Wanddecoratie: iets aan de muur dat geen poster is

Wat er aan een muur hangt en wat elke soort van de wand vraagt

Een muur is het grootste vlak in een kamer en meestal het laatste waar iemand een besluit over neemt. Dat is jammer, want wat eraan hangt bepaalt op welke hoogte je kijkt en hoe vol of hoe leeg de kamer overkomt.

De dingen die je ophangt verschillen minder in smaak dan in gedrag. Een spiegel kaatst terug, een reliëf werpt schaduw, textiel dempt de echo, een plank wordt opbergruimte die je ziet. Waar dat op aansluit in de rest van het huis, staat bij decoratie en licht per ruimte.

Groen aan de wand gedraagt zich weer anders, want een pot met natte aarde weegt twee tot drie keer zoveel als dezelfde pot droog. Welke soorten dat aankunnen, staat bij planten in de woonkamer.

De tabel hieronder zet de soorten naast elkaar met het gewicht erbij, want dat getal bepaalt straks welke bevestiging je nodig hebt. Zoek je vooral iets dat niet in elke woonkamer hangt, dan lees je verder bij iets aparts aan de muur hangen; wil je juist een rustige, strakke wand, dan staan de materialen en maten bij moderne muurdecoratie voor de woonkamer.

Eén ding geldt voor alle soorten: het formaat weegt zwaarder dan het onderwerp. Een mooi werk van 40 bij 50 cm boven een bank van 210 cm blijft een mooi werk, maar op die wand leest het als een postzegel.

Soort wanddecoratie	Wat het met de wand doet	Gewicht waar je op rekent	Waar het op vastloopt
Lijst of schilderij, plat	Leest als een venster in de wand, zonder diepte	1 tot 5 kg bij een formaat tot 50 bij 70 cm, meer met dik glas	Te klein gekozen: onder twee derde van de meubelbreedte valt het weg
Grote spiegel	Kaatst licht en het beeld van de overkant terug	Glas van 4 mm weegt ongeveer 10 kg per vierkante meter, dus 60 bij 120 cm is al 7 kg zonder lijst	Wat erin weerkaatst: een spiegel tegenover een kale wand verdubbelt die kale wand
Ronde schijf of cirkelvormig object	Breekt het rechthoekige raster van kozijnen, deuren en lijsten	1 tot 6 kg, afhankelijk van hout, metaal of gips	De diameter: onder 40 cm leest een cirkel op een grote wand als een stip
Reliëf of wandobject	Werpt schaduw, dus het beeld verandert met het licht door de dag	2 tot 10 kg	Licht recht van voren maakt het weer vlak; het wil licht dat langs het vlak strijkt
Wandkleed of geweven textiel	Dempt de hoge tonen in de kamer en haalt de echo van een kale wand weg	1 tot 4 kg plus de stok of de lat	Uitzakken: zonder stok bovenin hangt een kleed van 150 cm breed binnen een jaar door
Wandplank met objecten	Maakt van de wand opbergruimte die in het zicht blijft	De plank 2 tot 4 kg, wat erop komt vaak het dubbele	Doorbuiging: een plank van 18 mm zakt boven 80 tot 90 cm overspanning zichtbaar door
Wandpanelen of verticale latten	Verandert de hele wand in plaats van een deel ervan	6 tot 12 kg per vierkante meter, latten en drager samen	Hoeken, stopcontacten en schakelaars: daar moet het patroon uitkomen
Wandlamp die zelf decoratie is	Geeft licht en blijft ook zichtbaar als hij uit is	1 tot 4 kg	Het aansluitpunt: zonder leiding op die plek wordt het een zichtbare kabelgoot
Planten aan de wand	Zet groen op ooghoogte zonder vloer te kosten	Een pot met natte aarde weegt twee tot drie keer het droge gewicht	Water: de wand achter een hangpot wordt vochtig en tekent na een seizoen af
Wandklok	Hangt hoger dan de rest en is van de andere kant van de kamer leesbaar	0,5 tot 3 kg	De hartlijn ligt rond 180 cm, dus hij hoort niet in de rij van de lijsten

Welke maat werkt boven welk meubel

De maat van wanddecoratie is geen smaakkwestie maar een verhouding. Boven een meubel beslaat wat je ophangt ongeveer twee derde van de meubelbreedte, met een speling van 60 tot 75 procent.

Bij een bank van 210 cm komt dat neer op 140 tot 160 cm aan lijst, spiegel of groep. Dat mag één werk zijn of vijf lijsten die samen die breedte halen, want het oog telt de groep bij elkaar op zolang de tussenruimtes gelijk zijn.

De hoogte meet je vanaf de vloer en niet vanaf het plafond. Wij houden de hartlijn van een los werk op 145 cm aan, de ooghoogte van wie staat, en dat is een vuistregel uit de praktijk en geen norm.

Boven een meubel gaat een andere maat voor: de onderrand blijft 25 cm boven de rugleuning of het blad. Daardoor schuift de hartlijn omhoog naar 150 tot 165 cm, en dat klopt ook, want boven een bank kijk je er zittend naar.

Welke lijst, welk formaat en welk passe-partout daarbij horen, staat bij schilderijen en lijsten kiezen. Alle hoogtes uit de tabel hieronder kun je met je rolmaat in de hand opzoeken in de maatwijzer met de hoogtes in huis.

Plek aan de wand	Maat die werkt	Marge	Waarom die maat
Breedte boven een bank of dressoir	Twee derde van de meubelbreedte	60 tot 75 procent	Bij een bank van 210 cm is dat 140 tot 160 cm; smaller leest als een losse stip boven een breed vlak
Hartlijn van een los werk op een vrije wand	145 cm boven de vloer	140 tot 155 cm	De ooghoogte van wie staat; een vuistregel en geen norm
Onderrand boven een bank	25 cm boven de rugleuning	20 tot 30 cm	Lager lijkt het of het werk op de bank leunt; de hartlijn schuift dan op naar 150 tot 165 cm
Onderrand boven een dressoir of kast	25 cm boven het blad	20 tot 30 cm	Er moet een lamp of een vaas voor kunnen staan zonder de lijst te raken
Tussenruimte in een groep lijsten	6 cm	5 tot 8 cm	Gelijke ruimte laat de groep als één vlak lezen; boven 10 cm valt hij uiteen in losse lijstjes
Hartlijn van een wandklok	180 cm	170 tot 200 cm	Boven de meubels en boven ooghoogte, zodat er nooit iemand voor staat
Hartlijn van een spiegel in de hal	155 cm	150 tot 165 cm	De bovenrand moet boven de kruin van de langste huisgenoot uitkomen
Hart van een wandlamp	160 cm	150 tot 170 cm	Ooghoogte; in een open lamp op die hoogte kijk je recht in de lichtbron
Lijsten in een trapgat, hartlijn	145 cm boven de neus van de trede	140 tot 150 cm	Loodrecht boven de voorkant van de trede meten, dan loopt de rij mee met de trap
Vulgraad van een vrije wand	55 tot 75 procent van de wandbreedte	50 tot 80 procent	Onder de helft blijft de wand leeg ogen, boven driekwart gaat het op behang lijken

Eerst het gewicht en de wand, dan pas het gaatje

De volgorde die misgaat is bijna altijd dezelfde: eerst kopen, dan ophangen, dan ontdekken wat de wand eigenlijk is. Omgekeerd zijn het twee vragen: hoeveel weegt het, en wat zit er achter de verf.

