Een plafond latexen: de ondergrond, de verf en de natte rand

Welke verf er op een plafond hoort

Latex is in Nederland de gewone naam voor watergedragen muurverf. Er zit meestal geen natuurrubber in, maar een dispersie van kunststofbolletjes in water die bij het drogen samenvloeien tot een dichte film.

Voor het plafond bestaat daar een eigen variant van, plafondverf, en die is anders ingesteld dan de latex voor de wand. Wat een plafond verder met de hoogte, het licht en de afwerking van een kamer doet, staat in de reeks over het plafond in huis.

Het verschil zit in drie eigenschappen. Plafondverf is dikker en blijft aan de roller hangen in plaats van te druipen, hij blijft langer nat zodat een baan in de vorige kan overlopen, en hij droogt diepmat op.

Die glans doet op een plafond het meeste werk. Licht valt bijna altijd scherend langs een plafond, van een raam of van een lamp vlak eronder, en een laag met glans spiegelt dat licht terug in elke rolbaan en elke bolling.

De norm NEN-EN 13300 deelt muurverf in naar glans, dekkracht en natte schrobvastheid. Diepmat betekent daar een glans onder 5 bij een meethoek van 85 graden, en de schrobvastheid loopt van klasse 1, de sterkste, tot klasse 5.

Op een plafond in een droge kamer is klasse 3 genoeg, want daar wast niemand. In een keuken of badkamer, waar je vet of schimmel moet kunnen wegnemen, kies je klasse 1 of 2 en neem je een iets hogere glans op de koop toe.

Verf of voorbehandeling	Waar het op het plafond thuishoort	Waarom juist die
Plafondverf, diepmat	Woonkamer, slaapkamer en hal, op glad stucwerk, gipsplaat en spuitwerk	Een glans onder 5 bij 85 graden verbergt rolbanen en kleine bollingen, en de verf spat en druipt weinig boven je hoofd
Muurlatex, mat, schrobvast klasse 1 of 2	Keukenplafond boven het fornuis of het kookeiland	Vet en kookdamp moet je eraf kunnen wassen zonder de verflaag mee te nemen
Badkamerverf met schimmelwerende toevoeging	Badkamer, doucheruimte en een toilet zonder raam	Houdt schimmel op condens langer tegen, maar lost een tekort aan ventilatie niet op
Zijdeglans latex	Op een plafond eigenlijk nergens	Elke aanzet en elke oneffenheid geeft in scherend licht een glimmende lijn
Voorstrijkmiddel	Kale gipsplaat, vers stucwerk en plekken met vuller	Maakt de zuiging over het hele vlak gelijk, zodat de latex niet vlekkerig wegtrekt
Fixeermiddel	Krijtend plafond of spuitwerk dat onder water zacht wordt	Bindt een poederende laag, zodat de latex er bij het krimpen niet aan kan trekken
Isolerende grondverf	Watervlek, nicotine, roet of viltstift	Houdt kleurstoffen die in water oplossen onder de latex vast
Kalkverf	Oud kalkplafond dat je in de oorspronkelijke afwerking houdt	Hecht op kalk waar latex op poeder loslaat; het blijft daarna wel een kalkplafond

Wat de ondergrond aankan en hoe je dat test

Latex maakt een plafond niet vlakker en niet sterker. De droge laag is dunner dan een vel papier en hangt volledig aan wat eronder zit, dus de uitkomst ligt grotendeels vast voordat je de eerste emmer opent.

Test daarom op drie plekken: bij het raam, in het midden en in een hoek waar ooit een lamp of een kachel zat. Een plafond is zelden overal hetzelfde, en een oude reparatie zit meestal net op de plek die je overslaat.

De eerste test is de plakbandtest. Druk een strook tape van 10 cm stevig aan en trek hem met een ruk los: blijft hij schoon, dan zit de oude laag vast, en hangen er schilfers aan, dan laat hij los.

De tweede is de krijttest. Wrijf met een donkere doek of je vingertop over het plafond, en komt er wit poeder mee, dan krijt de oude laag en houdt latex daar niet op.

De derde is een natte spons die je dertig seconden tegen een onopvallend stuk drukt. Wordt de laag eronder zacht of kleurt de spons wit, dan zit er lijmverf of zacht spuitwerk, en het water uit de latex doet straks precies hetzelfde.

