Leidingen en water: lekkage, afvoer en een geraakte leiding

Welke leidingen er door een woning lopen en hoe je ze herkent

Wie een vochtplek ziet, een afvoer hoort gorgelen of net in een muur heeft geboord, wil eerst weten met welke leiding hij te maken heeft. Door een gewone woning lopen er vijf soorten, en ze verschillen in druk, temperatuur en de plek waar je ze afsluit. Die drie gegevens bepalen wat je in de eerste minuut doet, en ze horen bij de basis van klussen die je zelf in huis aanpakt.

Het grootste verschil zit tussen leidingen met en zonder druk. Drinkwater staat in huis meestal op 2 tot 5 bar en lekt dus zolang de hoofdkraan open is, ook als niemand water gebruikt. Een afvoer staat niet onder druk en lekt alleen op het moment dat er water doorheen gaat.

De cv-installatie is de uitzondering die het vaakst verrast. Het is een gesloten kring die na het vullen los van de waterleiding staat, koud op 1,5 tot 2 bar, dus de hoofdkraan dichtdraaien doet daar niets.

Herkennen doe je aan maat, materiaal en richting. Een koperbuis van 15 of 22 mm is aanvoer, een grijze pvc-buis van 32 mm of dikker is afvoer, en een leiding die vanaf de gasmeter loopt is gas, ook als hij van koper is en precies op de waterleiding lijkt.

Is er al iets geraakt, dan staat de volgorde van handelen bij wat je doet als je een waterleiding hebt doorgeboord. De tabel hieronder is er om vooraf te weten wat er achter je wand kan zitten.

Leiding	Materiaal en buitenmaat	Druk en temperatuur	Waar je hem afsluit
Koud drinkwater	Koper 15 of 22 mm, meerlagenbuis 16 of 20 mm, in oude woningen lood	2 tot 5 bar, koud	Hoofdkraan bij de watermeter, soms ook een stopkraan per tak
Warm tapwater	Hetzelfde als koud, vaak geïsoleerd of in een rode mantelbuis	Dezelfde druk, warm vanaf de ketel of de boiler	Hoofdkraan; bij een boiler blijft de voorraad in het vat staan
Cv-aanvoer en retour	Koper 15 of 22 mm naar de radiatoren	Koud 1,5 tot 2 bar in een gesloten kring, lauw tot heet	Niet met de hoofdkraan: ketel uit, en de kranen onder de ketel of op de radiator dicht
Vloerverwarming	Kunststof buis van 16 mm in de dekvloer, 10 tot 15 cm hart op hart	Lauw, op de druk van de cv	De twee kraantjes van die groep op de verdeler
Afvoer van wastafel, douche en keuken	Grijs pvc van 32, 40 of 50 mm	Geen druk, alleen water als er iets wordt gebruikt	Niets om dicht te draaien: gebruik geen water tot het lek dicht is
Toiletafvoer en standleiding	Pvc van 90 of 110 mm, in oudere huizen gietijzer of asbestcement	Geen druk, met een ontluchting tot boven het dak	Niets om dicht te draaien
Hemelwaterafvoer	Meestal pvc van 80 mm langs de gevel of in een schacht	Geen druk, alleen water bij regen	Niets; een lek zie je alleen als het regent
Gas	Koper of staal vanaf de gasmeter	Lage druk, een fractie van de waterdruk	Gaskraan bij de gasmeter; bij gaslucht naar buiten en 0800-9009 bellen
Elektrabuis	Kunststof buis van 16 of 19 mm	230 volt in de aders	De groep of de hoofdschakelaar in de meterkast

Een lekkage opsporen met de watermeter, voordat je iets openbreekt

De watermeter is het beste meetinstrument dat je in huis hebt, en hij zit al aangesloten. Draai alle kranen dicht, zorg dat de wasmachine, de vaatwasser en een eventuele waterontharder niet draaien, en kijk naar het kleine sterretje of wieltje op de wijzerplaat. Draait dat, dan loopt er water weg tussen de meter en een tappunt.

