Energielabel 2024: de klassen, de plichten en wat er dat jaar veranderde

Wat het energielabel zegt en waarom 2024 het jaar van de regels was

Het energielabel vat in één letter samen hoeveel energie een woning nodig heeft voor verwarmen, warm water en ventilatie. De schaal loopt van A++++ tot G en het oordeel gaat over het gebouw zelf: de isolatie, het glas en de installaties, niet over wie er woont. Sinds 1 januari 2021 rekent een adviseur het label uit met de rekenmethode NTA 8800, uitgedrukt in kilowattuur primaire fossiele energie per vierkante meter per jaar.

Aan die methode veranderde in 2024 niets, aan wat er aan de letter vasthangt des te meer. Sinds 1 januari 2024 bepaalt het label hoeveel je extra kunt lenen voor een koopwoning, en sinds 1 juli 2024 telt het mee in de maximale huurprijs. Daarmee werd het label van een verplicht papier bij de verkoop een bedrag in euro's, en dat is een reden om er ook zonder verhuisplannen naar te kijken, net als naar de rest van de manieren om thuis energie te besparen.

In diezelfde periode verliepen bovendien veel oude labels. Tot eind 2020 kon je online een vereenvoudigd label aanvragen zonder dat er iemand kwam kijken, en elk label is tien jaar geldig. Wie zo'n label uit 2014 of 2015 heeft, staat inmiddels zonder geldig label in het register en merkt dat pas bij de verkoop.

De labelklassen en waar de grenzen precies liggen

Het getal achter de letter is het berekende primaire fossiele energiegebruik per vierkante meter gebruiksoppervlak per jaar. Primair betekent dat ook de opwekking meetelt: voor elke kilowattuur stroom uit het net rekent de methode de brandstof mee die de centrale daarvoor verstookte. Zonnepanelen drukken het getal, want hun stroom is niet fossiel.

Dat het om een bedrag per vierkante meter gaat, verklaart twee uitkomsten die anders vreemd lijken. Een klein huis scoort bij dezelfde bouwkwaliteit slechter dan een groot huis, omdat de buitenschil en de vaste verliezen van de installatie over minder vierkante meters worden uitgesmeerd. En een hoekhuis scoort slechter dan de tussenwoning ernaast, omdat er een hele gevel extra warmte staat af te geven.

De derde kolom hieronder is een verwachting en geen meting: hij beschrijft wat er in die klasse meestal staat, zonder latere ingrepen. Eén gevulde spouw of een warmtepomp schuift een huis zo een of twee regels op.

Label	Grens in kWh per m² per jaar	Wat je in die klasse meestal aantreft
A++++	0 of minder	Woning die over het jaar meer opwekt dan hij fossiel gebruikt, vrijwel altijd nieuwbouw met warmtepomp en veel zonnepanelen
A+++	0,01 tot 50	Nieuwbouw onder de BENG-eisen van 2021, of een oudere woning na een complete renovatie met warmtepomp
A++	50,01 tot 75	Recente nieuwbouw, of een grondig nageïsoleerde woning met zonnepanelen en een zuinige installatie
A+	75,01 tot 105	Nieuwbouw van rond 2015 tot 2020, of een ouder huis met een volledig isolatiepakket plus opwekking
A	105,01 tot 160	Woningen van na ongeveer 2012, of ouder met spouw-, dak- en vloerisolatie en HR++ glas
B	160,01 tot 190	Woningen van na de isolatie-eisen van het Bouwbesluit 1992, zonder verdere ingrepen
C	190,01 tot 250	Jaren tachtig en negentig met dubbel glas, of ouder met een gevulde spouw en dakisolatie
D	250,01 tot 290	Jaren zeventig met gedeeltelijke na-isolatie en overwegend dubbel glas
E	290,01 tot 335	Naoorlogse woning met een lege spouw en deels dubbel glas
F	335,01 tot 380	Grotendeels ongeïsoleerde woning waar alleen het glas ooit is vervangen
G	meer dan 380	Vooroorlogse woning zonder spouw, met enkel glas en zonder na-isolatie

Wanneer een label verplicht is en wat het kost

De labelplicht hangt aan transactiemomenten. Verkoop je, verhuur je aan een nieuwe huurder of wordt er nieuwbouw opgeleverd, dan moet er een geldig geregistreerd label zijn. Woon je alleen zelf, dan verplicht niets je tot iets. Bij verkoop begint de plicht al bij de advertentie, want de letter moet in de aanbieding staan.

