Meubels: kiezen, combineren en opmeten

Waar je begint als de kamer nog leeg is

Wie meubels gaat kopen begint meestal bij het meubel, en dat is de volgorde die later geld kost. De maat van de kamer, de plek van de deur en de route die je elke dag loopt liggen vast; de bank, de tafel en de kast liggen nog nergens aan vast.

Leg dus eerst de indeling vast en zoek daarna het meubel dat in die plek past. Hoe je een ruimte laag voor laag indeelt staat bij een kamer inrichten in de juiste volgorde; hier gaat het over wat er in die indeling komt te staan.

Drie beslissingen bepalen alle andere. De diepte van je zitmeubel bepaalt hoeveel breedte er in de kamer overblijft, de maat van de eettafel bepaalt hoeveel mensen er kunnen zitten zonder klem te zitten, en de zithoogte van je bank bepaalt de hoogte van elke tafel ernaast.

Precies die drie zijn ook het duurst om terug te draaien. Een kussen ruil je, een bank van 110 cm diep die de kamer dichtzet niet. Welke afweging per meubelstuk telt, van draagvermogen tot zitcomfort, staat bij het kiezen van meubels op maat en gebruik.

Meet daarom drie dingen voordat je bestelt: de kamer, de doorgang waardoor het meubel naar binnen moet, en het meubel zelf zoals het straks opgesteld staat. Die laatste maat is niet altijd de maat die in de webshop staat.

Wat een meubel echt inneemt aan vloer

De maten hieronder zijn gangbare Nederlandse productmaten en geen voorschriften. Ze zijn bruikbaar om mee te tekenen en om te zien waar het gaat knellen, maar je eigen model meet je na.

Het patroon in de tabel is steeds hetzelfde: de breedte valt mee en de diepte valt tegen. Een gangbare driezitsbank is 210 cm breed en 95 cm diep, een loungebank met diepe zit gaat naar 110 cm, en die 15 cm komt niet uit het midden van de kamer maar van je looproute af.

Reken in een smalle kamer daarom eerst met de diepte en pas daarna met de breedte. In een kamer van 350 cm breed kost een bank van 110 cm plus 45 cm naar de salontafel al bijna de helft van de breedte, en dan staat de tafel er nog niet. Welke modellen en zitdieptes er zijn, en waar de verschillen in zitcomfort vandaan komen, staat bij de keuze voor een bank.

Teken alles wat uitschuift of openzwaait er gestippeld bij. Een lade komt 45 cm uit, een kastdeur van 50 cm zwaait 50 cm de kamer in, een uitschuiftafel wordt 50 tot 100 cm langer en een slaapbank van 95 cm diep wordt uitgeklapt 140 tot 200 cm.

Wil je die vlakken op schaal naast elkaar zien in plaats van ze uit te rekenen, dan zet je je eigen wandmaten en meubels in de kamerplanner met de loopruimtes erbij.

