmand kies je op machinevulling en niet op het formaat van de badkamer. Een trommel van 7 tot 8 kilo katoen komt ongeveer overeen met 60 liter losse was, dus met een mand van 55 tot 60 liter draai je één keer per vulling. Was je voor drie of meer personen, dan werken twee manden van 40 liter beter dan een van 80, omdat je dan meteen op kleur of temperatuur scheidt.

Het materiaal bepaalt waar de mand kan staan. Riet, rotan en bamboe nemen vocht op, en in een badkamer die na het douchen een half uur nat blijft, wordt dat vocht in de vlechtnaden nooit helemaal droog. Daar verschijnen de zwarte stippen het eerst, en dat is schimmel in het vlechtwerk zelf en niet op de was.

Een gesloten kunststof mand met deksel heeft hetzelfde probleem in omgekeerde vorm: natte handdoeken houden hun vocht vast en beginnen binnen een dag muf te ruiken. Een mand met openingen of een frame met een uitneembare stoffen zak laat de lucht erdoor en lost dat op.

Wie zoekt op een wasmand van Riviera Maison of op een prullenbak in diezelfde stijl, zoekt geen maat maar een uiterlijk: vergrijsd of wit gelakt hout, gevlochten rotan, linnen en beugels van mat metaal. Datzelfde uiterlijk vind je bij veel merken terug, dus kies op inhoud, ventilatie en binnenzak in plaats van op het etiket. Een gevlochten mand zonder binnenzak trekt draden uit truien, want elke vlechtnaad heeft een uitstekend uiteinde.

Decoratie ophangen: wat de wand houdt en op welke hoogte

Ophangen begint bij de wand en niet bij het object. Tik met je knokkel: klinkt het hol en komt er bij een punaise wit poeder uit het gaatje, dan hang je aan gipsplaat van 12,5 mm en houdt die plaat zelf vrijwel niets. Achter zo'n wand zit elke 40 tot 60 cm een houten regel of een metalen profiel, en een schroef die daar 40 mm in grijpt draagt tot 15 kilo zonder plug.

In steen ligt het andersom: daar is het gat het probleem en niet het gewicht. Een nylon plug van 8 mm met een schroef van 5 bij 60 mm houdt in beton tot ongeveer 25 kilo en in kalkzandsteen tot 20 kilo, terwijl gasbeton zo zacht is dat je een lange gasbetonplug nodig hebt die zich over 60 tot 100 mm vastvreet.

Boor nooit blind. Boven en onder een stopcontact of schakelaar lopen de leidingen verticaal, dus die strook van ongeveer 20 cm breed laat je met rust.

De hoogte is daarna een kwestie van één lijn. Hang het midden van een werk op 145 cm boven de vloer, de ooghoogte van wie staat, en houd die hartlijn vast voor alle lijsten in de kamer, ook als ze in formaat verschillen. Boven een bank of een dressoir schuift die lijn omhoog naar 150 tot 165 cm, want de onderrand blijft 25 cm boven de rugleuning of het blad. Alle overige hoogtes in huis, van een wandklok op 180 cm tot een wandlamp op 160 cm, staan in de maatwijzer met hoogtes per onderdeel.

Binnen een groep lijsten is de tussenruimte het enige wat het oog ziet. Houd 6 cm aan tussen de lijsten, met een marge van 5 tot 8 cm: boven 10 cm valt de groep uiteen in losse lijstjes en leest de wand als rommel in plaats van als één vlak.

Wat je ophangt	Reken op	In gipsplaat of een voorzetwand	In steen, beton of kalkzandsteen
Fotolijst van A4 tot A2	1 tot 3 kg	Kunststof hollewandplug tot 4 kg, of een spijkerhaakje tot ongeveer 2 kg	X-haak met een geharde nagel: een gaatje van 2 mm in plaats van een boorgat van 8 mm
Ingelijst werk van 70 bij 100 cm	4 tot 8 kg	Metalen hollewandplug tot 10 kg, aangetrokken met een hollewandtang	Nylon plug van 6 of 8 mm met schroef, twee punten naast elkaar
Spiegel van 60 bij 160 cm	10 tot 20 kg	Kiepplug tot 12 kg, of liever rechtstreeks in de regel erachter	Nylon plug van 8 mm met een schroef van 5 bij 60 mm, twee tot vier punten
Wandplank van 80 cm met boeken	15 tot 25 kg	Alleen in twee regels; aan de plaat ertussen houdt geen enkele plug dit	Nylon plug van 8 mm per drager, of een chemisch anker bij een zwevende plank
Wandklok van 30 tot 40 cm	1 tot 4 kg	Kunststof of metalen hollewandplug	Nylon plug van 6 mm, of een X-haak als je het stucwerk heel wilt houden
Gordijnrails boven een raam van 300 cm	5 tot 10 kg plus de trekkracht bij het dichtdoen	Steunen in de regels of in de latei boven het kozijn, niet in de plaat	Nylon plug van 8 mm, steunen elke 60 tot 80 cm
Lichte decoratie op tegelwerk	tot 3 kg	Montagetape houdt op glad tegelwerk ongeveer 3 kg per set	Dezelfde tape, maar hij hangt aan de tegel en niet aan de steen erachter

Een schuine wand of schuine muur aankleden

Decoratie op een schuine wand is een hoogtevraag en geen wandvraag. Meet niet in het midden van de kamer maar op de plek zelf, want onder een dakschild verandert de vrije hoogte per 10 cm die je opschuift.

Bij een dakhelling van 45 graden, een gangbare hoek in Nederlandse woningen, wint elke centimeter die je van de knielijn af loopt ook een centimeter hoogte. Dat maakt het rekenwerk kort: tegen een knielijn van 110 cm past een kast van 60 cm diep tot 170 cm hoog, want op 60 cm van de wand is het dak 170 cm boven de vloer. Bij een steiler dak gaat dat sneller, bij een flauwer dak langzamer.

Wat waar past, volgt daarna vanzelf uit de hoogte op die plek:

• Onder 60 cm: laden, kisten en bakken op wielen, want je komt er alleen bij door te trekken.
• 60 tot 110 cm: het bed, een bank, een lage kast of een bureau met de rug naar de schuinte.
• 110 tot 150 cm: een wandplank, haken en lijsten; hier kijk je er zittend recht tegenaan.
• Boven 190 cm: een gewone kledingkast, een deur of een staande spiegel.

Ophangen op het schuine vlak zelf gaat op één punt altijd mis. Een lijst aan één haak hangt loodrecht en het vlak staat schuin, dus de onderrand valt van de wand af en er ontstaat een spleet waar het licht zich in vangt. Twee vaste schroefpunten door de lijst, of een smalle plank waar je het werk tegenaan zet, halen dat probleem weg.

