Woonkamer stylen: van vloerkleed tot vaas, in de volgorde die werkt

Waarom je van het grootste vlak naar het kleinste werkt

Stylen is wat er gebeurt nadat de indeling vastligt: de bank staat, de routes zijn vrij, en nu komt alles wat de kamer aankleedt. Deze gids hoort bij styling en accessoires door het hele huis en gaat over de woonkamer, de kamer waar de meeste losse spullen samenkomen.

Wie een woonkamer gaat stylen, begint bijna altijd bij het kleinste: een vaas, een set kussens, een print. Dat voelt als vooruitgang, maar het legt niets vast, want dat kussen van 50 bij 50 cm moet straks passen bij een kleed, gordijnen en een wand die er nog niet zijn.

Reken het oppervlak na, dan zie je waarom de volgorde andersom moet. Een vloerkleed van 200 bij 300 cm is 6 m² kleur, twee gordijnbanen voor een raam van 300 cm zijn dichtgeschoven samen ruim 8 m² stof, en een driezitsbank laat 3 tot 4 m² bekleding zien. Vijf kussens van 50 cm komen samen op 1,25 m², een vaas van 30 cm hoog op nog geen 0,05 m².

De grote vlakken beslissen dus welke kleur de kamer heeft, en de kleine dingen kunnen daar alleen nog op reageren. Begin je bij de vaas, dan zoek je daarna een kleed van 6 m² dat bij een voorwerp van een handbreedte past, en dat lukt zelden.

De tabel hieronder is de volgorde die wij aanhouden. De eerste drie lagen koop je voor jaren, de laatste twee zijn de lagen die je per seizoen kunt wisselen zonder dat de rest mee moet.

Laag in de volgorde	Wat erin zit	Hoeveel het van de kamer beslaat	Wat er misgaat als je hier begint
1. Vloerkleed en gordijnen	Het kleed onder de zithoek, gordijnen of overgordijnen, een hoes over de bank	4 tot 12 m² per onderdeel	Niets: dit zijn de vlakken waar de rest zich naar voegt
2. Licht	Vloerlamp, tafellamp, wandlamp, lampenkappen en de kleurtemperatuur	Weinig oppervlak, maar 's avonds bepaalt het hoe elk ander vlak eruitziet	Kussens gekozen bij daglicht die onder lamplicht van 2700 K grauw of oranje worden
3. De wand	Een werk of een groep lijsten, een spiegel, wandplanken	1 tot 3 m² op ooghoogte	Een werk op maat van de lege muur dat boven de bank te klein blijkt
4. Textiel op de bank	Sierkussens, een plaid, een poef	1 tot 2 m²	Een accentkleur zonder hoofdkleur om tegen af te steken
5. Losse objecten	Salontafel, dressoir, vensterbank, planten, boeken, kaarsen	Minder dan 1 m² bij elkaar	Tientallen dingen van onder 20 cm die op vier meter afstand tot rommel vervagen

Hoofdkleur, bijkleur en accent verdelen vanuit wat er al staat

De bekendste verdeling in de interieurwereld is 60 procent hoofdkleur, 30 procent bijkleur en 10 procent accent. Dat is een gewoonte en geen wet, maar hij werkt om een aanwijsbare reden: het oog heeft één vlak nodig dat duidelijk de achtergrond is, anders leest het alle kleuren als even belangrijk en ziet het niets meer als accent.

In een woonkamer valt die 60 procent meestal op wanden, plafond en vloer, de 30 procent op de bank, het kleed en de gordijnen, en de 10 procent op kussens, een lampenkap, een vaas of een fauteuil. Heeft de bank zelf een uitgesproken kleur, dan draait het soms om: dan krijgt alleen de wand achter de bank de hoofdkleur en houden de andere wanden het licht.

De tabel zet de combinaties uit onze eigen kleurendata naast elkaar, uitgaande van wat je al hebt. Het mechanisme erachter is steeds de ondertoon: een koelgrijze bank naast een warme beige wand leest blauw en de wand leest geel, terwijl taupe met zijn spoor rood de bank draagt zonder hem een kant op te trekken.

Laat het accent drie keer terugkomen, op verschillende hoogtes. Oker in één kussen is een vlek, oker in een kussen, een lampenkap en de rug van een boek op het dressoir is een lijn die het oog door de kamer volgt.

Wil je dat de kamer warmer aanvoelt, dan zit dat minder in het accent dan in de ondertoon van die 60 procent en in het licht dat erop valt. Hoe die drie samenwerken staat bij wat een woonkamer echt warm maakt.

Wat er al staat	Hoofdkleur	Bijkleur	Accent	Waarom dit werkt
Grijze vloer	Greige op de wanden	Kalkwit op plafond en plinten	Petrolblauw in kussens of een fauteuil	Greige heeft grijs en beige in zich en sluit aan op een vloer die naar blauw of naar bruin trekt
Donkere houten vloer	Warm wit op de wanden	Zandbeige op één wand of op kastfronten	Olijfgroen in textiel	De vloer kaatst weinig licht terug, dus de wanden houden het licht; olijf pakt het geel dat in bijna elk donker hout zit
Lichte eiken vloer	Kalkwit op de wanden	Saliegroen op een wand	Cognac in leer of textiel	Kalkwit kiest geen kant, dus het hout houdt zijn eigen kleur; een blauwgrijze wand zou het naar oranje duwen
Grijze bank	Urban taupe op de wanden	Kalkwit op plafond en lijstwerk	Okergeel in een kussen of een lampenkap	Taupe geeft de koele bank warmte zonder geel te worden
Cognac leren bank	Olijfgroen op de wand achter de bank	Warm wit op de overige wanden	Inktblauw in een kleed of kussens	Olijf ligt tegenover oranje op het kleurenwiel en laat het leer dieper lijken; tegen terracotta valt de bank weg
Beige bank	Olijfgroen op de wand achter de bank	Warm wit op de overige wanden	Baksteenrood in kussens of een poef	Tegen een beige wand verdwijnt de vorm van de bank; groen geeft hem een grens
Groene bank	Linnen op de wanden	Terracotta in het kleed of de gordijnen	Cognac in leer of hout	Groen tegen koel grijs wordt zuur; linnen geeft warmte en terracotta maakt het groen voller
Bruine bank	Greige op de wanden	Kalkwit op plafond en lijstwerk	Mosgroen in kussens of een plant op ooghoogte	Greige ligt dicht genoeg bij bruin om rustig te blijven en heeft genoeg grijs om de bank te laten zien

Het vloerkleed legt de zithoek vast

Het vloerkleed is het eerste wat je kiest, omdat het de zithoek als één vlak laat lezen. Het oog neemt de rand van een kleed waar als een grens: alles wat erop staat hoort bij elkaar, alles ernaast niet.

Daaruit volgt de maat. Leg minstens de voorpoten van de bank op het kleed, 15 tot 20 cm eronder, en laat het kleed aan weerszijden minstens 20 cm buiten de bank vallen. Een kleed dat alleen onder de salontafel ligt, knipt de zithoek juist in stukken en laat de groep kleiner lijken dan hij is.

Houd tussen de rand van het kleed en de wand als gewoonte 30 tot 60 cm vloer vrij. Met die strook leest het kleed als een los vlak; een kleed tot tegen de plint leest als vaste vloerbedekking die net niet past.

Leg het kleed naast de looproute en niet eroverheen. Een rand waar elke dag voeten overheen gaan, krult op en schuift, en een hoogpolig kleed in het draaivlak van een binnendeur blijft onder het deurblad haken.