Meubel	Gangbare maat, breedte bij diepte	Wat er bij die maat op komt
Tweezitsbank	160 bij 90 cm	150 tot 180 cm breed, afhankelijk van de armleuning; zonder armleuning blijft er 140 cm zitting over
Driezitsbank	210 bij 95 cm	200 tot 230 cm breed; losse rugkussens maken hem 5 tot 10 cm dieper dan opgegeven
Loungebank met diepe zit	240 bij 110 cm	De zitting alleen is al 70 cm, dus je zakt erin en zit er niet rechtop
Hoekbank met longchair	260 bij 165 cm	De korte poot is 150 tot 180 cm en het model is meestal spiegelbaar, dus leg vooraf vast aan welke kant het lange deel komt
Slaapbank	200 bij 95 cm	Uitgeklapt 140 tot 200 cm diep; teken dat vlak gestippeld mee
Fauteuil	85 bij 85 cm	Een oorfauteuil is 10 cm breder door de wangen
Relaxfauteuil	85 bij 95 cm	Achterover 40 tot 50 cm langer; bij een wandvrij mechaniek schuift de zitting juist naar voren
Salontafel rechthoekig	110 bij 60 cm	Als vuistregel ongeveer twee derde van de bankbreedte
Salontafel rond	80 cm doorsnee	Werkt in een smalle kamer omdat je de hoek niet aanloopt
Bijzettafel	45 bij 45 cm	Hoogte 55 tot 65 cm, zodat het blad gelijk met de armleuning uitkomt
Tv-meubel	150 bij 40 cm	Maak hem breder dan het beeld: een scherm van 55 inch is ongeveer 123 cm breed
Eettafel voor 4 personen	120 bij 80 cm	Bij 80 cm diepte raken de borden tegenover elkaar bijna
Eettafel voor 6 personen	180 bij 90 cm	Drie plaatsen per lange zijde bij 60 cm per persoon
Eettafel voor 8 personen	240 bij 100 cm	Vier per lange zijde; bij 100 cm diepte staat er een schaal tussen
Ronde eettafel	120 cm doorsnee	Vier personen; vanaf 140 cm zitten er zes omheen, maar hij vraagt aan alle kanten dezelfde vrije ruimte
Uitschuifbare eettafel	160 bij 90 cm	Open 50 tot 100 cm langer, en die stand is de maat waarop je de kamer moet beoordelen
Eetkamerstoel	45 bij 55 cm	Met armleuningen 10 cm meer per persoon, en hij moet onder een blad van 75 cm door
Barkruk	40 bij 45 cm	Reken 60 cm breedte per persoon aan de bar, anders zit je schouder aan schouder
Dressoir	180 bij 45 cm	Een lade komt er 45 cm helemaal uit
Boekenkast smal	80 bij 30 cm	Een gebonden boek is 16 tot 20 cm diep, dus 30 cm is ruim
Boekenwand	240 bij 35 cm	Bouw hem op in delen van 80 cm, want daarboven zakt een plank van 18 mm zichtbaar door
Kledingkast met 3 draaideuren	150 bij 60 cm	Elke deur van 50 cm zwaait de kamer in, en daarvoor sta je zelf nog
Kledingkast met schuifdeuren	200 bij 68 cm	Dieper dan een draaideurkast, en de helft van de kast is altijd dicht
Bureau	120 bij 60 cm	De bureaustoel is 65 cm breed en rolt 25 cm achteruit om op te staan
Tweepersoonsbed 160	160 bij 200 cm	Een boxspring van 180 meet opgemaakt eerder 180 bij 215 cm

De ruimte om een meubel heen telt net zo hard mee

Een meubel kost nooit alleen zijn eigen maat. Reken met het blok dat het meubel plus zijn gebruiksruimte beslaat, want daarin zit de plek waar jij staat, bukt of een stoel achteruit schuift.

Een eettafel van 180 bij 90 cm lijkt in een kamer van 380 cm breed ruim te passen. Met 75 cm achter de stoelen aan beide lange zijden wordt het blok 180 bij 240 cm, en dan is er over de diepte nog niets vrij voor de route erlangs.

Het verschil tussen 75 en 100 cm is precies het verschil tussen opstaan en erlangs lopen. Een eetkamerstoel is 50 tot 60 cm diep en gaat 25 cm achteruit voordat je eruit stapt; wil iemand daar met een schaal achterlangs, dan komt daar nog een schouderbreedte bij. De maten per tafelvorm staan bij het kiezen van een eettafel of salontafel, en wat een stoel aan breedte en diepte vraagt bij stoelen en fauteuils.

Bij zitmeubels is de kleinste maat juist de belangrijkste. Tussen bank en salontafel is 30 cm de ondergrens waaronder je je schenen stoot en 45 cm de afstand waarop je zonder opstaan bij je glas komt.

Tel die getallen naast elkaar op over de breedte van de kamer. Bank, beenruimte, salontafel, doorloop en tv-meubel vullen samen precies de 400 cm die de kamer breed is.

