Iets aparts aan de muur: het formaat, het gewicht en het licht

Diepte maakt een muur bijzonder, het onderwerp veel minder

Een vlakke print van 40 bij 50 cm en een houten object van 40 bij 50 cm hangen even groot aan dezelfde haak. Alleen het tweede legt een schaduw op het stucwerk die door de dag meeschuift, en dat verschil zie je vanaf de bank eerder dan het onderwerp van een afbeelding.

Daar draait het bij wanddecoratie voor een lege wand op uit: reliëf, formaat en de richting waaruit het licht komt. Wat er precies op of in het object staat afgebeeld, telt in die volgorde het laatst.

Reken daarom met drie maten en niet met twee: breedte, hoogte en de diepte vanaf de wand. Die derde maat noemt bijna geen productomschrijving, terwijl juist die bepaalt of het een vlak blijft of een voorwerp wordt.

Vanaf ongeveer 3 cm diepte krijg je bij schuin licht een zichtbare schaduwrand. Vanaf 8 cm kijk je er ook langs en zie je de zijkant, en dan gedraagt het object zich als een klein meubel: in een gang van 90 cm breed gaat die 8 cm van je doorloop af.

Hoe je aan zulke objecten komt, is een andere vraag dan hoe ze hangen. Over de herkomst en de vondst gaat iets origineels voor aan de muur zoeken; hier houden we het bij wat het met de ruimte doet.

Wat je ophangt	Hoe ver het van de wand komt	Wat het met licht doet	Waar dat goed uitpakt
Print of poster achter vlak glas	1 tot 3 cm	Kaatst het licht in één vlak terug, dus je ziet vooral de spiegeling van het raam	Wanden waar geen raam of lamp recht tegenover ligt
Werk in een diepe baklijst	4 tot 6 cm	De lijstrand legt zelf een smalle schaduw op de muur	Overal, want het reliëf zit in de lijst en niet in het werk
Geschilderd doek met dikke structuur	3 tot 5 cm	De verfstructuur vangt strijklicht en verandert door de dag van uiterlijk	Een wand met licht van opzij, bijvoorbeeld haaks op het raam
Houten, metalen of keramisch wandobject	5 tot 12 cm	Werpt een slagschaduw van enkele centimeters, het sterkst bij licht van boven of opzij	Grote wanden waar een vlak werk wegvalt
Lattenpaneel of geribd paneel	2 tot 4 cm	Elke lat geeft een streep schaduw, dus het ritme loopt over de hele wand door	Lange wanden en de wand achter een televisie
Spiegel	2 tot 5 cm	Geeft zelf geen schaduw maar verdubbelt wat ertegenover staat	Tegenover een raam of een zichtlijn, nooit tegenover een blinde wand
Geweven kleed of textiel aan een stok	2 tot 4 cm	Kaatst nauwelijks licht terug en slikt vooral de hoge tonen uit de nagalm	Kale kamers met veel glas, tegels en gladde vloer
Verlicht object of een lichtlijn	3 tot 8 cm	Is zelf de bron, dus de muur eromheen wordt de lichtvlek	Wanden die overdag weinig daglicht krijgen

Op welk formaat een object blijft werken

De meest voorkomende misser is niet een verkeerde keuze maar een te kleine. Het oog vergelijkt het object namelijk niet met zichzelf, maar met het wandvlak en met het meubel eronder.

Hang je iets boven een meubel, houd dan 60 tot 75 procent van de breedte van dat meubel aan. Boven een bank van 210 cm komt dat neer op 125 tot 160 cm, en dat mag één object zijn of een groep die samen die breedte haalt.

Op een vrije wand zonder meubel eronder ligt de verhouding anders: daar telt het object tegen het hele vlak en houd je 50 tot 60 procent van de wandbreedte aan. Dat is een vuistregel uit de praktijk en geen norm, maar hij verklaart wel waarom een lijst van 40 cm op een wand van 400 cm verdwijnt.

De hoogte ligt vaster. Wij hangen alles op een hartlijn van 145 cm, de ooghoogte van wie staat, met een marge van 140 tot 155 cm. Boven een bank schuift die hartlijn naar 150 tot 165 cm, want de onderrand moet 20 tot 30 cm boven de rugleuning blijven.

Twijfel je bij een andere opstelling over de hoogte, dan staat de maat per situatie in onze maattabel voor hoogtes in huis. Dezelfde hartlijn geldt voor een klok, een spiegel en een paneel, en juist dat maakt een wand met ongelijke formaten rustig.

Waar het hangt	Breedte van het object	Hartlijn boven de vloer	Wat die maat bepaalt
Boven een bank van 210 cm	125 tot 160 cm	150 tot 165 cm	60 tot 75 procent van de bankbreedte, met de onderrand 25 cm boven de rugleuning
Boven een dressoir van 180 cm	110 tot 135 cm	145 tot 155 cm	Onderrand 25 cm boven het blad, zodat er nog een lamp of een vaas voor past
Boven een bed van 160 cm	95 tot 120 cm	155 tot 170 cm	Onderrand minstens 25 cm boven het hoofdeinde, en boven het kussen niets van glas
Boven een eettafel die tegen de wand staat	90 tot 120 cm	145 cm	Een stoelrug komt tot 85 à 100 cm, dus blijft de onderrand daarboven
Vrije wand zonder meubel eronder	50 tot 60 procent van de wandbreedte	145 cm	Het object wordt tegen het hele wandvlak gelezen, dus kleiner valt weg
Smalle wand in de hal van 80 tot 120 cm	Verticaal, 40 tot 60 cm breed	145 tot 155 cm	Bij een spiegel telt de bovenkant: die moet boven de kruin van de langste huisgenoot uitkomen
Wand langs de trap	Een rij gelijke formaten	145 cm boven de neus van de trede	Loodrecht boven de voorkant van elke trede meten, anders loopt de rij scheef mee
Boven een deur of tussen twee ramen	Zo breed als het vlak min 15 cm aan beide zijden	Zo hoog als het vlak toelaat	Hier bepaalt het overgebleven vlak de maat en niet de ooghoogte

Eén groot object of een groep die als één vlak leest

Op een wand breder dan ongeveer 300 cm heb je twee werkbare keuzes: één object dat de helft van het vlak pakt, of een groep die samen die maat haalt. Alles daartussen, drie middelgrote dingen los verspreid, is de opstelling die onrustig aanvoelt zonder dat je aan kunt wijzen waarom.

Het mechanisme zit in de tussenruimte. Wij houden 6 cm tussen de vlakken aan, met een marge van 5 tot 8 cm, omdat het oog een groep met zulke smalle naden als één vlak leest. Boven ongeveer 10 cm valt diezelfde groep uiteen in losse voorwerpen.