Voor kleur geldt op een schuine muur het omgekeerde van wat de meeste mensen verwachten. Geef je de schuinte dezelfde tint als het plafond, dan verdwijnt de knik en lijkt de kamer hoger; geef je hem een andere tint, dan wordt de knik de sterkste lijn in de ruimte en zie je pas goed hoe laag het dak komt.

De overloop, de hoek en de ruimte onder een open trap

De plekken waar decoratie het vaakst misgaat zijn de plekken waar je doorheen loopt. Op een overloop telt eerst de vrije doorloop: 100 cm is comfortabel en onder 90 cm kun je er niet meer met twee mensen of met een volle wasmand langs. Een overloop van 120 cm houdt met een kast van 30 cm diep dus nog 90 cm over, en dat is precies genoeg.

Langs het trapgat zit bovendien een norm. Het Besluit bouwwerken leefomgeving, dat sinds 2024 het Bouwbesluit vervangt, vraagt een vloerafscheiding van 100 cm bij nieuwbouw en 90 cm bij bestaande bouw, met openingen van hooguit 10 cm. Tussen 20 en 70 cm hoogte mag er niets zijn waar een kind op kan klimmen, dus een kist, een plantenbak of een krukje tegen de spijlen hoort daar niet.

Onder een open trap is de vrije hoogte de enige maat die telt, en die loopt schuin mee. Bij een gewone Nederlandse trap met treden van 20 cm hoog en 22 cm diep wint de ruimte eronder ongeveer 20 cm hoogte per 22 cm die je naar achteren gaat, dus op 110 cm vanaf de eerste trede zit je rond de 100 cm.

Wat een open trap oplevert is doorzicht, en dat is ook wat je er het makkelijkst mee verspeelt. Een dichte kast onder de trap maakt er weer een muur van; een lage kast, een rij manden of een plantengroep die de schuine lijn volgt houdt het doorkijkje heel. Reken wel op stof: bij treden zonder stootborden valt alles wat je van de trap veegt naar beneden op wat eronder staat.

Een hoek van de kamer vraagt om hoogte in plaats van vloer. Een ronde plantenbak van 40 cm doorsnede vult al 40 cm van allebei de wanden en steekt bijna 50 cm de kamer in, terwijl een vloerlamp met de onderkant van de kap op 140 cm nauwelijks vloer kost en de hoek uit het donker haalt. Dat laatste doet meer dan decoratie: een donkere hoek trekt de kamer aan alle kanten dicht.

De hoogtes die op deze plekken vastliggen, van een halspiegel tot een hanglamp boven de trap, hoef je niet uit het hoofd te kennen: ze staan bij elkaar in de maatwijzer voor trap, hal en deur.

Plek	De maat die telt	Wat er past	Waar het op vastloopt
Overloop of bovenhal	Vrije doorloop van 100 cm, ondergrens 90 cm	Een console of kast van 25 tot 30 cm diep, een spiegel met de hartlijn op 155 cm	Een deur die op de overloop uitdraait pakt zelf al 80 cm, en die baan blijft leeg
Balustrade langs het trapgat	90 cm bestaande bouw, 100 cm nieuwbouw (norm)	Iets aan de wand ertegenover, en licht dat de trap zelf verlicht	Alles tussen 20 en 70 cm hoogte waar een kind op kan stappen, mag daar niet staan
Onder een open trap	De vrije hoogte op de plek zelf, niet bij de onderste trede	Lage kast tot 90 cm, manden op een rij, een plantengroep die de schuine lijn volgt	Dichtzetten haalt precies weg wat de open trap opleverde, en het stof valt erdoorheen
Lege hoek van de kamer	De diagonaal: een pot van 40 cm vult 40 cm van beide wanden	Een vloerlamp met de kap op 140 cm, een smalle kast van 40 cm diep, een plant op hoogte	Een hoek zonder functie vult zich vanzelf met wat er nergens anders past
Nis naast de schouw of onder een raam	De diepte, meestal 25 tot 40 cm	Planken over de volle breedte, in dezelfde kleur als de wand erachter	Een los kastje laat aan drie kanten een naad zien en maakt de nis juist zichtbaar

Een groot raam en de vensterbank eronder

Bij een groot raam is de vensterbank de moeilijkste plek van de kamer, want alles wat je erop zet staat tegen het licht in en wordt van buiten af een silhouet. Je ziet dus de vorm en niet de kleur, en dat betekent dat contouren en hoogteverschil hier meer doen dan patroon of tint.

De diepte bepaalt de rest. Een gewone Nederlandse vensterbank is 20 cm diep, met een marge van 15 tot 30 cm, en pas vanaf 20 cm staat een plant er stabiel op. Houd daarbij minstens 3 cm vrij aan de raamzijde, want tegen koud glas wordt de potkluit klam en verkleuren de bladeren die het glas raken.

Reken ook de baan van het raam mee. Een draaikiepvleugel zwaait naar binnen over de volle diepte van de bank, dus onder dat deel van het raam blijft de bank leeg of staat er iets wat je met één hand verzet.

De gordijnen eromheen volgen een eigen rekensom. De rail komt 12 cm boven het kozijn en steekt 20 cm per zijde uit, dus bij een raam van 300 cm bestel je 340 cm rail. De stof is twee keer de railbreedte, dus 680 cm doek verdeeld over twee banen, en bij een wave-rail eerder 2,5 keer. Zo hangt het gordijn overdag naast het glas in plaats van ervoor, en dat scheelt bij een groot raam een halve meter daglicht aan elke kant.

De overige maten voor rail, vitrage en gordijnlengte staan naast elkaar in de opzoektabel met maten voor raam en gordijn.

Diepte van de vensterbank	Wat er stabiel op staat	Maximale maat van wat je neerzet	Waar het op vastloopt
15 cm	Eén rij kleine potjes of kandelaars	Pot tot 10 cm doorsnede, object tot 25 cm hoog	Alles dieper dan 12 cm steekt over de rand en wordt er bij het openen van het raam af geveegd
20 cm, de gangbare maat	Een plant, een lantaarn, twee boeken op elkaar	Pot tot 14 cm doorsnede, object tot 40 cm hoog	Een radiator eronder blaast droge lucht langs de bladeren en de plant droogt sneller uit
30 cm	Een groep van drie in verschillende hoogtes, een schaal, een lampje	Pot tot 22 cm doorsnede, object tot 55 cm hoog	De onderste 40 cm van het raam verdwijnt achter je eigen spullen
40 cm of meer, bijvoorbeeld in een erker	Een zitkussen, een grote plant, een leeslamp	Pot tot 28 cm doorsnede, met 12 cm vrij tot het glas	Bij enkel glas of een koude erker slaat condens neer en blijft de bank in de winter nat

Veranda en buitenruimte: wat een seizoen buiten overleeft

Onder een veranda gelden andere regels dan binnen, en de meeste veranda decoratie ideeën gaan stuk op twee dingen: inslaande regen en ultraviolet licht. Een dichte overkapping houdt het verticale water tegen maar niet de regen die met de wind meekomt, dus reken op een strook van ongeveer een meter langs de open zijden die net zo nat wordt als de tuin.

