Uitbouw en aanbouw: wat het oplevert en wat het vraagt

Welke uitbreiding je bedoelt: uitbouw, aanbouw, erker of portaal

Wie het huis op de begane grond groter wil maken, kiest uit een handvol bouwvormen die elk op een andere maat vastlopen. Een uitbouw aan de achterkant maakt de kamer erachter dieper, een aanbouw zet er een aparte ruimte naast, en een erker of portaal steekt maar een meter of twee uit de gevel. Het is het zwaarste werk onder de klussen in en om het huis, en het enige waarbij de constructie van het huis zelf verandert.

In de regels bestaat het onderscheid tussen uitbouw en aanbouw niet. Het Besluit bouwwerken leefomgeving noemt ze allebei een bijbehorend bouwwerk, net als een serre of een berging in de tuin. Het verschil zit in het gebruik: een uitbouw heeft een open verbinding met de kamer en wordt er een deel van, een aanbouw heeft een eigen deur en een eigen functie.

Die keuze bepaalt meer dan de naam. Een uitbouw vraagt een doorbraak over bijna de hele breedte van de achtergevel en haalt het glas verder van de kamer weg. Een aanbouw laat de oude gevel grotendeels staan, maar de ramen daarin kijken voortaan in de nieuwe ruimte in plaats van naar buiten.

Aan de voorkant spelen andere vragen, omdat de voordeur, de straat en het omgevingsplan meebeslissen. Voor een ondiepe glazen uitbouw aan de gevel is een erker laten aanbouwen de goede ingang, voor een portaal waarin de deur naar voren schuift de uitbouw met de voordeur erin, en voor een toilet of berging naast de entree een aanbouw naast de voordeur.

De tabel zet de vormen naast elkaar met de diepte die in de praktijk voorkomt. Zoek de vorm op die bij je plan past en kijk in de laatste kolom welke maat je als eerste moet uitrekenen.

Bouwvorm	Gangbare diepte buitenwerks	Wat je ervoor terugkrijgt	Waar het op vastloopt
Uitbouw aan de achterkant, open naar de kamer	250 tot 400 cm	Een diepere woonkamer of keuken, met de eettafel aan het glas	Het deel van de kamer aan de straatkant komt verder van het daglicht te liggen
Aanbouw aan de achterkant met een eigen functie	200 tot 400 cm	Een bijkeuken, badkamer of slaapkamer beneden, met de oude gevel als tussenwand	De ramen van de kamer erachter kijken voortaan in de aanbouw
Serre of tuinkamer met een glazen dak	250 tot 400 cm	Licht van boven en van drie kanten	In de zomer warm en in de winter koud, tenzij hij met een deur buiten het verwarmde huis blijft
Zijaanbouw bij een hoekwoning of twee-onder-een-kap	200 tot 350 cm breed	Ruimte erbij zonder dat de achtertuin korter wordt	Grenst het zijerf aan de stoep, dan is een vergunning vaak nodig
Erker aan de voor- of achtergevel	60 tot 150 cm	Licht uit drie richtingen en ruim twee vierkante meter vloer	Onder 80 cm heb je een diepe vensterbank en geen ruimte
Portaal met de voordeur erin	150 tot 250 cm	Een luchtsluis tegen tocht en een plek voor natte jassen	De zwaai van het deurblad bepaalt de diepte
Aanbouw naast de voordeur	150 tot 250 cm	Een toilet, garderobe of fietsenberging aan de straatkant	De strook gevel naast het kozijn en de leidingen naar de meterkast

Wat er aan de achterkant zonder vergunning mag

Vergunningvrij bouwen kan alleen in het achtererfgebied, grofweg het erf achter de voorkant van het huis. Wat aan de straatzijde komt, wordt getoetst aan het omgevingsplan van de gemeente. Grenst een zijerf aan de stoep of een openbaar pad, dan gelden daar strengere voorwaarden en is een aanbouw vaak vergunningplichtig.

Voor een uitbouw of aanbouw in dat achtererf staan de maten in de landelijke regeling voor bijbehorende bouwwerken, sinds 1 januari 2024 onderdeel van het Besluit bouwwerken leefomgeving. De bekendste maat is de diepte: tot 4 m vanaf de oorspronkelijke achtergevel mag de uitbouw zo hoog worden als de vloer van de verdieping plus 30 cm, en nooit hoger dan 5 m.