De tweede voorwaarde is een gedeelde eigenschap. Laat de objecten verschillen in formaat en onderwerp, maar houd één ding gelijk: de lijstkleur, het materiaal, of de kleurfamilie van wat erin zit.

Bij een gemengde groep, bijvoorbeeld een ronde spiegel naast een paneel en een geweven kleed, doet de gedeelde hartlijn dat werk. Alle middens op 145 cm betekent dat de bovenkanten en onderkanten juist verschillen, en dat is precies wat de groep levend houdt zonder rommelig te worden.

Begin bij het ophangen met het grootste stuk en werk van binnen naar buiten. Leg de hele groep eerst op de vloer op ware grootte, meet de totale breedte en hoogte op, en centreer die maat pas daarna op de wand.

Wat het weegt, en waarom dat vooraf telt

Het gewicht van een wandobject volgt uit het materiaal en de dikte, en je kunt het van tevoren uitrekenen. Glas weegt 2,5 kilo per vierkante meter per millimeter dikte, dus een spiegel van 4 mm komt op 10 kilo per vierkante meter en een van 6 mm op 15.

Dat verschil van 2 mm bepaalt of je met een lijmset en een haakje uit de voeten kunt of dat er een plug in de steen moet. Vraag de dikte dus na voordat je iets bestelt, want grote spiegels zijn vaker 6 mm dan 4.

Aan de andere kant van de schaal staat textiel. Een geweven wandkleed weegt 0,3 tot 0,6 kilo per vierkante meter, dus een doek van 120 bij 180 cm blijft onder de anderhalve kilo inclusief de stok.

Daarmee is textiel de enige manier om twee vierkante meter muur te vullen zonder dat de bevestiging een vraag wordt. Dezelfde twee vierkante meter in spiegelglas van 6 mm weegt 30 kilo en hoort aan een chemisch anker.

Weeg een object dat je al hebt gewoon op een personenweegschaal: ga er zelf mee op staan en trek je eigen gewicht eraf. Weet je het gewicht en het wandtype, dan zoek je in de ophangwijzer op wat jouw wand per punt houdt.

Materiaal	Per vierkante meter	Een vlak van 100 bij 70 cm weegt dan	Wat dat betekent
Spiegelglas 4 mm	10 kg	7 kg	Plus de lijst; boven 10 kilo hoort er ook een steun onder de onderrand
Spiegelglas 6 mm	15 kg	10,5 kg	De gangbare dikte bij grote spiegels, en meteen de grens van veel lijmsets
Massief eiken 20 mm	circa 14 kg	circa 10 kg	Een houten paneel weegt bijna net zo veel als spiegelglas van 6 mm
Mdf 18 mm	circa 13 kg	circa 9 kg	Geldt ook voor de meeste lattenpanelen, want daar zit een mdf-drager onder
Multiplex berken 12 mm	circa 8 kg	circa 6 kg	Bijna de stijfheid van massief hout bij ruim de helft van het gewicht
Staalplaat 2 mm	circa 16 kg	circa 11 kg	Bij een uitgesneden vorm gaat het gewicht mee omlaag met wat eruit is
Aluminium 2 mm	circa 5,4 kg	circa 4 kg	Oogt als staal en weegt een derde, wat op een gipsplaten wand het verschil maakt
Acrylaat 3 mm in plaats van glas	circa 3,6 kg	circa 2,5 kg	Scheelt in een grote lijst al gauw de helft van het totale gewicht
Doek op een houten spieraam	1 tot 2 kg	1 tot 1,5 kg	Licht genoeg voor een haakje in gipsplaat, ook op groot formaat
Geweven wandkleed van wol	0,3 tot 0,6 kg	0,3 tot 0,5 kg	De stok en het touw wegen hier meer dan het weefsel zelf

Welke bevestiging jouw wand echt houdt

De bevestiging kies je op de wand en niet op het object. Een spiegel van 8 kilo hangt in beton aan één nylon plug en in gasbeton aan niets, want daar trekt een gewone plug als een kurk uit het poreuze materiaal.

Weet je niet wat je wand is, dan vertelt het boorgat het je. Tik eerst met je knokkel: hol met om de 40 tot 60 cm een massief punt is gipsplaat op een regelwerk. Boor daarna langzaam en kijk naar het gruis: wit poeder is gips, rood is baksteen, grijswit en fijn is kalkzandsteen, grof en wit is gasbeton.

De kilo's in de tabel gelden per bevestigingspunt en liggen bewust onder de waarden op de verpakking. Die fabriekswaarden komen uit een testplaat en niet uit een muur van veertig jaar oud met een stuclaag erop.

Verdeel het gewicht daarom over twee punten zodra je boven de helft van zo'n waarde uitkomt. Twee haken op 10 tot 20 cm uit elkaar hangen bovendien recht en blijven recht, terwijl één haak in het midden meedraait zodra de wand trilt.

Bij glas komt daar nog iets bij: een spiegel die valt wordt scherf. Boven ongeveer 10 kilo of een halve vierkante meter steunen fabrikanten hun lijmsets daarom met klemmen of een latje onder de onderrand, en die volgorde staat stap voor stap bij een spiegel aan de muur hangen.

Wandtype	Hoe je hem herkent	Wat erin gaat	Wat één punt houdt
Gipsplaat of voorzetwand	Klinkt hol, om de 40 tot 60 cm massief, wit poeder uit het gat	Metalen hollewandplug of kiepplug, en liever nog een schroef in de houten regel erachter	10 kg metaal, 12 kg kiepplug, 4 kg kunststof, 15 kg in de regel
Gestuukte steen	De boor gaat door 5 tot 15 mm zacht en stuit dan op iets hards	De plug van de steen erachter, voorbij de stuclaag gezet	15 kg met een nylon plug, 50 kg met een chemisch anker
Beton	Een spijker gaat er niet in, fijn grijs gruis, de boor loopt warm	Nylon plug voor het gewone werk, keilbout of chemisch anker voor zwaar werk	25 kg nylon plug, 50 kg keilbout, 75 kg chemisch anker
Kalkzandsteen	Grijswit en fijn gruis, de boor gaat gestaag maar niet makkelijk	Nylon plug, en bij zwaar werk een chemisch anker in plaats van een keilbout	20 kg nylon plug, 50 kg chemisch anker
Baksteen	Rood tot roodbruin gruis, de boor voelt afwisselend hard en zacht	Nylon plug in de steen zelf en nooit in de voeg	15 kg nylon plug, 40 kg chemisch anker
Gasbeton of cellenbeton	Wit en zo licht dat je er met een schroevendraaier een groef in krast	Gasbetonplug met grove draad, zonder klopstand geboord	10 kg per punt, daarboven injectiemortel met een schroefhuls
Holle bouwsteen	De boor valt na een paar centimeter door in een holte	Kiepplug of injectiemortel met een zeefhuls	10 kg kiepplug, 25 kg chemisch anker
Tegels	Je ziet de voegen; tik of het erachter hol of massief klinkt	De plug van de wand achter de tegel, met een tegelboor zonder klopstand erdoorheen	12 kg nylon plug in steen, 10 kg kiepplug in een voorzetwand

Zonder het juiste licht blijft reliëf onzichtbaar

Reliëf bestaat alleen bij de gratie van schaduw, en schaduw ontstaat alleen bij licht dat van opzij of van boven komt. Valt het licht recht op de wand, dan ziet een object van 8 cm diep er even vlak uit als een poster.