Voor verlichting vertaalt zich dat in een code op de doos. IP44 is spatwaterdicht en volstaat midden onder een dichte overkapping, IP65 is stofdicht en bestand tegen een waterstraal en is wat je aan de randen en in de tuin nodig hebt. Kies er 2200 tot 2700 kelvin bij, want kortgolvig blauw en ultraviolet licht trekt meer insecten aan dan warm licht.

Het omgekeerde probleem wordt juist het vaakst vergeten: onder een overkapping valt geen regen. Planten in potten die daar staan krijgen de hele zomer geen druppel, ook niet in een natte week, dus die geef je even trouw water als kamerplanten.

Ga bij de maat uit van de eettafel en niet van de overkapping. Achter een stoel moet 90 cm vrij zijn om op te staan en langs te lopen, dus een tafel van 90 cm diep vraagt met twee zijden in gebruik een veranda van minstens 270 cm diep. Bij 250 cm schuif je met je stoel tegen de gevel of over de rand van de vlonder.

Open vuur hoort onder een houten overkapping alleen in een gesloten lantaarn. Een kaars in de wind brandt scheef, waardoor de was langs één kant wegloopt en de vlam een stuk hoger wordt dan binnen.

Materiaal	Onder een dichte overkapping	In weer en wind	Waar het op vastloopt
Teak of acacia	Blijft jaren goed, vergrijst langzaam	Vergrijst binnen een seizoen, blijft verder heel	Wil je de honingkleur houden, dan olie je een tot twee keer per seizoen; overslaan is geen schade, wel kleurverlies
Naaldhout, geïmpregneerd	Goed, mits het niet in een plas staat	Werkt en scheurt, zeker op zon en regen	De kopse kanten zuigen water op, dus juist daar begint het rotten
Gepoedercoat aluminium	Roest niet en vraagt niets	Roest niet, verkleurt nauwelijks	Een kras tot op het aluminium geeft witte oxidevlekken die je er niet meer uit poetst
Onbehandeld of cortenstaal	Kan, mits er niets onder ligt wat vlekt	Vormt een roestlaag die het staal beschermt	Het roestwater loopt eraf en tekent bruine strepen op tegels, hout en beton
Polyrattan op een frame	Houdt het jaren vol	Uv-bestendig, maar het frame binnen roest wel	Natuurlijk rotan hoort hier niet: dat verweekt en breekt binnen een seizoen
Buitenkleed van polypropyleen	Kan blijven liggen	Laat water door en droogt snel	Eronder blijft het donker en vochtig, dus til het regelmatig op of de vlonder wordt groen en glad
Katoen en wol, binnenkleden en kussens	Alleen bij mooi weer, daarna naar binnen	Niet geschikt	Katoen verschiet in één zomer en houdt vocht vast, waarna het muf ruikt
Kussens van geverfd acryldoek	Blijven kleurvast	Blijven kleurvast, maar de vulling neemt water op	De stof kan tegen regen, de schuimvulling zelden; berg ze op in een kussenbox
Terracotta pot	Overleeft de winter als hij droog staat	Springt bij vorst	Water in de poreuze wand zet uit bij vorst en drukt de scherf eraf; zet hem op pootjes of leeg hem

Accessoires per stijl: van marokkaans tot hotel chique

Een stijl herken je zelden aan één voorwerp en bijna altijd aan de herhaling van twee of drie materialen. Wie marokkaanse accessoires koopt zonder die herhaling, houdt losse souvenirs over; wie hetzelfde messing, hetzelfde wolvlechtwerk en hetzelfde kleiglazuur drie keer laat terugkomen, heeft de stijl te pakken met minder spullen.

Bij een marokkaans of oosters interieur zit de werking in het licht en niet in het object. Een geperforeerde lantaarn tekent alleen een patroon op de wand als hij in dat vlak de enige lichtbron is; zet je er een plafondlamp bij aan, dan verdwijnt het patroon volledig. Voor een slaapkamer met een oosterse inslag betekent dat één lage lichtbron van 2200 tot 2700 kelvin en verder niets aan het plafond.

Brocante decoratie ideeën draaien om verweerd oppervlak, en dat oppervlak is kwetsbaarder dan het eruitziet. Krijtverf is mat en poreus, dus vet en vingers trekken erin; een laag was of matte lak houdt het afwasbaar zonder dat de kalkachtige diepte verdwijnt.

De hotel chique stijl die naar Eric Kuster is genoemd, leunt op fluweel, gerookt glas, chroom en symmetrie. Wat daar het vaakst misgaat is het fluweel zelf: de pool heeft een richting, dus twee kussens uit dezelfde partij lijken van kleur te verschillen zodra ze een kwartslag draaien. Hoe je die stijl in een hele kamer opbouwt staat bij een woonkamer in Eric Kuster stijl.

Bij kamer decoratie voor mannen en heren gaat het in de praktijk om verzadiging en niet om onderwerp. Donkere, matte vlakken kaatsen 5 tot 10 procent van het licht terug tegen 80 procent bij wit, dus een slaapkamer in antraciet en leer vraagt meer lichtpunten dan dezelfde kamer in linnen. Reken op drie per zone in plaats van één plafondlamp, anders wordt donker gewoon somber.

