Een kleine smalle badkamer indelen: eerst de breedte, dan het sanitair

Waarom een smalle badkamer op de breedte vastloopt

Een kleine smalle badkamer heeft zelden te weinig vierkante meters voor wat erin moet. Hij heeft te weinig breedte, want over de breedte moet elk onderdeel zijn eigen diepte en de ruimte voor jou ervoor in één keer kwijt.

Over de lengte werkt het anders. Daar mogen zones elkaar overlappen zolang je ze niet tegelijk gebruikt: de strook voor het toilet is ook de looproute naar de douche en de plek waar je voor de wastafel staat. Hoe dat voor elk formaat uitpakt staat bij het indelen van een kleine badkamer, en hier gaat het om ruimtes tussen 90 en 160 cm breed die korter zijn dan ongeveer 300 cm.

Reken de breedte daarom als optelsom per onderdeel. Een hangtoilet dwars op de lange wand kost 15 cm voorzetwand, 54 cm pot en 60 cm vrije ruimte voor je knieën, samen 129 cm. Een wastafelmeubel van 40 cm diep met 70 cm om ervoor te staan kost 110 cm.

Uit die sommen volgen drempels die de hele indeling bepalen. Onder ongeveer 130 cm past een gewoon hangtoilet niet meer dwars op de lange wand, onder 110 cm wordt de wastafel een fontein, en pas vanaf 160 cm kunnen wastafel en toilet recht tegenover elkaar staan.

Dezelfde redenering, de kortste wand als optelsom, bepaalt ook wat er in een kleine woonkamer nog past. Het verschil is dat je in een badkamer niets meer schuift zodra de afvoer ligt, dus de som moet kloppen voordat er een tegel ligt.

Breedte binnenwerks	Wat er over de breedte past	Waar het toilet komt	Waar het op knelt
Onder 90 cm	Een fontein van 20 cm diep met 65 tot 70 cm doorloop ernaast	Op de korte wand, met het hart in het midden	De douche over de volle breedte: onder 80 cm stoot je met je ellebogen tegen de wand als je je haar wast
90 tot 110 cm	Een fontein of handwastafel van 20 tot 25 cm diep met 65 tot 85 cm doorloop	Op de korte wand, met het hart op 40 tot 45 cm van een lange wand	Een deur die naar binnen draait, zet bijna de hele breedte dicht
110 tot 130 cm	Een wastafelmeubel van 35 tot 40 cm diep met 70 tot 95 cm ervoor	Op de korte wand; langs de lange wand alleen met een compacte pot van 48 cm en vanaf ongeveer 125 cm	Wastafel en toilet mogen niet in dezelfde strook van 80 cm breed staan
130 tot 160 cm	Een hangtoilet dwars op de lange wand met 60 cm vrij, of een douche van 90 cm met een nis of kast ernaast	Langs de lange wand, verspringend ten opzichte van de wastafel	Recht tegenover elkaar laten een meubel van 40 cm en een toilet van 74 cm onder 160 cm minder dan 46 cm doorloop over
Vanaf 160 cm	Wastafel en toilet tegenover elkaar met 46 tot 66 cm doorloop bij 160 tot 180 cm breed	Langs de lange wand, recht tegenover de wastafel	Hier wordt de doorloop tussen de twee de maat die telt, en niet meer de wand waar het toilet komt

Wat elk onderdeel aan diepte en vrije ruimte kost

Elk onderdeel in een badkamer heeft twee maten die tellen: de diepte van het ding zelf en de vrije ruimte die jij ervoor nodig hebt. Tegen een lange wand gaan die twee samen van de breedte af, tegen een korte wand van de lengte.

Alleen de vrije ruimte mag overlappen. De 60 cm voor een toilet is dezelfde vloer waarover je naar de douche loopt en waarop je voor de wastafel staat, maar de diepte van de pot, het meubel of de voorzetwand deelt nergens mee.

Daarom wint een ondiep onderdeel in een smalle ruimte meer dan een smal onderdeel. Een wastafelmeubel van 60 bij 40 cm in plaats van 80 bij 50 cm levert 10 cm extra doorloop op over de volle lengte van het meubel. De 20 cm die het smaller is, levert alleen iets op als er langs dezelfde wand nog iets moet.