Het materiaal bepaalt hoe het kleed er na een jaar bij ligt. Wol veert terug, zodat deuken van bankpoten na een verschuiving weer bijtrekken; viscose glanst, maar krijgt looppaden en houdt watervlekken, en jute en sisal zijn stug onder blote voeten. Onder een kleed zonder rubberen rug hoort een antislipondertapijt, anders kruipt het elke week een stukje richting de route.

Staan er fauteuils in plaats van een bank, dan is het kleed het enige wat de losse stoelen tot één groep maakt. Zet dan van elke stoel alle voorpoten erop.

Wat er op het kleed staat	Kleedmaat die past	Waarom deze maat
Tweezitsbank van 160 cm met salontafel	160 bij 230 cm, lange zijde langs de bank	35 cm kleed naast de bank aan elke kant, en 160 cm diep reikt van onder de voorpoten tot 40 cm voorbij een salontafel van 60 cm
Driezitsbank van 210 cm met salontafel	200 bij 300 cm, lange zijde langs de bank	45 cm naast de bank aan elke kant, en ruim 80 cm voorbij de salontafel voor een poef of de voorpoten van een fauteuil
Driezitsbank met twee fauteuils tegenover	240 bij 340 cm	15 cm onder de bank, 40 cm beenruimte, een tafel van 60 cm, weer 40 cm en fauteuils van 85 cm diep: samen precies 240 cm
Hoekbank van 260 bij 165 cm	200 bij 300 of 250 bij 350 cm	Het kleed schuift onder de voorpoten van beide delen; de longchair hoeft er niet helemaal op te staan
Twee of drie fauteuils zonder bank	200 bij 300 cm	Het kleed houdt de losse stoelen bij elkaar, dus alle voorpoten staan erop
Eettafel van 180 bij 90 cm in dezelfde ruimte	Ongeveer 230 bij 300 cm	60 tot 70 cm rondom, zodat een uitgeschoven stoel met zijn achterpoten op het kleed blijft

Gordijnen hangen naast het glas en niet ervoor

Gordijnen zijn in de meeste woonkamers het grootste stuk stof, en ze hangen verticaal, recht in je gezichtsveld. Daardoor doen ze meer met de kleur van de kamer dan het kleed, dat je vooral schuin van boven ziet.

De maten komen uit één mechanisme: het gordijn moet overdag naast het raam kunnen hangen. De rail komt 12 cm boven het kozijn en steekt 20 cm per zijde uit, zodat het opengeschoven pakket grotendeels op de muur staat en niet op het glas. Bij een raam van 300 cm bestel je dus een rail van 340 cm.

Voor de stof reken je twee keer de railbreedte, dus 680 cm doek voor die rail, verdeeld over twee banen. Bij 1,5 keer hangt de stof vlak en zie je elke naad, bij 2,5 keer krijg je volle plooien, en een wave-rail vraagt 2 tot 2,5 keer omdat de golf anders niet staat. De maten voor rail, lengte en vitrage staan bij elkaar in de maatwijzer onder raam en gordijn.

De lengte beslist of een gordijn netjes hangt. Laat een recht gordijn 1 cm boven de vloer eindigen, want dan sleept het niet en hangt het toch recht; wil je het op de vloer laten vallen, maak het dan 5 tot 10 cm langer dan de maat tot de vloer. Een gordijn dat daar ergens tussenin eindigt, schuurt over de vloer zonder erop te liggen.

Kies de stof op het licht dat erop valt. Linnen en katoen filteren daglicht, maar verschieten op een zuidraam, want uv-licht breekt de kleurstof af; een voering houdt dat tegen en maakt de plooi zwaarder. Een donker velours gordijn dempt de galm in de kamer en is 's avonds, dichtgeschoven voor een raam van 300 cm, een donker vlak van 8 m² dat je in de kleurverdeling moet meetellen.

Kussens en plaid: hoeveel, welke maat en welke vulling

Kussens zijn het goedkoopste deel van de styling om te wisselen, en daarom het deel waar een bank het snelst vol raakt. Reken als gewoonte met één sierkussen per zitplaats plus hooguit één, op een driezitsbank van 210 cm dus drie of vier.

Die grens komt uit de zitdiepte. Een gevuld kussen van 50 cm is tegen de rug gedrukt nog 10 tot 15 cm dik, dus een zitting van 60 cm diep houdt er 45 cm van over, en met een tweede rij ervoor zit je op het randje.

Werk met twee maten: 50 of 60 cm tegen de rugleuning, en 40 of 45 cm of een langwerpig kussen van 30 bij 50 cm daarvoor. Twee kussens van dezelfde maat naast elkaar lezen als een rij, twee maten half over elkaar lezen als een groep.

De vulling bepaalt hoe de bank er na een avond bij ligt. Veren en dons vallen terug en houden een knik vast, dus zo'n kussen oogt ontspannen maar vraagt opschudden; polyester en schuim veren terug naar de bolle vorm en liggen er de hele week hetzelfde bij. Neem de binnenkussen als gewoonte 5 cm groter dan de hoes, anders vult hij de hoeken niet en zakt de hoes in.

Kleur en patroon volgen de verdeling uit de tweede laag: de kussens dragen het accent, en één patroon per groep is genoeg. Een streep naast een effen stof leest rustig, een streep naast een ruit en een bloem werkt alleen als de drie dezelfde kleur delen.

Een plaid van 130 bij 170 cm hoort over de armleuning of in een mand naast de bank, niet gevouwen op de zitting, waar hij een zitplaats kost. Zonder bank verschuift deze hele laag naar de fauteuils, en hoe losse stoelen dan toch als groep lezen staat bij een woonkamer zonder bank inrichten.

Zitmeubel	Kussens die passen	Waar het op vastloopt
Tweezitsbank van 160 cm	Twee van 50 cm, of twee van 45 cm met één van 30 bij 50 cm	Een derde groot kussen: dan zit een van de twee met een kussen op schoot
Driezitsbank van 210 cm	Drie van 50 cm, of twee van 60 cm in de hoeken met één van 45 cm ertussen	Kussens van 60 cm op een zitting van 55 cm diep: dan blijft er ruim 40 cm zitting over
Hoekbank van 260 bij 165 cm	Twee in de hoek en één aan elk uiteinde, dus vier	De hoekplaats is de diepste van de bank en is zonder kussen alleen geschikt om te liggen
Loungebank met een zitting van 70 cm diep	Twee of drie van 60 cm, plus een rolkussen	Hier dragen de kussens de zitdiepte: zonder kussens zit je rechtop niet tegen de rug aan
Fauteuil van 85 bij 85 cm	Eén van 40 of 45 cm, of een lendenkussen van 30 bij 50 cm	Een kussen van 50 cm staat klem tussen de armleuningen en kantelt naar voren

Licht op drie hoogtes en in één kleurtemperatuur

Licht is de laag die bepaalt hoe alle andere lagen er 's avonds uitzien, en 's avonds zit je in de woonkamer. Daarom komt hij direct na de grote stofvlakken en vóór de kussens: een kussen dat bij daglicht oker is, kan onder de verkeerde lamp mosterd of bruin worden.

Houd per zone drie lichtpunten aan, een vuistregel en geen voorschrift: één hoog voor het algemene licht, één op ooghoogte en één laag bij het zitten of op een blad. Licht dat alleen van recht boven komt, legt schaduw onder ogen en kin en laat de hoeken donker, en een kamer met donkere hoeken lijkt kleiner dan hij is.