Tik met je knokkel tegen de wand. Klinkt het hol en klinkt het elke 40 tot 60 cm ineens massief, dan heb je gipsplaat of een voorzetwand, en die massieve plekken zijn de houten regels of de metalen profielen van het frame.

Dat onderscheid is het halve werk. De plaat zelf is 12,5 mm gips met een kartonlaagje en houdt aan een kunststof hollewandplug ongeveer 4 kilo per punt, terwijl een schroef die 40 mm in de regel erachter grijpt er 15 kilo aan mag hangen.

Bij steen gaat het om het gat en niet om de plug. Boor 10 mm dieper dan de plug lang is, blaas of zuig het boorstof eruit want stof in het gat halveert de klemming, en zet de plug voorbij de stuclaag in de steen zelf.

Welke bevestiging bij jouw wandtype, gewicht en object hoort, zoek je op in de ophangwijzer met het gewicht per wandtype. Voor glas gelden eigen regels, en die staan bij het ophangen van een spiegel.

De kilo's in de tabel liggen bewust onder de waarden op de verpakking. Die zijn gemeten in een testplaat onder laboratoriumomstandigheden, en jouw wand is dat niet.

Bevestiging	Per punt in gipsplaat	Per punt in gestuukte steen of beton	Waar hij niet voor is
Plakstrip met klittenband	1 kg	1 kg op stuc, 1,5 kg op beton	Spiegels, planken en kasten, en alles op kalkverf, behang of spuitwerk
Dubbelzijdig montagetape	1 kg	1 kg op stuc, 2 kg op beton	Poreuze wanden: op kale baksteen, kalkzandsteen en gasbeton verkleeft het niet
Montagekit	2 kg	3 kg op stuc, 4 kg op beton	Alles wat er ooit weer af moet; de kit neemt de verf of het stucwerk mee
X-haak met geharde nagel	3 kg	4 kg op stuc, 2 kg op beton	Hard beton en tegels: daar buigt de nagel of springt hij terug
Kunststof hollewandplug	4 kg	Werkt hier niet	Planken, kasten en gordijnrails; kunststof geeft mee onder langdurige spanning
Metalen hollewandplug	10 kg	Werkt hier niet	Hangkasten en televisies: het gips scheurt eerder dan het metaal bezwijkt
Kiepplug of tuimelplug	12 kg	Werkt hier niet	Situaties waarin je de schroef er ooit uit wilt draaien; dan valt de beugel in de wand
Schroef in de houten regel erachter	15 kg	Werkt hier niet	Metalen profielen van 0,6 mm staal; daar hoort een profielschroef of hollewandplug in
Nylon plug met schroef	Houdt niets, hij draait rond in zijn gat	15 kg op stuc, 25 kg op beton	Gipsplaat en gasbeton: daar trekt hij glad uit
Spiegellijmset met neutrale lijm	3 kg	4 kg op stuc, 8 kg op beton	Spiegels boven 10 kg of groter dan een halve vierkante meter zonder steun onder de rand
Chemisch anker met injectiemortel	Werkt hier niet	50 kg op stuc, 75 kg op beton	Werk waarvoor je de belastingtabel van de fabrikant nodig hebt, zoals zonwering

Een lange muur verdeel je, je vult hem niet

Een wand van meer dan ongeveer 450 cm lees je niet meer in één blik. Op de afstand waarop je in een woonkamer staat, drie tot vier meter, overzie je een strook van een meter of vier en zie je de rest pas door je hoofd te draaien.

Ideeën voor een lange muur beginnen daarom bij verdelen. Twee of drie velden met een leeg stuk ertussen, zodat elk veld op zichzelf te overzien is, werkt beter dan een rij die van hoek tot hoek doorloopt.

Houd dat lege stuk op minstens 80 cm en liever op 120. Onder 80 cm loopt het ene veld visueel in het andere over en is de verdeling weer weg.

Bezet in totaal 55 tot 75 procent van de wandbreedte. Bij een wand van 600 cm is dat 330 tot 450 cm aan meubels, lijsten en planken samen, en de rest blijft gewoon wand.

Geef de wand daarna een onderlijn. Eén laag meubel over minstens 40 procent van de lengte, bijvoorbeeld een dressoir van 240 cm op een wand van 600 cm, geeft het oog een rustpunt waar de rest zich aan ophangt. Hoe die wand zich verhoudt tot de rest van de kamer, staat bij de indeling van de woonkamer.

Wil je de lengte breken zonder iets op te hangen, dan doen verticale latten of panelen dat het snelst. Ze zetten om de 10 tot 20 cm een schaduwlijn en het oog stopt bij elke lijn even, waardoor de wand korter oogt dan hij is. Waar dat wel en niet werkt, staat bij wandpanelen en latten aan de muur.

Wanddecoratie in een smalle gang

In een gang sta je nooit stil voor de wand. Je loopt erlangs op 50 tot 80 cm afstand en kijkt er schuin tegenaan, en dat is een andere manier van kijken dan in een kamer.

Dat heeft twee gevolgen. Een breed liggend werk zie je nooit in één keer, en alles wat uitsteekt raak je vroeg of laat met je schouder of je tas.

De maat waar het om draait is de vrije loopruimte. In een hal houden wij 100 cm aan, met 90 cm als ondergrens en 120 cm waar een kinderwagen of een rollator langs moet.

Reken dus van achteren naar voren. Is de gang 110 cm breed en wil je 90 cm overhouden, dan mag alles aan de wand samen 20 cm diep zijn, en een kapstok met winterjassen eraan eet die 20 cm in zijn eentje op met nog 10 cm erbij.

Wanddecoratie voor een smalle gang is daarom bijna altijd plat. Een reeks staande werken van 40 tot 50 cm breed, op 80 tot 100 cm uit elkaar, passeer je één voor één, en dat leest als ritme in plaats van als één te breed beeld.

Een spiegel doet in een gang twee verschillende dingen. Aan de kopse kant verlengt hij de gang omdat je erin verder kijkt; op de lange wand verbreedt hij, maar zie je vooral je eigen beweging in je ooghoek. Wat er verder in zo'n ruimte past, staat bij een smalle hal inrichten.