Een langzaam lek zie je zo niet in één blik. Noteer de stand, gebruik twee uur lang geen water, ook het toilet niet, en lees opnieuw af. Is de stand veranderd, dan zit het lek aan de toevoer; staat hij stil, dan komt een natte plek uit de afvoer, uit een kitvoeg of van buiten.

Het toilet is de lekkage die je het vaakst over het hoofd ziet. Een vulventiel of afsluitrubber dat niet sluit, laat een dun laagje water langs de achterkant van de pot lopen, en dat loopt over een etmaal al gauw op tot meer dan honderd liter. Een druppelende kraan is kleiner maar houdt nooit op: één druppel per seconde is ruim 4 liter per dag, want een druppel is ongeveer 0,05 milliliter.

Voor een vochtplek geldt de vraag wanneer hij groter wordt. Groeit hij ook 's nachts, dan is het een leiding onder druk; groeit hij alleen na het douchen, dan is het de afvoer of de kitvoeg, en na regen de gevel, het dak of de hemelwaterafvoer.

Onder een zwevende vloer zie je die groei niet, want het water kruipt onder de planken en blijft daar staan. Of zo'n vloer droogt of eruit moet, hangt af van de opbouw, en hoe pvc en laminaat op water reageren verschilt meer dan de toplaag doet vermoeden.

Wat je ziet	Waar het meestal zit	Hoe je het bevestigt
Het sterretje op de watermeter draait terwijl alles dicht is	Toiletspoelbak, een kraan, een koppeling of een leiding in wand of vloer	De stopkranen per tak of de hoekstopkranen één voor één dichtdraaien tot het sterretje stilstaat
Water langs de achterwand van de toiletpot	Het vulventiel of het afsluitrubber in de spoelbak	Een droog vel toiletpapier tegen de achterwand: nat binnen een paar minuten zonder doortrekken is de spoelbak
Vlek op het plafond onder de badkamer die na het douchen groeit	Kitvoeg rond douchebak of bad, of de afvoer van de douche	Een dag niet douchen maar wel de wastafel gebruiken; blijft de vlek gelijk, dan is het niet de aanvoer
Vlek die ook 's nachts groeit	Een leiding onder druk: koud, warm of cv	De meterstand 's avonds en 's ochtends vergelijken, en de drukmeter op de ketel
De druk op de cv-ketel zakt steeds	Een radiatorkraan, een koppeling, of water dat via het overstortventiel wegloopt	Droog keukenpapier onder elke radiatorkraan, en kijken of er water uit de overstortleiding bij de ketel komt
Druppels onder de gootsteen	De koppeling van de hoekstopkraan, de flexibele slang of de moer van de sifon	Alles droogvegen: de aanvoer lekt ook als niemand water gebruikt, de sifon alleen tijdens het spoelen
Plas achter of onder de wasmachine	De toevoerslang, de afvoerslang in de sifon of het pompfilter	Een wasbeurt laten draaien met keukenpapier onder elk aansluitpunt
Natte plek in de tuin of bij de meterput die niet opdroogt	De leiding in de grond, vóór of na de watermeter	Draait het sterretje, dan is het jouw leiding na de meter; staat het stil, dan meld je het bij het drinkwaterbedrijf

Van welk materiaal de leidingen zijn, per bouwperiode

Welke leidingen je tegenkomt, hangt vooral af van het bouwjaar en van wat er sindsdien is verbouwd. De indeling hieronder is een grove lijn en geen zekerheid, want een badkamer uit 2010 in een huis uit 1930 heeft leidingen uit 2010.

Lood is het materiaal waar je iets mee moet. Het zit nog in woningen van voor 1960, is dof grijs, zacht en dikwandig, en een kras glanst zilverig. Lood lost in kleine hoeveelheden op in water dat in de leiding stilstaat, en daarom luidt het advies loden drinkwaterleidingen te vervangen; tot dat gebeurd is, laat je de kraan lopen tot het water koel uit de leiding komt voordat je ervan drinkt of kookt.