De hoogtes komen uit de maat van wie zit. Op de bank zit je hoofd op ongeveer 130 cm, dus de onderkant van de kap van een vloerlamp ernaast hoort daarboven, rond 140 cm; een leeslamp naast een fauteuil hangt met de kap op 100 tot 125 cm, net boven je schouder. Voor elke andere lamp in huis zoek je de hoogte op in de opzoektabel met lamphoogtes.

Kies één kleurtemperatuur per zichtveld, en in een woonkamer is dat 2700 K. Zet je 2700 K en 4000 K naast elkaar, dan ijkt je oog zich op het gemiddelde en lijkt de warme lamp oranje en de koele lamp blauw; verschil maak je met helderheid en richting, niet met kelvin.

Twee getallen op de verpakking vallen in de winkel niet op en doen thuis veel. Ra 90 of hoger houdt hout, huid en rood pigment in de kussens vol van kleur, terwijl Ra 80 vaak juist op het diepe rood bezuinigt. Een gewone ledlamp blijft bij dimmen verder op zijn kelvinwaarde staan, dus zoek dim to warm als je gedimd licht warmer wilt hebben.

Overdag is een lamp een object en geen lichtbron: een kap van linnen of papier telt mee in de kleurverdeling, een voet van messing of zwart staal in de verdeling van metalen. In een donker palet, zoals bij een Eric Kuster stijl met rookglas en lak, reken je op anderhalf tot twee keer zoveel lumen om hetzelfde te zien.

Lichtpunt	Hoogte	Wat het in de styling doet
Vloerlamp naast de bank	Onderkant van de kap op 140 cm, marge 130 tot 150 cm	Haalt de hoek naast de bank uit het donker, zonder dat je vanaf de bank in het lampje kijkt
Tafellamp op een bijzettafel van 60 cm	Onderkant van de kap rond 105 cm	Laag licht op het blad en op je handen; de kap is overdag een tweede plek voor het accent
Leeslamp naast een fauteuil	Onderkant van de kap op 110 cm, marge 100 tot 125 cm	Licht op de pagina en niet in je ogen, en de fauteuil wordt een eigen plek in de kamer
Wandlamp	Hart op 160 cm, marge 150 tot 170 cm	Strijklicht langs de wand laat de structuur van stuc, kalkverf of behang zien
Spot op een werk aan de wand	Inbouwspot op 70 cm van de wand, marge 60 tot 90 cm	Dichterbij krijg je een felle boog op het stucwerk, verder weg blijft het werk donker
Hanglamp boven de eettafel	Onderkant 80 cm boven het blad, marge 75 tot 90 cm	Legt de eethoek vast als tweede zone, zoals het kleed dat bij de zithoek doet

De wand boven de bank en het dressoir

De wand is de derde laag en de eerste die gaten in de muur kost, dus hij komt na het licht: een wandlamp of een spot bepaalt mee waar een werk kan hangen. In een woonkamer hangt het meeste werk boven de bank of het dressoir, en daar geven twee maten samen de plek.

De onderrand hangt 20 tot 30 cm boven de rugleuning of het blad, en de breedte is als vuistregel 60 tot 75 procent van het meubel eronder. Boven een bank van 210 cm betekent dat een werk of een groep van 125 tot 160 cm breed; een losse print van 50 cm boven die bank ziet eruit alsof hij van een andere wand is overgebleven.

Het oog meet de afstand tot het meubel eronder en niet die tot het plafond. Blijft er meer dan 30 cm open tussen rugleuning en lijst, dan lezen bank en werk als twee dingen die toevallig op dezelfde wand staan. In een lege wand hangt het midden van een werk op 145 cm, de ooghoogte van wie staat, en boven een bank schuift die hartlijn mee omhoog naar 150 tot 165 cm.

Een groep lijsten leest als één vlak zolang de tussenruimte gelijk blijft, en 6 cm is daarvoor de gangbare maat. Boven 10 cm valt de groep uiteen in losse lijstjes, en de buitenrand van de hele groep volgt dezelfde breedteregel als een enkel werk.

Een spiegel doet iets anders dan een werk, want hij toont wat er tegenover staat. Tegenover een raam brengt hij daglicht dieper de kamer in, tegenover de tv of de eettafel laat hij de spullen op het blad twee keer zien. Voor wandplanken, klokken en lampen aan de muur staan de overzichten bij woonaccessoires en verlichting.

Salontafel, dressoir en vensterbank: minder dingen, meer hoogteverschil

De losse objecten zijn de laatste laag, en ook de laag waar een kamer onrustig van wordt. Dat komt zelden door smaak en bijna altijd door maat: in een woonkamer kijk je van vier tot vijf meter, en op die afstand verdwijnt alles kleiner dan ongeveer 20 cm als los ding. Eén schaal van 40 cm leest daardoor rustiger dan zeven kleine voorwerpen die evenveel blad bedekken.

Groepeer op een blad in drieën en met echt hoogteverschil: het hoogste voorwerp komt minstens een derde boven het laagste uit. Een dienblad onder zo'n groep maakt er één voorwerp van, en op een salontafel verzet je dan de hele groep met één hand.

Op de salontafel geldt nog een maat. Bij een tafel van 42 cm hoog en een scherm met zijn midden op 105 cm blijft alles tot ongeveer 50 cm hoog onder de kijklijn vanaf de bank, terwijl een hoger boeket voor de onderrand van het beeld schuift. Houd verder een derde van het blad leeg, want daar komen kopjes, borden en voeten.

Op het dressoir werkt asymmetrie meestal beter dan een spiegelbeeld: een lamp aan één kant, een groep van drie aan de andere, en het werk erboven iets uit het midden richting die groep. Twee gelijke lampen met een werk precies ertussen is de taal van een klassieke of hotel chique kamer, en daar werkt het juist wel.

Op een vensterbank van 20 cm zie je alles als silhouet tegen het licht, dus daar tellen vorm en hoogte en niet de kleur. Groen volgt dezelfde regel als de rest: één plant van ruim een meter in de hoek bij het raam telt op vier meter afstand mee, zes potjes op de vensterbank lezen als één groene rand.

Wat de meeste woonkamers rommelig maakt, staat er niet voor de styling: afstandsbedieningen, opladers, post en een papierbak. Geef die dingen een la of een mand met een vaste plek, en houd de papierbak klein; welke inhoud per kamer genoeg is, staat bij hoeveel liter een normale prullenbak heeft.

In een woonkamer met open keuken staat de pedaalemmer vaak gewoon in je zichtlijn vanaf de bank. Een bak die ruikt, verhuist naar een hoek waar hij niet hoort, dus houd hem geurvrij met de aanpak voor het schoonmaken van een prullenbak tot in de bodem.

Een stijl kiezen en die in elke laag laten terugkomen

Een woonstijl zit niet in één voorwerp, maar in twee of drie materialen en een kleurbereik die in elke laag terugkomen. Wie Japandi wil, heeft geen Japanse vaas nodig maar licht hout, linnen en papier in het kleed, de lampenkap en de kussens.

De tabel vertaalt de stijlen waar het meest naar gezocht wordt naar de lagen van deze pagina, en is per stijl bewust kort. De kleuren, maten en materialen per stijl staan uitgewerkt bij de woonkamer per stijl en per situatie, en de variant met fluweel, marmer en messing bij een hotel chique woonkamer opbouwen.

Twee stijlen combineren kan, zolang ze één ding delen: de ondertoon, het hout of het metaal. Industrieel en Scandinavisch delen de lage verzadiging en kunnen daardoor naast elkaar staan; landelijk en hotel chique delen weinig, en dan leest de kamer als twee inboedels die samen zijn verhuisd.