Dat verklaart waarom hetzelfde object in de ene kamer werkt en in de andere niet. Op het noorden komt er vrijwel geen directe zon binnen en krijg je diffuus hemellicht van rond 6500 K zonder slagschaduw, dus daar moet het reliëf het van lamplicht hebben.

Op het oosten en westen valt er juist een paar uur per dag schuin licht naar binnen, en dan verandert zo'n object twee keer per dag van aanzicht. Welk licht jouw kamer krijgt, zoek je op in de lichtwijzer per uur en seizoen.

Voor lamplicht is de afstand tot de wand de knop waaraan je draait. Een spot op 60 tot 90 cm van de wand geeft een gelijkmatig verlicht vlak, wat je wilt bij een vlak werk. Zet je diezelfde spot op 20 tot 30 cm van de wand, dan strijkt het licht langs het oppervlak en wordt elke oneffenheid een schaduw.

Dat laatste is precies wat je bij een lattenpaneel, een keramische wand of grof pleisterwerk zoekt, en precies wat je bij een gladde gestuukte wand wilt vermijden. Een wandlamp met zijn hart op 160 cm doet hetzelfde werk vanaf de zijkant, mits de kap het licht naar de muur duwt en niet in de kamer.

Kleur speelt op dezelfde manier mee. Een mat object op een matte wand verdwijnt in het vlak, terwijl datzelfde object op een donkere wand alleen nog langs zijn belichte randen te zien is. Hoe donkere vlakken zich in een kamer gedragen, staat bij een donkere vloer en de muurkleur die daarbij past.

Per kamer verschilt wat er kan hangen

De woonkamer is de enige ruimte waar je op formaat mag winnen. Er is meestal een wand van 350 cm of meer, je kijkt er vanaf 250 tot 350 cm naar, en op die afstand valt alles onder de meter weg. Boven een bank van 210 cm is 125 tot 160 cm de maat die werkt, en dat kan één object zijn of een groep. Wat in een moderne inrichting op zo'n wand past, staat bij moderne muurdecoratie voor de woonkamer.

In de slaapkamer kijk je liggend en van dichtbij, en dan wint gewicht het van formaat. Boven een hoofdeinde hoort niets van glas of steen, en textiel, een doek op een spieraam of een licht paneel zijn hier de veilige materialen.

De hal en de gang vragen om verticaal werk, want de wand is smal en je loopt er langs in plaats van dat je ervoor zit. Een spiegel hangt hier met de hartlijn op 155 cm, iets hoger dan elders, omdat de bovenkant boven de kruin van de langste huisgenoot uit moet komen.

In de keuken en de badkamer bepalen vocht en vet de materiaalkeuze. Papier achter glas trekt krom zodra het vochtgehalte schommelt, en onbehandeld hout boven een fornuis wordt binnen een jaar dof en vlekkerig. Keramiek, glas, gelakt metaal en gelakt hout houden dat wel vol.

Voor een werkplek geldt nog één extra regel: hang niets reflecterends in de wand recht achter je scherm of recht achter je rug. Glas achter je rug spiegelt in het scherm, en glas achter het scherm trekt je blik elke keer dat je opkijkt.

Zelf iets maken zonder dat het geknutseld oogt

Het goedkoopste bijzondere vlak op een muur is geschilderd. Plak een rechthoek of een boog af, schilder twee lagen en hang er daarna een object voor: het vlak doet het werk van een grote lijst zonder dat er iets van hangt.

De hoeveelheid valt mee. Muurverf dekt ongeveer 8 tot 10 vierkante meter per liter per laag, dus een vlak van 120 bij 160 cm kost in twee lagen minder dan een halve liter. Werk je met een donkere tint, dan zijn twee lagen echt het minimum, want donkere pigmenten dekken slechter.

Een diepe kleur werkt hier beter dan een lichte, omdat het vlak zich juist van de rest van de wand moet onderscheiden. Welke tinten naast een donker vlak overeind blijven, staat bij een donkerblauwe muur combineren met de rest van de kamer.

Een tweede route is textiel aan een stok. Een strook stof van 100 bij 150 cm aan een houten rondstok van 18 tot 22 mm weegt onder de kilo en hangt aan twee haakjes, ook in gipsplaat. Zoom de onderrand of laat hem rafelen, maar kies één van de twee, want een half afgewerkte rand is wat een doek geknutseld laat ogen.

De derde route is een bestaand voorwerp opnieuw inzetten: een oud luik, een deel van een kozijn, een houten werkblad. Haal het vuil eraf, laat de sporen zitten en hang het aan twee punten in plaats van één. Meer ideeën voor de rest van het huis staan bij decoratie en licht per ruimte.

Van een lege wand naar iets dat hangt en blijft hangen

Elke stap levert de grens waarbinnen de volgende stap nog mag kiezen.

1. Meet de wand en het meubel eronder op

   Noteer de vrije wandbreedte tussen de kozijnen, de hoogte tot het plafond en de breedte van het meubel dat eronder staat. Die meubelbreedte is de maat waar je formaat uit volgt, niet de wandbreedte.

2. Bepaal het formaat en teken het op papier uit

   Reken 60 tot 75 procent van de meubelbreedte, of 50 tot 60 procent van de wandbreedte als er niets onder staat. Knip die maat uit oud papier, want op een vel zie je meteen of het formaat klopt met de ruimte.

3. Plak de proefvorm op de hartlijn en laat hem hangen

   Leg het midden van het papier op 145 cm boven de vloer, of op 150 tot 165 cm als er een bank onder staat. Kijk er twee dagen naar vanaf je zitplek en vanaf de deur, want die twee standpunten geven verschillende antwoorden.

4. Weeg het object en stel het wandtype vast

   Zet het object met jezelf op de weegschaal en trek je eigen gewicht eraf. Tik daarna de wand af en boor één proefgat op een plek die straks achter het object verdwijnt, zodat je aan de kleur van het gruis ziet waarmee je te maken hebt.