Het woord oorspronkelijk doet hier het werk. Die 4 m meet je vanaf de gevel zoals het huis gebouwd is, dus een uitbouw van 2 m die een vorige eigenaar al plaatste, telt mee en laat vergunningvrij nog 2 m over.

Verder van het huis af mag het bouwwerk nog 3 m hoog zijn, en er geldt een grens aan hoeveel van het achtererf bebouwd mag zijn. Een tuinhuis, een overkapping en de eerdere uitbouw tellen daar gewoon in mee.

Vergunningvrij betekent niet regelvrij. De eisen aan constructie, isolatie, ventilatie en brandveiligheid gelden onverkort, en aan de erfgrens blijft het burenrecht uit het Burgerlijk Wetboek van kracht. Doe de vergunningcheck in het Omgevingsloket voor je eigen adres voordat er een tekening wordt gemaakt, en bewaar de uitkomst bij de papieren van het huis.

Voorwaarde	Landelijke maat voor vergunningvrij	Wat het in de praktijk betekent
Plek	Achtererfgebied, op grondniveau	Aan de voorkant of op een zijerf langs de stoep beslist het omgevingsplan
Diepte met de hoge dakrand	Tot 4 m vanaf de oorspronkelijke achtergevel	Een eerdere uitbouw van 2 m telt mee, dus er kan nog 2 m bij en geen 4
Hoogte binnen die 4 m	Tot 30 cm boven de vloer van de verdieping, en niet hoger dan 5 m	Ligt de verdiepingsvloer op 275 cm, dan komt de dakrand hooguit op 305 cm
Hoogte verder dan 4 m van het huis	Tot 3 m	Een uitbouw van 5 m diep moet het laatste stuk lager maken of een vergunning aanvragen
Bebouwd deel van het achtererf	Een grens die meeschuift met de grootte van het erf	Tuinhuis, overkapping en eerdere uitbouw tellen mee; bij een kleine tuin is die grens snel bereikt
Buitenruimte op het dak	Geen dakterras, balkon of andere buitenruimte op de uitbouw	Een hekwerk op het dak maakt van een vergunningvrije uitbouw een vergunningplichtige
Gebruik	Geen zelfstandige woning	Een mantelzorgwoning heeft eigen voorwaarden en valt niet onder deze maten
Monument of beschermd stads- of dorpsgezicht	Vergunningvrij bouwen is beperkt	Vraag het bij de gemeente na voordat er getekend wordt, ook voor een ander kozijn

Hoe diep de uitbouw moet worden voor wat je erin zet

Vergunningvrij mag tot 4 m, maar bruikbaar begint pas bij een bepaalde maat en die hangt af van wat er in de uitbouw komt. Reken daarom van binnen naar buiten: eerst het meubel met zijn loopruimte, dan de dikte van de nieuwe achterwand.

Die wand is dikker dan de oude gevel, omdat een nieuw bouwdeel de isolatiewaarde van nieuwbouw moet halen: een Rc van 4,7 m²K/W. Een gemetselde spouwmuur komt daarmee op 35 tot 37 cm, een houtskeletbouwwand met gevelbekleding op 25 tot 30 cm. Daar staat tegenover dat je na de doorbraak op de strook van de oude gevel staat, en die is in een spouwmuur ongeveer 30 cm.

Voor een eettafel is de maat hard. Een blad van 90 cm met aan beide lange zijden 75 cm om een stoel uit te schuiven vraagt 240 cm, en moet er aan één kant iemand achter een zittende gast langs met een schaal, dan wordt die zijde 100 cm.

Een keuken vraagt meer. Een rij van 60 cm diep, 120 cm werkruimte, een eiland van 100 cm en 110 cm loopruimte aan de kamerkant zijn samen 390 cm, en dat is vrijwel de hele vergunningvrije diepte.

Draaien de tuindeuren naar binnen, dan gaat er nog een strook zo diep als het blad breed is af, en in die strook kan geen stoel staan. Hoe dat tegen een eettafel uitpakt en wanneer naar buiten draaien de betere keuze is, staat bij tuindeuren die naar binnen of naar buiten draaien in een uitbouw.