In een kleine woonkamer werken lichte stijlen als Scandinavisch en Japandi goed, maar niet vooral door hun kleur. Ze gebruiken minder losse objecten en minder contrast, en juist dat houdt een kleine kamer rustig; een donkere stijl kan ook, mits je het aantal losse dingen halveert en een lichtpunt extra plant. Wat er van een stijl overblijft op weinig vloer, staat bij een kleine woonkamer inrichten.

Stijl	Kleed en gordijnen	Licht	Wand en objecten	Waar het op vastloopt
Japandi	Laagpolige wol of jute, linnen gordijnen in zand of greige	Kappen van papier of riet, laag geplaatst, 2700 K	Eén werk, mat geglazuurd keramiek, veel leeg blad	Te weinig textiel: de kamer galmt en voelt kaal in plaats van rustig
Scandinavisch	Licht wollen kleed, witte of lichtgrijze gordijnen	Witte of opaalglazen kappen, meerdere lage punten	Posters in een dunne lijst, licht hout, een grote plant	Koel wit en lichtgrijs in een kamer op het noorden worden grauw
Landelijk	Wol of katoen met structuur, linnen in gebroken wit	Stoffen kappen, voeten van messing of zwart smeedwerk	Hout met zichtbare nerf, manden, aardewerk	Alles in dezelfde warme beige: de kamer valt plat tot er één koeler of donkerder vlak bij komt
Industrieel	Laagpolig kleed in antraciet of cognac, zware effen gordijnen	Zwart metaal, open kappen, warm licht tegen de kilte van staal	Leer, staal, beton, een ingelijste kaart of print	Donkere matte vlakken kaatsen 5 tot 10 procent licht terug, dus zonder extra lichtpunten wordt het somber
Hotel chique	Hoogpolig of zijdeglanzend kleed, velours gordijnen tot op de vloer	Symmetrische lampen, gerookt glas, alles dimbaar	Grote spiegel, gestapelde boeken op een dienblad, marmer	Velours heeft een poolrichting, dus kussens uit dezelfde partij lijken van kleur te verschillen
Bohemian en Ibiza	Jute onder een kleiner kleed met patroon, lichte katoen	Rotan en riet, laag licht, lichtsnoeren	Manden, planten, geweven textiel aan de wand	Te veel dingen van onder 20 cm: op vier meter afstand lezen ze als rommel
Modern	Effen kleed met korte pool, strakke gordijnen of lamellen	Weinig zichtbare armaturen, licht op de wand gericht	Eén groot werk in een dunne of zonder lijst	Glas voor een werk tegenover een grote pui toont het raam als tweede beeld
Retro	Kleed met grafisch patroon, gordijnen in oker of groen	Bolle glazen kappen, een bollamp	Ronde vormen, teakhout, een felle print	Patroon op kleed, gordijn en kussens tegelijk; kies één groot patroon en houd de rest effen

Zo style je de woonkamer in een weekend, laag voor laag

Elke stap legt de kleur of de maat vast waar de volgende stap zich aan houdt.

1. Haal alle losse spullen van de vlakken

   Zet alles wat op de salontafel, het dressoir, de vensterbank en de planken staat in één doos in een andere kamer, en haal ook de kussens en plaids van de bank. Je beoordeelt de kamer dan op wat blijft, en pas dan zie je welke kleur vloer, bank en wanden samen al hebben.

2. Lees de ondertoon af en schrijf de kleurverdeling op

   Leg bij daglicht een wit vel tegen de vloer en de bank en zoek de rij uit de kleurtabel die bij je vaste basis hoort. Schrijf hoofdkleur, bijkleur en accent op een briefje, want met dat lijstje koop je de rest en niet met je geheugen in de winkel.

3. Plak het kleed af voordat je het bestelt

   Zet de buitenmaat met schilderstape op de vloer: 15 tot 20 cm onder de bank, minstens 20 cm aan weerszijden erbuiten en 30 tot 60 cm vloer tot de wand. Loop er een dag omheen en kijk of er ergens een rand op de looproute ligt, want daar gaat het kleed later krullen.

4. Hang de rail en meet daarna pas de gordijnen

   Monteer de rail 12 cm boven het kozijn met 20 cm uitloop per zijde, en meet de lengte vanaf de rail tot de vloer als hij hangt. Wie de gordijnlengte meet voordat de rail er is, meet vanaf een punt dat nog niet bestaat en zit er zo 2 of 3 cm naast.

5. Zet drie lichtpunten per zone en draai overal dezelfde kelvin in

   Verdeel het licht over een hoog, een middel en een laag punt, allemaal op 2700 K en bij voorkeur met Ra 90. Doe dit vóór de kussens, zodat je het accent daarna kiest bij het licht waarin je het 's avonds werkelijk ziet.

6. Probeer het werk uit met karton en hang het dan

   Houd de onderrand 20 tot 30 cm boven de rugleuning of het dressoirblad en de breedte op 60 tot 75 procent van het meubel eronder. Bekijk het karton vanaf de plek waar je het meest zit, want vanaf daar gebruik je de wand.

7. Leg de kussens en de plaid

   Eén kussen per zitplaats plus hooguit één, in twee maten, met het accent uit je lijstje. Leg de plaid over de armleuning of in een mand, zodat de zitplaatsen vrij blijven.

8. Zet de helft van de doos terug

   Pak de doos uit en zet per vlak één groep van drie met hoogteverschil neer, met een derde van het blad leeg. Wat na een week nog in de doos zit en niet gemist is, gaat naar een andere kamer of weg.

Maatwijzer

De hoogtes en maten die in een huis kloppen: bar, eettafel, tv, schilderij, wandlamp, kapstok en gordijnrails, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Onderdeel Alle Zitten Eten en bar Aan de muur Licht Keuken Trap, hal en deur Slapen Raam en gordijn Werken Badkamer