5. Kies de bevestiging op de wand en verdeel het gewicht

   Zoek in de tabel wat jouw wand per punt houdt en ga boven de helft van die waarde naar twee punten. Twee haken op 10 tot 20 cm uit elkaar houden het object bovendien waterpas zonder dat je het bijstelt.

6. Boor, hang en zet de onderrand vast

   Boor de dikte van de stuclaag extra diep, blaas het gat leeg en zet de plug voorbij het stucwerk in de steen. Plak twee viltdoppen achter de onderrand, dan staat het object vrij van de muur en laat het geen streep na.

7. Zet er licht bij en kijk er 's avonds naar

   Zet een lamp op 20 tot 30 cm van de wand als het object reliëf heeft en op 60 tot 90 cm als het vlak is. Beoordeel het resultaat een keer bij daglicht en een keer met alleen de lampen aan, want die twee verschillen sterker dan twee tinten uit dezelfde kleurkaart.

Maatwijzer

De hoogtes en maten die in een huis kloppen: bar, eettafel, tv, schilderij, wandlamp, kapstok en gordijnrails, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Onderdeel Alle Zitten Eten en bar Aan de muur Licht Keuken Trap, hal en deur Slapen Raam en gordijn Werken Badkamer

Onderdeel	Wat	Maat	Marge die werkt	Waar het van afhangt
Zitten	Bank, zithoogte	44 cm	40 tot 48 cm	Meet tot de ingezakte zitting, niet tot het bolle kussen. Hoger kom je makkelijker op en af, lager zit je meer achterover.
Zitten	Bank, zitdiepte	60 cm	55 tot 65 cm	Boven 70 cm hangen je voeten vrij en zit je gedwongen onderuit. Loungebanken gaan tot 100 cm en zijn bedoeld om op te liggen.
Zitten	Bank, totale hoogte met rugleuning	80 cm	75 tot 90 cm	Staat de bank voor een raam, dan blijft hij onder de vensterbank als hij niet hoger is dan 80 cm.
Zitten	Fauteuil, zithoogte	45 cm	42 tot 48 cm	Een paar centimeter hoger dan de bank scheelt bij het opstaan. Een lage lounge-fauteuil zakt naar 38 cm.
Zitten	Salontafel, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Vuistregel: gelijk aan of net onder de zithoogte van de bank. Dan zet je je kopje neer zonder voorover te buigen.
Zitten	Salontafel, afstand tot de bank	40 cm	35 tot 45 cm	Minder en je knieën stoten tegen de rand, meer en je moet opstaan om je glas te pakken.
Zitten	Bijzettafel naast de bank, hoogte	60 cm	55 tot 65 cm	Gelijk met de armleuning, dan pak je je glas zonder te kijken.
Zitten	Poef of voetenbank, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Iets lager dan de zitting waar je op zit, anders drukt de rand in je kuiten.
Zitten	Doorloop tussen bank en meubel	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm loop je er met een volle wasmand langs. 60 cm is te krap om elkaar te passeren.
Zitten	Tv-meubel, hoogte	45 cm	40 tot 55 cm	Hierop komt het midden van een 55 inch scherm op ongeveer 80 cm. Wil je het midden op ooghoogte, dan hang je de tv aan de wand.
Eten en bar	Barblad, hoogte	105 cm	100 tot 110 cm	De barkruk moet 25 tot 30 cm lager zijn dan het blad.
Eten en bar	Barblad, diepte	40 cm	30 tot 60 cm	40 cm is een bord plus een glas. Wil je er ook snijden of een laptop neerzetten, dan 60 cm.
Eten en bar	Barblad, overstek voor je knieën	25 cm	20 tot 30 cm	Zonder overstek zitten je knieën tegen het kastje. Boven 30 cm moet het blad onderstut worden, anders kantelt het als iemand erop leunt.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij een blad van 105 cm	78 cm	75 tot 82 cm	Het verschil tussen zitting en blad blijft 25 tot 30 cm, want daar passen je bovenbenen.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij aanrechthoogte (90 cm)	63 cm	60 tot 67 cm	Hetzelfde verschil van 25 tot 30 cm. Een gewone barkruk van 78 cm is hier te hoog en je zit met je knieën omhoog.
Eten en bar	Bar, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Met 60 cm stoot je je elleboog niet tegen je buurman. Onder 55 cm zit je schouder aan schouder.
Eten en bar	Eettafel, hoogte blad	75 cm	72 tot 78 cm	Vaste maat in de meubelbranche, geen norm. Een dik hardstenen of houten blad telt mee, dus meet de bovenkant.
Eten en bar	Eettafel, vrije hoogte onder het blad	68 cm	65 tot 72 cm	Hier zitten je bovenbenen. Een dikke tafelrand, een schuiflade of een dwarsbalk eet die ruimte op.
Eten en bar	Eetstoel, zithoogte	45 cm	44 tot 47 cm	Het verschil met het tafelblad moet 28 tot 32 cm zijn. Bij een tafel van 78 cm hoort dus een stoel van 46 tot 48 cm.
Eten en bar	Eettafel, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Een placemat is 45 cm breed, de rest is ruimte voor je ellebogen en je glas. Aan de kopse kant reken je een extra plek van 60 cm.
Eten en bar	Eettafel, diepte	90 cm	80 tot 100 cm	Bij 80 cm raken de borden tegenover elkaar bijna. Bij 90 cm past er een schaal of een kaars in het midden.
Eten en bar	Ronde eettafel, diameter	120 cm voor 4 personen	110 tot 150 cm	Reken 60 cm omtrek per persoon en houd het midden vrij voor de schalen. Vanaf 140 cm zitten er zes mensen omheen.
Eten en bar	Ruimte achter een eetstoel	100 cm	75 tot 110 cm	75 cm om de stoel achteruit te schuiven en op te staan, 100 cm om er ook achterlangs te lopen met een schaal.
Aan de muur	Schilderij, hartlijn boven de vloer	145 cm	140 tot 155 cm	Vuistregel, geen norm: het midden van het werk op ooghoogte van iemand die staat. Hang alles in de kamer op dezelfde hartlijn, dan loopt de wand rustig.
Aan de muur	Schilderij boven een bank, onderrand	25 cm boven de rugleuning	20 tot 30 cm	Lager en het lijkt of het werk op de bank leunt. Door de bank schuift de hartlijn omhoog naar 150 tot 165 cm, en dat mag hier.
Aan de muur	Schilderij boven een dressoir, onderrand	25 cm boven het blad	20 tot 30 cm	Genoeg om er een lamp of een vaas voor te zetten zonder dat die de lijst raakt.
Aan de muur	Wandcollage, ruimte tussen de lijsten	6 cm	5 tot 8 cm	Gelijke tussenruimte laat de groep als een vlak lezen. Boven 10 cm valt de groep uiteen in losse lijstjes.
Aan de muur	Schilderij in een trapgat, hartlijn	145 cm boven de neus van de trede	140 tot 150 cm	Meet loodrecht boven de voorkant van de trede waar je staat. Dan loopt de rij lijsten mee met de trap in plaats van scheef te lijken.