Koper werd na de oorlog het gangbare materiaal voor water en cv en gaat bij gewoon Nederlands drinkwater tientallen jaren mee. Meerlagenbuis en PEX in een mantelbuis kom je vooral tegen in nieuwere woningen en in badkamers die later zijn vernieuwd, vaak vanaf een verdeler waarbij elk tappunt een eigen buis heeft.

Bij de afvoer ligt de lastige grens later. Oudere huizen hebben een standleiding of ventilatiepijp van gietijzer of van asbestcement, en asbestcement is tot 1993 in woningen verwerkt. Een grijze, wat ruwe buis zonder opdruk in een huis van voor die tijd zaag, breek of boor je niet voordat vaststaat waar hij van gemaakt is.

Plan je een verbouwing, zoek dan eerst uit wat er ligt en pas daarna wat eruit mag. Dat is ook de reden dat in de volgorde waarin een verbouwing loopt de afvoer van 110 mm als eerste zijn plek krijgt: die kan met zijn afschot nergens omheen, en een elektrabuis wel.

Bouwperiode, grofweg	Drinkwater	Afvoer	Waar je op let
Voor 1945	Lood, later vaak deels vervangen door koper	Gietijzer binnen, zink voor het regenwater	Loden stukken blijven het langst zitten vlak na de watermeter en in de kruipruimte
1945 tot 1960	Lood en koper door elkaar	Gietijzer en asbestcement	Kijk bij de watermeter naar de eerste meter leiding: dof grijs en zacht is lood
1960 tot 1993	Koper	Pvc, en asbestcement voor standleidingen en ventilatiepijpen	Een ruwe grijze buis zonder opdruk behandel je als asbestverdacht
1993 tot ongeveer 2005	Koper, soms al kunststof	Pvc	De flexibele slangen naar de kranen zijn vaak nog de eerste die er ooit op zaten
Vanaf ongeveer 2005	Meerlagenbuis of PEX vanaf een verdeler, of koper	Pvc, soms een geluidgedempte standleiding	PEX zonder metaal vindt een leidingzoeker niet, meerlagenbuis door de aluminiumlaag wel

Waarom een afvoer traag loopt, gorgelt of gaat ruiken

Een afvoer werkt op zwaartekracht en lucht, en bijna elke klacht is terug te voeren op een van die twee. Het water moet kunnen zakken, en voor elke liter die door de buis naar beneden valt, moet er een liter lucht bij kunnen.

Voor het zakken zorgt het afschot. Een liggende afvoer krijgt gangbaar 5 tot 10 mm per meter, in de praktijk vaak 1 cm. Ligt er minder of hangt de buis tussen twee beugels door, dan blijft er water staan waarin vet, haar en zeepresten bezinken, en daar begint de verstopping.

Voor de lucht zorgt de ontluchting. De standleiding loopt door tot boven het dak, zodat vallend water zijn lucht via het dak aanzuigt en niet via jouw sifon. Ontbreekt die of zit hij dicht, dan trekt een doorgespoeld toilet het water uit de sifon van de wastafel ernaast: je hoort het gorgelen en daarna ruik je het riool.

Een sifon houdt de rioollucht tegen met een laagje water van een paar centimeter. Een putje of wastafel die weken niet gebruikt wordt, verdampt dat laagje, en dat is de eerste verklaring voor rioollucht in een logeerbadkamer of een bijkeuken; een emmer water door het putje lost het op.

De diameter bepaalt hoe ver een toestel van de standleiding af kan. Een toilet op 90 of 110 mm schuif je niet zomaar door een vloer, en daarom komen in een lange smalle badkamer alle leidingen in één voorzetwand. Om dezelfde reden kan een urinoir op een afvoer van 40 of 50 mm op plekken waar voor een toilet geen ruimte is.