Wat je aan de wand zet	Diepte	Wat er van een gang van 110 cm overblijft	Waar je op let
Vlakke lijst of paneel	2 tot 4 cm	106 tot 108 cm	Dit is het enige dat je in het voorbijgaan niet raakt
Spiegel zonder lijst	1 tot 2 cm	108 tot 109 cm	Aan de kopse kant verlengt hij, op de lange wand zie je vooral jezelf bewegen
Wandklok	4 tot 7 cm	103 tot 106 cm	Hangt op 170 tot 200 cm en zit daarmee ruim boven schouderhoogte
Wandlamp die opzij of omhoog schijnt	8 tot 12 cm	98 tot 102 cm	Op 160 cm zit hij op ooghoogte; een model dat plat tegen de wand blijft, scheelt 5 cm
Smalle wandplank	10 tot 14 cm	96 tot 100 cm	Wat erop staat steekt bijna altijd verder uit dan de plank zelf
Kapstok zonder jassen	8 tot 10 cm	100 tot 102 cm	Leeg is hij smal, en dat is niet de maat waarmee je moet rekenen
Kapstok met jassen eraan	25 tot 30 cm	80 tot 85 cm	Een winterjas bouwt 15 tot 20 cm op boven de haak, die zelf al 8 tot 10 cm diep is
Sidetable of ondiepe kast	25 tot 35 cm	75 tot 85 cm	Onder 90 cm kun je niet meer met twee mensen langs elkaar

Wanddecoratie op een schuine wand

Onder een schuin dak telt de hoogte op de plek van het object, en niet de hoogte midden in de kamer. Meet daarom eerst en reken daarna.

De helling meet je zelf zonder gereedschap. Zet een rechte lat van 100 cm horizontaal tegen de kniewand en meet hoeveel het dak in die 100 cm stijgt: is dat 100 cm, dan is de helling 45 graden, bij 84 cm is het 40 graden en bij 70 cm 35 graden.

Met dat getal weet je hoeveel hoogte je wint per stap van het schuine vlak af, en dus hoe ver een plank of een lijst van de kniewand vandaan moet voordat je er rechtop bij kunt.

Ophangen aan een schuin vlak werkt anders dan aan een rechte wand. Een plat werk hangt aan zijn bovenrand en kantelt met zijn onderrand van het dak af, waardoor de haak zowel naar beneden als naar buiten wordt belast.

Twee ophangpunten met een viltblokje of een afstandhouder onder de onderrand lossen dat op, want dan ligt het werk tegen het vlak in plaats van eraan te hangen. Rustiger nog is een smalle plank met een opstaande rand die de lijn van het dak volgt: daar zet je de lijsten in en hoef je niets meer te boren als je wisselt.

Achter de beplating van een schuine kap zitten de sporen of dakspanten, meestal elke 60 tot 80 cm en haaks op de nok. Dat hout is het enige dat hier echt houdt, want een hollewandplug wordt op een schuin vlak deels op afschuiving belast in plaats van recht naar beneden.

Ideeën voor een schuine wand die standhouden, gaan bijna allemaal over de lijn volgen in plaats van hem negeren: een kleurvlak dat met de schuinte meeloopt, een lat op de knik, of licht dat langs het vlak strijkt. Over die vlakken zelf gaat een schuin plafond in de slaapkamer, en de eigenlijke compositie hoort op de rechte topgevel ertegenover.

Dakhelling	Hoogte die je wint per 50 cm van de kniewand af	Afstand tot 190 cm hoofdruimte, bij een kniewand van 100 cm	Wat er aan dat schuine vlak kan
35 graden	35 cm	ongeveer 130 cm	Een rij haken of een lat; alles dieper dan 10 cm steekt in je hoofdruimte
40 graden	42 cm	ongeveer 107 cm	Een smalle plank die de lijn van het dak volgt
45 graden	50 cm	90 cm	Een lijst op twee punten met afstandhouders onder de onderrand
50 graden	60 cm	ongeveer 76 cm	Een groter werk kan al, mits het tegen het vlak aan ligt en niet vrij hangt
55 graden	71 cm	ongeveer 63 cm	Bijna een rechte wand; hier gedraagt wanddecoratie zich weer normaal

Gouden muurdecoratie en wat goud met licht doet

Goud is geen kleur maar een oppervlak. Wat je ziet is het licht van de kamer dat terugkaatst met het blauw eruit gefilterd, en daarom ziet gouden muurdecoratie er in elke kamer anders uit dan in de winkel.

Dat verklaart de meest gehoorde teleurstelling: thuis blijft het dof. In een winkel staan spots van dichtbij op de wand gericht, thuis hangt het ding in een hoek waar alleen daglicht komt.

Hemellicht op het noorden ligt rond 6500 K bij bewolking en loopt op naar 9000 K bij een strakblauwe lucht. In dat licht zit weinig rood en geel om terug te kaatsen, en dan leest messing gewoon als bruin.

Eén lamp van 2700 K, schuin op het object gericht vanaf 60 tot 90 cm uit de wand, doet daar meer voor dan een duurdere afwerking. Boven 4000 K kantelt messing juist naar groengrijs.

De achtergrond doet de rest. Op een donkere wand als antraciet, inktblauw of olijfgroen leest goud als licht en tekent de vorm zich scherp af; op wit of licht beige zit het te dicht bij de wand in lichtheid en valt het weg zodra de zon eraf is. Welke wandkleur daarbij past, staat bij de muurkleur per kamer kiezen.

Voor ronde vormen geldt een eigen maat. Een ronde gouden wanddecoratie boven een dressoir houdt ongeveer de helft van de meubelbreedte aan, dus bij een kast van 180 cm is dat een schijf of spiegel van 80 tot 90 cm. Een set van drie cirkels werkt beter met ongelijke maten, bijvoorbeeld 30, 40 en 50 cm, dan met drie gelijke. Losse gouden objecten op een plank vragen dezelfde afweging, en die staat bij gouden beeldjes en objecten.