De hoogtes staan hier niet bij, want die veranderen niet met de breedte van de ruimte: een wastafel op 85 cm, een spiegel die 20 cm boven het blad begint, een douchekraan met het hart op 100 cm. Die en de rest vind je in de maatwijzer met hoogtes voor badkamer, keuken en hal.

Lees de tabel met de maten van je eigen badkamer ernaast. Tel per lange wand de diepte op van wat ertegen komt, trek dat af van de breedte, en kijk of wat overblijft minstens de vrije ruimte uit de derde kolom is.

Onderdeel	Diepte uit de wand	Vrije ruimte ervoor	Breedte langs de wand	Waar het van afhangt
Hangtoilet met inbouwreservoir	48 tot 56 cm pot plus 15 tot 20 cm voorzetwand	60 cm, liever 70	80 cm, dus 40 cm aan weerszijden van het hart	Compacte potten beginnen rond 48 cm uitsteek; de voorzetwand is ook de plek voor een nis of plank
Staand toilet met reservoir	Ongeveer 66 cm	60 cm	80 cm	De afvoer ligt vast in de vloer of de wand, en daarmee ook de plek van de pot
Wastafelmeubel	35 tot 40 cm ondiep, 45 tot 50 cm standaard	60 cm om te staan, 70 cm om te bukken	50 tot 80 cm	Onder 35 cm staat een kraan op het blad te dicht op de voorrand
Fontein of handwastafel	18 tot 25 cm	55 tot 60 cm	35 tot 50 cm	Met de kraan in een hoek of uit de wand, anders passen je handen er niet onder
Douchezone over de volle breedte	80 cm krap, 90 cm prettig, gemeten in de lengte	60 cm instap	De hele breedte, minstens 80 cm	De afscheiding: een draaideur vraagt 50 tot 60 cm extra vloer
Douchebak van 80 bij 80 cm	80 cm	Niets bij een schuif- of vouwdeur, 50 tot 60 cm bij een draaideur	80 cm	Ernaast blijft in een smalle ruimte een strook over waar niets in past
Handdoekradiator	10 tot 15 cm met een handdoek erover	Geen, hij hangt boven de vloer	40 tot 60 cm	Onderkant op 20 cm; een smal model geeft weinig warmte
Spiegelkast	12 tot 17 cm	Geen vloer; de deur zwaait zijwaarts	40 tot 80 cm	De deur mag bij het openen geen wandlamp of kolomkast raken
Kolomkast	30 tot 35 cm	De deurbreedte plus 30 cm om ervoor te staan	30 tot 40 cm	Hoort in de hoek die je vanaf de deur het laatst ziet
Binnendeur die naar binnen draait	Een kwartcirkel van 73 tot 83 cm	Het hele draaivlak blijft leeg	73 tot 83 cm plus het kozijn	Omdraaien of een schuifdeur maakt dat hele vlak vrij

Een badkamer van 130 bij 240 cm met het toilet langs de lange wand

Bij 130 cm breed past een hangtoilet nog net dwars op de lange wand: 15 cm voorzetwand, 54 cm pot en 61 cm vrij tot de overkant. Het is de smalste maat waarbij wastafel, toilet en douche achter elkaar staan zonder dat het toilet een kwartslag moet draaien.

De volgorde vanaf de deur is van droog naar nat. Het wastafelmeubel staat direct naast de deur, het toilet in het midden en de douche over de volle breedte achterin, zodat je met natte voeten nooit langs de wastafel of de handdoeken hoeft.

Waar het toilet in de lengte komt, bepaalt de wastafel. De strook van 80 cm breed voor de pot mag niet samenvallen met het meubel, dus komt het hart van het toilet 40 cm voorbij het einde van het wastafelmeubel te liggen.

Het glaspaneel staat aan de toiletkant en de instap aan de kant van de lange vrije wand. Het water dat na het douchen van je af druipt, komt zo terecht op de vloer waar je toch al staat, en niet tegen de voorzetwand en de pot.

Met 240 cm lengte is elke centimeter verdeeld: 66 cm voor de wastafel, 80 cm voor de strook bij het toilet en 94 cm voor paneel en douche. Heb je 300 cm of meer, dan komt er ruimte voor een tweede wastafel of een kast, en die opstellingen staan uitgewerkt bij de plattegronden van een lange smalle badkamer.