Toestel	Gangbare afvoermaat	Wat erin blijft hangen	Wat je zelf doet
Wastafel	32 of 40 mm, met bekersifon of buissifon	Haar en zeep in de sifon en rond de afvoerplug	Sifon boven een emmer losdraaien en uitspoelen, de plug eruit halen en schoonmaken
Douche of douchegoot	40 of 50 mm	Haar in het rooster en in de sifonbeker van het putje	Rooster en beker eruit, het haar met de hand verwijderen en een haarvanger terugleggen
Bad	40 mm	Haar en zeep in de overloop en de sifon	De combinatie van plug en overloop openen en schoonmaken
Keukenspoelbak	40 mm, vaak met de vaatwasser op dezelfde sifon	Vet dat afkoelt en stolt in de eerste koude bocht	Heet water met soda, en vet voortaan in de afvalbak in plaats van door de gootsteen
Wasmachine	40 mm met sifon of standpijp	Pluis en haar uit de was, en een munt of beugel in de pomp	Het pompfilter elk kwartaal leeghalen
Toilet	90 of 110 mm	Vochtige doekjes, keukenpapier en verband, die niet uiteenvallen	Een ontstopper met zuignap; helpt die niet, dan zit het dieper dan de pot
Standleiding	110 mm, doorgaand tot boven het dak	Weinig, maar een dichte ontluchting laat sifons in het hele huis gorgelen	Van binnenuit niets; een verstopping lager in de leiding is werk voor een ontstoppingsbedrijf
Hemelwaterafvoer	Meestal 80 mm	Blad en mos uit de goot	Een bladvanger bovenin, en de goot in het najaar leeghalen

Op welke hoogte kraan en afvoer zitten en waarom dat vastligt

Een aansluitpunt ligt vast zodra de wand is afgewerkt, en daarom begint het inrichten van een badkamer, keuken of bijkeuken bij de kraan en de sifon en niet bij de kast. Hoe dat uitpakt met een wasmachine en een droger erbij, staat bij een bijkeuken die om de aansluitingen heen is ingedeeld.

Bij een wasmachine telt de hoogte van de afvoer meer dan die van de kraan. De meeste handleidingen geven voor het punt waar de afvoerslang in de sifon of standpijp gaat een bovengrens rond 100 cm, en veel merken ook een ondergrens rond 60 cm.

Die ondergrens heeft een reden. Ligt de afvoer lager dan het water in de trommel, dan hevelt de machine tijdens het vullen leeg en blijft hij water innemen; de bovengrens komt van de pomp, die het water anders te hoog moet duwen. Kijk in de handleiding van je eigen machine, want die maat hoort bij het apparaat.

De kraan komt naast of boven de machine, op een plek waar je hem dichtdraait zonder de machine uit de nis te trekken. Neem een wasmachinekraan met keerklep en beluchter: die voorkomt dat water uit de machine terug de drinkwaterleiding in wordt gezogen als de druk even wegvalt.

Voor de badkamer staan de gangbare hoogtes in de maatwijzer: de bovenkant van een wastafel op 85 cm, het hart van een douchekraan op 95 tot 110 cm en een badkraan op 60 tot 75 cm. Een wandcontactdoos blijft buiten 60 cm van bad of douche, en dat is een eis uit NEN 1010 en geen gewoonte.

Waterdruk, kalk en geluid in de leidingen

Veel klachten over water zitten niet in de leiding zelf, maar in wat eraan hangt. Het onderscheid maak je door te kijken of het bij één kraan speelt of in het hele huis, en bij koud water of alleen bij warm.

Lage druk bij één kraan is bijna altijd de perlator: het zeefje in de uitloop vangt kalk en vuil uit de leiding. Draai hem los, leg hem een nacht in azijn en spoel hem schoon. Is het hele huis zwak, kijk dan eerst of de hoofdkraan en de hoekstopkranen helemaal open staan.

Kalk zet zich af waar water warm wordt, dus in de ketel, de boiler en de kokendwaterkraan, en veel minder in de koude leiding. Of een eigen ontharder dat waard is, hangt aan de hardheid bij jouw meter, en die rekensom staat bij wat een waterontharder kost en terugverdient.