Afwerking	Hoe het licht zich gedraagt	Wat het nodig heeft	Waar het misgaat
Gepolijst, spiegelend goud	Kaatst als een spiegel terug: één felle lichtvlek die met je meebeweegt door de kamer	Een lichtbron schuin erop, nooit recht ervoor	In een hoek zonder lamp blijft het bruin en vlak
Geborsteld messing	Verstrooit het licht in de richting van de borstel, dus een zachte streep in plaats van een vlek	Weinig; het houdt zich ook in enkel daglicht	Onbehandeld messing loopt binnen een jaar donker aan en houdt vingerafdrukken vast
Vergulde of bladgouden lijst	Het onregelmatige oppervlak vangt strijklicht en glinstert in stukjes	Licht van opzij, bijvoorbeeld een wandlamp met zijn hart op 160 cm	Recht van voren aangelicht wordt het vlak en dof geel
Mat goudkleurig gelakt staal	Reflecteert nauwelijks en leest daardoor als gele verf	Contrast met de wandkleur, want de glans doet het werk niet	Naast echt messing valt het door de mand: het mist de diepte in de reflectie
Roségoud en koper	Meer rood dan geel, dus het gedraagt zich als een warme kleur en niet als een spiegel	Warme buren: cognac, terracotta, olijfgroen	Naast koel grijs en ijsblauw wordt het rood eruit getrokken en leest het paarsig
Goud op een donkere wand	Groot verschil in lichtheid, dus de vorm tekent zich scherp af	Een matte wand eronder, anders concurreren twee glanzen	Bij weinig licht wordt de hele wand één donker vlak met een streepje erin
Goud op wit of licht beige	Klein verschil in lichtheid, dus het smelt samen met de wand	Een lichtpunt erop, of een donker vlak achter het object geschilderd	In de winkel ziet het er op wit altijd beter uit dan het thuis gaat doen

Ronde, staande en liggende vormen

In een huis is bijna alles rechthoekig: kozijnen, deuren, kastfronten, de plint, de wand zelf. Een vorm die daar niet in meedoet valt daarom op zonder dat hij groot of fel hoeft te zijn.

De cirkel is de duidelijkste uitzondering. Hij heeft geen richting en vecht dus niet met de lijnen om zich heen, en juist daarom werkt hij goed op de plekken waar veel randen samenkomen: boven een dressoir, tussen twee deuren, aan het eind van een gang.

Staande en liggende formaten doen het omgekeerde: die versterken een richting die er al is. Een staand werk trekt het oog omhoog en maakt een kamer met een plafond van 250 cm hoger, een liggend werk volgt de lijn van het meubel en maakt de wand breder.

Kies de vorm dus naar wat de plek nodig heeft. Een gang van 110 cm breed heeft niets aan nog meer breedte, boven een bank van 210 cm juist wel.

Een onregelmatig gevormd object is de uitzondering op de hele rij. Dat vraagt ruimte om zich heen en verdraagt geen buren, want in een groep wordt het rommel. Welke ongewone vormen er zoal bestaan, staat bij iets origineels aan de muur.

Vorm	Waar hij tot zijn recht komt	Maat om mee te beginnen	Wat hij met de wand doet
Cirkel	Boven een dressoir, tussen twee kozijnen, aan het eind van een gang	Diameter ongeveer de helft van de meubelbreedte: 80 tot 90 cm boven een kast van 180 cm	Heeft geen richting en houdt het daarom rustig tussen alle rechte lijnen
Staand rechthoekig	In een smalle gang, tussen twee deuren, naast een hoge kast	40 tot 60 cm breed en 1,4 tot 1,6 keer zo hoog	Trekt het oog omhoog en maakt een laag plafond minder laag
Liggend rechthoekig	Boven een bank, boven een bed, op een lange muur	140 tot 160 cm breed boven een bank van 210 cm	Volgt de lijn van het meubel en maakt de wand breder
Vierkant, in een raster	Op een verder lege wand en boven een eettafel	40 of 50 cm per stuk, met 6 cm ertussen	Leest als één vlak en is de rustigste groep die er bestaat
Drieluik of reeks van gelijke delen	Op een lange muur en in een trapgat	Drie delen van 40 cm met 6 cm ertussen is 132 cm totaal	Herhaling maakt van losse delen één beeld
Onregelmatig object met reliëf	Op een verder lege wand, nooit in een groep	Minstens 60 cm in de langste maat	Vraagt ruimte om zich heen en trekt alle aandacht naar zich toe

Wat licht met wanddecoratie doet

Wanddecoratie bestaat bij de gratie van het licht dat erop valt, en de hoek waaronder dat gebeurt bepaalt wat je ziet. Licht recht van voren maakt alles vlak, licht dat langs het vlak strijkt maakt elke structuur zichtbaar.

Voor reliëf, textiel en een doek met dikke verf wil je dus strijklicht. Voor een foto of een print achter glas juist niet, want dan zie je de lamp terug in het glas.

Een spot die een wand aanlicht hangt op 60 tot 90 cm uit die wand, met 70 cm als vertrekpunt. Dichterbij krijg je een felle boog boven aan het stucwerk, verder weg blijft het onderste deel van de wand donker.

Onderling zet je die spots op 100 tot 150 cm, afhankelijk van de stralingshoek van de lamp. Een wandlamp die zelf ook decoratie is hangt met zijn hart op 160 cm, en dat is ooghoogte, dus in een open model kijk je op die hoogte recht in de bron.

Kies voor kunst, hout en messing een lamp van 2700 K en let op de kleurweergave: onder Ra 90 verschuiven rood en huidtinten zichtbaar. Welke lamp op welke plek hoort, staat bij verlichting kiezen per plek.

Het spiegelbeeld in glas is het probleem dat de meeste mensen pas na het ophangen zien. Hangt een lijst recht tegenover een raam, dan kijk je overdag naar dat raam en niet naar het werk; ontspiegeld glas helpt, en een halve meter opzij schuiven meestal ook.

Van losse dingen naar één wand

Een verzameling wordt pas een wand als er iets in terugkomt. Dat kan de lijstkleur zijn, de breedte van het passe-partout, het materiaal of het kleurbereik van de beelden, maar één van die dingen moet in alles zitten.

De tussenruimte is de tweede helft van dat verhaal. Houd 6 cm aan tussen de lijsten, met 5 tot 8 cm als marge, want gelijke ruimte laat de groep als één vlak lezen en boven 10 cm valt hij uiteen in losse lijstjes.

Leg de hele groep eerst op de vloer, binnen een rechthoek die je met tape hebt afgeplakt in de maat die je op de wand wilt. Schuiven op de grond kost niets en een gat in de wand wel.

Hang daarna eerst het grootste of het middelste werk, op de hartlijn. De rest schikt zich daaromheen, want dat is de enige lijn die je tijdens het ophangen nog kunt aanhouden zonder alles opnieuw te meten.

Een onregelmatige groep leest rustiger met een oneven aantal en met een strakke buitenrand: een denkbeeldige rechthoek waar alles binnen blijft. Werk je liever met een klok als middelpunt, dan vind je de maten daarvoor bij een grote wandklok kiezen. Hoe de wand zich verhoudt tot de rest van de kamer, staat bij de woonkamer stylen.