Een label is tien jaar geldig vanaf de registratiedatum. Wat er voor een adres geregistreerd staat, zoek je gratis op in EP-Online, het openbare register van de rijksoverheid; daar staat ook de einddatum bij.

Voor een nieuw label bestaat geen vast tarief. Reken voor een gewone woning meestal op een bedrag tussen de 200 en 400 euro, afhankelijk van het woningtype, het oppervlak, de regio en of de registratie en het afschrift zijn inbegrepen. Ontbreekt het label bij de overdracht, dan kan de Inspectie Leefomgeving en Transport een boete opleggen; voor particulieren is de standaardboete 435 euro.

Situatie	Labelplicht	Waar je op let
Verkoop van de woning	Ja, en de letter moet al in de advertentie staan	Regel het label voordat het huis online gaat; de boete ligt bij de verkoper
Nieuwe verhuur	Ja, bij elk nieuw huurcontract	Het label telt sinds 1 juli 2024 mee in de puntentelling van de huurprijs
Oplevering van nieuwbouw	Ja, bij de oplevering	De ontwikkelaar levert het label aan; controleer of het in EP-Online staat
Zelf blijven wonen	Nee	Een vrijwillig nieuw label kan lonen: veel geldverstrekkers geven rentekorting bij een goede letter
Beschermd monument	Nee, vrijgesteld	De vrijstelling geldt voor het beschermde gebouw zelf, niet voor een gewoon huis in een beschermd stadsgezicht
Recreatiewoning	Nee, bij gebruik onder de vier maanden per jaar	Gebruik je hem vaker, dan geldt de gewone plicht bij verkoop en verhuur
Vrijstaand gebouw kleiner dan 50 m²	Nee, vrijgesteld	De grens gaat over het gebruiksoppervlak van het hele gebouw

Meer hypotheekruimte per labelklasse sinds januari 2024

Sinds 1 januari 2024 staat het energielabel in de leennormen voor hypotheken. Hoe beter de letter, hoe meer je bovenop je inkomensruimte mag lenen. De gedachte erachter is rekenkundig: een huis dat weinig energie vraagt, laat elke maand geld over, en dat verschil mag de geldverstrekker meenemen in wat je aan woonlasten kunt dragen.

De bedragen hieronder vormen de trap zoals die in 2024 is ingevoerd. De leennormen worden elk jaar opnieuw vastgesteld, dus controleer bij een aanvraag de actuele bedragen bij je hypotheekadviseur of geldverstrekker. Het gaat steeds om het label zoals het in EP-Online geregistreerd staat, niet om hoe het huis er in werkelijkheid voorstaat.

Los van deze trap mag je tot 20.000 euro extra lenen voor energiebesparende maatregelen, mits dat geld aantoonbaar in die maatregelen gaat, meestal via een bouwdepot. Wie een huis met label F koopt en meteen isoleert, gebruikt beide regelingen na elkaar: eerst het depot voor de verbouwing, en bij een volgende hypotheekronde telt de nieuwe letter.

Geregistreerd label	Extra leenruimte sinds 1 januari 2024
E, F of G	Geen extra ruimte
C of D	5.000 euro
A of B	10.000 euro
A+ of A++	20.000 euro
A+++	30.000 euro
A++++	40.000 euro
A++++ met een energieprestatiegarantie van minstens tien jaar	50.000 euro

Sinds juli 2024 telt het label mee in de huurprijs

Op 1 juli 2024 ging de Wet betaalbare huur in, en daarmee weegt het energielabel zwaarder in het woningwaarderingsstelsel, de puntentelling die de maximale huur van gereguleerde en middenhuurwoningen bepaalt. Een goede letter levert extra punten op, en de labels E, F en G kosten juist punten. Meer punten betekent een hogere toegestane huur, minder punten een lagere.

Voor een verhuurder is een slecht label daarmee elke maand voelbaar geworden. Isoleren is een rekensom: de investering verschuift de woning naar een betere letter, en die letter vertaalt zich in punten en dus in huur die weer gevraagd mag worden. Dat is precies het duwtje dat de wetgever bedoelde.