Een harde klap in de leiding als de wasmachine of een mengkraan dichtgaat, heet waterslag. Het water in de buis stroomt met een tot twee meter per seconde en moet in een fractie van een seconde stilstaan, en die beweging gaat als drukgolf terug door de leiding. Een waterslagdemper vlak voor het toestel vangt die golf op.

Tikken in de wand als de verwarming aanslaat, is iets anders. Een koperen cv-leiding zet uit als hij warm wordt en schuift met een tik langs een beugel die te strak zit of langs de rand van een doorvoer. Hoe je de druk en het ontluchten van de cv daarna goed zet, staat bij het instellen van de huisverwarming.

Klacht	Waar het meestal zit	Wat je doet
Zwakke straal uit één kraan	Een verkalkte perlator of een half dichte hoekstopkraan	Perlator ontkalken en de hoekstopkraan helemaal opendraaien
Zwakke druk in het hele huis	De hoofdkraan staat niet helemaal open, of er wordt aan het net gewerkt	Hoofdkraan controleren; is het bij de buren ook zwak, dan het drinkwaterbedrijf bellen
Alleen warm water zwak of wisselend	Kalk in de tapwaterwisselaar van de ketel of in de boiler	Laten ontkalken; kalk op dat punt kost de ketel ook levensjaren
Douche wordt afwisselend heet en koud	Vuile zeefjes in de thermostaatkraan, of een ketel die bij weinig doorstroming afslaat	De zeefjes in de koppelingen schoonmaken en de straal iets verder opendraaien
Klap in de leiding bij het sluiten van een kraan	Waterslag door een snel sluitend ventiel	Een waterslagdemper voor wasmachine of vaatwasser, en losse leidingen extra beugelen
Tikken in wand of vloer als de verwarming aanslaat	Een koperen cv-leiding die uitzet tegen een strakke beugel	In een dichte wand niets; bij een bereikbare leiding een beugel met rubber inlage
Fluiten bij een kraan die open staat	Een half open hoekstopkraan of een versleten binnenwerk	Hoekstopkraan helemaal open; helpt dat niet, het binnenwerk van de kraan vervangen
Water smaakt metaalachtig na een vakantie	Water dat dagen stil in de leiding heeft gestaan	Alle kranen laten doorlopen tot het water koel uit de leiding komt

Leidingen die kunnen bevriezen en wat je daartegen doet

Een leiding springt bij vorst zelden op de plek waar het ijs zit. Water zet bij bevriezen ongeveer 9 procent uit, en zolang het ijs het water de buis uit kan duwen gebeurt er weinig; zit het water ingesloten tussen een ijsprop en een dichte kraan, dan loopt de druk in dat stuk op tot de buis of de koppeling het begeeft.

Daarom is de buitenkraan het bekendste lek na een vorstperiode, en het lek komt pas aan het licht als het dooit. Draai in de herfst de afsluiter binnen dicht, zet de buitenkraan open, laat hem leeglopen en laat hem de hele winter open staan. Een vorstvrije buitenkraan sluit het water binnen in de muur af, maar ook die werkt alleen zonder slang eraan, want een aangesloten slang houdt het water in de kraan vast.

Wie in de zomer water in de tuin gebruikt voor een schaal, een ton of een pompje, heeft in de herfst dezelfde vraag: wat blijft er buiten staan. Hoe een schaal, een regenton en een regentuin de vorst doorkomen, staat bij water in de tuin zonder vijver.

Binnen zijn de koude plekken de kruipruimte, een onverwarmde garage of zolder, en een leiding in een buitenmuur of vlak langs een ventilatierooster. Isoleer daar de leiding over de hele lengte, ook in de bochten, en laat de roosters van de kruipruimte open: die ventilatie houdt de vloer droog, dus je isoleert de buis en niet de ruimte.