Diepte buitenwerks	Vloer die erbij komt, met de strook van de oude gevel	Wat daarin past	Waar het knelt
200 cm	ongeveer 195 cm	Een zithoek dwars op de gevel, of een werkplek langs het glas	Een eettafel met stoelen aan twee kanten past niet
250 cm	ongeveer 245 cm	Een eettafel van 90 cm met 75 cm aan beide lange zijden	Niemand komt achter een zittende gast langs zonder dat die aanschuift
300 cm	ongeveer 295 cm	Een eettafel met aan één kant een doorloop van 100 cm	Draaien de tuindeuren naar binnen, dan gaat er 80 tot 90 cm van de vloer af
350 cm	ongeveer 345 cm	Een eethoek met een doorloop, of een keukenrij met werkruimte en een smal eiland	Het deel van de kamer aan de straatkant komt 3,5 m verder van het glas
400 cm	ongeveer 395 cm	Een keuken met rij, eiland en 110 cm loopruimte, of een eethoek en zithoek achter elkaar	De grens voor de hoge dakrand; verder van het huis mag het vergunningvrij nog 3 m hoog

Waarom de dakrand ruim boven het plafond uitkomt

De hoogte van een uitbouw is een optelsom van het plafond dat je binnen wilt en het dakpakket erboven. Aan de achterkant van een rijtjeshuis loopt die som tegen twee grenzen aan: de 30 cm boven de verdiepingsvloer uit de vergunningvrije regeling, en de vensterbank van het raam op de verdieping.

Een plat dak dat de Rc van 6,3 m²K/W voor een nieuw dak haalt, bestaat van onder naar boven uit een gipsplafond, een balklaag van 17 tot 20 cm, een dakbeschot, ongeveer 14 cm pir en de dakbedekking. Met het afschot erbij, dat aan de hoge kant het dikst is, zit je al snel op 40 tot 45 cm.

Dat afschot is geen detail. Een plat dak hoort als gangbare ondergrens 16 mm per meter te lopen, zodat het water ook afloopt als de balken na een paar jaar een paar millimeter doorbuigen. Bij een uitbouw van 300 cm diep ligt de hoge kant daardoor bijna 5 cm boven de lage, en een dak dat waterpas is gelegd, houdt in het midden een plas vast die in de winter bevriest.

Reken het voor een rijtjeshuis met de bovenkant van de verdiepingsvloer op 275 cm boven de vloer beneden. Vergunningvrij mag de uitbouw dan tot 305 cm, en met 45 cm dakpakket blijft er een plafond van hooguit 260 cm over, zonder enige marge voor de maatvoering op de bouw. Met 5 cm speling kom je op 255 cm.

Tegen de gevel moet de dakbedekking nog 15 cm omhoog, afgedekt met een loodslabbe in de voeg, zodat water dat na een bui op het dak staat niet over de rand de muur in loopt. Die opstand moet onder de vensterbank van de verdieping blijven, en boven een raam dat laag in de gevel zit is dat de volgende krappe maat.

De doorbraak in de achtergevel en wat de stalen ligger draagt

Bij een uitbouw verdwijnt het grootste deel van de oude achtergevel, en daar hangt de constructie van het huis aan. Hoeveel er op die gevel rust, verschilt per bouwperiode. In veel naoorlogse rijtjeshuizen liggen de vloeren van woningscheidende muur naar woningscheidende muur en draagt de achtergevel vooral zichzelf. In veel vooroorlogse huizen liggen de balken juist op de voor- en achtergevel, en dan hangt de verdiepingsvloer aan de muur die eruit moet.

Een archieftekening bij de gemeente laat zien hoe de vloeren lopen. Zonder tekening kijkt de constructeur het na, en die bepaalt daarna het profiel van de ligger en waar die op rust.

De ligger is een stalen profiel dat de last boven de opening naar de zijkanten brengt. Over de volle breedte van een rijtjeshuis is zo'n profiel al snel 20 cm hoog of meer, en omdat hij onder het metselwerk van de gevel moet zitten, steekt hij meestal onder het plafond uit. Een doorlopend plafond vraagt een ligger die in de vloer wordt opgenomen, en dat is ander werk dan een balk onder de gevel.