Onderdeel	Wat	Maat	Marge die werkt	Waar het van afhangt
Zitten	Bank, zithoogte	44 cm	40 tot 48 cm	Meet tot de ingezakte zitting, niet tot het bolle kussen. Hoger kom je makkelijker op en af, lager zit je meer achterover.
Zitten	Bank, zitdiepte	60 cm	55 tot 65 cm	Boven 70 cm hangen je voeten vrij en zit je gedwongen onderuit. Loungebanken gaan tot 100 cm en zijn bedoeld om op te liggen.
Zitten	Bank, totale hoogte met rugleuning	80 cm	75 tot 90 cm	Staat de bank voor een raam, dan blijft hij onder de vensterbank als hij niet hoger is dan 80 cm.
Zitten	Fauteuil, zithoogte	45 cm	42 tot 48 cm	Een paar centimeter hoger dan de bank scheelt bij het opstaan. Een lage lounge-fauteuil zakt naar 38 cm.
Zitten	Salontafel, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Vuistregel: gelijk aan of net onder de zithoogte van de bank. Dan zet je je kopje neer zonder voorover te buigen.
Zitten	Salontafel, afstand tot de bank	40 cm	35 tot 45 cm	Minder en je knieën stoten tegen de rand, meer en je moet opstaan om je glas te pakken.
Zitten	Bijzettafel naast de bank, hoogte	60 cm	55 tot 65 cm	Gelijk met de armleuning, dan pak je je glas zonder te kijken.
Zitten	Poef of voetenbank, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Iets lager dan de zitting waar je op zit, anders drukt de rand in je kuiten.
Zitten	Doorloop tussen bank en meubel	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm loop je er met een volle wasmand langs. 60 cm is te krap om elkaar te passeren.
Zitten	Tv-meubel, hoogte	45 cm	40 tot 55 cm	Hierop komt het midden van een 55 inch scherm op ongeveer 80 cm. Wil je het midden op ooghoogte, dan hang je de tv aan de wand.
Eten en bar	Barblad, hoogte	105 cm	100 tot 110 cm	De barkruk moet 25 tot 30 cm lager zijn dan het blad.
Eten en bar	Barblad, diepte	40 cm	30 tot 60 cm	40 cm is een bord plus een glas. Wil je er ook snijden of een laptop neerzetten, dan 60 cm.
Eten en bar	Barblad, overstek voor je knieën	25 cm	20 tot 30 cm	Zonder overstek zitten je knieën tegen het kastje. Boven 30 cm moet het blad onderstut worden, anders kantelt het als iemand erop leunt.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij een blad van 105 cm	78 cm	75 tot 82 cm	Het verschil tussen zitting en blad blijft 25 tot 30 cm, want daar passen je bovenbenen.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij aanrechthoogte (90 cm)	63 cm	60 tot 67 cm	Hetzelfde verschil van 25 tot 30 cm. Een gewone barkruk van 78 cm is hier te hoog en je zit met je knieën omhoog.
Eten en bar	Bar, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Met 60 cm stoot je je elleboog niet tegen je buurman. Onder 55 cm zit je schouder aan schouder.
Eten en bar	Eettafel, hoogte blad	75 cm	72 tot 78 cm	Vaste maat in de meubelbranche, geen norm. Een dik hardstenen of houten blad telt mee, dus meet de bovenkant.
Eten en bar	Eettafel, vrije hoogte onder het blad	68 cm	65 tot 72 cm	Hier zitten je bovenbenen. Een dikke tafelrand, een schuiflade of een dwarsbalk eet die ruimte op.
Eten en bar	Eetstoel, zithoogte	45 cm	44 tot 47 cm	Het verschil met het tafelblad moet 28 tot 32 cm zijn. Bij een tafel van 78 cm hoort dus een stoel van 46 tot 48 cm.
Eten en bar	Eettafel, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Een placemat is 45 cm breed, de rest is ruimte voor je ellebogen en je glas. Aan de kopse kant reken je een extra plek van 60 cm.
Eten en bar	Eettafel, diepte	90 cm	80 tot 100 cm	Bij 80 cm raken de borden tegenover elkaar bijna. Bij 90 cm past er een schaal of een kaars in het midden.
Eten en bar	Ronde eettafel, diameter	120 cm voor 4 personen	110 tot 150 cm	Reken 60 cm omtrek per persoon en houd het midden vrij voor de schalen. Vanaf 140 cm zitten er zes mensen omheen.
Eten en bar	Ruimte achter een eetstoel	100 cm	75 tot 110 cm	75 cm om de stoel achteruit te schuiven en op te staan, 100 cm om er ook achterlangs te lopen met een schaal.
Aan de muur	Schilderij, hartlijn boven de vloer	145 cm	140 tot 155 cm	Vuistregel, geen norm: het midden van het werk op ooghoogte van iemand die staat. Hang alles in de kamer op dezelfde hartlijn, dan loopt de wand rustig.
Aan de muur	Schilderij boven een bank, onderrand	25 cm boven de rugleuning	20 tot 30 cm	Lager en het lijkt of het werk op de bank leunt. Door de bank schuift de hartlijn omhoog naar 150 tot 165 cm, en dat mag hier.
Aan de muur	Schilderij boven een dressoir, onderrand	25 cm boven het blad	20 tot 30 cm	Genoeg om er een lamp of een vaas voor te zetten zonder dat die de lijst raakt.
Aan de muur	Wandcollage, ruimte tussen de lijsten	6 cm	5 tot 8 cm	Gelijke tussenruimte laat de groep als een vlak lezen. Boven 10 cm valt de groep uiteen in losse lijstjes.
Aan de muur	Schilderij in een trapgat, hartlijn	145 cm boven de neus van de trede	140 tot 150 cm	Meet loodrecht boven de voorkant van de trede waar je staat. Dan loopt de rij lijsten mee met de trap in plaats van scheef te lijken.
Aan de muur	Spiegel in de hal, hartlijn	155 cm	150 tot 165 cm	De bovenkant moet boven het hoofd van de langste huisgenoot uitkomen, anders ziet die zijn kruin niet.
Aan de muur	Spiegel boven de wastafel, onderkant	20 cm boven het blad	15 tot 25 cm	Ruimte voor de kraan en een zeeppompje. Bij 20 cm kijk je nog recht in je gezicht in plaats van tegen je hals.
Aan de muur	Wandklok, hartlijn	180 cm	170 tot 200 cm	Boven ooghoogte en boven de meubels, zodat je hem van de andere kant van de kamer ziet en er niemand voor staat.
Aan de muur	Tv, midden van het scherm	105 cm	100 tot 115 cm	Op ooghoogte als je op de bank zit: bij een zitting van 44 cm zit je oog op ongeveer 115 cm. Boven een schouw kijk je omhoog en dat voel je na een film in je nek.
Aan de muur	Tv, kijkafstand	2 keer de schermdiagonaal	1,5 tot 2,5 keer	Een 55 inch scherm is 140 cm diagonaal, dus 2 tot 3,5 m. Bij 4K mag je dichterbij zitten omdat je de pixels niet meer ziet.
Aan de muur	Stopcontact, hart boven de vloer	30 cm	25 tot 35 cm	Gewoonte, geen norm: NEN 1010 schrijft geen hoogte voor, alleen de zones in de badkamer. Achter een dressoir zet je hem net zo goed op 15 cm, boven een werkblad juist hoog.
Aan de muur	Schakelaar, hart boven de vloer	105 cm	90 tot 110 cm	Ook een gewoonte. 105 cm is de oude Nederlandse standaard: je vindt hem in het donker met je hand op heuphoogte. Voor kinderen en vanuit een rolstoel werkt 90 tot 100 cm beter.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, onderkant	80 cm boven het blad	75 tot 90 cm	Laag genoeg om het blad te verlichten, hoog genoeg om iemand tegenover je aan te kijken. Bij een plafond boven 280 cm mag hij iets hoger.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, breedte	30 cm binnen de rand van het blad	30 tot 40 cm binnen de rand	Anders stoot je je hoofd als je langs de tafel loopt of een stoel aanschuift.
Licht	Hanglamp boven een kookeiland, onderkant	75 cm boven het blad	70 tot 85 cm	Boven een blad van 90 cm kom je dan op 165 cm, ongeveer ooghoogte. Kies dus een kap die de lamp van onderaf afschermt. Bij twee of drie lampen reken je 70 tot 90 cm hart op hart.
Licht	Hanglamp in de hal of boven de trap, onderkant	210 cm boven de vloer	200 tot 230 cm	Vrije doorloop, niemand stoot zijn hoofd. Boven een trap meet je vanaf de hoogste trede die onder de lamp ligt.
Licht	Wandlamp, hart	160 cm	150 tot 170 cm	Ooghoogte. Schijnt de lamp opzij of omhoog, dan mag hij lager hangen. In een open lamp op ooghoogte kijk je recht in de bron.
Licht	Leeslamp naast een stoel, onderkant van de kap	110 cm	100 tot 125 cm	Net boven je schouder als je zit, dan valt het licht op de pagina en niet in je ogen.