Maatwijzer

De hoogtes en maten die in een huis kloppen: bar, eettafel, tv, schilderij, wandlamp, kapstok en gordijnrails, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Onderdeel Alle Zitten Eten en bar Aan de muur Licht Keuken Trap, hal en deur Slapen Raam en gordijn Werken Badkamer

Onderdeel	Wat	Maat	Marge die werkt	Waar het van afhangt
Zitten	Bank, zithoogte	44 cm	40 tot 48 cm	Meet tot de ingezakte zitting, niet tot het bolle kussen. Hoger kom je makkelijker op en af, lager zit je meer achterover.
Zitten	Bank, zitdiepte	60 cm	55 tot 65 cm	Boven 70 cm hangen je voeten vrij en zit je gedwongen onderuit. Loungebanken gaan tot 100 cm en zijn bedoeld om op te liggen.
Zitten	Bank, totale hoogte met rugleuning	80 cm	75 tot 90 cm	Staat de bank voor een raam, dan blijft hij onder de vensterbank als hij niet hoger is dan 80 cm.
Zitten	Fauteuil, zithoogte	45 cm	42 tot 48 cm	Een paar centimeter hoger dan de bank scheelt bij het opstaan. Een lage lounge-fauteuil zakt naar 38 cm.
Zitten	Salontafel, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Vuistregel: gelijk aan of net onder de zithoogte van de bank. Dan zet je je kopje neer zonder voorover te buigen.
Zitten	Salontafel, afstand tot de bank	40 cm	35 tot 45 cm	Minder en je knieën stoten tegen de rand, meer en je moet opstaan om je glas te pakken.
Zitten	Bijzettafel naast de bank, hoogte	60 cm	55 tot 65 cm	Gelijk met de armleuning, dan pak je je glas zonder te kijken.
Zitten	Poef of voetenbank, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Iets lager dan de zitting waar je op zit, anders drukt de rand in je kuiten.
Zitten	Doorloop tussen bank en meubel	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm loop je er met een volle wasmand langs. 60 cm is te krap om elkaar te passeren.
Zitten	Tv-meubel, hoogte	45 cm	40 tot 55 cm	Hierop komt het midden van een 55 inch scherm op ongeveer 80 cm. Wil je het midden op ooghoogte, dan hang je de tv aan de wand.
Eten en bar	Barblad, hoogte	105 cm	100 tot 110 cm	De barkruk moet 25 tot 30 cm lager zijn dan het blad.
Eten en bar	Barblad, diepte	40 cm	30 tot 60 cm	40 cm is een bord plus een glas. Wil je er ook snijden of een laptop neerzetten, dan 60 cm.
Eten en bar	Barblad, overstek voor je knieën	25 cm	20 tot 30 cm	Zonder overstek zitten je knieën tegen het kastje. Boven 30 cm moet het blad onderstut worden, anders kantelt het als iemand erop leunt.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij een blad van 105 cm	78 cm	75 tot 82 cm	Het verschil tussen zitting en blad blijft 25 tot 30 cm, want daar passen je bovenbenen.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij aanrechthoogte (90 cm)	63 cm	60 tot 67 cm	Hetzelfde verschil van 25 tot 30 cm. Een gewone barkruk van 78 cm is hier te hoog en je zit met je knieën omhoog.
Eten en bar	Bar, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Met 60 cm stoot je je elleboog niet tegen je buurman. Onder 55 cm zit je schouder aan schouder.
Eten en bar	Eettafel, hoogte blad	75 cm	72 tot 78 cm	Vaste maat in de meubelbranche, geen norm. Een dik hardstenen of houten blad telt mee, dus meet de bovenkant.
Eten en bar	Eettafel, vrije hoogte onder het blad	68 cm	65 tot 72 cm	Hier zitten je bovenbenen. Een dikke tafelrand, een schuiflade of een dwarsbalk eet die ruimte op.
Eten en bar	Eetstoel, zithoogte	45 cm	44 tot 47 cm	Het verschil met het tafelblad moet 28 tot 32 cm zijn. Bij een tafel van 78 cm hoort dus een stoel van 46 tot 48 cm.
Eten en bar	Eettafel, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Een placemat is 45 cm breed, de rest is ruimte voor je ellebogen en je glas. Aan de kopse kant reken je een extra plek van 60 cm.
Eten en bar	Eettafel, diepte	90 cm	80 tot 100 cm	Bij 80 cm raken de borden tegenover elkaar bijna. Bij 90 cm past er een schaal of een kaars in het midden.
Eten en bar	Ronde eettafel, diameter	120 cm voor 4 personen	110 tot 150 cm	Reken 60 cm omtrek per persoon en houd het midden vrij voor de schalen. Vanaf 140 cm zitten er zes mensen omheen.
Eten en bar	Ruimte achter een eetstoel	100 cm	75 tot 110 cm	75 cm om de stoel achteruit te schuiven en op te staan, 100 cm om er ook achterlangs te lopen met een schaal.
Aan de muur	Schilderij, hartlijn boven de vloer	145 cm	140 tot 155 cm	Vuistregel, geen norm: het midden van het werk op ooghoogte van iemand die staat. Hang alles in de kamer op dezelfde hartlijn, dan loopt de wand rustig.
Aan de muur	Schilderij boven een bank, onderrand	25 cm boven de rugleuning	20 tot 30 cm	Lager en het lijkt of het werk op de bank leunt. Door de bank schuift de hartlijn omhoog naar 150 tot 165 cm, en dat mag hier.
Aan de muur	Schilderij boven een dressoir, onderrand	25 cm boven het blad	20 tot 30 cm	Genoeg om er een lamp of een vaas voor te zetten zonder dat die de lijst raakt.
Aan de muur	Wandcollage, ruimte tussen de lijsten	6 cm	5 tot 8 cm	Gelijke tussenruimte laat de groep als een vlak lezen. Boven 10 cm valt de groep uiteen in losse lijstjes.
Aan de muur	Schilderij in een trapgat, hartlijn	145 cm boven de neus van de trede	140 tot 150 cm	Meet loodrecht boven de voorkant van de trede waar je staat. Dan loopt de rij lijsten mee met de trap in plaats van scheef te lijken.
Aan de muur	Spiegel in de hal, hartlijn	155 cm	150 tot 165 cm	De bovenkant moet boven het hoofd van de langste huisgenoot uitkomen, anders ziet die zijn kruin niet.
Aan de muur	Spiegel boven de wastafel, onderkant	20 cm boven het blad	15 tot 25 cm	Ruimte voor de kraan en een zeeppompje. Bij 20 cm kijk je nog recht in je gezicht in plaats van tegen je hals.
Aan de muur	Wandklok, hartlijn	180 cm	170 tot 200 cm	Boven ooghoogte en boven de meubels, zodat je hem van de andere kant van de kamer ziet en er niemand voor staat.