Voor een huurder werkt het twee kanten op. Huur je een woning met label E, F of G, dan drukt dat de maximale huur, en dat kun je zelf narekenen omdat het label per adres openbaar in EP-Online staat. Verbetert de verhuurder het label, dan mag de huur bij een nieuwe verhuring juist hoger uitvallen; de energierekening daalt dan aan de andere kant van dezelfde som.

Hoe de opname werkt en welk bewijs je klaarlegt

Een adviseur mag alleen meerekenen wat hij ter plekke kan zien of wat je met een document aantoont. Voor alles wat onzichtbaar in de constructie zit, valt het opnameprotocol voor woningen, ISSO 82.1, terug op vaste rekenwaarden die bij het bouwjaar horen. Een huis uit 1965 zonder papieren wordt dus doorgerekend als een huis uit 1965, met een lege spouw en een ongeïsoleerde vloer, ook als daar in de jaren negentig isolatie in is gespoten.

Dat maakt de voorbereiding de goedkoopste labelverbetering die er is. Een factuur van de spouwmuurisolatie met het adres en de dikte erop, een foto van de dakisolatie van vóór het afwerken, de gereedmelding van een subsidieaanvraag: elk document verschuift de berekening van de bouwjaarwaarde naar de werkelijkheid.

De opname zelf duurt voor een gewone woning ruwweg een tot twee uur. De adviseur meet het gebruiksoppervlak, bekijkt glas, kozijnen, kruipruimte en zolder, en fotografeert de typeplaatjes van de installaties. Zorg dat het kruipruimteluik open kan en dat de omvormer, de boiler en de ventilatiebox bereikbaar zijn.

Onderdeel van de opname	Wat de adviseur vastlegt	Welk bewijs telt
Gevel-, dak- en vloerisolatie	Materiaal en dikte per bouwdeel	Factuur met adres en dikte, foto van een inspectieopening met een meetlat erbij, of de gereedmelding van een subsidieaanvraag
Glas	Enkel, dubbel, HR++ of triple, per kozijn	De code in de afstandhouder tussen de ruiten; is die niet leesbaar en is er geen factuur, dan rekent de adviseur meestal met gewoon dubbel glas
Verwarming en warm water	Type toestel en bouwjaar	Het typeplaatje op de ketel, de warmtepomp of de boiler
Ventilatie	Natuurlijke toevoer, mechanische afvoer of balansventilatie met warmteterugwinning	De unit zelf met het typeplaatje erop
Zonnepanelen	Aantal, oppervlak en vermogen	De factuur of het datablad met het vermogen per paneel
Douche-wtw	Aanwezig en welk type	Factuur of foto van de montage, want het toestel zit weggewerkt in vloer of leidingwerk

Zo krijgt een huis een betere letter

Wil je omhoog op de schaal, begin dan bij de schil en niet bij de techniek. De berekening beloont eerst een kleinere warmtevraag en pas daarna een zuiniger opwekker, en dat spoort met hoe een huis zich gedraagt: waar een huis de meeste warmte verliest, bepaalt wat een maatregel oplevert. De gangbare volgorde is spouw of gevel, dan dak en vloer, dan het glas, en als laatste de installatie.

Plan de installatiewissel op het natuurlijke vervangmoment. Een hr-ketel gaat 15 tot 20 jaar mee; in de levensduurtabel zie je hoe lang jouw ketel of boiler nog meekan, en welke verwarming daarna bij het huis past, hangt af van hoe goed de schil op dat moment is. Een warmtepomp in een lek huis maakt draaiuren zonder comfort.

Zonnepanelen zijn de snelste manier om het getal te drukken, want elke zelf opgewekte kilowattuur gaat rechtstreeks van het primaire fossiele gebruik af. Ze veranderen alleen niets aan de warmtevraag: een F-huis met panelen krijgt een betere letter, maar verliest in januari nog net zo hard zijn warmte.

Het woninglabel is een ander label dan dat op je koelkast

Wie zoekt op energielabel 2024 komt ook bij het label op apparaten uit, en dat is een ander systeem. Het apparatenlabel is Europees, geldt per product en is in maart 2021 opnieuw geijkt: voor koelkasten, wasmachines, vaatwassers en televisies verdwenen de plusklassen en loopt de schaal weer van A tot G. Voor lampen gebeurde dat in september 2021.