Licht	Vloerlamp naast de bank, onderkant van de kap	140 cm	130 tot 150 cm	Je hoofd zit op de bank op ongeveer 130 cm. Blijft de kap daarboven, dan kijk je niet in het lampje.
Licht	Bedlamp aan de wand, hart	65 cm boven de matras	55 tot 75 cm	Op zithoogte in bed, zodat het licht op je boek valt. Meet vanaf de matras en niet vanaf de vloer, want een boxspring scheelt 20 cm.
Licht	Spiegellamp badkamer, twee lampen naast de spiegel	160 cm hart	155 tot 170 cm	Licht van de zijkant geeft geen schaduw onder je ogen en je kin. Een enkele lamp boven de spiegel doet dat wel.
Licht	Inbouwspot, afstand tot de wand	70 cm	60 tot 90 cm	Dichterbij krijg je een felle boog op het stucwerk, verder weg blijft de wand donker. Onderling 100 tot 150 cm, afhankelijk van de stralingshoek.
Licht	Buitenlamp naast de voordeur, hart	190 cm	170 tot 210 cm	Boven je hoofd, zodat je niet in de lamp kijkt terwijl je het slot zoekt. Op ooghoogte ben je juist blind.
Keuken	Aanrecht, hoogte bovenkant blad	90 cm	85 tot 95 cm	De Nederlandse standaard: onderkast, verstelbare poten en een blad van 3 tot 4 cm samen. Vuistregel: ellebooghoogte min 10 tot 15 cm, dus ben je langer dan 1,85 m, draai de poten dan uit.
Keuken	Werkblad, diepte	60 cm	57 tot 65 cm	Kookplaten en spoelbakken zijn op 60 cm gemaakt. Een diep blad van 70 cm geeft ruimte achter de kookplaat, maar je reikt verder naar de bovenkastjes.
Keuken	Bovenkastjes, onderkant boven het werkblad	55 cm	50 tot 60 cm	Onder 50 cm past je keukenmachine er niet onder en sta je met je hoofd tegen de deur. Boven 60 cm kom je niet bij het bovenste schap.
Keuken	Bovenkastjes, diepte	35 cm	32 tot 40 cm	Ondieper dan het werkblad, zodat je er niet tegenaan stoot als je over het blad buigt om te snijden.
Keuken	Afzuigkap boven een gaskookplaat, onderkant	70 cm	65 tot 75 cm	De vlam en de hete lucht moeten weg kunnen: onder 65 cm boven de pannendrager wordt het vetfilter te heet. Houd altijd de minimummaat uit de handleiding aan, dat is een eis van de fabrikant.
Keuken	Afzuigkap boven inductie, onderkant	60 cm	55 tot 65 cm	Geen vlam, dus hij mag lager, en lager hangen vangt meer damp. Ook hier is de handleiding leidend, want die maat hoort bij het apparaat.
Keuken	Kookeiland, loopruimte rondom	120 cm	100 tot 150 cm	Bij 100 cm kun je de vaatwasser openen en er nog langs. Bij 120 cm passeren twee mensen elkaar terwijl er een lade open staat.
Keuken	Twee keukenrijen tegenover elkaar, afstand	120 cm	110 tot 140 cm	Een ovendeur en een lade die tegenover elkaar open staan hebben allebei ongeveer 60 cm nodig.
Keuken	Oven op werkhoogte, bodem van de ovenruimte	90 cm	80 tot 100 cm	Je tilt een hete bakplaat er recht uit in plaats van gebogen. Boven 100 cm til je een schaal boven je middel en zie je niet meer wat erin staat.
Keuken	Vaatwasser, nismaat	60 cm breed, 82 cm hoog	60 tot 60,5 cm breed	Een onderbouwmodel schuift onder een blad van 90 cm. Een vrijstaand model heeft zijn eigen bovenblad en is ongeveer 85 cm hoog.
Keuken	Inbouwkoelkast, nishoogte	88, 122 of 178 cm	vaste maten per model	De kast volgt de nismaat, dus meet de nis en niet het apparaat. Achter en boven het apparaat moet ventilatieruimte vrij blijven.
Keuken	Stopcontact boven het werkblad, hart	115 cm	110 tot 120 cm	Dat is 20 tot 30 cm boven het blad, dus vrij van spetters en niet weggewerkt achter de waterkoker. Houd minstens 30 cm afstand tot de spoelbak.
Keuken	Keukenplint, hoogte	10 cm	10 tot 15 cm	De poten zijn verstelbaar en met de plint stel je de aanrechthoogte fijn in. De plint staat 5 cm terug, zodat je met je tenen onder het kastje kunt.
Trap, hal en deur	Trapleuning, hoogte	90 cm	80 tot 100 cm (norm)	Norm: het Bouwbesluit, sinds 2024 het Besluit bouwwerken leefomgeving, eist een leuning tussen 80 en 100 cm, gemeten vanaf de voorkant van de trede. Een leuning is verplicht als je over de trap meer dan 1 m stijgt.
Trap, hal en deur	Optrede, hoogte van een trede	maximaal 18,8 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw tot 22 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl, voor een woning. Oude trappen zijn vaak 20 tot 21 cm en dat mag blijven zolang je de trap niet vernieuwt.
Trap, hal en deur	Aantrede, diepte van een trede	minimaal 22 cm bij nieuwbouw	22 cm is de ondergrens (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Bij een draaiende trap geldt die maat op de looplijn, dus in de punt van een kwartdraai mag de trede smaller zijn.
Trap, hal en deur	Trap, vuistregel voor comfortabel lopen	2 x optrede + aantrede = 60 cm	58 tot 64 cm	Geen norm maar een oude vuistregel. 17 op en 26 aan loopt rustig (60), 20 op en 22 aan is een gewone Nederlandse trap (62). Daarbuiten struikel je op de maat.
Trap, hal en deur	Trap, vrije breedte	80 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 70 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Onder 80 cm krijg je een matras of een bank niet naar boven.
Trap, hal en deur	Trap, vrije hoogte erboven	230 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 190 cm (norm)	Norm, gemeten loodrecht boven de voorkant van de trede. Bij een dichtgezette zoldertrap is dit de maat waar je tegen de balk loopt.
Trap, hal en deur	Vloerafscheiding langs een trapgat of vide	100 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 90 cm (norm)	Norm: verplicht zodra het verval meer dan 1 m is. Openingen mogen niet groter zijn dan 10 cm en tussen 20 en 70 cm boven de vloer mag er niets zijn waar een kind op kan klimmen.
Trap, hal en deur	Binnendeur, dagmaat van het kozijn	83 x 201,5 cm	78, 83, 88 of 93 cm breed; 201,5, 211,5 of 231,5 cm hoog	Industriestandaard, geen norm. Na montage houd je ongeveer 3 cm minder vrije doorgang over, dus voor een rolstoel of rollator kies je een blad van 93 cm.
Trap, hal en deur	Deurkruk, hoogte	100 cm	95 tot 105 cm	Gewoonte: het slot zit in een standaardkozijn op die hoogte. Verplaatsen kan alleen als je het slotgat in het blad meeverhuist.
Trap, hal en deur	Kapstok, hoogte van de haken	170 cm	160 tot 180 cm	Een lange jas hangt ongeveer 100 cm af, dus op 170 cm blijft hij vrij van de vloer. Een kinderkapstok komt op 110 tot 120 cm.
Trap, hal en deur	Hal, vrije loopruimte	100 cm	90 tot 120 cm	Onder 90 cm kun je niet met twee mensen langs elkaar en past er geen kinderwagen naast de kapstok.
Trap, hal en deur	Drempel, hoogte	maximaal 2 cm	0 tot 2 cm	Boven 2 cm struikel je eroverheen en kom je er met een rollator of rolstoel niet zonder helling over. Een schuine aanloop haalt de rand eraf.
Slapen	Bed, bovenkant matras	55 cm	45 tot 65 cm	Zit je op de rand met je voeten plat op de vloer en je knieën in een hoek van 90 graden, dan is de hoogte goed. Een boxspring komt vaak op 60 tot 65 cm, een laag frame op 45.
Slapen	Matras, standaardmaten	140 x 200 cm	80, 90, 120, 140, 160 of 180 cm breed; 200 of 210 cm lang	Ben je langer dan 1,90 m, neem dan 210 cm. Twee losse matrassen van 90 x 210 vullen samen een bed van 180 x 210.
Slapen	Nachtkast, hoogte bovenblad	60 cm	55 tot 70 cm	Gelijk met of iets boven de matras, dan zet je liggend je glas neer zonder te kijken. Bij een boxspring van 65 cm hoort dus een hoge nachtkast.
Slapen	Loopruimte naast het bed	70 cm	60 tot 90 cm	60 cm is genoeg om langs te lopen, 70 cm om het bed op te maken zonder tegen de kast te stoten.
Slapen	Kledingroede voor lange kleding	160 cm	150 tot 170 cm	Een jas of lange jurk hangt 120 tot 140 cm af, dus eronder blijft nog ruimte voor een lade of een schoenenbak.
Slapen	Kledingroede voor korte kleding	100 cm	95 tot 110 cm	Hemden en dubbelgevouwen broeken hangen 70 tot 90 cm af. Met twee roedes boven elkaar, op 100 en 195 cm, verdubbel je de hangruimte.