Onder 120 cm breed gaat het toilet naar de korte wand

Bij 110 cm breed past de optelsom van voorzetwand, pot en knieruimte niet meer dwars op de lange wand. Het toilet draait dan een kwartslag en komt met zijn voorzetwand tegen de korte wand, waar het alleen 80 cm breedte nodig heeft.

Zet het toilet in dat geval niet in het midden. Met het hart op 45 cm van een lange wand blijft er aan de andere kant een strook van 25 cm over die buiten de 80 cm van het toilet valt. Daar hangt precies een fontein of een handwastafel van 25 cm diep.

Binnen een voorzetwand kan het inbouwframe meestal een stuk opzij, zolang de afvoer onder afschot naar de standleiding blijft lopen. Of dat bij jouw afvoer lukt, vraag je aan de loodgieter voordat de voorzetwand wordt opgebouwd.

De deur verhuist in deze opzet naar de lange wand, want beide korte wanden zijn bezet. Hij komt uit in de strook voor het toilet en draait naar buiten, want naar binnen zou een blad van 73 cm die strook van 60 cm helemaal dichtzetten.

Het glaspaneel van 50 cm staat aan de kant van de fontein, de instap van 60 cm aan de kant van het toilet. De voorzetwand over de volle breedte levert in dit formaat nog iets op. Laat je hem net boven het inbouwreservoir eindigen, vaak rond 115 cm hoog, dan is de bovenkant een plank van 15 cm diep over de volle 110 cm.

De deur kost in een smalle badkamer bijna de hele breedte

Een binnendeur van 73 tot 83 cm die naar binnen draait, zwaait een kwartcirkel van die maat de badkamer in. In een ruimte van 110 cm breed is dat bijna de hele breedte, en in dat vlak mag niets staan.

Omgerekend legt zo'n deur 0,5 tot 0,7 m² vloer vast. In een badkamer van 110 bij 225 cm, samen 2,5 m², is dat ruim een vijfde van alles wat je hebt, en het is meestal precies de hoek waar de wastafel had moeten hangen.

Welke uitweg werkt, hangt af van wat er aan de andere kant van de deur ligt. Draait de deur naar buiten, dan verhuist het draaivlak naar de gang, en in een smalle hal of overloop met 90 cm doorloop zet een openstaande badkamerdeur die doorloop helemaal dicht.

Een schuifdeur langs de wand aan de gangzijde kost in de badkamer niets, wel een stuk vrije wand van ruim de deurbreedte naast de opening. Hij sluit minder dicht, dus je hoort meer, maar de kier langs de rand levert de toevoerlucht waar een ventilator op rekent.

Een schuifdeur die in de wand verdwijnt, is de netste oplossing en de lastigste. Het wandvak naast de opening moet even breed zijn als de deur en helemaal leeg blijven: geen leidingen, geen inbouwreservoir, geen wandcontactdoos en niets wat erin geschroefd wordt.

De laatste knop is de plek van de deur zelf. Zit hij in de korte wand, dan wordt de badkamer een gang met alles achter elkaar. Bij een kamerbreedte van 110 cm blijven met de deur in de lange wand beide korte wanden vrij voor toilet en douche.

Deur	Wat hij in de badkamer kost	Wat hij ergens anders kost	Wanneer hij werkt
Draaideur naar binnen	Een kwartcirkel van 73 tot 83 cm waar niets mag staan	Niets	Alleen als het draaivlak toch doorloop is en de deur niet over het toilet of de wastafel zwaait
Draaideur naar buiten	Niets	Het draaivlak in de gang of op de overloop	Als de deur daar tegen een wand openslaat en niet over een trapopgang of een andere deur
Schuifdeur langs de wand aan de gangzijde	Niets	Ruim een deurbreedte vrije wand naast de opening, zonder schakelaar of radiator	Als die wand leeg is en je accepteert dat hij minder geluid tegenhoudt
Schuifdeur in de wand	Niets	Een wandvak even breed als de deur, zonder leidingen, reservoir of wandcontactdoos	Bij een verbouwing waarbij de wand toch opnieuw wordt opgebouwd
Vouwdeur	Ongeveer de helft van de deurbreedte aan zwaairuimte	De gevouwen panelen blijven in de opening staan en kosten een deel van de doorgang	Als geen van de andere kan en de opening breed genoeg is om iets van de doorgang te missen

Een douche over de volle breedte van de ruimte

In een smalle badkamer is de douche bijna altijd een zone over de hele breedte tegen de korte wand. Een losse douchebak van 80 bij 80 cm in een ruimte van 110 cm laat 30 cm naast de bak over, en in zo'n strook past niets behalve een handdoekrek.