Stijl	Materialen die het dragen	Kleuren	De drie dingen die het beeld maken
Marokkaans	Messing, tadelakt, handgevormde kleitegels, wol, leer	Terracotta, oker, saffraan, kalkwit, diep groen	Een geperforeerde lantaarn, een wollen vloerkleed met vlechtwerk, een lage poef van leer
Oosters in bredere zin	Onbewerkt hout, papier, zijde, keramiek, riet	Gedempte aardtinten met één diepe kleur	Een lage zitting, een papieren of rieten lichtkap, gelaagd textiel op het bed
Brocante	Verweerd hout, smeedijzer, linnen, kant, oud glas	Oudroze, pastelblauw, lavendel, gebroken wit	Een spiegel met vlekken in het glas, een emaillen kan, een verweerde houten ladekast
Hotel chique	Fluweel, gerookt glas, chroom, messing, marmer, hoogpolig tapijt	Antraciet, taupe, zacht zwart met metaal	Een grote spiegel, symmetrische lampen naast de bank, gestapelde boeken op een dienblad
Donker en industrieel, vaak gezocht als herenkamer	Leer, staal, massief hout, beton, canvas	Antraciet, olijfgroen, cognac, roestbruin	Een leren fauteuil, een zwarte wandlamp op een scharnierarm, een ingelijste kaart of print
Landelijk chic, de stijl van vergrijsd hout en rotan	Wit gelakt en vergrijsd hout, rotan, linnen, mat metaal	Wit, zand, greige, zacht grijsblauw	Een gevlochten mand, een houten dienblad, linnen kussens in twee maten

Kaarsen, kerst en alles wat per seizoen wisselt

Seizoensdecoratie is de enige groep waar je echt vrij in bent, en precies daarom loopt hij het snelst uit de hand. De maat die telt is niet wat er staat, maar hoeveel liter opbergruimte je hebt voor de elf maanden dat het niet staat.

Wie zelf kaarsen wil maken, heeft aan drie temperaturen genoeg. Sojawas smelt tussen 45 en 55 graden, je giet rond 55 tot 60 graden, en geurolie roer je er rond 60 graden doorheen in 6 tot 10 procent van het gewicht van de was. Giet je heter, dan trekt de was bij het afkoelen van het glas af en houd je grijze vlekken langs de wand over.

De lont bepaalt daarna of de kaars bruikbaar is. Te dun en hij brandt een tunnel in het midden, te dik en hij roet. De vuistregel bij het eerste branden is een uur per 2,5 cm doorsnede, want de plas gesmolten was moet in die eerste beurt de hele diameter halen; doet hij dat niet, dan blijft de kaars dat de rest van zijn leven doen. Knip de lont voor elke beurt terug tot 5 mm en verwarm was altijd au bain-marie, want was ontbrandt rond 200 graden.

Hoe je kerst viert bepaalt vooral hoeveel er tijdelijk weg moet. Een boom van 180 cm heeft onderaan een doorsnede van 110 tot 120 cm en vraagt dus ruim een vierkante meter vloer die er nu waarschijnlijk niet is. Reken op ongeveer 100 lampjes per 30 cm boomhoogte, dus 500 tot 600 voor een boom van 180 cm, en houd minstens een meter afstand tot de radiator of de kachel: een verse boom in een warme luchtstroom droogt binnen twee weken uit en naalt dan in één keer.

Een slaapkamer sfeervol maken vraagt daarna weinig. Een bedlamp met het hart op 65 cm boven de matras, dimbaar en warm van kleur, doet meer dan welk object ook, want daarmee verdwijnt de plafondlamp recht boven je hoofd uit het beeld. Wat kaarslicht, lampen en daglicht onderling met een kamer doen, staat bij licht en verlichting per ruimte.

Hoeveel is genoeg: planken, groepen en één doorgaande lijn

Planken decoratie wordt onrustig op het moment dat de plank vol is, en niet eerder. Vul een plank voor ongeveer twee derde en laat de rest leeg, want het lege deel is wat de gevulde delen leesbaar maakt. Lijn boeken en dozen uit op de voorrand in plaats van tegen de achterwand: dan loopt er één rechte lijn over de plank en blijft de stofrand die voor teruggeschoven boeken ontstaat uit het zicht.

Groepeer in oneven aantallen en met echt hoogteverschil. Drie objecten waarvan de hoogste minstens een derde boven de laagste uitkomt, lezen als een groep; drie objecten van vrijwel gelijke hoogte lezen als een rij. Hetzelfde geldt op een dressoir, een vensterbank en een salontafel.

Houd rekening met de kijkafstand, want die is in een woonkamer vier tot vijf meter. Decoratie kleiner dan ongeveer 20 cm verdwijnt op die afstand en telt alleen nog mee als onderdeel van een groep. Dat is de reden dat één grote schaal rustiger oogt dan zeven kleine voorwerpen, ook al nemen ze evenveel plek in.

De bekendste verdeling in de interieurwereld is één hoofdkleur op ongeveer 60 procent van het oppervlak, een bijkleur op 30 procent en een accent op 10 procent. Dat is een gewoonte en geen wet, maar hij werkt omdat het oog een duidelijke hoofdrol nodig heeft om de rest als accent te kunnen lezen. Hoe je die verdeling in een hele kamer opbouwt, van vloer tot kussen, staat bij het stylen van de woonkamer in lagen.

Er is één toets die de meeste discussies beslist: haal de helft van een vlak weg en kijk een dag later of je mist wat er weg is. Wat je niet mist, hoeft niet terug, en wat je wel mist verdient een betere plek dan het had.

Maatwijzer

De hoogtes en maten die in een huis kloppen: bar, eettafel, tv, schilderij, wandlamp, kapstok en gordijnrails, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Onderdeel Alle Zitten Eten en bar Aan de muur Licht Keuken Trap, hal en deur Slapen Raam en gordijn Werken Badkamer