Aan de muur	Tv, midden van het scherm	105 cm	100 tot 115 cm	Op ooghoogte als je op de bank zit: bij een zitting van 44 cm zit je oog op ongeveer 115 cm. Boven een schouw kijk je omhoog en dat voel je na een film in je nek.
Aan de muur	Tv, kijkafstand	2 keer de schermdiagonaal	1,5 tot 2,5 keer	Een 55 inch scherm is 140 cm diagonaal, dus 2 tot 3,5 m. Bij 4K mag je dichterbij zitten omdat je de pixels niet meer ziet.
Aan de muur	Stopcontact, hart boven de vloer	30 cm	25 tot 35 cm	Gewoonte, geen norm: NEN 1010 schrijft geen hoogte voor, alleen de zones in de badkamer. Achter een dressoir zet je hem net zo goed op 15 cm, boven een werkblad juist hoog.
Aan de muur	Schakelaar, hart boven de vloer	105 cm	90 tot 110 cm	Ook een gewoonte. 105 cm is de oude Nederlandse standaard: je vindt hem in het donker met je hand op heuphoogte. Voor kinderen en vanuit een rolstoel werkt 90 tot 100 cm beter.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, onderkant	80 cm boven het blad	75 tot 90 cm	Laag genoeg om het blad te verlichten, hoog genoeg om iemand tegenover je aan te kijken. Bij een plafond boven 280 cm mag hij iets hoger.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, breedte	30 cm binnen de rand van het blad	30 tot 40 cm binnen de rand	Anders stoot je je hoofd als je langs de tafel loopt of een stoel aanschuift.
Licht	Hanglamp boven een kookeiland, onderkant	75 cm boven het blad	70 tot 85 cm	Boven een blad van 90 cm kom je dan op 165 cm, ongeveer ooghoogte. Kies dus een kap die de lamp van onderaf afschermt. Bij twee of drie lampen reken je 70 tot 90 cm hart op hart.
Licht	Hanglamp in de hal of boven de trap, onderkant	210 cm boven de vloer	200 tot 230 cm	Vrije doorloop, niemand stoot zijn hoofd. Boven een trap meet je vanaf de hoogste trede die onder de lamp ligt.
Licht	Wandlamp, hart	160 cm	150 tot 170 cm	Ooghoogte. Schijnt de lamp opzij of omhoog, dan mag hij lager hangen. In een open lamp op ooghoogte kijk je recht in de bron.
Licht	Leeslamp naast een stoel, onderkant van de kap	110 cm	100 tot 125 cm	Net boven je schouder als je zit, dan valt het licht op de pagina en niet in je ogen.
Licht	Vloerlamp naast de bank, onderkant van de kap	140 cm	130 tot 150 cm	Je hoofd zit op de bank op ongeveer 130 cm. Blijft de kap daarboven, dan kijk je niet in het lampje.
Licht	Bedlamp aan de wand, hart	65 cm boven de matras	55 tot 75 cm	Op zithoogte in bed, zodat het licht op je boek valt. Meet vanaf de matras en niet vanaf de vloer, want een boxspring scheelt 20 cm.
Licht	Spiegellamp badkamer, twee lampen naast de spiegel	160 cm hart	155 tot 170 cm	Licht van de zijkant geeft geen schaduw onder je ogen en je kin. Een enkele lamp boven de spiegel doet dat wel.
Licht	Inbouwspot, afstand tot de wand	70 cm	60 tot 90 cm	Dichterbij krijg je een felle boog op het stucwerk, verder weg blijft de wand donker. Onderling 100 tot 150 cm, afhankelijk van de stralingshoek.
Licht	Buitenlamp naast de voordeur, hart	190 cm	170 tot 210 cm	Boven je hoofd, zodat je niet in de lamp kijkt terwijl je het slot zoekt. Op ooghoogte ben je juist blind.
Keuken	Aanrecht, hoogte bovenkant blad	90 cm	85 tot 95 cm	De Nederlandse standaard: onderkast, verstelbare poten en een blad van 3 tot 4 cm samen. Vuistregel: ellebooghoogte min 10 tot 15 cm, dus ben je langer dan 1,85 m, draai de poten dan uit.
Keuken	Werkblad, diepte	60 cm	57 tot 65 cm	Kookplaten en spoelbakken zijn op 60 cm gemaakt. Een diep blad van 70 cm geeft ruimte achter de kookplaat, maar je reikt verder naar de bovenkastjes.
Keuken	Bovenkastjes, onderkant boven het werkblad	55 cm	50 tot 60 cm	Onder 50 cm past je keukenmachine er niet onder en sta je met je hoofd tegen de deur. Boven 60 cm kom je niet bij het bovenste schap.
Keuken	Bovenkastjes, diepte	35 cm	32 tot 40 cm	Ondieper dan het werkblad, zodat je er niet tegenaan stoot als je over het blad buigt om te snijden.
Keuken	Afzuigkap boven een gaskookplaat, onderkant	70 cm	65 tot 75 cm	De vlam en de hete lucht moeten weg kunnen: onder 65 cm boven de pannendrager wordt het vetfilter te heet. Houd altijd de minimummaat uit de handleiding aan, dat is een eis van de fabrikant.
Keuken	Afzuigkap boven inductie, onderkant	60 cm	55 tot 65 cm	Geen vlam, dus hij mag lager, en lager hangen vangt meer damp. Ook hier is de handleiding leidend, want die maat hoort bij het apparaat.
Keuken	Kookeiland, loopruimte rondom	120 cm	100 tot 150 cm	Bij 100 cm kun je de vaatwasser openen en er nog langs. Bij 120 cm passeren twee mensen elkaar terwijl er een lade open staat.
Keuken	Twee keukenrijen tegenover elkaar, afstand	120 cm	110 tot 140 cm	Een ovendeur en een lade die tegenover elkaar open staan hebben allebei ongeveer 60 cm nodig.
Keuken	Oven op werkhoogte, bodem van de ovenruimte	90 cm	80 tot 100 cm	Je tilt een hete bakplaat er recht uit in plaats van gebogen. Boven 100 cm til je een schaal boven je middel en zie je niet meer wat erin staat.
Keuken	Vaatwasser, nismaat	60 cm breed, 82 cm hoog	60 tot 60,5 cm breed	Een onderbouwmodel schuift onder een blad van 90 cm. Een vrijstaand model heeft zijn eigen bovenblad en is ongeveer 85 cm hoog.
Keuken	Inbouwkoelkast, nishoogte	88, 122 of 178 cm	vaste maten per model	De kast volgt de nismaat, dus meet de nis en niet het apparaat. Achter en boven het apparaat moet ventilatieruimte vrij blijven.
Keuken	Stopcontact boven het werkblad, hart	115 cm	110 tot 120 cm	Dat is 20 tot 30 cm boven het blad, dus vrij van spetters en niet weggewerkt achter de waterkoker. Houd minstens 30 cm afstand tot de spoelbak.
Keuken	Keukenplint, hoogte	10 cm	10 tot 15 cm	De poten zijn verstelbaar en met de plint stel je de aanrechthoogte fijn in. De plint staat 5 cm terug, zodat je met je tenen onder het kastje kunt.