Door die herijking lijkt een nieuw apparaat op papier slechter dan het oude. Een koelkast die onder de oude schaal A+++ heette, komt op de nieuwe schaal vaak rond C of D uit terwijl het toestel niet veranderde. De bovenste klassen zijn bewust streng gehouden, zodat fabrikanten er jaren mee vooruit kunnen.

Vergelijk apparaten daarom op het jaarverbruik in kilowattuur dat op het label staat, en niet op de letter alleen. Op elk nieuw label staat een QR-code naar de Europese productdatabank EPREL, waar dat verbruik en de meetcondities per model in staan. Meer gidsen over de apparaten zelf vind je in het overzicht van apparaten en techniek in huis.

Van oud label naar geregistreerd nieuw label

De volgorde bespaart geld: wie eerst bewijs verzamelt, betaalt geen tweede opname.

1. Kijk eerst wat er al geregistreerd staat

   Zoek het adres op in EP-Online en noteer de letter en de einddatum. Is het label nog geldig en klopt het met de huidige staat van het huis, dan ben je klaar en kost deze stap niets. Een label van vóór 2021 blijft gewoon geldig tot zijn einddatum.

2. Verzamel het bewijs van alles wat na de bouw is verbeterd

   Zoek facturen van isolatie, glas en installaties op, met het adres en de dikte of het type erop. Zonder bewijs rekent de adviseur met de vaste waarden van het bouwjaar, en dan betaal je voor een label dat slechter uitvalt dan het huis is.

3. Vraag meer dan één offerte bij vakbekwame adviseurs

   Er is geen vast tarief, dus de prijzen lopen uiteen. Controleer of de adviseur als vakbekwaam geregistreerd staat en vraag wat er in de prijs zit: de opname, de registratie in EP-Online en het afschrift horen er alle drie bij.

4. Loop de opname mee en wijs alles aan

   Reken op een tot twee uur. Zet het kruipruimteluik open, maak de zolder en de meterkast bereikbaar en leg de bewijsstukken per bouwdeel klaar. Wat de adviseur niet ziet en niet op papier krijgt, telt niet mee, hoe goed het ook is uitgevoerd.

5. Controleer het geregistreerde label en de gebruikte gegevens

   Vergelijk het afschrift met wat er is opgenomen: oppervlak, isolatie, glas en installaties. Zit er een fout in, meld die dan eerst bij de adviseur; die kan de registratie corrigeren. Kom je er samen niet uit, dan kun je terecht bij de certificerende instelling van het bedrijf.

Levensduurtabel

Per apparaat de gemiddelde levensduur, wat hem verkort, en het punt waarop repareren duurder is dan vervangen. Bekijk alle gegevens

Zoeken Soort Alle Wassen en drogen Koken Koelen Schoonmaken Klimaat en water Installatie Interieur