Blijkt het plafond te slecht om te verven, dan kom je uit bij stucwerk, een nieuwe plaat of een andere afwerking. Die mogelijkheden staan naast elkaar in het overzicht van wanden, plafonds en ramen.

Wat je aantreft	Hoe je het herkent	Wat er eerst moet gebeuren
Gaaf, eerder gelatext plafond	Tape blijft schoon, geen poeder aan je vinger	Afstoffen met een droge vloerwisser en latexen; één laag volstaat als de kleur gelijk blijft
Krijtend plafond met kalk of oude sausverf	Wit poeder aan de doek, een dofwitte laag die afgeeft	Afwassen met warm water tot de spons schoon blijft, laten drogen en fixeren
Lijmverf, vooral in huizen van voor ongeveer 1960	Onder de natte spons wordt de laag glibberig en veegt hij weg	Helemaal afwassen tot op het stucwerk, want latex over lijmverf komt in vellen los
Structuurspuitwerk dat hard blijft	Korrelig reliëf waar de natte spons niets mee doet	Afstoffen en latexen met een lange vacht; niet schuren en niet afsteken
Structuurspuitwerk dat zacht wordt	Korrels laten los onder de natte spons	Fixeren met een middel dat voor spuitwerk bedoeld is, anders rolt het spuitwerk mee
Vers sausklaar stucwerk	Donkere, vochtige plekken die nog lichter worden	Drogen tot er onder een vel plastic van 50 bij 50 cm na een etmaal geen condens meer staat, daarna voorstrijken
Nieuwe gipsplaat met gevoegde naden	Karton en voegstroken hebben een andere kleur	Naden en schroefgaten vlak schuren, stofvrij maken en het hele vlak voorstrijken
Oude lakverf of glanzende verf	Voelt glad en hard aan, een druppel water parelt erop	Ontvetten, licht opschuren en een hechtprimer aanbrengen
Vetfilm boven het fornuis	Glimmend of plakkerig, stof blijft eraan kleven	Ontvetten en naspoelen met schoon water, want latex trekt op vet samen tot kratertjes

Hoeveel plafondverf je koopt

Voor een plafond reken je met het oppervlak van de vloer eronder: lengte maal breedte. Een kamer van 4,5 bij 3,6 m heeft een plafond van 16,2 m², ongeacht hoe hoog het hangt.

Plafondverf haalt gemiddeld 11 m² per liter per laag. Dat is een natte laag van ongeveer 0,09 mm, en daarvan blijft na het drogen ruwweg een derde tot de helft over.

Voor die kamer is dat 1,5 liter per laag en 3,0 liter voor twee lagen. Een blik van 2,5 liter is dus net te weinig, en halverwege de tweede laag zonder verf staan is precies het moment waarop een aanzet ontstaat.

Rol je verder uit dan het rendement op het blik, dan haalt de verf de dekkrachtklasse niet waarvoor hij is getest. Je spaart dan een halve liter en rolt er een derde laag bij.

Met je eigen maten doe je dezelfde som in de verfcalculator met de keuze voor plafondverf. Zet de plafondhoogte, de ramen en de deuren op nul en het plafond aan, dan rekent hij alleen het plafond en geen wanden.

Op kale gipsplaat of vers stucwerk trekt de eerste laag half weg, dus reken die laag met ongeveer 7 m² per liter of zet er een voorstrijk onder. Waarom hetzelfde blik per ondergrond zoveel verschilt, staat bij hoeveel vierkante meter je uit tien liter latex haalt.

Ruimte en plafondmaat	Oppervlak	Twee lagen bij 11 m² per liter	Wat je koopt
Toilet, 0,9 bij 1,2 m	1,1 m²	0,2 liter	Een blik van 1 liter, of wat over is van een andere kamer
Badkamer, 1,8 bij 2,5 m	4,5 m²	0,9 liter	1 liter badkamerverf, met weinig marge voor een zuigende plek
Hal of overloop, 1,2 bij 4 m	4,8 m²	0,9 liter	1 liter; bij een trapgat eerst nameten, want dat plafond loopt vaak door
Slaapkamer, 3 bij 3,6 m	10,8 m²	2,0 liter	Eén blik van 2,5 liter
Kamer van 4,5 bij 3,6 m	16,2 m²	3,0 liter	Eén blik van 5 liter, of twee van 2,5
Dezelfde kamer, gespoten	16,2 m²	3,6 tot 3,9 liter	5 liter: een deel gaat als nevel verloren en in slang en pomp blijft een halve liter achter
Woonkamer, 4 bij 6 m	24 m²	4,4 liter	Eén blik van 5 liter
Doorzonkamer, 3,6 bij 8 m	28,8 m²	5,3 liter	5 liter plus 2,5 liter
Open woonkeuken, 5,5 bij 9 m	49,5 m²	9,0 liter	Twee blikken van 5 liter, vooraf samengemengd