Waar je langs of voor moet	Krap maar bruikbaar	Comfortabel	Waarom die maat
Tussen bank en salontafel	30 cm	45 cm	Je schuift je benen langs de tafel om te gaan zitten en stoot onder 30 cm met je schenen tegen de rand
Achter een eetstoel om op te staan	75 cm	90 cm	De stoel is 50 tot 60 cm diep en gaat 25 cm achteruit voordat je eruit stapt
Langs een tafelrand waar iemand zit	80 cm	100 cm	Wie aan tafel zit steekt met stoel en rug ongeveer 50 cm buiten de tafelrand
Voor een dressoir of ladekast	75 cm	95 cm	Een lade van 45 cm komt er helemaal uit en jij staat er nog 30 cm voor om erin te kijken
Voor een kast met draaideuren	100 cm	120 cm	Elke deur van 50 cm zwaait de kamer in, en daarvoor sta jij zelf nog
Voor een kast met schuifdeuren	60 cm	80 cm	De deur blijft binnen de kast, dus je hebt alleen ruimte nodig om ervoor te staan en in te reiken
Achter een relaxfauteuil tegen de wand	15 cm	45 cm	De rug kantelt 40 tot 50 cm naar achteren, terwijl bij een wandvrij model de zitting naar voren schuift
Naast een bed langs de zijwand	60 cm	75 cm	Bij 60 cm kom je erlangs, bij 75 cm sla je het dekbed op zonder het bed te verschuiven
Aan het voeteneind van een bed	60 cm	90 cm	Onder 60 cm loop je met je knieën tegen het frame; bij 90 cm past er nog een bankje
Tussen bureau en wand voor de bureaustoel	90 cm	120 cm	De stoelvoet is 65 cm en je rolt hem 25 cm achteruit om op te staan
Doorloop van de kamer naar de gang	90 cm	120 cm	Met 90 cm kom je langs met een wasmand, bij 120 cm passeren twee mensen elkaar zonder te draaien
Smalle doorgang tussen twee meubels	60 cm	80 cm	Bij 60 cm draai je je schouders, bij 80 cm loop je er recht doorheen met een doos in je handen
Voor een open haard of houtkachel	80 cm	100 cm	Hier gaat het om hittestraling en vonken, en de afstand uit de handleiding van het toestel gaat voor

Hoogtes die op elkaar moeten aansluiten

Hoogtes staan niet los van elkaar. Tussen een zitting en het blad waaraan je zit hoort 25 tot 32 cm, want daar passen je bovenbenen, en die ene regel verklaart bijna alle hoogtes in dit rijtje.

Aan tafel is dat verschil 28 tot 32 cm: een blad van 75 cm hoort bij een stoel van 45 cm, en bij een blad van 78 cm hoort dus een stoel van 46 tot 48 cm. Aan een bar wordt hetzelfde verschil 25 tot 30 cm, dus bij een barblad van 105 cm hoort een kruk van 78 cm en bij een doorgetrokken aanrechtblad van 90 cm een kruk van 63 cm.

Die tweede maat gaat het vaakst mis, omdat een gewone barkruk van 78 cm aan een aanrecht van 90 cm veel te hoog staat en je met je knieën omhoog zit. Waar een bar verder op vastloopt, van de 25 cm overstek voor je knieën tot de diepte van het blad, staat bij de bar en de barhoogte.

In de zithoek werkt dezelfde koppeling andersom. De salontafel komt gelijk met of net onder de zithoek van de bank, dus bij een zitting van 44 cm kom je op een blad van 38 tot 45 cm, en de bijzettafel komt juist op armleuninghoogte rond 60 cm zodat je je glas zonder kijken neerzet.

Meet de zithoogte van een bank altijd tot de ingezakte zitting en niet tot het bolle kussen, want dat scheelt in de winkel 3 tot 6 cm. Alle hoogtes in huis, ook die van lampen, spiegels en keukens, kun je per onderdeel opzoeken in de maatwijzer.