Onderdeel	Wat	Maat	Marge die werkt	Waar het van afhangt
Zitten	Bank, zithoogte	44 cm	40 tot 48 cm	Meet tot de ingezakte zitting, niet tot het bolle kussen. Hoger kom je makkelijker op en af, lager zit je meer achterover.
Zitten	Bank, zitdiepte	60 cm	55 tot 65 cm	Boven 70 cm hangen je voeten vrij en zit je gedwongen onderuit. Loungebanken gaan tot 100 cm en zijn bedoeld om op te liggen.
Zitten	Bank, totale hoogte met rugleuning	80 cm	75 tot 90 cm	Staat de bank voor een raam, dan blijft hij onder de vensterbank als hij niet hoger is dan 80 cm.
Zitten	Fauteuil, zithoogte	45 cm	42 tot 48 cm	Een paar centimeter hoger dan de bank scheelt bij het opstaan. Een lage lounge-fauteuil zakt naar 38 cm.
Zitten	Salontafel, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Vuistregel: gelijk aan of net onder de zithoogte van de bank. Dan zet je je kopje neer zonder voorover te buigen.
Zitten	Salontafel, afstand tot de bank	40 cm	35 tot 45 cm	Minder en je knieën stoten tegen de rand, meer en je moet opstaan om je glas te pakken.
Zitten	Bijzettafel naast de bank, hoogte	60 cm	55 tot 65 cm	Gelijk met de armleuning, dan pak je je glas zonder te kijken.
Zitten	Poef of voetenbank, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Iets lager dan de zitting waar je op zit, anders drukt de rand in je kuiten.
Zitten	Doorloop tussen bank en meubel	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm loop je er met een volle wasmand langs. 60 cm is te krap om elkaar te passeren.
Zitten	Tv-meubel, hoogte	45 cm	40 tot 55 cm	Hierop komt het midden van een 55 inch scherm op ongeveer 80 cm. Wil je het midden op ooghoogte, dan hang je de tv aan de wand.
Eten en bar	Barblad, hoogte	105 cm	100 tot 110 cm	De barkruk moet 25 tot 30 cm lager zijn dan het blad.
Eten en bar	Barblad, diepte	40 cm	30 tot 60 cm	40 cm is een bord plus een glas. Wil je er ook snijden of een laptop neerzetten, dan 60 cm.
Eten en bar	Barblad, overstek voor je knieën	25 cm	20 tot 30 cm	Zonder overstek zitten je knieën tegen het kastje. Boven 30 cm moet het blad onderstut worden, anders kantelt het als iemand erop leunt.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij een blad van 105 cm	78 cm	75 tot 82 cm	Het verschil tussen zitting en blad blijft 25 tot 30 cm, want daar passen je bovenbenen.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij aanrechthoogte (90 cm)	63 cm	60 tot 67 cm	Hetzelfde verschil van 25 tot 30 cm. Een gewone barkruk van 78 cm is hier te hoog en je zit met je knieën omhoog.
Eten en bar	Bar, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Met 60 cm stoot je je elleboog niet tegen je buurman. Onder 55 cm zit je schouder aan schouder.
Eten en bar	Eettafel, hoogte blad	75 cm	72 tot 78 cm	Vaste maat in de meubelbranche, geen norm. Een dik hardstenen of houten blad telt mee, dus meet de bovenkant.
Eten en bar	Eettafel, vrije hoogte onder het blad	68 cm	65 tot 72 cm	Hier zitten je bovenbenen. Een dikke tafelrand, een schuiflade of een dwarsbalk eet die ruimte op.
Eten en bar	Eetstoel, zithoogte	45 cm	44 tot 47 cm	Het verschil met het tafelblad moet 28 tot 32 cm zijn. Bij een tafel van 78 cm hoort dus een stoel van 46 tot 48 cm.
Eten en bar	Eettafel, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Een placemat is 45 cm breed, de rest is ruimte voor je ellebogen en je glas. Aan de kopse kant reken je een extra plek van 60 cm.
Eten en bar	Eettafel, diepte	90 cm	80 tot 100 cm	Bij 80 cm raken de borden tegenover elkaar bijna. Bij 90 cm past er een schaal of een kaars in het midden.
Eten en bar	Ronde eettafel, diameter	120 cm voor 4 personen	110 tot 150 cm	Reken 60 cm omtrek per persoon en houd het midden vrij voor de schalen. Vanaf 140 cm zitten er zes mensen omheen.
Eten en bar	Ruimte achter een eetstoel	100 cm	75 tot 110 cm	75 cm om de stoel achteruit te schuiven en op te staan, 100 cm om er ook achterlangs te lopen met een schaal.
Aan de muur	Schilderij, hartlijn boven de vloer	145 cm	140 tot 155 cm	Vuistregel, geen norm: het midden van het werk op ooghoogte van iemand die staat. Hang alles in de kamer op dezelfde hartlijn, dan loopt de wand rustig.
Aan de muur	Schilderij boven een bank, onderrand	25 cm boven de rugleuning	20 tot 30 cm	Lager en het lijkt of het werk op de bank leunt. Door de bank schuift de hartlijn omhoog naar 150 tot 165 cm, en dat mag hier.
Aan de muur	Schilderij boven een dressoir, onderrand	25 cm boven het blad	20 tot 30 cm	Genoeg om er een lamp of een vaas voor te zetten zonder dat die de lijst raakt.
Aan de muur	Wandcollage, ruimte tussen de lijsten	6 cm	5 tot 8 cm	Gelijke tussenruimte laat de groep als een vlak lezen. Boven 10 cm valt de groep uiteen in losse lijstjes.
Aan de muur	Schilderij in een trapgat, hartlijn	145 cm boven de neus van de trede	140 tot 150 cm	Meet loodrecht boven de voorkant van de trede waar je staat. Dan loopt de rij lijsten mee met de trap in plaats van scheef te lijken.
Aan de muur	Spiegel in de hal, hartlijn	155 cm	150 tot 165 cm	De bovenkant moet boven het hoofd van de langste huisgenoot uitkomen, anders ziet die zijn kruin niet.
Aan de muur	Spiegel boven de wastafel, onderkant	20 cm boven het blad	15 tot 25 cm	Ruimte voor de kraan en een zeeppompje. Bij 20 cm kijk je nog recht in je gezicht in plaats van tegen je hals.
Aan de muur	Wandklok, hartlijn	180 cm	170 tot 200 cm	Boven ooghoogte en boven de meubels, zodat je hem van de andere kant van de kamer ziet en er niemand voor staat.
Aan de muur	Tv, midden van het scherm	105 cm	100 tot 115 cm	Op ooghoogte als je op de bank zit: bij een zitting van 44 cm zit je oog op ongeveer 115 cm. Boven een schouw kijk je omhoog en dat voel je na een film in je nek.