Voor die zone is 80 cm diep krap en 90 cm prettig. Bij 80 cm sta je met je rug bijna tegen de wand als je onder de straal staat. Je ellebogen gaan bij het haren wassen ongeveer 80 tot 90 cm uit elkaar, dus ook een breedte onder 80 cm voel je elke dag.

Leg de douchegoot tegen de achterwand en niet bij de instap. Het afschot van 1 tot 2 cm per meter loopt dan van de rest van de badkamer weg, en het hoogste punt van de douchevloer ligt precies op de grens met de droge vloer.

Een vast glaspaneel heeft een instap van minstens 60 cm nodig, dus in een ruimte van 110 cm breed blijft er voor het paneel 50 cm over. Water dat van je lichaam druipt komt tot ongeveer een halve meter buiten de straal, en in een badkamer van deze maat is dat de strook voor het toilet.

Een douchegordijn op een rail over de volle breedte sluit de hele opening af en kost geen zwaairuimte. Het nadeel is dat het in een zone van 80 cm diep tegen je aan waait, en dat het regelmatig op 60 graden gewassen moet worden om geen zwarte zoom te krijgen.

Een glaspaneel dat naar binnen tegen de zijwand draait, combineert de twee: tijdens het douchen staat het dwars en houdt het water binnen, daarna ligt het plat tegen de wand. Welke vloersoort in zo'n zone tegen staand water kan, zet je per soort naast elkaar in de vloerwijzer voor natte ruimtes.

Afscheiding	Wat hij kost	Hoe droog de rest blijft	Wanneer je hem kiest
Vast glaspaneel met open instap	Een instap van 60 cm, dus het paneel is de breedte min 60 cm	Matig: druipwater komt tot een halve meter buiten de straal	Vanaf ongeveer 120 cm breed, zodat het paneel minstens 60 cm wordt
Glaspaneel dat tegen de zijwand draait	Niets buiten de zone; de kraan hoort op de wand waar het paneel niet tegenaan komt	Goed, zolang het dwars staat	In een ruimte van 90 tot 120 cm breed
Douchegordijn op een rail	Niets	Goed, want de hele opening is dicht	Onder 100 cm breed, of als het budget naar de afvoer en de waterdichting moet
Draaideur tussen de twee lange wanden	Een kwartcirkel van de deurbreedte in de strook ervoor	Goed	Alleen als die strook toch leeg blijft, en dat is in een smalle badkamer zelden zo
Douchebak met opstaande rand	Een rand van 3 tot 5 cm om over te stappen	Goed, de rand houdt het water tegen	Als de vloer geen afschot kan krijgen, zoals een houten balklaag zonder ruimte voor opbouw

Wastafel en opbergen op 10 tot 40 cm diepte

In een smalle badkamer beslis je over opbergen met de rolmaat in de diepte, niet in de breedte. Elke centimeter die een kast uit de wand steekt, gaat van de doorloop af over de hele lengte van die kast.

De wastafel is het eerste onderdeel waarop dat telt. Een meubel van 35 tot 40 cm diep laat in een ruimte van 110 cm 70 tot 75 cm over, een standaardmeubel van 50 cm maar 60 cm. Met die 60 cm sta je met je rug tegen de overkant zodra je bukt.

Onder 35 cm diep verandert de wastafel van soort. Een kraan op het blad staat dan zo dicht op de voorrand dat je handen er niet onder passen. Kies dan een fontein met de kraan in een hoek, of een kraan uit de wand die een voorzetwand of een leiding in de wand vraagt.

Voor de rest van het opbergen zijn er drie plekken die geen vloer kosten: een spiegelkast van 12 tot 17 cm diep, de plank of nis in de voorzetwand en de wand boven de deur. Een kolomkast van 30 cm diep kost wel vloer, en die zet je daarom in de hoek die je vanaf de deur het laatst ziet.