Is een leiding bevroren, ontdooi hem dan met een föhn of met doeken uit heet water, en begin bij de kraan zodat het smeltwater weg kan. Een brander gebruik je niet, want naast houten balken is dat een brandrisico en een soldeerverbinding in de buurt kan loslaten.

Plek	Waarom juist daar	Wat je voor de winter doet
Buitenkraan	Het water staat stil in een kraan die door de gevel steekt	Binnen dichtdraaien, buiten open laten staan en de slang eraf halen
Leiding in de kruipruimte	Koude, geventileerde lucht onder de vloer	Leidingisolatie over de hele lengte, en de ventilatieroosters open laten
Leiding in een buitenmuur of langs een rooster	Kou van de gevel en tocht door het rooster	Isoleren, of bij een verbouwing de leiding naar een binnenwand verleggen
Onverwarmde garage, berging of zolder	Geen verwarming en vaak ook geen isolatie	Een eigen afsluiter binnen, zodat die tak in de winter leeg kan
Wasmachine in een schuur of tuinhuis	Water blijft in de pomp, de slangen en de kraan staan	Kraan dicht, slangen los en het pompfilter leeg laten lopen
Cv-installatie in een woning die leegstaat	De ketel staat uit of heeft geen stroom	De ketel aan laten staan op een lage temperatuur, of de installatie laten aftappen
Hemelwaterafvoer	Een verstopte afvoer houdt water vast dat bevriest en de buis splijt	Bladvanger en goot schoonmaken voordat het gaat vriezen

Hoe lang ketel, boiler en aangesloten apparaten meegaan

De leidingen zelf gaan in een woning lang mee: koper en pvc houden het tientallen jaren als niets ze beschadigt. Wat eerder vervangen wordt, zijn de toestellen die eraan hangen, en daar is de levensduur vooral een kwestie van kalk en onderhoud.

De bandbreedtes in de tabel komen uit onze levensduurtabel voor apparaten en installaties, waar per toestel ook staat wanneer repareren nog loont. Het zijn geen garantietermijnen: een ketel die elk jaar wordt nagekeken en koud nooit onder 1 bar zakt, haalt de bovenkant, een ketel die elke maand wordt bijgevuld de onderkant.

Dat bijvullen is zelf een oorzaak. Met elke liter vers leidingwater komt er zuurstof in de cv, en die laat het staal in radiatoren en ketel van binnen roesten; wie steeds moet bijvullen, heeft een lek dat eerst gevonden moet worden.

Een elektrische boiler heeft een onderdeel dat bijna niemand kent, de magnesiumanode. Die lost langzaam op in plaats van de binnenketel en is na een paar jaar verdwenen, en wie hem op tijd laat vervangen, spaart het vat: een lekkende binnenketel is niet te repareren.

Rubber veroudert sneller dan metaal. De flexibele slangen naar kranen en de toevoerslang van de wasmachine hebben geen vaste termijn, maar vervang ze bij een bolling, roestbruine vlekken op het vlechtwerk of een kraag die hard en gebarsten is. Zo'n slang staat permanent op volle druk en begeeft het niet druppelsgewijs.

Toestel	Gaat mee	Wat hem vroeg oud maakt
Cv-ketel, hr-combi	15 tot 20 jaar	Waterdruk die koud onder 1 bar zakt, jaren geen onderhoud, kalk op de tapwaterwisselaar en steeds bijvullen
Boiler, elektrisch	10 tot 15 jaar	Kalk op het element en een magnesiumanode die nooit is nagekeken
Warmtepomp, lucht-water	15 tot 20 jaar	Pendelen: een pomp die te groot is voor de afgifte slaat steeds kort aan en uit
Waterontharder	10 tot 15 jaar	Een zoutvat dat leegloopt, en ijzer of mangaan in het water dat het hars dichtzet
Kokendwaterkraan	7 tot 10 jaar	Hard water zonder filter, en een filterpatroon dat langer dan een jaar blijft zitten
Wasmachine	8 tot 12 jaar	Te vol laden, lage wastemperaturen waardoor biofilm ontstaat, en hard water zonder ontkalken
Vaatwasser	8 tot 12 jaar	Geen zout of een verkeerd ingestelde waterhardheid, en een zeef die er nooit uit gaat