Aan de muur	Spiegel in de hal, hartlijn	155 cm	150 tot 165 cm	De bovenkant moet boven het hoofd van de langste huisgenoot uitkomen, anders ziet die zijn kruin niet.
Aan de muur	Spiegel boven de wastafel, onderkant	20 cm boven het blad	15 tot 25 cm	Ruimte voor de kraan en een zeeppompje. Bij 20 cm kijk je nog recht in je gezicht in plaats van tegen je hals.
Aan de muur	Wandklok, hartlijn	180 cm	170 tot 200 cm	Boven ooghoogte en boven de meubels, zodat je hem van de andere kant van de kamer ziet en er niemand voor staat.
Aan de muur	Tv, midden van het scherm	105 cm	100 tot 115 cm	Op ooghoogte als je op de bank zit: bij een zitting van 44 cm zit je oog op ongeveer 115 cm. Boven een schouw kijk je omhoog en dat voel je na een film in je nek.
Aan de muur	Tv, kijkafstand	2 keer de schermdiagonaal	1,5 tot 2,5 keer	Een 55 inch scherm is 140 cm diagonaal, dus 2 tot 3,5 m. Bij 4K mag je dichterbij zitten omdat je de pixels niet meer ziet.
Aan de muur	Stopcontact, hart boven de vloer	30 cm	25 tot 35 cm	Gewoonte, geen norm: NEN 1010 schrijft geen hoogte voor, alleen de zones in de badkamer. Achter een dressoir zet je hem net zo goed op 15 cm, boven een werkblad juist hoog.
Aan de muur	Schakelaar, hart boven de vloer	105 cm	90 tot 110 cm	Ook een gewoonte. 105 cm is de oude Nederlandse standaard: je vindt hem in het donker met je hand op heuphoogte. Voor kinderen en vanuit een rolstoel werkt 90 tot 100 cm beter.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, onderkant	80 cm boven het blad	75 tot 90 cm	Laag genoeg om het blad te verlichten, hoog genoeg om iemand tegenover je aan te kijken. Bij een plafond boven 280 cm mag hij iets hoger.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, breedte	30 cm binnen de rand van het blad	30 tot 40 cm binnen de rand	Anders stoot je je hoofd als je langs de tafel loopt of een stoel aanschuift.
Licht	Hanglamp boven een kookeiland, onderkant	75 cm boven het blad	70 tot 85 cm	Boven een blad van 90 cm kom je dan op 165 cm, ongeveer ooghoogte. Kies dus een kap die de lamp van onderaf afschermt. Bij twee of drie lampen reken je 70 tot 90 cm hart op hart.
Licht	Hanglamp in de hal of boven de trap, onderkant	210 cm boven de vloer	200 tot 230 cm	Vrije doorloop, niemand stoot zijn hoofd. Boven een trap meet je vanaf de hoogste trede die onder de lamp ligt.
Licht	Wandlamp, hart	160 cm	150 tot 170 cm	Ooghoogte. Schijnt de lamp opzij of omhoog, dan mag hij lager hangen. In een open lamp op ooghoogte kijk je recht in de bron.
Licht	Leeslamp naast een stoel, onderkant van de kap	110 cm	100 tot 125 cm	Net boven je schouder als je zit, dan valt het licht op de pagina en niet in je ogen.
Licht	Vloerlamp naast de bank, onderkant van de kap	140 cm	130 tot 150 cm	Je hoofd zit op de bank op ongeveer 130 cm. Blijft de kap daarboven, dan kijk je niet in het lampje.
Licht	Bedlamp aan de wand, hart	65 cm boven de matras	55 tot 75 cm	Op zithoogte in bed, zodat het licht op je boek valt. Meet vanaf de matras en niet vanaf de vloer, want een boxspring scheelt 20 cm.
Licht	Spiegellamp badkamer, twee lampen naast de spiegel	160 cm hart	155 tot 170 cm	Licht van de zijkant geeft geen schaduw onder je ogen en je kin. Een enkele lamp boven de spiegel doet dat wel.
Licht	Inbouwspot, afstand tot de wand	70 cm	60 tot 90 cm	Dichterbij krijg je een felle boog op het stucwerk, verder weg blijft de wand donker. Onderling 100 tot 150 cm, afhankelijk van de stralingshoek.
Licht	Buitenlamp naast de voordeur, hart	190 cm	170 tot 210 cm	Boven je hoofd, zodat je niet in de lamp kijkt terwijl je het slot zoekt. Op ooghoogte ben je juist blind.
Keuken	Aanrecht, hoogte bovenkant blad	90 cm	85 tot 95 cm	De Nederlandse standaard: onderkast, verstelbare poten en een blad van 3 tot 4 cm samen. Vuistregel: ellebooghoogte min 10 tot 15 cm, dus ben je langer dan 1,85 m, draai de poten dan uit.
Keuken	Werkblad, diepte	60 cm	57 tot 65 cm	Kookplaten en spoelbakken zijn op 60 cm gemaakt. Een diep blad van 70 cm geeft ruimte achter de kookplaat, maar je reikt verder naar de bovenkastjes.
Keuken	Bovenkastjes, onderkant boven het werkblad	55 cm	50 tot 60 cm	Onder 50 cm past je keukenmachine er niet onder en sta je met je hoofd tegen de deur. Boven 60 cm kom je niet bij het bovenste schap.
Keuken	Bovenkastjes, diepte	35 cm	32 tot 40 cm	Ondieper dan het werkblad, zodat je er niet tegenaan stoot als je over het blad buigt om te snijden.
Keuken	Afzuigkap boven een gaskookplaat, onderkant	70 cm	65 tot 75 cm	De vlam en de hete lucht moeten weg kunnen: onder 65 cm boven de pannendrager wordt het vetfilter te heet. Houd altijd de minimummaat uit de handleiding aan, dat is een eis van de fabrikant.
Keuken	Afzuigkap boven inductie, onderkant	60 cm	55 tot 65 cm	Geen vlam, dus hij mag lager, en lager hangen vangt meer damp. Ook hier is de handleiding leidend, want die maat hoort bij het apparaat.
Keuken	Kookeiland, loopruimte rondom	120 cm	100 tot 150 cm	Bij 100 cm kun je de vaatwasser openen en er nog langs. Bij 120 cm passeren twee mensen elkaar terwijl er een lade open staat.
Keuken	Twee keukenrijen tegenover elkaar, afstand	120 cm	110 tot 140 cm	Een ovendeur en een lade die tegenover elkaar open staan hebben allebei ongeveer 60 cm nodig.
Keuken	Oven op werkhoogte, bodem van de ovenruimte	90 cm	80 tot 100 cm	Je tilt een hete bakplaat er recht uit in plaats van gebogen. Boven 100 cm til je een schaal boven je middel en zie je niet meer wat erin staat.
Keuken	Vaatwasser, nismaat	60 cm breed, 82 cm hoog	60 tot 60,5 cm breed	Een onderbouwmodel schuift onder een blad van 90 cm. Een vrijstaand model heeft zijn eigen bovenblad en is ongeveer 85 cm hoog.
Keuken	Inbouwkoelkast, nishoogte	88, 122 of 178 cm	vaste maten per model	De kast volgt de nismaat, dus meet de nis en niet het apparaat. Achter en boven het apparaat moet ventilatieruimte vrij blijven.