Trap, hal en deur	Trapleuning, hoogte	90 cm	80 tot 100 cm (norm)	Norm: het Bouwbesluit, sinds 2024 het Besluit bouwwerken leefomgeving, eist een leuning tussen 80 en 100 cm, gemeten vanaf de voorkant van de trede. Een leuning is verplicht als je over de trap meer dan 1 m stijgt.
Trap, hal en deur	Optrede, hoogte van een trede	maximaal 18,8 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw tot 22 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl, voor een woning. Oude trappen zijn vaak 20 tot 21 cm en dat mag blijven zolang je de trap niet vernieuwt.
Trap, hal en deur	Aantrede, diepte van een trede	minimaal 22 cm bij nieuwbouw	22 cm is de ondergrens (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Bij een draaiende trap geldt die maat op de looplijn, dus in de punt van een kwartdraai mag de trede smaller zijn.
Trap, hal en deur	Trap, vuistregel voor comfortabel lopen	2 x optrede + aantrede = 60 cm	58 tot 64 cm	Geen norm maar een oude vuistregel. 17 op en 26 aan loopt rustig (60), 20 op en 22 aan is een gewone Nederlandse trap (62). Daarbuiten struikel je op de maat.
Trap, hal en deur	Trap, vrije breedte	80 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 70 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Onder 80 cm krijg je een matras of een bank niet naar boven.
Trap, hal en deur	Trap, vrije hoogte erboven	230 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 190 cm (norm)	Norm, gemeten loodrecht boven de voorkant van de trede. Bij een dichtgezette zoldertrap is dit de maat waar je tegen de balk loopt.
Trap, hal en deur	Vloerafscheiding langs een trapgat of vide	100 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 90 cm (norm)	Norm: verplicht zodra het verval meer dan 1 m is. Openingen mogen niet groter zijn dan 10 cm en tussen 20 en 70 cm boven de vloer mag er niets zijn waar een kind op kan klimmen.
Trap, hal en deur	Binnendeur, dagmaat van het kozijn	83 x 201,5 cm	78, 83, 88 of 93 cm breed; 201,5, 211,5 of 231,5 cm hoog	Industriestandaard, geen norm. Na montage houd je ongeveer 3 cm minder vrije doorgang over, dus voor een rolstoel of rollator kies je een blad van 93 cm.
Trap, hal en deur	Deurkruk, hoogte	100 cm	95 tot 105 cm	Gewoonte: het slot zit in een standaardkozijn op die hoogte. Verplaatsen kan alleen als je het slotgat in het blad meeverhuist.
Trap, hal en deur	Kapstok, hoogte van de haken	170 cm	160 tot 180 cm	Een lange jas hangt ongeveer 100 cm af, dus op 170 cm blijft hij vrij van de vloer. Een kinderkapstok komt op 110 tot 120 cm.
Trap, hal en deur	Hal, vrije loopruimte	100 cm	90 tot 120 cm	Onder 90 cm kun je niet met twee mensen langs elkaar en past er geen kinderwagen naast de kapstok.
Trap, hal en deur	Drempel, hoogte	maximaal 2 cm	0 tot 2 cm	Boven 2 cm struikel je eroverheen en kom je er met een rollator of rolstoel niet zonder helling over. Een schuine aanloop haalt de rand eraf.
Slapen	Bed, bovenkant matras	55 cm	45 tot 65 cm	Zit je op de rand met je voeten plat op de vloer en je knieën in een hoek van 90 graden, dan is de hoogte goed. Een boxspring komt vaak op 60 tot 65 cm, een laag frame op 45.
Slapen	Matras, standaardmaten	140 x 200 cm	80, 90, 120, 140, 160 of 180 cm breed; 200 of 210 cm lang	Ben je langer dan 1,90 m, neem dan 210 cm. Twee losse matrassen van 90 x 210 vullen samen een bed van 180 x 210.
Slapen	Nachtkast, hoogte bovenblad	60 cm	55 tot 70 cm	Gelijk met of iets boven de matras, dan zet je liggend je glas neer zonder te kijken. Bij een boxspring van 65 cm hoort dus een hoge nachtkast.
Slapen	Loopruimte naast het bed	70 cm	60 tot 90 cm	60 cm is genoeg om langs te lopen, 70 cm om het bed op te maken zonder tegen de kast te stoten.
Slapen	Kledingroede voor lange kleding	160 cm	150 tot 170 cm	Een jas of lange jurk hangt 120 tot 140 cm af, dus eronder blijft nog ruimte voor een lade of een schoenenbak.
Slapen	Kledingroede voor korte kleding	100 cm	95 tot 110 cm	Hemden en dubbelgevouwen broeken hangen 70 tot 90 cm af. Met twee roedes boven elkaar, op 100 en 195 cm, verdubbel je de hangruimte.
Slapen	Kast, diepte voor hangende kleding	60 cm	55 tot 65 cm	Een hanger is 45 cm breed en met 60 cm diepte sluit de deur zonder dat de mouwen klem zitten. Is de kast ondieper dan 55 cm, zet de roede dan in de lengte.
Slapen	Kast, legborddiepte voor truien en broeken	40 cm	35 tot 45 cm	Een opgevouwen trui is ongeveer 30 cm breed. Met 40 cm valt de stapel niet naar voren als je de deur opent.
Slapen	Kast, hoogste bruikbare schap	200 cm	190 tot 210 cm	Verder reik je niet zonder trapje. Wat boven 210 cm staat, is opslag voor koffers die je twee keer per jaar pakt.
Slapen	Hoogslaper, vrije hoogte boven de matras	100 cm	90 tot 110 cm	Genoeg om rechtop in bed te zitten. Meet van de bovenkant van de matras tot het plafond, niet tot de bodem van het bed.
Raam en gordijn	Gordijnrails, hoogte boven het kozijn	12 cm	10 tot 15 cm	Boven het kozijn laat het raam groter lijken en houdt de rail het gordijn uit het glas. Zit het plafond dichtbij, monteer de rail dan 5 tot 10 cm onder het plafond of direct tegen het plafond.
Raam en gordijn	Gordijnrails, uitloop naast het kozijn	20 cm per zijde	15 tot 25 cm	Daar staat het opzij geschoven gordijn geparkeerd, zodat het niet voor het glas blijft hangen en je het daglicht niet inlevert.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vloer	1 cm boven de vloer	0 tot 2 cm	Net vrij van de vloer: het sleept niet en hangt toch recht. Wil je het gordijn op de vloer laten vallen, maak het dan 5 tot 10 cm langer dan de maat tot de vloer.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vensterbank	2 cm boven de bank	1 tot 3 cm	Vrij van de bank, zodat het gordijn niet omkrult op de plank en de warmte van de radiator eronder langs kan.