Onderdeel	Maat	Marge die werkt	Waar het van afhangt
Bank, zithoogte	44 cm	40 tot 48 cm	Meet tot de ingezakte zitting. Hoger kom je makkelijker op en af, lager zit je meer achterover
Bank, zitdiepte	60 cm	55 tot 65 cm	Boven 70 cm hangen je voeten vrij en zit je gedwongen onderuit
Bank, totale hoogte met rugleuning	80 cm	75 tot 90 cm	Blijft hij onder 80 cm, dan past hij onder een vensterbank
Fauteuil, zithoogte	45 cm	42 tot 48 cm	Een paar centimeter hoger dan de bank scheelt bij het opstaan; een lage lounge-fauteuil zakt naar 38 cm
Salontafel, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Gelijk aan of net onder de zithoogte van de bank, anders buig je voorover naar je glas
Salontafel, afstand tot de bank	40 cm	35 tot 45 cm	Minder en je knieën stoten tegen de rand, meer en je moet opstaan om erbij te kunnen
Bijzettafel naast de bank, hoogte	60 cm	55 tot 65 cm	Gelijk met de armleuning, dan zet je je glas neer zonder te kijken
Poef of voetenbank, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Iets lager dan de zitting waarop je zit, anders drukt de rand in je kuiten
Eettafel, hoogte van het blad	75 cm	72 tot 78 cm	Vaste maat in de meubelbranche, geen norm; een dik blad telt mee, dus meet de bovenkant
Eettafel, vrije hoogte onder het blad	68 cm	65 tot 72 cm	Hier zitten je bovenbenen; een dikke rand, een lade of een dwarsbalk eet die ruimte op
Eetstoel, zithoogte	45 cm	44 tot 47 cm	Het verschil met het blad blijft 28 tot 32 cm, dus bij een tafel van 78 cm hoort een stoel van 46 tot 48 cm
Barblad, hoogte	105 cm	100 tot 110 cm	De kruk moet 25 tot 30 cm lager zijn dan het blad
Barblad, diepte	40 cm	30 tot 60 cm	40 cm is een bord plus een glas; wil je er snijden of een laptop neerzetten, dan 60 cm
Barblad, overstek voor je knieën	25 cm	20 tot 30 cm	Zonder overstek zitten je knieën tegen het kastje; boven 30 cm moet het blad onderstut worden
Barkruk bij een blad van 105 cm	78 cm	75 tot 82 cm	Het verschil van 25 tot 30 cm, want daar passen je bovenbenen
Barkruk bij aanrechthoogte van 90 cm	63 cm	60 tot 67 cm	Hetzelfde verschil; een gewone kruk van 78 cm staat hier te hoog
Bureau, hoogte van het blad zittend	74 cm	72 tot 76 cm	Je onderarmen liggen horizontaal en je schouders blijven laag
Bed, bovenkant van de matras	55 cm	45 tot 65 cm	Zittend op de rand staan je voeten plat en maken je knieën een rechte hoek
Nachtkast, hoogte van het blad	60 cm	55 tot 70 cm	Gelijk met of iets boven de matras; bij een boxspring van 65 cm hoort dus een hoge nachtkast
Tv, midden van het scherm	105 cm	100 tot 115 cm	Ooghoogte als je op de bank zit; boven een schouw kijk je een hele film omhoog

Stof, leer en hout gedragen zich elk anders in de tijd

Een meubel gaat niet kapot aan de buitenkant maar aan de laag die je niet ziet. Bij een bank is dat het schuim in de zitting, bij een kast de verbinding tussen de delen, en bij leer de toplaag.

De vulling van een zitting is daarom de eerste vraag. Polyether zakt de eerste jaren wat in en houdt daarna de kuil, waarbij een dichtheid van SG 35 of hoger zijn vorm merkbaar langer vasthoudt dan SG 25; reken bij polyether op 7 tot 10 jaar en bij een geveerde zitting op een houten frame op 12 tot 20 jaar.

Dat verschil bepaalt ook of opnieuw stofferen de moeite is. Bij veren en een massief frame gaat de bekleding eerder stuk dan de constructie eronder, en dan is nieuwe stof een halve bank. Wat dat kost en wanneer het uit kan, staat bij opnieuw bekleden en onderhoud.