Keuken	Stopcontact boven het werkblad, hart	115 cm	110 tot 120 cm	Dat is 20 tot 30 cm boven het blad, dus vrij van spetters en niet weggewerkt achter de waterkoker. Houd minstens 30 cm afstand tot de spoelbak.
Keuken	Keukenplint, hoogte	10 cm	10 tot 15 cm	De poten zijn verstelbaar en met de plint stel je de aanrechthoogte fijn in. De plint staat 5 cm terug, zodat je met je tenen onder het kastje kunt.
Trap, hal en deur	Trapleuning, hoogte	90 cm	80 tot 100 cm (norm)	Norm: het Bouwbesluit, sinds 2024 het Besluit bouwwerken leefomgeving, eist een leuning tussen 80 en 100 cm, gemeten vanaf de voorkant van de trede. Een leuning is verplicht als je over de trap meer dan 1 m stijgt.
Trap, hal en deur	Optrede, hoogte van een trede	maximaal 18,8 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw tot 22 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl, voor een woning. Oude trappen zijn vaak 20 tot 21 cm en dat mag blijven zolang je de trap niet vernieuwt.
Trap, hal en deur	Aantrede, diepte van een trede	minimaal 22 cm bij nieuwbouw	22 cm is de ondergrens (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Bij een draaiende trap geldt die maat op de looplijn, dus in de punt van een kwartdraai mag de trede smaller zijn.
Trap, hal en deur	Trap, vuistregel voor comfortabel lopen	2 x optrede + aantrede = 60 cm	58 tot 64 cm	Geen norm maar een oude vuistregel. 17 op en 26 aan loopt rustig (60), 20 op en 22 aan is een gewone Nederlandse trap (62). Daarbuiten struikel je op de maat.
Trap, hal en deur	Trap, vrije breedte	80 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 70 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Onder 80 cm krijg je een matras of een bank niet naar boven.
Trap, hal en deur	Trap, vrije hoogte erboven	230 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 190 cm (norm)	Norm, gemeten loodrecht boven de voorkant van de trede. Bij een dichtgezette zoldertrap is dit de maat waar je tegen de balk loopt.
Trap, hal en deur	Vloerafscheiding langs een trapgat of vide	100 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 90 cm (norm)	Norm: verplicht zodra het verval meer dan 1 m is. Openingen mogen niet groter zijn dan 10 cm en tussen 20 en 70 cm boven de vloer mag er niets zijn waar een kind op kan klimmen.
Trap, hal en deur	Binnendeur, dagmaat van het kozijn	83 x 201,5 cm	78, 83, 88 of 93 cm breed; 201,5, 211,5 of 231,5 cm hoog	Industriestandaard, geen norm. Na montage houd je ongeveer 3 cm minder vrije doorgang over, dus voor een rolstoel of rollator kies je een blad van 93 cm.
Trap, hal en deur	Deurkruk, hoogte	100 cm	95 tot 105 cm	Gewoonte: het slot zit in een standaardkozijn op die hoogte. Verplaatsen kan alleen als je het slotgat in het blad meeverhuist.
Trap, hal en deur	Kapstok, hoogte van de haken	170 cm	160 tot 180 cm	Een lange jas hangt ongeveer 100 cm af, dus op 170 cm blijft hij vrij van de vloer. Een kinderkapstok komt op 110 tot 120 cm.
Trap, hal en deur	Hal, vrije loopruimte	100 cm	90 tot 120 cm	Onder 90 cm kun je niet met twee mensen langs elkaar en past er geen kinderwagen naast de kapstok.
Trap, hal en deur	Drempel, hoogte	maximaal 2 cm	0 tot 2 cm	Boven 2 cm struikel je eroverheen en kom je er met een rollator of rolstoel niet zonder helling over. Een schuine aanloop haalt de rand eraf.
Slapen	Bed, bovenkant matras	55 cm	45 tot 65 cm	Zit je op de rand met je voeten plat op de vloer en je knieën in een hoek van 90 graden, dan is de hoogte goed. Een boxspring komt vaak op 60 tot 65 cm, een laag frame op 45.
Slapen	Matras, standaardmaten	140 x 200 cm	80, 90, 120, 140, 160 of 180 cm breed; 200 of 210 cm lang	Ben je langer dan 1,90 m, neem dan 210 cm. Twee losse matrassen van 90 x 210 vullen samen een bed van 180 x 210.
Slapen	Nachtkast, hoogte bovenblad	60 cm	55 tot 70 cm	Gelijk met of iets boven de matras, dan zet je liggend je glas neer zonder te kijken. Bij een boxspring van 65 cm hoort dus een hoge nachtkast.
Slapen	Loopruimte naast het bed	70 cm	60 tot 90 cm	60 cm is genoeg om langs te lopen, 70 cm om het bed op te maken zonder tegen de kast te stoten.
Slapen	Kledingroede voor lange kleding	160 cm	150 tot 170 cm	Een jas of lange jurk hangt 120 tot 140 cm af, dus eronder blijft nog ruimte voor een lade of een schoenenbak.
Slapen	Kledingroede voor korte kleding	100 cm	95 tot 110 cm	Hemden en dubbelgevouwen broeken hangen 70 tot 90 cm af. Met twee roedes boven elkaar, op 100 en 195 cm, verdubbel je de hangruimte.
Slapen	Kast, diepte voor hangende kleding	60 cm	55 tot 65 cm	Een hanger is 45 cm breed en met 60 cm diepte sluit de deur zonder dat de mouwen klem zitten. Is de kast ondieper dan 55 cm, zet de roede dan in de lengte.
Slapen	Kast, legborddiepte voor truien en broeken	40 cm	35 tot 45 cm	Een opgevouwen trui is ongeveer 30 cm breed. Met 40 cm valt de stapel niet naar voren als je de deur opent.
Slapen	Kast, hoogste bruikbare schap	200 cm	190 tot 210 cm	Verder reik je niet zonder trapje. Wat boven 210 cm staat, is opslag voor koffers die je twee keer per jaar pakt.
Slapen	Hoogslaper, vrije hoogte boven de matras	100 cm	90 tot 110 cm	Genoeg om rechtop in bed te zitten. Meet van de bovenkant van de matras tot het plafond, niet tot de bodem van het bed.
Raam en gordijn	Gordijnrails, hoogte boven het kozijn	12 cm	10 tot 15 cm	Boven het kozijn laat het raam groter lijken en houdt de rail het gordijn uit het glas. Zit het plafond dichtbij, monteer de rail dan 5 tot 10 cm onder het plafond of direct tegen het plafond.
Raam en gordijn	Gordijnrails, uitloop naast het kozijn	20 cm per zijde	15 tot 25 cm	Daar staat het opzij geschoven gordijn geparkeerd, zodat het niet voor het glas blijft hangen en je het daglicht niet inlevert.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vloer	1 cm boven de vloer	0 tot 2 cm	Net vrij van de vloer: het sleept niet en hangt toch recht. Wil je het gordijn op de vloer laten vallen, maak het dan 5 tot 10 cm langer dan de maat tot de vloer.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vensterbank	2 cm boven de bank	1 tot 3 cm	Vrij van de bank, zodat het gordijn niet omkrult op de plank en de warmte van de radiator eronder langs kan.