Leeghalen, afdekken en eerst het plafond

Een plafond verf je voor de wanden, want alles wat boven gebeurt valt naar beneden. Zet de latex 1 tot 2 cm op de wand door, dan verdwijnt die rand later onder de wandkleur en ligt de hoeklijn precies waar hij hoort.

Gaat de wand niet mee, plak dan de wand af tegen de plafondrand. Druk de tape met een plamuurmes aan in de hoek, anders loopt de latex via de korrel van het stucwerk onder de rand door.

Haal de kamer zo leeg als het kan en zet wat blijft onder folie in het midden. Leg op de vloer stucloper in plaats van dunne folie, want folie glijdt onder een trap weg en een druppel op folie neem je met je schoenen mee door de kamer.

Lampen gaan eraf. Zet de groep uit in de meterkast, controleer met een spanningzoeker of de draden spanningsloos zijn en zet elke draad in een lasklem; om een hangende lamp heen snijden laat een kring na die je elke avond ziet.

Plak rookmelders en ventilatieroosters af of neem ze los. Latexnevel of een spat in de opening van een rookmelder komt daar niet meer uit.

Zet als laatste een lamp klaar die je laag langs het plafond kunt houden. Een natte baan glimt en een gemiste plek niet, en met licht dat langs het vlak scheert zie je dat verschil terwijl de rand nog nat is.

Zo rol je een plafond zonder aanzetten

Een aanzet ontstaat waar natte latex over een rand gaat die al half droog is. Daar komt een tweede laag op de eerste te liggen, en die dikkere strook droogt met een iets andere glans op dan het vlak ernaast.

Wat dat voorkomt is de natte rand: je werkt in banen die zo smal zijn dat de volgende aansluit terwijl de vorige nog nat is. Bij kamertemperatuur blijft zo'n rand meestal enkele minuten tot een kwartier werkbaar, en in warmte of tocht korter.

Een baan van ongeveer 90 cm breed is drie rolbreedtes van een roller van 25 cm, met wat overlap. Op een plafond van 4,5 bij 3,6 m is zo'n baan 3,2 m², en die heb je in een paar minuten gevuld, verdeeld en afgerold.

Leg de banen haaks op het raam, zodat ze met het daglicht mee lopen. Een kleine ribbel langs de rand van een baan werpt dan geen schaduw, terwijl dezelfde ribbel dwars op het licht een streep geeft.

Per baan werk je in drie bewegingen. Zet de verf in een zigzag op, verdeel hem dwars over de baan zonder de roller op te tillen, en rol de hele baan als laatste in één richting af met een bijna lege roller, van de achterwand naar het raam.

De kwaststrook langs de wand zet je per baan en niet vooraf rondom de kamer. Een strook die al een kwartier droogt, komt terug als een lijst van een paar centimeter, omdat de roller er een tweede laag met een andere structuur overheen legt.

In een slaapkamer onder een schuin dak gaat het vlakke plafond met een knik over in de schuinte. Rol die twee als aparte vlakken, elk in één keer nat in nat, dan valt de overgang samen met de knik en ligt hij niet midden in een vlak.

Rollen of latex spuiten op het plafond

Spuiten geeft een laag zonder rolstructuur. Een airless pomp perst de latex onder hoge druk door een sproeikop met een heel klein gat, waardoor hij als een waaier van fijne druppels op het plafond komt en daar tot een egale film vloeit.

Een vachtroller laat altijd een fijne nopjesstructuur achter. Op een glad sausklaar plafond met een raam of een rij inbouwspots vlak eronder valt die structuur in scherend licht op, en daar maakt spuiten het verschil.

Daar staat tegenover dat nevel overal komt. Alles in de kamer gaat onder folie en tape, van kozijnen tot stopcontacten, en in een bewoonde kamer kost dat afdekken meer tijd dan het rollen zelf.