Soort	Apparaat of onderdeel	Gaat gemiddeld mee	Wat hem korter maakt	Repareren of vervangen
Wassen en drogen	Wasmachine	8 tot 12 jaar	Te vol laden, te lage wastemperaturen waardoor er biofilm ontstaat, hard water zonder ontkalken	Onder de 6 jaar bijna altijd repareren; boven de 10 jaar is een reparatie boven 250 euro zelden de moeite
Wassen en drogen	Wasdroger, condens	10 tot 14 jaar	Pluis dat achter het filter in de behuizing komt, drogen in een klein halletje zonder ventilatie, en de trommel vol laden in plaats van driekwart	Verwarmingselement, thermostaat en riem zijn losse onderdelen en meestal de moeite; onder de 8 jaar repareren
Wassen en drogen	Wasdroger, warmtepomp	8 tot 12 jaar	De warmtewisselaar achter de klep niet schoonmaken, waardoor de compressor tegen een dichtgeslibde wisselaar aan blijft werken	Ventilator, sensoren en pomp zijn te repareren; een defecte compressor betekent vervangen, want het koudemiddelcircuit zit dicht
Koken	Oven, inbouw en elektrisch	10 tot 15 jaar	Vet dat op het element inbrandt, pyrolyse op 500 graden vaker dan een paar keer per jaar, en een deur die je dichtslaat waardoor het scharnier verzakt	Element, thermostaat, scharnier en deurglas zijn los te krijgen: bijna altijd repareren, ook omdat een nieuwe oven in dezelfde inbouwmaat moet passen
Koken	Combimicrowave	8 tot 10 jaar	Leeg of met heel weinig eten aanzetten, vet op het micaplaatje voor de golfgeleider, en met de deur rammelen waardoor de deurschakelaars het opgeven	De deurschakelaar is de meest voorkomende storing en een goedkope reparatie; onder de 5 jaar repareren, daarboven wegen een nieuwe magnetronbuis plus arbeid zelden op
Koken	Inductiekookplaat	10 tot 15 jaar	De ruimte onder de plaat dichtzetten met een volle lade, zodat de elektronica zijn warmte niet kwijt kan; overkoken tot er vocht onder het glas komt; een zware pan die valt	Een vermogensmodule of de touchbediening is per zone te vervangen; gebarsten glas betekent bijna altijd een nieuwe plaat
Koken	Gasfornuis	15 tot 20 jaar	Overkoken in de branders, een vuile vonkontsteking en een dichtgeslibd thermokoppel, waardoor de vlam niet blijft staan	Branderdeksels, thermokoppel en gaskraantjes zijn goedkope onderdelen: repareren. Nieuwbouw krijgt sinds 1 juli 2018 geen gasaansluiting meer (Wet VET), dus daar is elektrisch koken de reden om te vervangen
Koken	Afzuigkap	10 tot 15 jaar	Vetfilters die niet in een sopje of de vaatwasser gaan en een verzadigd koolstoffilter bij recirculatie, waardoor de motor tegen weerstand in blijft draaien	Motor, schakelaar en verlichting zijn te vervangen: onder de 8 jaar repareren. Filters zijn onderhoud en geen reparatie: koolstof elk half jaar tot jaar
Koken	Airfryer	3 tot 5 jaar	De korf in de vaatwasser, waardoor de antiaanbaklaag eraf gaat, en de uitblaas aan de achterkant tegen een wand of onder een keukenkastje	Niet repareren: de behuizing zit geklonken of geplakt en het arbeidsloon komt boven de prijs van een nieuwe uit
Koken	Waterkoker	3 tot 6 jaar	Kalk op het verwarmingselement bij hard water, en koken met minder water dan de onderste streep waardoor het element droogloopt	Niet repareren. Ontkalken is het onderhoud: bij hard water ongeveer maandelijks, bij zacht water een paar keer per jaar
Koken	Koffiemachine, volautomaat	5 tot 10 jaar	Niet ontkalken, de zetgroep nooit uitnemen en invetten, en melkleidingen die na het schuimen niet worden doorgespoeld	Zetgroep, pomp en aftapventiel zijn losse onderdelen en revisie bij een reparateur is gangbaar; onder de 6 jaar bijna altijd repareren
Koken	Kokendwaterkraan	7 tot 10 jaar	Hard water zonder filter, waardoor het reservoir onder de gootsteen verkalkt, en een filterpatroon dat langer dan een jaar blijft zitten	Reservoir en kraan zijn losse onderdelen: bij een defect reservoir hoeft de kraan niet mee, en omgekeerd ook niet
Koelen	Koelkast met vriesvak	10 tot 15 jaar	Naast de oven of in de zon staan, stof op de condensor aan de achterkant, en een deurrubber dat hard is geworden waardoor de compressor blijft doorlopen	Thermostaat, ventilator en deurrubber zijn te vervangen; een lek in het koudemiddelcircuit of een defecte compressor betekent vervangen
Koelen	Vrieskist of losse vriezer	15 tot 20 jaar	Een ijslaag dikker dan een halve centimeter, die merkbaar stroom kost, en een plek in een onverwarmde garage die kouder wordt dan zijn klimaatklasse (SN, N of T) toestaat	Thermostaat en deurrubber zijn losse onderdelen en de mechaniek is eenvoudig; bij een kist zit de winst vooral in ontdooien, niet in repareren