Aan de muur	Tv, kijkafstand	2 keer de schermdiagonaal	1,5 tot 2,5 keer	Een 55 inch scherm is 140 cm diagonaal, dus 2 tot 3,5 m. Bij 4K mag je dichterbij zitten omdat je de pixels niet meer ziet.
Aan de muur	Stopcontact, hart boven de vloer	30 cm	25 tot 35 cm	Gewoonte, geen norm: NEN 1010 schrijft geen hoogte voor, alleen de zones in de badkamer. Achter een dressoir zet je hem net zo goed op 15 cm, boven een werkblad juist hoog.
Aan de muur	Schakelaar, hart boven de vloer	105 cm	90 tot 110 cm	Ook een gewoonte. 105 cm is de oude Nederlandse standaard: je vindt hem in het donker met je hand op heuphoogte. Voor kinderen en vanuit een rolstoel werkt 90 tot 100 cm beter.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, onderkant	80 cm boven het blad	75 tot 90 cm	Laag genoeg om het blad te verlichten, hoog genoeg om iemand tegenover je aan te kijken. Bij een plafond boven 280 cm mag hij iets hoger.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, breedte	30 cm binnen de rand van het blad	30 tot 40 cm binnen de rand	Anders stoot je je hoofd als je langs de tafel loopt of een stoel aanschuift.
Licht	Hanglamp boven een kookeiland, onderkant	75 cm boven het blad	70 tot 85 cm	Boven een blad van 90 cm kom je dan op 165 cm, ongeveer ooghoogte. Kies dus een kap die de lamp van onderaf afschermt. Bij twee of drie lampen reken je 70 tot 90 cm hart op hart.
Licht	Hanglamp in de hal of boven de trap, onderkant	210 cm boven de vloer	200 tot 230 cm	Vrije doorloop, niemand stoot zijn hoofd. Boven een trap meet je vanaf de hoogste trede die onder de lamp ligt.
Licht	Wandlamp, hart	160 cm	150 tot 170 cm	Ooghoogte. Schijnt de lamp opzij of omhoog, dan mag hij lager hangen. In een open lamp op ooghoogte kijk je recht in de bron.
Licht	Leeslamp naast een stoel, onderkant van de kap	110 cm	100 tot 125 cm	Net boven je schouder als je zit, dan valt het licht op de pagina en niet in je ogen.
Licht	Vloerlamp naast de bank, onderkant van de kap	140 cm	130 tot 150 cm	Je hoofd zit op de bank op ongeveer 130 cm. Blijft de kap daarboven, dan kijk je niet in het lampje.
Licht	Bedlamp aan de wand, hart	65 cm boven de matras	55 tot 75 cm	Op zithoogte in bed, zodat het licht op je boek valt. Meet vanaf de matras en niet vanaf de vloer, want een boxspring scheelt 20 cm.
Licht	Spiegellamp badkamer, twee lampen naast de spiegel	160 cm hart	155 tot 170 cm	Licht van de zijkant geeft geen schaduw onder je ogen en je kin. Een enkele lamp boven de spiegel doet dat wel.
Licht	Inbouwspot, afstand tot de wand	70 cm	60 tot 90 cm	Dichterbij krijg je een felle boog op het stucwerk, verder weg blijft de wand donker. Onderling 100 tot 150 cm, afhankelijk van de stralingshoek.
Licht	Buitenlamp naast de voordeur, hart	190 cm	170 tot 210 cm	Boven je hoofd, zodat je niet in de lamp kijkt terwijl je het slot zoekt. Op ooghoogte ben je juist blind.
Keuken	Aanrecht, hoogte bovenkant blad	90 cm	85 tot 95 cm	De Nederlandse standaard: onderkast, verstelbare poten en een blad van 3 tot 4 cm samen. Vuistregel: ellebooghoogte min 10 tot 15 cm, dus ben je langer dan 1,85 m, draai de poten dan uit.
Keuken	Werkblad, diepte	60 cm	57 tot 65 cm	Kookplaten en spoelbakken zijn op 60 cm gemaakt. Een diep blad van 70 cm geeft ruimte achter de kookplaat, maar je reikt verder naar de bovenkastjes.
Keuken	Bovenkastjes, onderkant boven het werkblad	55 cm	50 tot 60 cm	Onder 50 cm past je keukenmachine er niet onder en sta je met je hoofd tegen de deur. Boven 60 cm kom je niet bij het bovenste schap.
Keuken	Bovenkastjes, diepte	35 cm	32 tot 40 cm	Ondieper dan het werkblad, zodat je er niet tegenaan stoot als je over het blad buigt om te snijden.
Keuken	Afzuigkap boven een gaskookplaat, onderkant	70 cm	65 tot 75 cm	De vlam en de hete lucht moeten weg kunnen: onder 65 cm boven de pannendrager wordt het vetfilter te heet. Houd altijd de minimummaat uit de handleiding aan, dat is een eis van de fabrikant.
Keuken	Afzuigkap boven inductie, onderkant	60 cm	55 tot 65 cm	Geen vlam, dus hij mag lager, en lager hangen vangt meer damp. Ook hier is de handleiding leidend, want die maat hoort bij het apparaat.
Keuken	Kookeiland, loopruimte rondom	120 cm	100 tot 150 cm	Bij 100 cm kun je de vaatwasser openen en er nog langs. Bij 120 cm passeren twee mensen elkaar terwijl er een lade open staat.
Keuken	Twee keukenrijen tegenover elkaar, afstand	120 cm	110 tot 140 cm	Een ovendeur en een lade die tegenover elkaar open staan hebben allebei ongeveer 60 cm nodig.
Keuken	Oven op werkhoogte, bodem van de ovenruimte	90 cm	80 tot 100 cm	Je tilt een hete bakplaat er recht uit in plaats van gebogen. Boven 100 cm til je een schaal boven je middel en zie je niet meer wat erin staat.
Keuken	Vaatwasser, nismaat	60 cm breed, 82 cm hoog	60 tot 60,5 cm breed	Een onderbouwmodel schuift onder een blad van 90 cm. Een vrijstaand model heeft zijn eigen bovenblad en is ongeveer 85 cm hoog.
Keuken	Inbouwkoelkast, nishoogte	88, 122 of 178 cm	vaste maten per model	De kast volgt de nismaat, dus meet de nis en niet het apparaat. Achter en boven het apparaat moet ventilatieruimte vrij blijven.
Keuken	Stopcontact boven het werkblad, hart	115 cm	110 tot 120 cm	Dat is 20 tot 30 cm boven het blad, dus vrij van spetters en niet weggewerkt achter de waterkoker. Houd minstens 30 cm afstand tot de spoelbak.
Keuken	Keukenplint, hoogte	10 cm	10 tot 15 cm	De poten zijn verstelbaar en met de plint stel je de aanrechthoogte fijn in. De plint staat 5 cm terug, zodat je met je tenen onder het kastje kunt.
Trap, hal en deur	Trapleuning, hoogte	90 cm	80 tot 100 cm (norm)	Norm: het Bouwbesluit, sinds 2024 het Besluit bouwwerken leefomgeving, eist een leuning tussen 80 en 100 cm, gemeten vanaf de voorkant van de trede. Een leuning is verplicht als je over de trap meer dan 1 m stijgt.