Reken bij spuiten op 20 tot 30 procent meer verf, omdat een deel van de nevel naast het vlak belandt en er in slang, pomp en filter een halve liter achterblijft. Voor één kamer van 16 m² weegt dat zelden op tegen een roller.

Zelf spuiten met een gehuurde airless kan, maar de afstand tot het plafond en het tempo waarin je loopt bepalen de laagdikte. Een wisselend tempo geeft precies de wolken die je wilde vermijden, dus oefen eerst op een plaat karton en draag een stofmasker met P2-filter en een bril.

Situatie	Wat meestal het beste werkt	Waar het op aankomt
Eén bewoonde kamer tot ongeveer 25 m²	Rollen	Afdekken voor spuiten kost meer tijd dan de hele klus met de roller
Lege nieuwbouwwoning, alle plafonds tegelijk	Spuiten	Er staat nog niets in huis, dus het afdekken is beperkt en het tempo hoog
Glad sausklaar plafond met scherend licht van raam of spots	Spuiten, of rollen met een korte microvezelvacht	Een rolstructuur valt hier op; bij rollen hangt alles aan de natte rand
Structuurspuitwerk	Rollen met een lange vacht, of opnieuw spuiten	Een korte vacht komt niet tussen de korrels en laat witte puntjes over
Plafond met naden of haarscheurtjes	Rollen, na het kitten van de naden	Spuiten maakt een plafond niet vlakker; een naad blijft in beide gevallen als lijn zichtbaar
Eén vlak herstellen na een lekkage	Rollen, het hele vlak tot de hoeken	Een gespoten plafond plaatselijk narollen geeft een vlek met een andere structuur
Trappenhuis of vide boven 300 cm	Spuiten met een verlengstuk, of rollen vanaf een rolsteiger	Een trap op een traptrede staat niet stabiel; hier telt de werkplek meer dan de methode

Temperatuur, luchtvochtigheid en droogtijd

Latex droogt niet door een chemische reactie maar doordat het water verdampt. De kunststofbolletjes worden daarbij tegen elkaar gedrukt en vloeien samen tot een gesloten film, en dat samenvloeien lukt alleen boven een bepaalde temperatuur.

Onder die minimale filmvormingstemperatuur droogt de laag wel, maar blijven de bolletjes los van elkaar liggen. Je krijgt dan een doffe, poederige laag die afgeeft en slecht dekt; de ondergrens staat op het blik, ligt bij muurverf meestal tussen 5 en 10 graden en geldt voor de lucht en voor het plafond zelf.

In een verwarmde kamer is het plafond het warmste vlak, maar in een onverwarmde nieuwbouwwoning in de winter is een betonplafond vaak kouder dan de lucht. Stook dan een dag vooraf of meet het plafond met een infraroodthermometer.

Te warm en te droog gaat ook mis, alleen anders. Een rand die in de zon of in tocht binnen een paar minuten opdroogt, laat je geen tijd voor de natte rand, dus houd de ramen dicht tijdens het rollen en zet ze pas open als het plafond klaar is.

De droogtijden op een blik gelden meestal bij 20 graden en 65 procent relatieve luchtvochtigheid. Bij 12 graden, of in een badkamer waar net gedoucht is, duurt elke fase makkelijk twee keer zo lang.

Fase	Wat er in de laag gebeurt	Wat je dan wel en niet doet
Nat	De verf vloeit nog uit en de rand is werkbaar	Aansluiten op de vorige baan en de tape van de laatste laag weghalen; niet terugrollen in een baan die al stroef aanvoelt
Stofdroog, meestal binnen een uur	Het oppervlak is dicht, eronder zit nog water	Niets aanraken en geen stof maken in de kamer
Overschilderbaar, meestal na enkele uren	Er is genoeg water weg om een nieuwe laag te dragen zonder dat de eerste weer week wordt	De tweede laag rollen, op de tijd die op het blik staat en bij kou later
Doorgehard, na ongeveer twee tot vier weken	De film is helemaal samengevloeid en op sterkte	Pas dan tape plakken, iets met plakstrips bevestigen of het plafond afnemen

Wat je na het latexen ziet en waar het vandaan komt

De meeste gebreken aan een gelatext plafond hebben een vorm die de oorzaak verraadt. Een rechte lijn wijst naar een naad of een baan, een kring naar een vlek in de ondergrond, en een regelmatig patroon naar de constructie erboven.