Schoonmaken	Vaatwasser	8 tot 12 jaar	Geen zout of een verkeerd ingestelde waterhardheid bij hard water, de zeef onderin nooit uithalen, en glasscherven of pitten die in de pomp komen	Pomp, aquastop en element zijn losse onderdelen; vuistregel: boven de 8 jaar en een reparatie boven een derde van de prijs van een nieuwe, dan vervangen
Schoonmaken	Stofzuiger met sleepslang	8 tot 12 jaar	Doorzuigen met een volle zak of een dichtgeslibd motorfilter, want de motor koelt op de lucht die erdoor gaat en loopt dan warm	Motorkolen, snoerhaspel en slang zijn te vervangen; zolang de motor goed is, is repareren bijna altijd goedkoper dan een nieuwe
Schoonmaken	Steelstofzuiger op accu	4 tot 7 jaar	De accu bepaalt de leeftijd: na ongeveer 500 tot 1000 laadcycli merk je het. Continu in de lader hangen en zuigen tot hij uitvalt maakt dat sneller	De accu vervangen is de reparatie. Kun je de accu er niet uit halen zonder de behuizing te breken, dan is het apparaat ten einde
Schoonmaken	Robotstofzuiger	4 tot 6 jaar	Haren om de zijborstel en de wielassen, een volle stofbak in het dokstation, en drempels waar hij zich elke ronde op stukdraait	Accu, borstels, wielen en filters zijn onderdelen: een nieuwe accu na 2 tot 4 jaar is bijna altijd goedkoper dan een nieuwe robot
Klimaat en water	Luchtreiniger	8 tot 10 jaar	Een hepa-filter dat te lang blijft zitten: de ventilator draait dan tegen weerstand in en er gaat minder lucht door	Ventilator en sensoren zijn te vervangen, maar de kosten zitten in de filters: reken op een filterwissel elk half jaar tot jaar
Klimaat en water	Ventilator, staand of plafond	Staand 5 tot 10 jaar, plafond 15 tot 20 jaar	Stof op de bladen, want dat brengt ze uit balans en dat kost het lager; een staande ventilator die de winter buiten doorstaat	Een staande ventilator repareer je niet; bij een plafondventilator zijn de motor en de aanloopcondensator wel te vervangen
Klimaat en water	Airco, vaste split	10 tot 15 jaar	Filters die niet elke paar maanden schoon worden gemaakt, een buitendeel in de volle zon of tegen een schutting, en koudemiddelverlies dat je laat lopen	Ventilator, print en sensoren zijn te repareren; aan het koudemiddel mag alleen een bedrijf met F-gassencertificaat werken, dat is wettelijk verplicht
Klimaat en water	Waterontharder	10 tot 15 jaar	Het zoutvat laten leeglopen, waardoor het harsbed niet meer regenereert, en ijzer of mangaan in het water dat het hars dichtzet	Het harsbed en het regelventiel zijn los te vervangen, dus een storing is zelden het einde van het toestel; het hars zelf gaat 8 tot 12 jaar mee
Klimaat en water	Mechanische ventilatiebox	15 tot 20 jaar	Een ventilatorwiel en kanalen die nooit worden schoongemaakt, en ventielen die dichtgedraaid blijven staan zodat de box tegen een dicht systeem aan draait	Motor en print zijn per merk los te krijgen; laat bij twijfel eerst meten, het Besluit bouwwerken leefomgeving vraagt voor een badkamer 14 dm³/s, ongeveer 50 m³ per uur
Installatie	Cv-ketel, hr-combi	15 tot 20 jaar	Waterdruk die koud onder 1 bar zakt, jaren geen onderhoud, kalk op de tapwaterwisselaar, en steeds bijvullen: dat brengt zuurstof in het water en dat geeft roest	Onder de 12 jaar repareren, onderdelen zijn gangbaar; boven de 15 jaar is een reparatie die richting een kwart van een nieuwe ketel gaat zelden de moeite
Installatie	Boiler, elektrisch	10 tot 15 jaar	Kalk op het element, en een magnesiumanode die nooit is nagekeken: die beschermt de binnenketel en is na een paar jaar opgelost	Element en anode vervangen is normaal onderhoud; een lekkende binnenketel is niet te repareren. Houd het water op minstens 60 graden tegen legionella
Installatie	Zonnepanelen	25 tot 30 jaar	Schaduw van een dakkapel, schoorsteen of boom over één paneel, wat de hele string meetrekt, en over de panelen lopen: dat geeft microscheurtjes in de cellen	Een paneel is per stuk te vervangen. Reken op ongeveer een half procent opbrengstverlies per jaar; dat is veroudering en geen defect
Installatie	Omvormer van de zonnepanelen	10 tot 15 jaar	Een warme, dichte meterkast of zon op de kast: de condensatoren binnenin gaan bij hoge temperatuur sneller achteruit	Bijna altijd vervangen in plaats van repareren, en per stuk. Ga ervan uit dat je er in de looptijd van de panelen één keer een nieuwe onder zet