Bij hout gaat het om beweging. Massief hout werkt met de luchtvochtigheid en wil ongeveer 45 tot 60 procent; wordt het in de winter droger, dan krimpt het blad en trekken naden open, terwijl fineer op plaatmateriaal vlak blijft maar niet te schuren is.

Leer en pu-leer lijken op elkaar en verouderen omgekeerd. Leer krijgt glans en tekening op de plekken waar je zit, terwijl bij kunstleer de polyurethaanlaag op de geweven drager na jaren scheurt en loslaat, het eerst op de zitvlakken en bij warmte. Welke soort waar op zijn plaats is, staat bij stof, leer en hout naast elkaar, en hoelang een materiaal gemiddeld meegaat kun je per onderdeel opzoeken.

Materiaal of vulling	Wat het in de jaren doet	Waar je het wel en niet neerzet
Zitting van polyether SG 25	Zakt de eerste jaren in en houdt daarna de kuil; 7 tot 10 jaar	Een logeerkamer of een plek waar niet elke avond dezelfde persoon op dezelfde hoek zit
Zitting van polyether SG 35 of hoger	Houdt zijn vorm langer bij hetzelfde gewicht	De bank waar je elke avond op zit; keer losse kussens elke paar weken om
Zitting op veren in een massief frame	12 tot 20 jaar; de vering gaat langer mee dan de bekleding	De moeite om te laten stofferen, mits je niet op de armleuning of de voorrand zit
Geweven meubelstof	Pluist en pilt op de zitvlakken; de kleur trekt weg op de zonkant	Vraag de schuurvastheid in Martindale op; leveranciers noemen 25.000 toeren of meer zwaar gebruik
Leer	Krijgt glans en tekening waar je zit; krassen trekken deels weg	Niet pal voor een radiator of in de volle zon, want het droogt uit en wordt stug
Pu-leer en kunstleer	De polyurethaanlaag op de drager scheurt en laat na jaren los	Een stoel die weinig uren maakt; niet de dagelijkse zitplaats en niet tegen de warmte
Massief hout	Werkt met de luchtvochtigheid, wil 45 tot 60 procent en krimpt daaronder tot naden	Niet boven een radiator of in de volle zon; te schuren en opnieuw af te werken
Fineer op plaatmateriaal	Blijft vlak, maar de fineerlaag is dun en laat bij vocht los aan de randen	Prima voor een groot vlak als een kastdeur; niet op een plek waar water blijft staan
Mdf met folie of lak	Blijft maatvast; een beschadiging in de folie is niet bij te werken	Kastwerk dat niet in het zicht slijt; niet in een vochtige ruimte zonder afgekitte randen
Glas, staal en gepoedercoat metaal	Verandert nauwelijks van vorm, maar toont elke vingerafdruk en kras	Een blad of onderstel; leg bij glas de randen niet vrij als er kinderen langs rennen

Opbergen: wat je ophangt en wat op de vloer blijft staan

Een kast kiezen begint bij de diepte, want die bepaalt wat erin past en hoeveel vloer je kwijt bent. Een hanger is 45 cm breed, dus een kast voor hangende kleding is 60 cm diep, terwijl een legbord voor truien met 40 cm toekan en een boekenschap met 25 cm.

Dat verschil is de reden dat een ondiepe kast van 35 cm in een gang wel werkt en in een slaapkamer niet. Welke kastvormen er zijn en waar een smal of hangend model uitkomst biedt, staat bij kasten en opbergruimte.

In de hoogte gelden twee grenzen: boven 210 cm reik je niet meer zonder trapje, en een plank van 18 mm zakt boven 80 tot 90 cm overspanning zichtbaar door onder boeken. Boeken wegen al gauw 25 kg per strekkende meter schap, dus een boekenwand bouw je op in delen van 80 cm en niet in vakken van 120 cm.