Slapen	Kast, diepte voor hangende kleding	60 cm	55 tot 65 cm	Een hanger is 45 cm breed en met 60 cm diepte sluit de deur zonder dat de mouwen klem zitten. Is de kast ondieper dan 55 cm, zet de roede dan in de lengte.
Slapen	Kast, legborddiepte voor truien en broeken	40 cm	35 tot 45 cm	Een opgevouwen trui is ongeveer 30 cm breed. Met 40 cm valt de stapel niet naar voren als je de deur opent.
Slapen	Kast, hoogste bruikbare schap	200 cm	190 tot 210 cm	Verder reik je niet zonder trapje. Wat boven 210 cm staat, is opslag voor koffers die je twee keer per jaar pakt.
Slapen	Hoogslaper, vrije hoogte boven de matras	100 cm	90 tot 110 cm	Genoeg om rechtop in bed te zitten. Meet van de bovenkant van de matras tot het plafond, niet tot de bodem van het bed.
Raam en gordijn	Gordijnrails, hoogte boven het kozijn	12 cm	10 tot 15 cm	Boven het kozijn laat het raam groter lijken en houdt de rail het gordijn uit het glas. Zit het plafond dichtbij, monteer de rail dan 5 tot 10 cm onder het plafond of direct tegen het plafond.
Raam en gordijn	Gordijnrails, uitloop naast het kozijn	20 cm per zijde	15 tot 25 cm	Daar staat het opzij geschoven gordijn geparkeerd, zodat het niet voor het glas blijft hangen en je het daglicht niet inlevert.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vloer	1 cm boven de vloer	0 tot 2 cm	Net vrij van de vloer: het sleept niet en hangt toch recht. Wil je het gordijn op de vloer laten vallen, maak het dan 5 tot 10 cm langer dan de maat tot de vloer.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vensterbank	2 cm boven de bank	1 tot 3 cm	Vrij van de bank, zodat het gordijn niet omkrult op de plank en de warmte van de radiator eronder langs kan.
Raam en gordijn	Gordijn, stofbreedte	2 keer de railbreedte	1,5 tot 2,5 keer	Bij 1,5 keer hangt de stof vlak, bij 2,5 keer krijg je volle plooien. Een wave-rail vraagt 2 tot 2,5 keer, anders staat de golf niet.
Raam en gordijn	Rolgordijn of plissé in de dag, speling	0,5 cm per zijde	0,3 tot 1 cm	Meet de dagmaat op drie hoogtes en neem de kleinste maat, want een kozijn staat zelden haaks.
Raam en gordijn	Vitrage, afstand tot het glas	5 cm	3 tot 10 cm	Tegen koud glas wordt de stof vochtig en krijg je vlekken. Verder naar binnen botst hij op de vensterbank of de raamkruk.
Raam en gordijn	Vensterbank binnen, diepte	20 cm	15 tot 30 cm	Volgt de dikte van de muur plus een overstek van 2 tot 3 cm. Vanaf 20 cm staat een plant er stabiel op.
Raam en gordijn	Vensterbank buiten, overstek	4 cm	3 tot 5 cm	Met een waterhol aan de onderkant. Zonder dat overstek loopt regenwater terug over de gevel en krijg je vuilstrepen onder het raam.
Raam en gordijn	Radiator onder het raam, onderkant	12 cm boven de vloer	10 tot 15 cm	Er moet lucht onderlangs kunnen, daar begint de convectie. Houd ook 3 tot 5 cm tussen radiator en wand en 10 cm vrij onder de vensterbank.
Werken	Bureau, hoogte blad zittend	74 cm	72 tot 76 cm	Je onderarmen liggen horizontaal op het blad en je schouders blijven laag. Kun je het blad niet verstellen, zet dan de stoel hoger en je voeten op een steun.
Werken	Zit-stabureau, stahoogte	105 cm	95 tot 120 cm	Ellebooghoogte staand. Vuistregel: je lichaamslengte min 75 cm, dus bij 1,80 m kom je op 105 cm.
Werken	Bureaustoel, zithoogte	45 cm	40 tot 52 cm	Voeten plat op de vloer, knieën iets lager dan je heupen. De gasveer van een bureaustoel dekt dat bereik zelf.
Werken	Vrije hoogte onder het bureaublad	68 cm	65 tot 72 cm	Je bovenbenen moeten eronder passen, ook met een lade of een kabelgoot. Houd daarnaast 60 cm breed en 60 cm diep beenruimte vrij.
Werken	Bureaublad, diepte	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm staat het scherm op armlengte, 50 tot 80 cm van je ogen, en ligt je toetsenbord er nog voor.
Werken	Beeldscherm, bovenrand	op ooghoogte of iets lager	110 tot 125 cm boven de vloer	Je kijkt dan licht naar beneden en dat is de rustpositie van je ogen. Een laptop op het blad zit ongeveer 20 cm te laag, dus zet hem op een standaard met een los toetsenbord.
Werken	Toetsenbord, afstand tot de bladrand	10 cm	8 tot 15 cm	Daar rusten je handpalmen. Zonder die strook hangen je armen in de lucht en trekt het in je schouders.
Werken	Wandplank boven het bureau, onderkant	45 cm boven het blad	40 tot 60 cm	Een A4-ordner is 32 cm hoog, dus die past er nog onder, en je stoot je hoofd niet als je opstaat.
Werken	Boekenschap, diepte	25 cm	20 tot 30 cm	Een pocket is 12 cm diep, een gebonden boek 16 tot 20 cm. Bij 25 cm staan ze allemaal binnen de rand.
Werken	Boekenschap, overspanning zonder steun	80 cm	70 tot 90 cm	Boeken wegen al snel 25 kg per meter schap. Bij 18 mm plaatmateriaal blijf je onder 80 cm, anders zakt het schap zichtbaar door.
Keuken	Schap voor borden, diepte	32 cm	30 tot 35 cm	Een plat bord is 26 tot 28 cm in doorsnee. Met 32 cm houd je een vinger ruimte om de stapel te pakken zonder te schuiven.
Badkamer	Wastafel, bovenkant	85 cm	80 tot 95 cm	Vuistregel: heuphoogte, dan buig je niet voorover om je handen te wassen. Gebruiken kinderen de wastafel, dan is 80 cm prettiger.
Badkamer	Opzetkom, hoogte van het meubel	75 cm	70 tot 80 cm	Tel de kom van 10 tot 15 cm erbij op, dan komt de bovenrand op 85 tot 95 cm. Vergeet die optelsom en je wast je handen op keukenhoogte.
Badkamer	Handdoekhaak naast de wastafel	140 cm	120 tot 160 cm	Binnen handbereik met natte handen, dus naast de wastafel en niet aan de andere kant van de ruimte.
Badkamer	Handdoekradiator, onderkant	20 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Daar zitten de aansluitingen en je kunt eronder dweilen. Hang de bovenkant niet hoger dan 180 cm, anders kom je niet bij de handdoek. Een smalle handdoekradiator geeft weinig vermogen, dus reken hem niet als enige verwarming.
Badkamer	Douchekraan, hart	100 cm	95 tot 110 cm	Heuphoogte, zodat je de kraan kunt bedienen zonder onder de koude straal te gaan staan.
Badkamer	Badkraan, hart	65 cm	60 tot 75 cm	Ongeveer 20 cm boven de badrand, dan kun je bijmengen terwijl je in bad zit.
Badkamer	Regendouchekop	210 cm	200 tot 225 cm	Minstens 20 cm boven het hoofd van de langste gebruiker, want je staat er recht onder. Bij een schuin dak meet je op het punt waar je echt staat.
Badkamer	Handdouche aan een glijstang, bovenste stand	190 cm	180 tot 200 cm	De stang is 60 tot 90 cm lang, dus de onderste stand komt rond 110 cm. Daarmee spoel je het bad, een kind of de hond af.
Badkamer	Toilet, zithoogte	40 cm	38 tot 48 cm	Standaard is 40 cm. Een verhoogd toilet van 45 tot 48 cm zit op stoelhoogte en daar sta je makkelijker van op. Bij een hangend toilet bepaal je de hoogte zelf met het inbouwframe.
Badkamer	Toilet, vrije ruimte voor de pot	60 cm	55 tot 70 cm	Daar staan je knieën en voeten. Zijwaarts wil je 80 cm breedte, anders zit je met je schouder tegen de muur.
Badkamer	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 75 cm hoog; 20 tot 30 cm voor de voorkant van de pot	Zittend pak je de rol zo zonder te draaien. Hang je hem naast of achter je, dan verdraai je je rug elke keer.
Badkamer	Fonteintje in het toilet, bovenkant	85 cm	80 tot 90 cm	Dezelfde hoogte als een wastafel. Let op de draairichting van de deur, want een fonteintje van 40 cm breed vraagt een vrije hoek.
Badkamer	Stopcontact in de badkamer	buiten 60 cm van bad of douche	norm, geen gewoonte	NEN 1010 verdeelt de badkamer in zones: binnen 60 cm van de rand van een bad of douche mag geen wandcontactdoos. Alle wandcontactdozen moeten achter een aardlekschakelaar van 30 mA.