Wat je zelf aan leidingen doet en waar het werk van een ander begint

Aan de waterinstallatie in je eigen woning mag je zelf werken, en een groot deel van het onderhoud is gewoon gereedschapswerk. De grens ligt niet bij moeilijk of makkelijk, maar bij drie vragen: van wie is de leiding, wat zit erin, en kun je het resultaat controleren voordat het achter een wand verdwijnt.

Van wie de leiding is, is bij water en riool een kwestie van plek. Alles vóór de watermeter hoort bij het drinkwaterbedrijf, en de rioolaansluiting buiten je erfgrens is meestal van de gemeente; zit een verstopping in dat stuk, bel dan eerst de gemeente voordat je zelf een ontstoppingsbedrijf laat komen.

Wat erin zit, bepaalt de rest. Gas is altijd werk voor een erkend installateur, lood vervang je in plaats van het te repareren, en asbestcement laat je onderzoeken voordat er iets aan gezaagd wordt.

Werk je vlak bij elektra, zoals een wandcontactdoos naast de wasmachinekraan of een pomp in de badkamer, zet dan eerst de groep uit en lees hoe groepen, aardlekschakelaars en bedrading in huis in elkaar zitten. Water en een open doos in dezelfde wand is de combinatie waar het echt misgaat.

Moet je iets vastzetten in een wand waar leidingen lopen, kies dan eerst de plek buiten de strook recht boven en onder elke kraan en zoek daarna per wandsoort en per kilo de plug die het houdt. Ging het toch mis, dan staat bij een doorgeboorde leiding in de muur wat je in de eerste twee minuten doet.

Klus	Wie het doet	Waarom daar de grens ligt
Perlator ontkalken, sifon schoonmaken, putje ontstoppen	Zelf	Er staat niets onder druk en je ziet meteen of het weer loopt
Vulventiel of afsluitrubber in de spoelbak vervangen	Zelf	Hoekstopkraan dicht, en een onderdeel van hetzelfde type terugzetten
Mengkraan of hoekstopkraan vervangen	Zelf	Knelkoppeling of schroefdraad, en een lek zie je direct op keukenpapier
Lekkende koperleiding herstellen met een knelkoppeling	Zelf, als je goed bij de buis kunt	Haaks afzagen, ontbramen en de koppeling zonder kracht erover schuiven
Cv bijvullen en radiatoren ontluchten	Zelf	Koud tot 1,5 à 2 bar, met de pomp stil en van beneden naar boven
Wasmachine aansluiten op een bestaande kraan en afvoer	Zelf	Kraan met keerklep, en de afvoer binnen de hoogte uit de handleiding
Nieuwe afvoer op de standleiding aansluiten	Installateur, of zelf met ervaring	Afschot en ontluchting moeten kloppen voordat de vloer dichtgaat
Radiator verplaatsen of een groep vloerverwarming bijmaken	Installateur	Aftappen, opnieuw vullen en inregelen horen er meestal bij
Loden leiding vervangen	Installateur	Lood repareer je niet, en de route tot aan de meter moet mee
Afvoer of ventilatiepijp van asbestcement	Eerst laten onderzoeken	Zagen of breken laat vezels vrij, en voor verwijderen gelden regels van de gemeente
Alles aan de gasleiding	Erkend installateur	Een gasverbinding moet na het werk op lekdichtheid worden getest
Leiding vóór de watermeter of riool buiten de erfgrens	Drinkwaterbedrijf of gemeente	Dat deel van de aansluiting is niet van jou

Ophangwijzer

Kies je wandtype en het gewicht van wat je wilt ophangen. Je ziet welke bevestiging het houdt, tot hoeveel kilo, en wat je beter niet doet. Open de volledige ophangwijzer

Veelgestelde vragen