Bij een hangend meubel is niet de kast het probleem maar de wand. Op gipsplaat houdt een metalen hollewandplug ongeveer 10 kg per punt en een kiepplug 12 kg, terwijl een nylon plug in gestuukte steen rond 15 kg aankan en in beton 25 kg; raak je achter de gipsplaat de houten regel, schroef dan direct in dat hout.

Reken daarbij met de inhoud en niet met het lege meubel. Wat jouw wand per bevestiging houdt, kun je per wandsoort en gewicht opzoeken voordat je gaat boren.

Wat erin gaat	Diepte	Waarom die maat
Hangende lange kleding	60 cm	Een hanger is 45 cm breed en de deur moet dicht kunnen zonder dat de mouwen klem zitten
Opgevouwen truien en broeken	40 cm	Een opgevouwen trui is ongeveer 30 cm breed; bij 40 cm valt de stapel niet naar voren
Borden en schalen	32 cm	Een plat bord is 26 tot 28 cm, en je wilt er een vinger naast om de stapel te pakken
Boeken	25 cm	Een pocket is 12 cm diep, een gebonden boek 16 tot 20 cm; bij 25 cm staat alles binnen de rand
Schoenen	35 cm	Een schoenmaat 45 is ongeveer 31 cm lang, en schuin gekantelde bakken vragen minder
Jassen aan een kapstokkast in de hal	35 cm	Een jas hangt over de haak naar voren, dus de kast mag ondieper dan een kledingkast

Meubels naast je vloer, je muurkleur en het licht

Een meubel zie je nooit los, maar altijd tegen je vloer en je wand. Contrast in lichtheid bepaalt daarbij of je de vorm nog leest: zet een donkergrijze bank op een donkere vloer en de onderrand verdwijnt, want het oog leest een rand aan verschil in helderheid en niet aan kleur.

Wil je die combinatie toch, leg dan een kleed onder de zithoek dat een paar tinten lichter is, of kies poten die zichtbaar blijven. Welke vloer bij welk gebruik past staat bij de keuze voor een vloer per situatie.

De tweede vraag is de ondertoon, en die zie je pas als twee materialen naast elkaar liggen. Naast een eiken vloer met een gele ondertoon lijkt koelgrijze stof blauwer dan hij op zichzelf is, omdat het oog een kleur altijd afzet tegen wat ernaast ligt.

Leg daarom stalen plat naast elkaar op de vloer waar het meubel komt, en niet tegen elkaar in de winkel. Hoe kleuren zich onderling gedragen staat bij het combineren van kleuren in huis.

Het licht doet de rest. Op het noorden krijg je de hele dag diffuus hemellicht van ongeveer 6500 K en geen zonvlek, waardoor warm hout en zandkleurige stof hun kleur houden en koel grijs grauw wordt; glanzend leer en gelakt hout vangen juist een lichtpunt en lijken daardoor lichter dan matte stof in dezelfde tint. Wat het licht per windrichting doet, kun je per raamrichting nakijken.

Wat je eerst koopt en waar je later spijt van krijgt

Als het budget in delen komt, koop dan eerst wat je met je lichaam gebruikt en pas daarna wat je ermee aankleedt. Een matras, een zitting en een eetstoel maken duizenden uren per jaar, een bijzettafel niet.

Koop daarna wat de indeling vastlegt: de kast of het dressoir dat een wand bezet, en het tapijt dat de zithoek begrenst. Die twee bepalen waar de rest nog terechtkan.

Losse aanvulling komt als laatste, en dat is geen uitstel maar volgorde. Een bijzettafel of een leeslamp kies je pas goed als de stoel er staat, want de hoogte ervan hangt van die stoel af.

Stel het lastigst te ruilen stuk niet uit tot het eind. Maatwerk, een hoekbank en alles wat in delen door de gang moet, wil je beslissen als de kamer nog leeg genoeg is om te meten en te tapen.

Woon je klein, dan draait die volgorde om het dubbele gebruik van elk meubel: een slaapbank, een eetbank zonder rug die tegen de wand schuift, of een dressoir dat ook tv-meubel is. Welke maten in een krappe plattegrond nog werken, staat bij inrichten op weinig vierkante meters.