Raam en gordijn	Gordijn, stofbreedte	2 keer de railbreedte	1,5 tot 2,5 keer	Bij 1,5 keer hangt de stof vlak, bij 2,5 keer krijg je volle plooien. Een wave-rail vraagt 2 tot 2,5 keer, anders staat de golf niet.
Raam en gordijn	Rolgordijn of plissé in de dag, speling	0,5 cm per zijde	0,3 tot 1 cm	Meet de dagmaat op drie hoogtes en neem de kleinste maat, want een kozijn staat zelden haaks.
Raam en gordijn	Vitrage, afstand tot het glas	5 cm	3 tot 10 cm	Tegen koud glas wordt de stof vochtig en krijg je vlekken. Verder naar binnen botst hij op de vensterbank of de raamkruk.
Raam en gordijn	Vensterbank binnen, diepte	20 cm	15 tot 30 cm	Volgt de dikte van de muur plus een overstek van 2 tot 3 cm. Vanaf 20 cm staat een plant er stabiel op.
Raam en gordijn	Vensterbank buiten, overstek	4 cm	3 tot 5 cm	Met een waterhol aan de onderkant. Zonder dat overstek loopt regenwater terug over de gevel en krijg je vuilstrepen onder het raam.
Raam en gordijn	Radiator onder het raam, onderkant	12 cm boven de vloer	10 tot 15 cm	Er moet lucht onderlangs kunnen, daar begint de convectie. Houd ook 3 tot 5 cm tussen radiator en wand en 10 cm vrij onder de vensterbank.
Werken	Bureau, hoogte blad zittend	74 cm	72 tot 76 cm	Je onderarmen liggen horizontaal op het blad en je schouders blijven laag. Kun je het blad niet verstellen, zet dan de stoel hoger en je voeten op een steun.
Werken	Zit-stabureau, stahoogte	105 cm	95 tot 120 cm	Ellebooghoogte staand. Vuistregel: je lichaamslengte min 75 cm, dus bij 1,80 m kom je op 105 cm.
Werken	Bureaustoel, zithoogte	45 cm	40 tot 52 cm	Voeten plat op de vloer, knieën iets lager dan je heupen. De gasveer van een bureaustoel dekt dat bereik zelf.
Werken	Vrije hoogte onder het bureaublad	68 cm	65 tot 72 cm	Je bovenbenen moeten eronder passen, ook met een lade of een kabelgoot. Houd daarnaast 60 cm breed en 60 cm diep beenruimte vrij.
Werken	Bureaublad, diepte	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm staat het scherm op armlengte, 50 tot 80 cm van je ogen, en ligt je toetsenbord er nog voor.
Werken	Beeldscherm, bovenrand	op ooghoogte of iets lager	110 tot 125 cm boven de vloer	Je kijkt dan licht naar beneden en dat is de rustpositie van je ogen. Een laptop op het blad zit ongeveer 20 cm te laag, dus zet hem op een standaard met een los toetsenbord.
Werken	Toetsenbord, afstand tot de bladrand	10 cm	8 tot 15 cm	Daar rusten je handpalmen. Zonder die strook hangen je armen in de lucht en trekt het in je schouders.
Werken	Wandplank boven het bureau, onderkant	45 cm boven het blad	40 tot 60 cm	Een A4-ordner is 32 cm hoog, dus die past er nog onder, en je stoot je hoofd niet als je opstaat.
Werken	Boekenschap, diepte	25 cm	20 tot 30 cm	Een pocket is 12 cm diep, een gebonden boek 16 tot 20 cm. Bij 25 cm staan ze allemaal binnen de rand.
Werken	Boekenschap, overspanning zonder steun	80 cm	70 tot 90 cm	Boeken wegen al snel 25 kg per meter schap. Bij 18 mm plaatmateriaal blijf je onder 80 cm, anders zakt het schap zichtbaar door.
Keuken	Schap voor borden, diepte	32 cm	30 tot 35 cm	Een plat bord is 26 tot 28 cm in doorsnee. Met 32 cm houd je een vinger ruimte om de stapel te pakken zonder te schuiven.
Badkamer	Wastafel, bovenkant	85 cm	80 tot 95 cm	Vuistregel: heuphoogte, dan buig je niet voorover om je handen te wassen. Gebruiken kinderen de wastafel, dan is 80 cm prettiger.
Badkamer	Opzetkom, hoogte van het meubel	75 cm	70 tot 80 cm	Tel de kom van 10 tot 15 cm erbij op, dan komt de bovenrand op 85 tot 95 cm. Vergeet die optelsom en je wast je handen op keukenhoogte.
Badkamer	Handdoekhaak naast de wastafel	140 cm	120 tot 160 cm	Binnen handbereik met natte handen, dus naast de wastafel en niet aan de andere kant van de ruimte.
Badkamer	Handdoekradiator, onderkant	20 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Daar zitten de aansluitingen en je kunt eronder dweilen. Hang de bovenkant niet hoger dan 180 cm, anders kom je niet bij de handdoek. Een smalle handdoekradiator geeft weinig vermogen, dus reken hem niet als enige verwarming.
Badkamer	Douchekraan, hart	100 cm	95 tot 110 cm	Heuphoogte, zodat je de kraan kunt bedienen zonder onder de koude straal te gaan staan.
Badkamer	Badkraan, hart	65 cm	60 tot 75 cm	Ongeveer 20 cm boven de badrand, dan kun je bijmengen terwijl je in bad zit.
Badkamer	Regendouchekop	210 cm	200 tot 225 cm	Minstens 20 cm boven het hoofd van de langste gebruiker, want je staat er recht onder. Bij een schuin dak meet je op het punt waar je echt staat.
Badkamer	Handdouche aan een glijstang, bovenste stand	190 cm	180 tot 200 cm	De stang is 60 tot 90 cm lang, dus de onderste stand komt rond 110 cm. Daarmee spoel je het bad, een kind of de hond af.
Badkamer	Toilet, zithoogte	40 cm	38 tot 48 cm	Standaard is 40 cm. Een verhoogd toilet van 45 tot 48 cm zit op stoelhoogte en daar sta je makkelijker van op. Bij een hangend toilet bepaal je de hoogte zelf met het inbouwframe.
Badkamer	Toilet, vrije ruimte voor de pot	60 cm	55 tot 70 cm	Daar staan je knieën en voeten. Zijwaarts wil je 80 cm breedte, anders zit je met je schouder tegen de muur.
Badkamer	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 75 cm hoog; 20 tot 30 cm voor de voorkant van de pot	Zittend pak je de rol zo zonder te draaien. Hang je hem naast of achter je, dan verdraai je je rug elke keer.
Badkamer	Fonteintje in het toilet, bovenkant	85 cm	80 tot 90 cm	Dezelfde hoogte als een wastafel. Let op de draairichting van de deur, want een fonteintje van 40 cm breed vraagt een vrije hoek.
Badkamer	Stopcontact in de badkamer	buiten 60 cm van bad of douche	norm, geen gewoonte	NEN 1010 verdeelt de badkamer in zones: binnen 60 cm van de rand van een bad of douche mag geen wandcontactdoos. Alle wandcontactdozen moeten achter een aardlekschakelaar van 30 mA.