Installatie	Warmtepomp, lucht-water	15 tot 20 jaar	Pendelen: een pomp die te groot is voor de afgifte slaat kort aan en uit, en dat kost de compressor. Een buitendeel dat is ingebouwd krijgt zijn lucht niet weg	Ventilator, sensoren, expansieventiel en circulatiepomp zijn onderdelen; een defecte compressor betekent meestal een nieuw buitendeel, en aan het koudemiddel mag alleen een F-gassengecertificeerd bedrijf werken
Installatie	Led-lamp	15.000 tot 50.000 branduren	Een inbouwspot in een dicht, geïsoleerd plafond waar de warmte niet weg kan, en een dimmer die niet voor led is bedoeld: de elektronica in de voet gaat kapot, niet de led zelf	Niet repareren, wel gericht kopen: op de verpakking staan de branduren en het aantal schakelcycli. 25.000 uur is bij 3 uur per dag ruim 20 jaar
Interieur	Matras, pocketvering	8 tot 10 jaar	Vocht, want je verliest per nacht een derde tot een halve liter, en een bodem met latten verder dan 6 centimeter uit elkaar waardoor de vering plaatselijk doorzakt	Niet te repareren. Een blijvende kuil is het signaal; een topper erop maskeert die maar haalt hem er niet uit
Interieur	Topper	3 tot 6 jaar	Altijd dezelfde kant boven laten liggen, en polyether onder een zwaarder gewicht; koudschuim en latex houden hun veerkracht langer	Niet te repareren, wel los te vervangen. Dat is ook de reden om er een op te leggen: je vernieuwt de bovenste laag zonder een nieuw matras
Interieur	Bank met polyether zitting	7 tot 10 jaar	Altijd op dezelfde plek zitten. Polyether zakt de eerste jaren wat in en daarna blijft de kuil; een zitting van SG 35 of hoger houdt zijn vorm langer dan SG 25	De kussens zijn opnieuw te vullen met nieuw schuim en dat scheelt de halve bank; een doorgezakt frame van plaatmateriaal is het einde
Interieur	Bank met veren	12 tot 20 jaar	Op de armleuning of de voorrand zitten, waar geen vering onder zit, en nagels van huisdieren op de stof: de vering gaat langer mee dan de bekleding	Opnieuw stofferen en veren vervangen is gangbaar bij een massief houten frame, en dan gaat hij nog een ronde mee
Interieur	Laminaat	10 tot 20 jaar	Water in de naden, want de kern is hdf en die zwelt onherstelbaar op, en zand dat als schuurpapier werkt als er geen mat bij de voordeur ligt	Niet te schuren. Een beschadigde plank is te vervangen door de klikvloer vanaf de wand open te leggen; koop op slijtageklasse, AC4 voor een gang
Interieur	Pvc, klik of verlijmd	15 tot 25 jaar	Een toplaag van 0,3 mm in een gang waar 0,55 mm hoort, zware meubels zonder viltjes, en een ondervloer die niet vlak is	Een verlijmde plank is er per stuk uit te halen; bij klik moet je openleggen tot die plank. Houd daarom een paar planken over
Interieur	Gietvloer	20 tot 30 jaar	Scheuren in de ondervloer, die door de gietvloer heen doortrekken, en te veel restvocht in de zandcement of anhydriet op het moment van gieten	De toplaag is opnieuw aan te brengen, als vuistregel elke 10 jaar; een scheur is te vullen maar blijft meestal zichtbaar
Interieur	Houten vloer, massief of meerlaags	40 jaar of langer	Te droge lucht in de winter: hout wil 45 tot 60 procent luchtvochtigheid en krimpt daaronder tot naden. Water en hondennagels doen de rest	Schuren en opnieuw afwerken is de reparatie. Massief kan dat vaak vijf keer of meer, een meerlaagse vloer met een toplaag van 3 tot 4 mm twee tot drie keer
Interieur	Behang	10 tot 15 jaar	Zon die op één wand de kleur eruit trekt, vocht in keuken en badkamer, en een wand die niet is voorgestreken: bij het strippen komt het gips mee	Niet te repareren. Een hele baan vervangen kan als je een rol met hetzelfde batchnummer hebt overgehouden, anders zie je kleurverschil
Interieur	Binnenmuurverf	5 tot 10 jaar	Matte verf schoonmaken, want die is niet schrobvast; condens in de badkamer; en niet ontvetten of schuren voor het verven, waardoor de laag niet pakt	Bijwerken kan, maar bij mat blijven de aanzetten zichtbaar: rol een wand in één keer nat in nat, van boven naar beneden
Interieur	Kitrand in de douche	2 tot 5 jaar	Zeepresten waarin schimmel groeit, schoonmaakmiddel met chloor, en niet ventileren na het douchen; de schimmeldoder in de kit wast er in de loop van jaren uit	Niet te repareren: snij hem eruit, maak de naad vetvrij en droog, en zet nieuwe sanitairkit op siliconenbasis. Acrylaatkit hoort niet in een natte ruimte