Aan de uiteinden rust de ligger op een penant van de oude gevel, op de woningscheidende muur of op een stalen kolom met een eigen poer. Een penant smaller dan ongeveer 60 cm kan die geconcentreerde last vaak niet meer opnemen, en een oplegging in de woningscheidende muur is een ingreep in een muur die ook van de buren is.

Voordat er een steen uitgaat, staat alles erboven gestempeld. Laat de fundering, de vloer en bij voorkeur ook de wanden en het dak van de uitbouw eerst klaarmaken en breek daarna pas door. Het huis staat dan een paar dagen open in plaats van weken, en de hele ruwbouw gebeurt buiten de kamer waarin je woont.

Vorm van de doorbraak	Wat de constructeur rekent	Wat je ervoor inlevert
De bestaande pui eruit, de opening blijft even breed	Meestal alleen of de latei de nieuwe kozijnmaat nog draagt	Uitbouw en kamer blijven twee ruimtes met een doorgang ertussen
Brede opening met penanten van 60 cm of meer	Een ligger die op de penanten oplegt	Aan beide kanten een stuk muur waar een kast of een radiator tegen kan
Volle breedte met oplegging in de woningscheidende muren	Een ligger over de hele beukmaat en de draagkracht van die muren	Een afspraak met de buren, en een balk die vaak onder het plafond uitsteekt
Volle breedte op stalen kolommen	Kolommen met een eigen poer tegen de woningscheidende muren	Poeren in de kruipruimte en een kolom in de hoek die je wegwerkt of laat zien
Achtergevel waarop de balken van de verdieping rusten	De ligger plus de last van de verdiepingsvloer	Een zwaarder profiel, en de balken moeten tijdens het werk apart ondersteund worden

Waar de uitbouw op staat en waarom de naad kan scheuren

Een uitbouw krijgt een eigen fundering, want de bestaande is berekend op het huis zoals het er staat. Welke fundering dat wordt, hangt af van de grond en van hoe het huis zelf gefundeerd is, en die twee moeten bij elkaar passen.

Op zandgrond is een strookfundering op staal gangbaar: een betonstrook die vorstvrij ligt, op minstens 60 cm en in de praktijk vaak 80 cm onder het maaiveld. Op klei en veen staat het huis meestal op palen tot in de vaste zandlaag, en een uitbouw op staal ernaast rust op de slappe laag die blijft inklinken.

Het gevolg laat zich voorspellen: de uitbouw zakt en het huis niet, en de scheur verschijnt op de naad, onderaan breder dan bovenaan. Hoe je dat voorkomt met meefunderen, koppelen of een bewuste dilatatievoeg, werkt de uitleg over de fundering onder een erker uit, en bij een uitbouw van 3 of 4 m speelt precies hetzelfde met meer gewicht.

Ook een huis op staal op klei kan het laten zien. Dat huis heeft zich in de loop van decennia gezet, terwijl de nieuwe strook ernaast die zetting nog moet doormaken, dus beweegt de uitbouw ook dan ten opzichte van de gevel.

Bij oudere huizen in de veengebieden kunnen de palen van hout zijn. Die blijven gaaf zolang ze onder het grondwater staan, en een bouwput die wordt drooggepompt kan de koppen tijdelijk droogzetten. Vraag bij zo'n huis de archiefgegevens of een funderingsonderzoek op voordat er gegraven wordt, en laat wie machinaal graaft vooraf een KLIC-melding doen.

Situatie	Gangbare fundering voor de uitbouw	Waar het op vastloopt
Zandgrond, huis op staal	Strookfundering op staal, vorstvrij op 60 tot 80 cm	Weinig, zolang de strook op dezelfde draagkrachtige laag rust als het huis
Klei of veen, huis op betonpalen	Palen, vaak schroefpalen die ook in een achtertuin te plaatsen zijn	Een strook op staal zakt ten opzichte van het huis en scheurt langs de naad
Klei of veen, ouder huis op houten palen	Palen, na onderzoek van de bestaande fundering	Droogpompen van de bouwput kan de koppen van de houten palen droogzetten
Klei, huis op staal	Een fundering die aansluit op die van het huis, of een dilatatievoeg	Het huis heeft zich al gezet en de nieuwe strook moet dat nog doen
Achtertuin zonder toegang voor machines	Schroefpalen of een systeem dat met de hand te plaatsen is	Alles moet door het huis of over de schutting, en dat stuurt de keuze meer dan de grond

Wat een uitbouw met het daglicht in de kamer erachter doet

Een uitbouw schuift het glas aan de achterkant naar buiten, en het daglicht schuift mee. Als vuistregel komt daglicht 2 tot 2,5 keer de hoogte van de bovenkant van het raam de kamer in, bij een pui tot 240 cm dus 4,8 tot 6 m.