Nalopen voordat je gaat boren

• Breedte van het object tussen 60 en 75 procent van het meubel eronder, of 50 tot 60 procent van een vrije wand
• Hartlijn op 145 cm, en op 150 tot 165 cm als er een bank onder staat
• Onderrand 20 tot 30 cm boven een rugleuning, een blad of een hoofdeinde
• Bij een groep overal 5 tot 8 cm tussenruimte en één gedeelde kleur of materiaal
• Het gewicht gewogen en afgezet tegen wat jouw wandtype per punt houdt
• Twee ophangpunten zodra je boven de helft van die waarde uitkomt
• Geen boorgat recht boven of onder een stopcontact of schakelaar
• Een lamp op 20 tot 30 cm van de wand bij reliëf, op 60 tot 90 cm bij een vlak werk

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Te klein kopen omdat het in de winkel groot leek

In een winkel hangt een werk op ooghoogte tussen andere werken, thuis hangt het op een wand van vier meter. Dezelfde 50 bij 70 cm is daar een formaat en hier een postzegel.

Neem daarom de maat van je meubel mee in plaats van de maat van het werk. Twijfel je tussen twee formaten, dan is het grotere vrijwel altijd het juiste.

Te hoog hangen omdat de wand hoog is

Een hoog plafond verleidt je om het object mee omhoog te schuiven, maar je ooghoogte verandert niet mee. Boven een hartlijn van 155 cm kijk je op, en het object verliest zijn verband met het meubel eronder.

Houd 145 cm aan, of 150 tot 165 cm boven een bank. De lege strook die dan boven het werk overblijft, hoort erbij en is geen fout.

De onderdelen van een groep te ver uit elkaar hangen

Bij meer dan ongeveer 10 cm tussenruimte leest het oog de stukken niet meer als één vlak maar als losse lijstjes. De groep valt uiteen en de wand oogt drukker in plaats van voller.

Houd 5 tot 8 cm aan en maak die maat overal gelijk. Een ongelijke tussenruimte doet meer kwaad dan een ongelijk formaat.

Glas ophangen op de wand recht tegenover het raam

Vlak glas kaatst het raam terug als een spiegel, en op de wand recht tegenover een raam zie je overdag vooral dat raam. De afbeelding eronder verdwijnt achter de weerspiegeling.

Hang daar liever iets zonder glas, kies ontspiegeld glas of acrylaat, of verplaats het werk naar een wand haaks op het raam. Daar valt het licht schuin en werkt het juist mee.

De bevestiging kiezen op het gewicht en niet op de wand

De kilo's op de verpakking zijn gemeten in een testplaat en zeggen niets over jouw muur. Een plug die in beton 25 kilo houdt, houdt in gipsplaat niets, want daar draait hij rond in zijn eigen gat.

Stel eerst het wandtype vast en kies daarna pas de plug. Boor bij twijfel één proefgat op een plek die straks achter het object verdwijnt.

Een spiegel ophangen tegenover een blinde wand

Een spiegel toont wat er recht tegenover hangt en niets anders. Tegenover een dichte wand verdubbelt hij dus een leeg vlak, en dan maakt hij de kamer donkerder in plaats van lichter.

Ga op de plek staan waar je normaal zit en kijk naar de muur waar de spiegel komt. Wat je daar achter je ziet, komt straks in het glas.

Aan één punt hangen wat aan twee punten hoort

Eén haak in het midden laat een breed object meedraaien zodra de wand trilt, bijvoorbeeld door een deur die dichtvalt. Je hangt het dan elke maand opnieuw recht.

Twee punten op 10 tot 20 cm uit elkaar halveren de belasting per punt en houden het object vanzelf waterpas. Bij een breedte boven 100 cm is dat geen keuze meer.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Het ophangen doe je zelf, maar twee dingen liggen bij een vakman. Een lichtpunt of een wandcontactdoos bijplaatsen voor een verlicht object mag je zelf aansluiten, maar het werk in de groepenkast achter de hoofdzekering is voor een elektricien.

Loopt er een leiding op de plek waar je moet boren, ga dan niet uitwijken tot het net past: laat een installateur de leiding verleggen of kies een andere wand. Bij een zwaar object aan gasbeton, een holle bouwsteen of een voorzetwand zonder bereikbare regel is een chemisch anker of een doorgezette bevestiging naar de achterliggende muur de enige veilige route, en dat is werk waarbij meekijken loont.