Nalopen voordat de adviseur komt

• Huidige label en einddatum opgezocht in EP-Online
• Facturen van isolatie, glas en installaties verzameld, met adres en dikte erop
• Foto's van isolatie die nu nog open ligt gemaakt, met een meetlat in beeld
• Typeplaatjes van ketel, warmtepomp, boiler en ventilatiebox schoongemaakt en leesbaar
• Kruipruimteluik, zolder en meterkast vrij toegankelijk gemaakt
• Registratie van de adviseur als vakbekwaam gecontroleerd
• Na de registratie het label in EP-Online vergeleken met wat er is opgenomen

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Het label pas regelen als het huis al in de verkoop staat

De letter moet al in de advertentie staan, en een opname met registratie kost doorlooptijd. Wie onder tijdsdruk boekt, betaalt het tarief van de haast en heeft geen tijd om bewijs te verzamelen, en juist dat bewijs bepaalt de letter die kopers en hun bank te zien krijgen.

Ervan uitgaan dat het oude label nog geldig is

Elk label verloopt tien jaar na registratie, en de vereenvoudigde labels van vóór 2021 zijn inmiddels aan de beurt. De einddatum staat per adres in EP-Online. Wie pas bij de notaris ontdekt dat het label is verlopen, moet alsnog op korte termijn een adviseur vinden.

De opname laten doen zonder bewijsstukken

Zonder factuur of foto rekent de adviseur met de vaste waarden van het bouwjaar, en die zijn voor oudere huizen ongunstig: lege spouw, ongeïsoleerde vloer, matig glas. Het label valt dan lager uit dan het huis is, en dat werkt door in de advertentie, de puntentelling en de leenruimte van de koper.

Zonnepanelen leggen en de schil vergeten

Panelen drukken het primaire fossiele gebruik en tillen de letter soms flink op, maar de warmtevraag verandert er niet door. Het huis blijft in de winter net zo hard warmte verliezen en de radiatoren blijven even hoge temperaturen vragen. Voor het label werkt het, voor het wonen alleen samen met isolatie.

Het label lezen als een voorspelling van de energierekening

De berekening gaat uit van gemiddeld gedrag bij een gemiddelde bezetting. Het aantal bewoners, de stooktemperatuur en het aantal uren thuis wegen in de praktijk zwaarder dan één klassegrens. Het label vergelijkt gebouwen met elkaar; de rekening vergelijkt huishoudens.

Na een verbouwing het oude label laten staan

Een registratie wordt niet vanzelf bijgewerkt. Wie isoleert en het oude label laat staan, staat nog tien jaar met de oude, slechtere letter in het register, en banken en puntentellingen rekenen met wat er geregistreerd staat. Een nieuwe opname na afloop van de verbouwing zet de winst pas om in leenruimte, rentekorting of huurpunten.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Het label zelf is per definitie werk voor een professional: alleen een vakbekwaam energieadviseur mag de woning opnemen en het label registreren. Voor de maatregelen eromheen geldt de gewone grens. Aan de gasleiding en in de groepenkast achter de hoofdzekering werkt een installateur, spouwmuurisolatie is werk voor een gecertificeerd bedrijf omdat een verkeerde vulling vocht naar binnen haalt, en aan het koudemiddel van een warmtepomp mag alleen een bedrijf met een F-gassencertificaat komen.