Trap, hal en deur	Optrede, hoogte van een trede	maximaal 18,8 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw tot 22 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl, voor een woning. Oude trappen zijn vaak 20 tot 21 cm en dat mag blijven zolang je de trap niet vernieuwt.
Trap, hal en deur	Aantrede, diepte van een trede	minimaal 22 cm bij nieuwbouw	22 cm is de ondergrens (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Bij een draaiende trap geldt die maat op de looplijn, dus in de punt van een kwartdraai mag de trede smaller zijn.
Trap, hal en deur	Trap, vuistregel voor comfortabel lopen	2 x optrede + aantrede = 60 cm	58 tot 64 cm	Geen norm maar een oude vuistregel. 17 op en 26 aan loopt rustig (60), 20 op en 22 aan is een gewone Nederlandse trap (62). Daarbuiten struikel je op de maat.
Trap, hal en deur	Trap, vrije breedte	80 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 70 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Onder 80 cm krijg je een matras of een bank niet naar boven.
Trap, hal en deur	Trap, vrije hoogte erboven	230 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 190 cm (norm)	Norm, gemeten loodrecht boven de voorkant van de trede. Bij een dichtgezette zoldertrap is dit de maat waar je tegen de balk loopt.
Trap, hal en deur	Vloerafscheiding langs een trapgat of vide	100 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 90 cm (norm)	Norm: verplicht zodra het verval meer dan 1 m is. Openingen mogen niet groter zijn dan 10 cm en tussen 20 en 70 cm boven de vloer mag er niets zijn waar een kind op kan klimmen.
Trap, hal en deur	Binnendeur, dagmaat van het kozijn	83 x 201,5 cm	78, 83, 88 of 93 cm breed; 201,5, 211,5 of 231,5 cm hoog	Industriestandaard, geen norm. Na montage houd je ongeveer 3 cm minder vrije doorgang over, dus voor een rolstoel of rollator kies je een blad van 93 cm.
Trap, hal en deur	Deurkruk, hoogte	100 cm	95 tot 105 cm	Gewoonte: het slot zit in een standaardkozijn op die hoogte. Verplaatsen kan alleen als je het slotgat in het blad meeverhuist.
Trap, hal en deur	Kapstok, hoogte van de haken	170 cm	160 tot 180 cm	Een lange jas hangt ongeveer 100 cm af, dus op 170 cm blijft hij vrij van de vloer. Een kinderkapstok komt op 110 tot 120 cm.
Trap, hal en deur	Hal, vrije loopruimte	100 cm	90 tot 120 cm	Onder 90 cm kun je niet met twee mensen langs elkaar en past er geen kinderwagen naast de kapstok.
Trap, hal en deur	Drempel, hoogte	maximaal 2 cm	0 tot 2 cm	Boven 2 cm struikel je eroverheen en kom je er met een rollator of rolstoel niet zonder helling over. Een schuine aanloop haalt de rand eraf.
Slapen	Bed, bovenkant matras	55 cm	45 tot 65 cm	Zit je op de rand met je voeten plat op de vloer en je knieën in een hoek van 90 graden, dan is de hoogte goed. Een boxspring komt vaak op 60 tot 65 cm, een laag frame op 45.
Slapen	Matras, standaardmaten	140 x 200 cm	80, 90, 120, 140, 160 of 180 cm breed; 200 of 210 cm lang	Ben je langer dan 1,90 m, neem dan 210 cm. Twee losse matrassen van 90 x 210 vullen samen een bed van 180 x 210.
Slapen	Nachtkast, hoogte bovenblad	60 cm	55 tot 70 cm	Gelijk met of iets boven de matras, dan zet je liggend je glas neer zonder te kijken. Bij een boxspring van 65 cm hoort dus een hoge nachtkast.
Slapen	Loopruimte naast het bed	70 cm	60 tot 90 cm	60 cm is genoeg om langs te lopen, 70 cm om het bed op te maken zonder tegen de kast te stoten.
Slapen	Kledingroede voor lange kleding	160 cm	150 tot 170 cm	Een jas of lange jurk hangt 120 tot 140 cm af, dus eronder blijft nog ruimte voor een lade of een schoenenbak.
Slapen	Kledingroede voor korte kleding	100 cm	95 tot 110 cm	Hemden en dubbelgevouwen broeken hangen 70 tot 90 cm af. Met twee roedes boven elkaar, op 100 en 195 cm, verdubbel je de hangruimte.
Slapen	Kast, diepte voor hangende kleding	60 cm	55 tot 65 cm	Een hanger is 45 cm breed en met 60 cm diepte sluit de deur zonder dat de mouwen klem zitten. Is de kast ondieper dan 55 cm, zet de roede dan in de lengte.
Slapen	Kast, legborddiepte voor truien en broeken	40 cm	35 tot 45 cm	Een opgevouwen trui is ongeveer 30 cm breed. Met 40 cm valt de stapel niet naar voren als je de deur opent.
Slapen	Kast, hoogste bruikbare schap	200 cm	190 tot 210 cm	Verder reik je niet zonder trapje. Wat boven 210 cm staat, is opslag voor koffers die je twee keer per jaar pakt.
Slapen	Hoogslaper, vrije hoogte boven de matras	100 cm	90 tot 110 cm	Genoeg om rechtop in bed te zitten. Meet van de bovenkant van de matras tot het plafond, niet tot de bodem van het bed.
Raam en gordijn	Gordijnrails, hoogte boven het kozijn	12 cm	10 tot 15 cm	Boven het kozijn laat het raam groter lijken en houdt de rail het gordijn uit het glas. Zit het plafond dichtbij, monteer de rail dan 5 tot 10 cm onder het plafond of direct tegen het plafond.
Raam en gordijn	Gordijnrails, uitloop naast het kozijn	20 cm per zijde	15 tot 25 cm	Daar staat het opzij geschoven gordijn geparkeerd, zodat het niet voor het glas blijft hangen en je het daglicht niet inlevert.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vloer	1 cm boven de vloer	0 tot 2 cm	Net vrij van de vloer: het sleept niet en hangt toch recht. Wil je het gordijn op de vloer laten vallen, maak het dan 5 tot 10 cm langer dan de maat tot de vloer.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vensterbank	2 cm boven de bank	1 tot 3 cm	Vrij van de bank, zodat het gordijn niet omkrult op de plank en de warmte van de radiator eronder langs kan.
Raam en gordijn	Gordijn, stofbreedte	2 keer de railbreedte	1,5 tot 2,5 keer	Bij 1,5 keer hangt de stof vlak, bij 2,5 keer krijg je volle plooien. Een wave-rail vraagt 2 tot 2,5 keer, anders staat de golf niet.