Beoordeel het plafond bij gewoon daglicht, recht eronder staand, en niet met een lamp die er vlak langs schijnt. In scherend kunstlicht toont elk plafond banen, en dan herstel je iets wat in het dagelijks gebruik niemand ziet.

Een watervlek die door twee lagen latex heen komt, is geen dekkingsprobleem. De bruine rand bestaat uit stoffen die in water oplossen, en het water in de verse latex lost ze opnieuw op en brengt ze bij het verdampen naar boven; alleen een isolerende grondverf houdt ze tegen.

Rechte haarscheurtjes zijn in nieuwbouw meestal de naden tussen de vloerplaten. Een kanaalplaatvloer heeft een naad om de 120 cm en een breedplaatvloer een naad op elke plaatbreedte, en omdat die platen bewegen met temperatuur en belasting, rekt een latexfilm daar niet in mee.

Zo'n naad vul je met een overschilderbare acrylaatkit die elastisch blijft, glad afgestreken met een natte vinger, en daarna gaat de latex eroverheen. De naad blijft als lijn zichtbaar, maar hij scheurt niet meer open.

Wat je ziet	Wat er aan de hand is	Wat je eraan doet
Banen of vlakken die glimmen in laag zonlicht	Een rand was half droog toen de volgende baan erover ging	Het hele vlak opnieuw nat in nat rollen, in smallere banen
Een lijst van een paar centimeter langs alle wanden	De kwaststrook was al droog toen de roller aansloot	Een nieuwe laag, met de kwaststrook per baan
Gele of bruine kring die terugkomt	Kleurstof uit een oude lekkage, nicotine of roet lost op in de latex	Isolerende grondverf op de plek met een ruime rand eromheen, daarna twee lagen latex
Blazen of vellen die loslaten	De latex trekt bij het krimpen een krijtende laag, lijmverf of zacht spuitwerk los	Losse delen afsteken, afwassen of fixeren en opnieuw opbouwen
Rechte haarscheur over het plafond	Een naad tussen vloerplaten of gipsplaten die werkt	Openkrabben en afkitten met overschilderbare acrylaatkit; bij gipsplaat met een wapeningsband
Doffe, poederige laag die afgeeft	Verwerkt onder de minimale filmvormingstemperatuur	Afstoffen, fixeren en overschilderen op een warmer plafond
Witte puntjes in de korrel van spuitwerk	Te korte vacht of te weinig verf op de roller	Tweede laag met een vacht van ongeveer 18 mm
Zwarte stipjes in de badkamer	Schimmel op condens aan het koudste vlak van de ruimte	Schimmel doden, laten drogen, badkamerverf gebruiken en de ventilatie nalopen
Grijze strepen in een regelmatig patroon	Stof slaat neer op koudere stroken boven balken, regels of schroeven	Afwassen of overschilderen; het patroon komt terug tot die koude strook geïsoleerd is

Welk wit er op het plafond komt, en wanneer een kleur

Een plafond krijgt bijna alleen indirect licht, dat via de vloer en de wanden omhoog kaatst. Daardoor ziet dezelfde verf er op het plafond donkerder uit dan op de wand, en daarom houden wij als vuistregel aan dat het plafond een tint lichter is dan de wand.

Fabrikanten geven per kleur een lichtreflectiewaarde, de LRV, waarbij 0 zwart is en 100 wit. Boven 70 op het plafond houdt een kamer zijn licht, en daaronder merk je 's avonds dat er meer lampen aan moeten.

Welk wit dat wordt, hangt aan de wanden en de windrichting. In onze eigen kleurendataset staat kalkwit als het wit voor plafonds in het hele huis, omdat het nauwelijks naar geel of blauw trekt en met de kamer eronder meekantelt.

Warm wit en koel gebroken wit werken alleen als de wanden dezelfde kant op trekken. Een warm wit plafond boven koel witte wanden is de combinatie waarbij je vooral het verschil tussen die twee ziet.

Een kleur op het plafond is een keuze en geen regel. Bij een plafond boven ongeveer 280 cm legt een tint die iets donkerder of warmer is dan de wand de bovenrand van de kamer lager, en wat je verder met die hoogte kunt, staat bij de inrichting van een kamer met een hoog plafond.