Raam en gordijn	Gordijn, stofbreedte	2 keer de railbreedte	1,5 tot 2,5 keer	Bij 1,5 keer hangt de stof vlak, bij 2,5 keer krijg je volle plooien. Een wave-rail vraagt 2 tot 2,5 keer, anders staat de golf niet.
Raam en gordijn	Rolgordijn of plissé in de dag, speling	0,5 cm per zijde	0,3 tot 1 cm	Meet de dagmaat op drie hoogtes en neem de kleinste maat, want een kozijn staat zelden haaks.
Raam en gordijn	Vitrage, afstand tot het glas	5 cm	3 tot 10 cm	Tegen koud glas wordt de stof vochtig en krijg je vlekken. Verder naar binnen botst hij op de vensterbank of de raamkruk.
Raam en gordijn	Vensterbank binnen, diepte	20 cm	15 tot 30 cm	Volgt de dikte van de muur plus een overstek van 2 tot 3 cm. Vanaf 20 cm staat een plant er stabiel op.
Raam en gordijn	Vensterbank buiten, overstek	4 cm	3 tot 5 cm	Met een waterhol aan de onderkant. Zonder dat overstek loopt regenwater terug over de gevel en krijg je vuilstrepen onder het raam.
Raam en gordijn	Radiator onder het raam, onderkant	12 cm boven de vloer	10 tot 15 cm	Er moet lucht onderlangs kunnen, daar begint de convectie. Houd ook 3 tot 5 cm tussen radiator en wand en 10 cm vrij onder de vensterbank.
Werken	Bureau, hoogte blad zittend	74 cm	72 tot 76 cm	Je onderarmen liggen horizontaal op het blad en je schouders blijven laag. Kun je het blad niet verstellen, zet dan de stoel hoger en je voeten op een steun.
Werken	Zit-stabureau, stahoogte	105 cm	95 tot 120 cm	Ellebooghoogte staand. Vuistregel: je lichaamslengte min 75 cm, dus bij 1,80 m kom je op 105 cm.
Werken	Bureaustoel, zithoogte	45 cm	40 tot 52 cm	Voeten plat op de vloer, knieën iets lager dan je heupen. De gasveer van een bureaustoel dekt dat bereik zelf.
Werken	Vrije hoogte onder het bureaublad	68 cm	65 tot 72 cm	Je bovenbenen moeten eronder passen, ook met een lade of een kabelgoot. Houd daarnaast 60 cm breed en 60 cm diep beenruimte vrij.
Werken	Bureaublad, diepte	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm staat het scherm op armlengte, 50 tot 80 cm van je ogen, en ligt je toetsenbord er nog voor.
Werken	Beeldscherm, bovenrand	op ooghoogte of iets lager	110 tot 125 cm boven de vloer	Je kijkt dan licht naar beneden en dat is de rustpositie van je ogen. Een laptop op het blad zit ongeveer 20 cm te laag, dus zet hem op een standaard met een los toetsenbord.
Werken	Toetsenbord, afstand tot de bladrand	10 cm	8 tot 15 cm	Daar rusten je handpalmen. Zonder die strook hangen je armen in de lucht en trekt het in je schouders.
Werken	Wandplank boven het bureau, onderkant	45 cm boven het blad	40 tot 60 cm	Een A4-ordner is 32 cm hoog, dus die past er nog onder, en je stoot je hoofd niet als je opstaat.
Werken	Boekenschap, diepte	25 cm	20 tot 30 cm	Een pocket is 12 cm diep, een gebonden boek 16 tot 20 cm. Bij 25 cm staan ze allemaal binnen de rand.
Werken	Boekenschap, overspanning zonder steun	80 cm	70 tot 90 cm	Boeken wegen al snel 25 kg per meter schap. Bij 18 mm plaatmateriaal blijf je onder 80 cm, anders zakt het schap zichtbaar door.
Keuken	Schap voor borden, diepte	32 cm	30 tot 35 cm	Een plat bord is 26 tot 28 cm in doorsnee. Met 32 cm houd je een vinger ruimte om de stapel te pakken zonder te schuiven.
Badkamer	Wastafel, bovenkant	85 cm	80 tot 95 cm	Vuistregel: heuphoogte, dan buig je niet voorover om je handen te wassen. Gebruiken kinderen de wastafel, dan is 80 cm prettiger.
Badkamer	Opzetkom, hoogte van het meubel	75 cm	70 tot 80 cm	Tel de kom van 10 tot 15 cm erbij op, dan komt de bovenrand op 85 tot 95 cm. Vergeet die optelsom en je wast je handen op keukenhoogte.
Badkamer	Handdoekhaak naast de wastafel	140 cm	120 tot 160 cm	Binnen handbereik met natte handen, dus naast de wastafel en niet aan de andere kant van de ruimte.
Badkamer	Handdoekradiator, onderkant	20 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Daar zitten de aansluitingen en je kunt eronder dweilen. Hang de bovenkant niet hoger dan 180 cm, anders kom je niet bij de handdoek. Een smalle handdoekradiator geeft weinig vermogen, dus reken hem niet als enige verwarming.
Badkamer	Douchekraan, hart	100 cm	95 tot 110 cm	Heuphoogte, zodat je de kraan kunt bedienen zonder onder de koude straal te gaan staan.
Badkamer	Badkraan, hart	65 cm	60 tot 75 cm	Ongeveer 20 cm boven de badrand, dan kun je bijmengen terwijl je in bad zit.
Badkamer	Regendouchekop	210 cm	200 tot 225 cm	Minstens 20 cm boven het hoofd van de langste gebruiker, want je staat er recht onder. Bij een schuin dak meet je op het punt waar je echt staat.
Badkamer	Handdouche aan een glijstang, bovenste stand	190 cm	180 tot 200 cm	De stang is 60 tot 90 cm lang, dus de onderste stand komt rond 110 cm. Daarmee spoel je het bad, een kind of de hond af.
Badkamer	Toilet, zithoogte	40 cm	38 tot 48 cm	Standaard is 40 cm. Een verhoogd toilet van 45 tot 48 cm zit op stoelhoogte en daar sta je makkelijker van op. Bij een hangend toilet bepaal je de hoogte zelf met het inbouwframe.
Badkamer	Toilet, vrije ruimte voor de pot	60 cm	55 tot 70 cm	Daar staan je knieën en voeten. Zijwaarts wil je 80 cm breedte, anders zit je met je schouder tegen de muur.
Badkamer	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 75 cm hoog; 20 tot 30 cm voor de voorkant van de pot	Zittend pak je de rol zo zonder te draaien. Hang je hem naast of achter je, dan verdraai je je rug elke keer.
Badkamer	Fonteintje in het toilet, bovenkant	85 cm	80 tot 90 cm	Dezelfde hoogte als een wastafel. Let op de draairichting van de deur, want een fonteintje van 40 cm breed vraagt een vrije hoek.
Badkamer	Stopcontact in de badkamer	buiten 60 cm van bad of douche	norm, geen gewoonte	NEN 1010 verdeelt de badkamer in zones: binnen 60 cm van de rand van een bad of douche mag geen wandcontactdoos. Alle wandcontactdozen moeten achter een aardlekschakelaar van 30 mA.

Veelgestelde vragen