Raam en gordijn	Rolgordijn of plissé in de dag, speling	0,5 cm per zijde	0,3 tot 1 cm	Meet de dagmaat op drie hoogtes en neem de kleinste maat, want een kozijn staat zelden haaks.
Raam en gordijn	Vitrage, afstand tot het glas	5 cm	3 tot 10 cm	Tegen koud glas wordt de stof vochtig en krijg je vlekken. Verder naar binnen botst hij op de vensterbank of de raamkruk.
Raam en gordijn	Vensterbank binnen, diepte	20 cm	15 tot 30 cm	Volgt de dikte van de muur plus een overstek van 2 tot 3 cm. Vanaf 20 cm staat een plant er stabiel op.
Raam en gordijn	Vensterbank buiten, overstek	4 cm	3 tot 5 cm	Met een waterhol aan de onderkant. Zonder dat overstek loopt regenwater terug over de gevel en krijg je vuilstrepen onder het raam.
Raam en gordijn	Radiator onder het raam, onderkant	12 cm boven de vloer	10 tot 15 cm	Er moet lucht onderlangs kunnen, daar begint de convectie. Houd ook 3 tot 5 cm tussen radiator en wand en 10 cm vrij onder de vensterbank.
Werken	Bureau, hoogte blad zittend	74 cm	72 tot 76 cm	Je onderarmen liggen horizontaal op het blad en je schouders blijven laag. Kun je het blad niet verstellen, zet dan de stoel hoger en je voeten op een steun.
Werken	Zit-stabureau, stahoogte	105 cm	95 tot 120 cm	Ellebooghoogte staand. Vuistregel: je lichaamslengte min 75 cm, dus bij 1,80 m kom je op 105 cm.
Werken	Bureaustoel, zithoogte	45 cm	40 tot 52 cm	Voeten plat op de vloer, knieën iets lager dan je heupen. De gasveer van een bureaustoel dekt dat bereik zelf.
Werken	Vrije hoogte onder het bureaublad	68 cm	65 tot 72 cm	Je bovenbenen moeten eronder passen, ook met een lade of een kabelgoot. Houd daarnaast 60 cm breed en 60 cm diep beenruimte vrij.
Werken	Bureaublad, diepte	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm staat het scherm op armlengte, 50 tot 80 cm van je ogen, en ligt je toetsenbord er nog voor.
Werken	Beeldscherm, bovenrand	op ooghoogte of iets lager	110 tot 125 cm boven de vloer	Je kijkt dan licht naar beneden en dat is de rustpositie van je ogen. Een laptop op het blad zit ongeveer 20 cm te laag, dus zet hem op een standaard met een los toetsenbord.
Werken	Toetsenbord, afstand tot de bladrand	10 cm	8 tot 15 cm	Daar rusten je handpalmen. Zonder die strook hangen je armen in de lucht en trekt het in je schouders.
Werken	Wandplank boven het bureau, onderkant	45 cm boven het blad	40 tot 60 cm	Een A4-ordner is 32 cm hoog, dus die past er nog onder, en je stoot je hoofd niet als je opstaat.
Werken	Boekenschap, diepte	25 cm	20 tot 30 cm	Een pocket is 12 cm diep, een gebonden boek 16 tot 20 cm. Bij 25 cm staan ze allemaal binnen de rand.
Werken	Boekenschap, overspanning zonder steun	80 cm	70 tot 90 cm	Boeken wegen al snel 25 kg per meter schap. Bij 18 mm plaatmateriaal blijf je onder 80 cm, anders zakt het schap zichtbaar door.
Keuken	Schap voor borden, diepte	32 cm	30 tot 35 cm	Een plat bord is 26 tot 28 cm in doorsnee. Met 32 cm houd je een vinger ruimte om de stapel te pakken zonder te schuiven.
Badkamer	Wastafel, bovenkant	85 cm	80 tot 95 cm	Vuistregel: heuphoogte, dan buig je niet voorover om je handen te wassen. Gebruiken kinderen de wastafel, dan is 80 cm prettiger.
Badkamer	Opzetkom, hoogte van het meubel	75 cm	70 tot 80 cm	Tel de kom van 10 tot 15 cm erbij op, dan komt de bovenrand op 85 tot 95 cm. Vergeet die optelsom en je wast je handen op keukenhoogte.
Badkamer	Handdoekhaak naast de wastafel	140 cm	120 tot 160 cm	Binnen handbereik met natte handen, dus naast de wastafel en niet aan de andere kant van de ruimte.
Badkamer	Handdoekradiator, onderkant	20 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Daar zitten de aansluitingen en je kunt eronder dweilen. Hang de bovenkant niet hoger dan 180 cm, anders kom je niet bij de handdoek. Een smalle handdoekradiator geeft weinig vermogen, dus reken hem niet als enige verwarming.
Badkamer	Douchekraan, hart	100 cm	95 tot 110 cm	Heuphoogte, zodat je de kraan kunt bedienen zonder onder de koude straal te gaan staan.
Badkamer	Badkraan, hart	65 cm	60 tot 75 cm	Ongeveer 20 cm boven de badrand, dan kun je bijmengen terwijl je in bad zit.
Badkamer	Regendouchekop	210 cm	200 tot 225 cm	Minstens 20 cm boven het hoofd van de langste gebruiker, want je staat er recht onder. Bij een schuin dak meet je op het punt waar je echt staat.
Badkamer	Handdouche aan een glijstang, bovenste stand	190 cm	180 tot 200 cm	De stang is 60 tot 90 cm lang, dus de onderste stand komt rond 110 cm. Daarmee spoel je het bad, een kind of de hond af.
Badkamer	Toilet, zithoogte	40 cm	38 tot 48 cm	Standaard is 40 cm. Een verhoogd toilet van 45 tot 48 cm zit op stoelhoogte en daar sta je makkelijker van op. Bij een hangend toilet bepaal je de hoogte zelf met het inbouwframe.
Badkamer	Toilet, vrije ruimte voor de pot	60 cm	55 tot 70 cm	Daar staan je knieën en voeten. Zijwaarts wil je 80 cm breedte, anders zit je met je schouder tegen de muur.
Badkamer	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 75 cm hoog; 20 tot 30 cm voor de voorkant van de pot	Zittend pak je de rol zo zonder te draaien. Hang je hem naast of achter je, dan verdraai je je rug elke keer.
Badkamer	Fonteintje in het toilet, bovenkant	85 cm	80 tot 90 cm	Dezelfde hoogte als een wastafel. Let op de draairichting van de deur, want een fonteintje van 40 cm breed vraagt een vrije hoek.
Badkamer	Stopcontact in de badkamer	buiten 60 cm van bad of douche	norm, geen gewoonte	NEN 1010 verdeelt de badkamer in zones: binnen 60 cm van de rand van een bad of douche mag geen wandcontactdoos. Alle wandcontactdozen moeten achter een aardlekschakelaar van 30 mA.

Veelgestelde vragen