Nalopen voordat je iets nieuws koopt

• Hoofdkleur, bijkleur en accent opgeschreven vanuit de vloer en de bank die blijven
• Kleedmaat afgeplakt: bank 15 tot 20 cm erop en aan weerszijden minstens 20 cm erbuiten
• Rand van het kleed ligt naast de looproute en niet erop
• Gordijnrail 12 cm boven het kozijn met 20 cm uitloop per zijde, stof twee keer de railbreedte
• Per zone drie lichtpunten op verschillende hoogte, allemaal 2700 K
• Werk boven de bank met de onderrand 20 tot 30 cm boven de rugleuning en 60 tot 75 procent van de bankbreedte
• Niet meer dan één sierkussen extra naast het aantal zitplaatsen
• Een derde van de salontafel leeg en niets op het blad hoger dan 50 cm

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Beginnen bij de accessoires

Een vaas, een print of een set kussens kopen voordat kleed, gordijnen en licht vastliggen, legt de kleur van de kamer vast op het kleinste vlak. Daarna moet een kleed van 6 m² passen bij een voorwerp van een handbreedte, en dat is zoeken in de verkeerde richting.

Koop in de volgorde van het oppervlak. Wat je al hebt en wilt houden, gebruik je als kleurstaal bij het kiezen van het kleed, niet als reden om een kleed te kopen dat daarbij past.

Een gordijnrail zo breed als het kozijn

Hangt de rail alleen boven het glas, dan staat het opengeschoven gordijn voor het raam en lever je aan elke kant het daglicht in over de hele breedte van het pakket. Het raam lijkt ook kleiner, omdat de stof de rand van het kozijn afdekt.

Met 20 cm uitloop per zijde en de rail 12 cm boven het kozijn hangt het pakket grotendeels op de muur en valt de lijn van het gordijn buiten het raam.

Elke lamp een andere kleurtemperatuur

Een vloerlamp van 2700 K naast een plafondlamp van 4000 K en een ledstrip van 6500 K geeft drie kleurbeelden in één kamer. Het oog kiest een gemiddelde, en dan is de warme lamp oranje, de koele blauw en het textiel geen van beide.

Draai overal hetzelfde getal in en maak verschil met helderheid en dimmers.

Een klein werk boven een grote bank

Een print van 50 cm boven een bank van 210 cm vult een kwart van de breedte en oogt als iets wat daar tijdelijk hangt. Het oog leest werk en meubel als één opstelling, en die opstelling klopt pas als het werk een flink deel van de bankbreedte beslaat.

Kies 60 tot 75 procent van de bankbreedte, of vul die breedte met een groep lijsten op 6 cm van elkaar.

Zoveel kussens dat er niemand meer zit

Zes kussens op een driezitsbank nemen samen zoveel zitdiepte weg dat er elke avond een stapel naast de bank op de vloer ligt. Een gevuld kussen van 50 cm is tegen de rug nog 10 tot 15 cm dik, en twee rijen achter elkaar maken van een zitting van 60 cm een krukje.

Eén per zitplaats plus hooguit één is genoeg. Het accent werkt bovendien sterker in drie kussens en een lampenkap dan in zes kussens en verder niets.

Een stijl nabouwen met themaspullen

Een Marokkaanse lantaarn, een Japanse vaas en een Scandinavische poster maken samen geen stijl, want een stijl zit in de materialen die in elke laag terugkomen en niet in de herkomst van een voorwerp. Losse themastukken zonder die herhaling lezen als souvenirs.

Kies twee of drie materialen en laat die terugkomen in het kleed, de lampenkap en de objecten op het dressoir.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Stylen doe je zelf, met één grens. Een wandlamp zonder snoer langs de muur vraagt een lichtpunt met een schakeldraad in de wand; zit dat punt er al, dan kun je de lamp zelf aansluiten, maar een nieuwe leiding tot in de groepenkast aanleggen en daar aansluiten laat je aan een elektricien.

Voor gordijnen op maat met een wave-rail of een plooiband kun je een stoffeerder inschakelen die de rail inmeet en de stof op lengte maakt. Dat is geen verplichting, maar bij een raam breder dan 3 meter scheelt het een baan stof die net te kort is.