Onder een dak is de vraag vooral waar het plafond ophoudt. Een kleurgrens op de knik tussen schuinte en vlak plafond, of juist boven het knieschot, verandert hoe hoog de kamer oogt, en die mogelijkheden staan bij ideeën voor een schuine wand in de slaapkamer.

Wanden en kamer	Wat er op het plafond past	Waarom
Warm wit, linnen of zandbeige in een kamer op noord of oost	Warm wit	Het koele noordlicht haalt de gele ondertoon netjes naar voren, en koel wit ernaast leest als vuil
Een wandkleur, met de vloer of het grootste meubel als hoofdkleur	Kalkwit	Kiest zelf geen kant en neemt de toon van de kamer eronder over
Badkamer, of een kamer op zuid met veel glas	Koel gebroken wit	Houdt het warme zonlicht in balans; op noord wordt het grauw
Donkere wand in inktblauw, antraciet of diep groen	Kalkwit, of de wandkleur doorzetten	Doorzetten laat de hoeklijn verdwijnen, maar het plafond kaatst dan veel minder licht terug
Plafond boven ongeveer 280 cm	Een tint donkerder of warmer dan de wand	De bovenrand komt optisch lager, waardoor een smalle hoge kamer minder als een schacht leest
Laag plafond rond 240 cm	Diepmat wit met een zo hoog mogelijke LRV	Elke glans en elke grauwe zweem trekt het vlak zichtbaar omlaag
Zolderkamer met een schuinte	Plafondwit ook op de schuinte, of de wandkleur tot aan de knik	Een grens precies op de knik houdt de vorm van de kamer leesbaar

Zo latex je een plafond in één dag

Elke stap haalt de oorzaak weg van een gebrek dat je na het drogen alleen nog met een hele nieuwe laag herstelt.

1. Test de ondergrond op drie plekken

   Doe bij het raam, in het midden en in een hoek de plakbandtest, de krijttest met een donkere doek en de test met een natte spons. Zo weet je voor je begint of er gefixeerd, afgewassen of voorgestreken moet worden, en niet pas als de oude laag aan je roller hangt.

2. Herstel naden en isoleer vlekken

   Vul gaten met gipsvuller en schuur ze na het uitharden vlak, kit scheurende naden af met overschilderbare acrylaatkit en zet isolerende grondverf op water-, rook- en nicotinevlekken. Die grondverf moet volledig droog zijn voordat er latex overheen gaat, anders werkt hij niet als afsluiting.

3. Maak de kamer leeg en dek alles af

   Haal de lampen eraf met de groep uit, leg stucloper op de vloer, zet meubels onder folie en plak de wand af als die niet meegaat. Dit gebeurt voor het schoonmaken, omdat afstoffen van het plafond al vuil op de vloer brengt.

4. Maak het plafond schoon en strijk voor waar dat nodig is

   Stof het plafond af, ontvet boven het fornuis en spoel na met schoon water. Strijk kale gipsplaat, vers stucwerk en plekken met vuller voor, want die zuigen anders dan de rest en tekenen zich af als doffe vlekken in de eindlaag.

5. Zet de banen uit en meng de verf

   Bepaal banen van ongeveer 90 cm breed haaks op het raam en giet alle blikken samen in één emmer. Houd de ramen dicht en controleer of de kamer en het plafond boven de ondergrens op het blik zitten.

6. Rol de eerste laag baan voor baan

   Zet per baan eerst de kwaststrook langs de wand, zet de verf in een zigzag op, verdeel hem dwars en rol de baan af naar het raam. Sluit de volgende baan aan terwijl de vorige nog nat is en pauzeer pas bij een wand, nooit midden in het vlak.

7. Rol de tweede laag na de overschildertijd

   Wacht de tijd die op het blik staat en rol de tweede laag in dezelfde richting, weer afgerold naar het raam. Houd de lamp laag langs het vlak om gemiste plekken te zien terwijl alles nog nat is, en trek de tape direct daarna schuin terug.

8. Beoordeel het resultaat de volgende dag bij daglicht

   Kijk recht omhoog bij gewoon daglicht en niet met een lamp die langs het plafond scheert. Hang de lampen terug als de verf droog is, maar plak de eerste weken niets op het plafond, want de film is dan nog niet op sterkte.