Een woonkamer van 600 cm diep met alleen ramen aan de tuinkant kreeg dat licht tot bijna tegen de achterwand. Met een uitbouw van 350 cm ligt de pui op ruim 9 m van die wand, en bijna 4 m aan de kant van de hal leeft overdag op lamplicht.

Een lichtstraat in het dak van de uitbouw, direct tegen de oude gevel, brengt het licht terug op de plek waar het oude raam zat. Een glasvlak in het dak ziet de hele hemel boven zich, een gevelraam hooguit de helft en daarvan nog een deel achter schuttingen en buurhuizen, dus per vierkante meter glas levert licht van boven meer op.

Voor een verblijfsgebied geldt bij nieuwbouw een daglichteis van minstens 10 procent van de vloeroppervlakte, gerekend met de methode uit NEN 2057. Bij een verbouwing mag een kamer niet onder het niveau zakken dat er al was, en een diepe uitbouw zonder lichtstraat kan dat punt raken, dus laat de tekenaar het narekenen.

Op het zuiden en westen wordt de uitbouw in de zomer het warmste deel van het huis. Rond het middaguur staat de zon op midzomer ruim 60 graden hoog en valt hij vooral op het dak en de lichtstraat; op het westen staat hij 's avonds laag en schijnt hij recht door de pui. Een lichtstraat op de zon krijgt daarom zonwerend glas, en voor de pui houdt buitenzonwering de warmte tegen voordat die door het glas is.

Welke pui er in de nieuwe gevel komt, van schuifpui tot twee draaiende bladen, en hoeveel doorgang dat oplevert, staat bij de pui met openslaande deuren in een uitbouw.

Oplossing	Wat het licht doet	Waar je op let
Lichtstraat tegen de oude gevel	Hemellicht van boven, op de plek waar de kamer donker werd	Een opstand van 15 cm boven het dakvlak, afschot eromheen en genoeg ventilatie tegen condens
Lichtkoepel of plat dakraam midden in het dak	Een lichtvlek in de uitbouw zelf	Ligt te ver van de oude kamer om daar het tekort op te lossen
Pui tot vlak onder het plafond	Een hogere bovenkant van het glas, dus licht dat verder de kamer in komt	De latei en de gordijnrail moeten ergens heen, en onder een plafond van 255 cm is die ruimte er zelden
Glazen dak over de hele uitbouw	Licht over de volle diepte	Zomerwarmte en koude lucht langs het glas in de winter; binnen het verwarmde huis vraagt dat glas met een lage U-waarde
Raam in de zijwand	Licht van opzij, ook in de middag	Binnen 2 m van de erfgrens alleen vast en ondoorzichtig, of met toestemming van de buren
Lichte, matte afwerking van plafond en wanden	Meer teruggekaatst licht zonder schittering	Helpt, maar haalt geen meters daglicht terug

Vloer, verwarming en keuken: wat vastligt voordat de dekvloer erin gaat

Bij een uitbouw aan de woonkamer worden de oude en de nieuwe vloer één vlak, en dat vlak moet overal op dezelfde hoogte liggen. Een dekvloer met vloerverwarming is 70 mm dik, terwijl de vloer in de bestaande kamer vaak op een andere opbouw ligt, dus reken de hoogtes terug vanaf de afgewerkte vloer en niet omhoog vanaf de fundering.

Reken ook met een nieuwe afwerkvloer in de bestaande kamer. Een vloer die bij de oude gevel ophoudt, laat precies op de plek van de doorbraak een naad zien, en in de begroting is dat de post die het vaakst ontbreekt.

Met de oude gevel verdwijnt meestal de radiator onder het raam, en die deed meer dan verwarmen. Langs een pui van ruim 7 m² glas koelt lucht af, wordt zwaarder en zakt als een koude stroom over de vloer de kamer in. Vloerverwarming geeft 60 tot 80 W per vierkante meter af en komt daar langs het glas vaak niet tegenop, dus een vloerconvector of een lage radiator voor de pui vangt die stroom beter op.

Verhuist de keuken naar de uitbouw, dan moeten de afvoer en de afzuiging mee. De afvoer van een spoelbak in een eiland loopt met ongeveer 1 cm afschot per meter door de vloer naar het riool, dus ligt die leiding vast voordat de dekvloer wordt gestort. Een afzuigkap met afvoer naar buiten gaat het kortst door het dak, en die doorvoer hoort op de tekening voordat de dakbedekking erop komt.

Binnen worden de nieuwe wanden vaak voorzetwanden van gipsplaat op regels. In onze eigen tabel houdt een kiepplug in de plaat 12 kg per punt, een schroef in de regel erachter 15 kg en een schroef in massief hout 30 kg, dus zet voor bovenkasten of een tv vooraf multiplex van 18 mm tussen de regels. Voor de oude gevel en de woningscheidende muur kun je per wandsoort en per kilo opzoeken welke bevestiging houdt.

Let bij de gordijnrail op het plafond. Een rail hoort gangbaar 12 cm boven het kozijn met 20 cm uitloop per zijde, maar met een pui tot 240 cm en een plafond op 255 cm is die 12 cm er niet, dus komt de rail aan het plafond en moet daar een regel of balk zitten om hem in te schroeven.

Wat er in de uitbouw komt	Wat de bouw ervoor vraagt	Uiterlijk beslissen voor
Vloerverwarming	70 mm dekvloer met isolatie eronder, op de hoogte van de kamervloer	Het uitzetten van de fundering, want die bepaalt het peil van de constructievloer
Vloerconvector voor de pui	Een bak van 10 tot 20 cm diep in de vloeropbouw	Het storten van de dekvloer
Kookeiland met spoelbak	Afvoer en water door de vloer, en een eigen groep voor de kookplaat	Het storten van de dekvloer
Afzuigkap met afvoer naar buiten	Een doorvoer door het dak met een eigen opstand	Het leggen van de dakbedekking
Hanglamp boven de eettafel	Een lichtpunt en een regel in het plafond om hem aan op te hangen	Het dichtmaken van het plafond
Screen of zonwering voor de pui	Een kabel voor de motor en een massieve ondergrond in de gevel	Het metselen of bekleden van de achterwand
Tv of bovenkasten tegen een voorzetwand	Multiplex van 18 mm tussen de regels	Het plaatsen van de gipsplaat

Wat de prijs van een uitbouw bepaalt en hoe je hem narekent

Een prijs per vierkante meter is de maat die het vaakst genoemd wordt en het minst zegt. Een groot deel van de kosten groeit niet mee met de diepte: het ontwerp, de constructieberekening, de doorbraak met de ligger, de aansluiting op de gevel en de pui kosten voor een uitbouw van 2 m bijna evenveel als voor een van 4 m.

Daardoor is een ondiepe uitbouw per vierkante meter duurder dan een diepe, en een offerte met een lage prijs per vierkante meter kan simpelweg over een diepere uitbouw gaan. Wie de prijs van een uitbouw wil berekenen of twee offertes wil vergelijken, splitst hem daarom in posten die elk hun eigen maat hebben.

Kijk ook welke vierkante meters er bedoeld zijn. Een uitbouw van 540 bij 300 cm buitenwerks is 16,2 m². Met een achterwand van 35 cm en zijwanden van 30 cm houd je binnen 480 bij 265 cm over, dat is 12,7 m², en na de doorbraak komt daar ongeveer 1,4 m² van de oude gevel bij.

Is er een vergunning nodig, dan rekent de gemeente leges, meestal als percentage van de bouwkosten zoals dat in de legesverordening van jouw gemeente staat. Vraag ook vooraf na welk btw-tarief er op de arbeid komt, want het verlaagde tarief voor renovatie en herstel van woningen geldt niet vanzelf voor een uitbreiding.

Houd een post onvoorzien aan. Bij een uitbouw zitten de onzekerheden op vaste plekken: de grond onder de fundering, de leidingen in de tuin, de staat van de gevel achter het stucwerk en de oude vloer die bij de doorbraak tevoorschijn komt. Wij houden daarvoor als vuistregel 10 procent van de bouwsom aan, en dat is een gewoonte en geen norm.