Verfcalculator

Vul de maten van je kamer in, trek ramen en deuren af en zie hoeveel liter je per laag nodig hebt, per verfsoort en per ondergrond. Open de volledige verfcalculator

Nalopen voordat de eerste laag erop gaat

• Plakbandtest, krijttest en natte spons gedaan op drie plekken
• Vlekken onder isolerende grondverf en die laag helemaal droog
• Lampen eraf, groep uit en draden in lasklemmen
• Stucloper op de vloer en de wand afgeplakt of 1 tot 2 cm latex op de wand ingepland
• Verf voor twee volle lagen in huis, alle blikken samengemengd
• Kamer en plafond boven de verwerkingstemperatuur op het blik, ramen dicht
• Banen van ongeveer 90 cm haaks op het raam bepaald
• Telescoopsteel, kwast en een lamp om laag langs het plafond te schijnen binnen handbereik

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Eerst alle randen rondom met de kwast doen

Het voelt efficiënt om de hele plafondrand vooraf met de kwast te doen, maar na een kwartier is die strook droog. De roller legt er dan een tweede laag met een andere structuur overheen, en dat zie je als een lijst van een paar centimeter langs alle wanden.

Zet de kwaststrook per baan, direct voordat je die baan rolt.

Plafondverf verder uitrollen dan het blik aangeeft

De dekkrachtklasse op het blik geldt bij het rendement dat erbij staat, bijvoorbeeld 11 m² per liter. Rol je dezelfde liter over 14 m² uit, dan is de laag te dun om de ondergrond weg te werken en schemert de oude kleur of een reparatieplek door.

Wat je aan verf spaart, rol je in een derde laag weer terug.

Een plek bijwerken in plaats van het hele vlak

Onze levensduurtabel zet binnenmuurverf op 5 tot 10 jaar en noemt daarbij precies dit: bijwerken kan, maar bij matte verf blijven de aanzetten zichtbaar. Een plafond is het matste vlak in huis en krijgt het meeste scherende licht.

Werk daarom altijd door tot een natuurlijke grens, en op een plafond is dat de wand.

Zijdeglans latex op een plafond met scherend licht

Zijdeglans is schrobvaster, maar hij spiegelt het licht van een raam of een rij spots in elke rolbaan en elke bolling van het stucwerk. Op een plafond valt licht bijna altijd onder een kleine hoek in, dus daar zie je die glans het sterkst.

Wil je kunnen afnemen, kies dan een matte verf met schrobvastheid klasse 1 of 2.

Over een watervlek of nicotine heen latexen

Het ziet er na de eerste laag goed uit, en binnen een paar dagen komt de kring terug. De kleurstof lost op in het water van de latex en trekt met het verdampen naar de oppervlakte, en elke volgende laag latex doet dat opnieuw.

Eén laag isolerende grondverf eronder houdt hem wel tegen.

Latexen in een koude of tochtige kamer

Onder de verwerkingstemperatuur op het blik vloeien de kunststofbolletjes niet samen, en droogt de laag poederig en zwak op. In tocht of zon gebeurt het tegenovergestelde: de rand droogt zo snel dat je de natte rand niet haalt.

Stook een dag vooraf en houd de ramen dicht tot het plafond klaar is.

De tape laten zitten tot de verf hard is

Latex vormt één doorlopende film over de rand van de tape heen. Trek je de tape pas na een dag weg, dan scheurt die film en neem je schilfers van de verse rand mee.

Haal de tape weg direct na de laatste laag, schuin terug onder een kleine hoek.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Een plafond latexen doe je zelf, maar vier situaties niet. Structuurspuitwerk van voor 1994 kan asbest bevatten: overschilderen mag, maar afschuren of afsteken gebeurt pas na een asbestonderzoek en door een gecertificeerd bedrijf.

Een watervlek die groter wordt, is werk voor een loodgieter of dakdekker voordat er verf aan te pas komt. Een scheur die schuin vanuit een hoek loopt of breder wordt, wijst op beweging in de constructie en hoort bij een constructeur of aannemer.

Een plafond boven een trapgat of een vide laat je aan een schilder met een rolsteiger, want een huishoudtrap op een traptrede staat nooit stabiel. En een lamp afmonteren doe je zelf, maar een nieuw lichtpunt aanleggen waarvoor aan de groepenkast gewerkt moet worden, is werk voor een elektricien.