Vraag offertes op één tekening met dezelfde uitgangspunten: fundering, ligger, isolatiewaarden, pui, lichtstraat, installaties en wat er met de vloer in de bestaande kamer gebeurt. Een offerte die een van die punten openlaat, is daardoor niet goedkoper, maar verschuift die post naar meerwerk.

Kostenpost	Waar hij mee meegroeit	Wat hem duurder maakt
Ontwerp, tekening en constructieberekening	Vrijwel vast per project	Een dragende achtergevel of een fundering op palen, want dan rekent de constructeur meer door
Leges voor de vergunning	Een percentage van de bouwkosten, per gemeente vastgesteld	Een ontwerp dat buiten de vergunningvrije maten valt
Fundering	De lengte van de strook of het aantal palen	Palen in plaats van staal, en een tuin waar geen machine kan komen
Doorbraak en stalen ligger	De breedte van de opening	Oplegging in de woningscheidende muren, kolommen met poeren of een dragende gevel
Vloer, wanden en dak	De oppervlakte en de omtrek van de uitbouw	Metselwerk in plaats van houtskeletbouw, en een dakrand die de gevel moet volgen
Pui en lichtstraat	Het aantal vierkante meter glas en het aantal draaiende delen	Drievoudig of gelaagd glas, aluminium of staal, en een lichtstraat op maat
Installaties	Wat er verhuist: keuken, afvoer, verwarming en elektra	Een keuken die naar de uitbouw gaat en een verwarming die op meer glas moet worden aangepast
Afwerking binnen	De vloer en het plafond, ook in de bestaande kamer	Een vloer die door de hele benedenverdieping doorloopt
Onvoorzien	Als vuistregel 10 procent van de bouwsom	Oude leidingen, een slechte gevel achter het stuc en grond die anders blijkt dan gedacht

De erfgrens, de buren en een aanbouw aan de zijkant

In een rij staat een uitbouw bijna altijd op of vlak naast de erfgrens. Het Burgerlijk Wetboek regelt daar een paar dingen die de gemeente niet toetst, ook niet bij een uitbouw die vergunningvrij is.

Een raam of andere opening binnen 2 m van de erfgrens mag geen uitzicht geven op het erf van de buren zonder hun toestemming. Een vast raam met ondoorzichtig glas valt daarbuiten, en in een zijwand is dat de gangbare oplossing. Een dakterras binnen 2 m van de grens valt er wel onder, los van de vraag of het vergunningvrij zou zijn.

Het regenwater van je dak mag niet op het erf van de buren lopen. Bij een plat dak dat tot de grens reikt, loopt het afschot dus naar je eigen goot of hemelwaterafvoer, en die komt op je eigen erf of in het riool uit.

Staat de zijwand op de grens, dan steekt de funderingsvoet vaak onder het buurerf, en het voegwerk of de bekleding aan hun kant kan alleen vanuit hun tuin worden gemaakt. Gebruik je de uitbouw van de buren of een bestaande scheidingsmuur als wand, dan is dat hun muur net zo goed als de jouwe. Leg die afspraken schriftelijk vast voordat er gegraven wordt.

Bij een hoekwoning of een twee-onder-een-kap ligt de uitbreiding soms beter aan de zijkant, zodat de achtertuin zijn diepte houdt. Grenst die zijtuin aan de stoep of een openbaar pad, dan gelden er strengere voorwaarden dan in het achtererf, en ook als het vergunningvrij kan, blijft de zijgevel vanaf de straat zichtbaar.

Aan de voorkant speelt dezelfde erfgrens met de straat erbij. Hoe de strook gevel naast het kozijn, de luifel en de meterkast daar de maat bepalen, staat bij een toilet of berging aanbouwen naast de entree, en waarom een portaal met binnendeur de tocht uit de hal houdt bij het portaal voor de oude voordeur.

Ophangwijzer

Kies je wandtype en het gewicht van wat je wilt ophangen. Je ziet welke bevestiging het houdt, tot hoeveel kilo, en wat je beter niet doet. Open de volledige ophangwijzer

Veelgestelde vragen