Wil je toch een los kastje, reken dan terug vanaf de doorloop: de breedte min alles wat al tegen de lange wanden staat min 60 tot 70 cm is de diepste kast die er nog bij kan. In een ruimte van 130 cm breed met een wastafelmeubel van 40 cm ertegenover blijft er 20 cm over. Welke modellen op 15 tot 25 cm nog iets bergen, staat bij een smal kastje kiezen op diepte.

Een spiegelkast of kolomkast hangt in een badkamer meestal aan een tegelwand op steen of aan een voorzetwand van gipsplaat, en wat die per kilo houden verschilt sterk. Kijk per wandtype in de ophangwijzer voor tegels, gipsplaat en steen welke plug erbij hoort voordat je door de tegel boort.

Spiegel, licht en tegels in een ruimte die op een gang lijkt

Een smalle badkamer voelt vooral smal door wat het oog ziet: twee lange wanden dicht op elkaar die naar een donker eind lopen. Daaraan valt meer te doen dan aan de maat zelf, want drie mechanismen bepalen dat beeld.

Het eerste is de spiegel. Een spiegel toont wat ervoor staat op dezelfde afstand erachter, dus een spiegel op de lange wand laat de overkant op 110 cm zien alsof die 220 cm weg is. Op de korte wand verdubbelt hij alleen de lengte die al te lang oogt.

Het tweede is het licht. In een ruimte van 110 cm breed hangt elke plafondlamp op hooguit 55 cm van een wand, dus het licht scheert steil langs de tegels en geeft elke oneffenheid en elk wippend tegelrandje een schaduw.

De vlakheid van de wanden telt hier daarom zwaarder dan in een brede badkamer, en bij kunststof panelen komen de naden er nog bij: waarom een wandpaneel op een scheve wand gaat golven staat apart uitgewerkt. Zet het licht liever op de spiegel en op de achterwand van de douche, want een verlichte eindwand haalt het donkere gat weg dat een gang langer maakt.

Bij de spiegel gelden de maten van elke badkamer: twee lampen ernaast met het hart op 160 cm, 3000 tot 4000 K en Ra 90 of hoger. Hoe het daglicht per windrichting meespeelt als er wel een raam is, zoek je op in de lichtwijzer per ruimte en windrichting.

Het derde is de richting van de voegen. Leg rechthoekige tegels met de lange zijde dwars op de lengte in halfsteens verband, dan lopen de doorgaande voegen dwars en leest het oog breedte in plaats van een pijl naar de achterwand.

De snijmaat verdient in de breedte extra aandacht, want een smalle strook langs een lange wand loopt over de volle lengte van de ruimte mee. Reken voor de vloer daarom beide opties uit, een voeg in het midden en een tegel in het midden, en kies de variant met de breedste randstroken. De tabel doet dat voor een tegel van 60 cm, zonder de voegen van 2 tot 3 mm mee te tellen.

Breedte na het tegelen	Voeg in het midden, tegel van 60 cm	Tegel in het midden, tegel van 60 cm	Wat je kiest
90 cm	Twee stroken van 45 cm	Een hele tegel met twee stroken van 15 cm	Voeg in het midden
100 cm	Twee stroken van 50 cm	Een hele tegel met twee stroken van 20 cm	Voeg in het midden
110 cm	Twee stroken van 55 cm	Een hele tegel met twee stroken van 25 cm	Voeg in het midden
120 cm	Twee hele tegels zonder snijwerk	Een hele tegel met twee stroken van 30 cm	Voeg in het midden
130 cm	Twee hele tegels met twee stroken van 5 cm	Een hele tegel met twee stroken van 35 cm	Tegel in het midden
140 cm	Twee hele tegels met twee stroken van 10 cm	Een hele tegel met twee stroken van 40 cm	Tegel in het midden
150 cm	Twee hele tegels met twee stroken van 15 cm	Een hele tegel met twee stroken van 45 cm	Tegel in het midden
160 cm	Twee hele tegels met twee stroken van 20 cm	Een hele tegel met twee stroken van 50 cm	Tegel in het midden

Zo deel je een smalle badkamer in voordat er iets besteld wordt

Elke stap legt een maat vast waarbinnen de volgende stap nog mag kiezen.

1. Meet de breedte op drie hoogtes en neem de kleinste

   Meet tussen de lange wanden bij de vloer, op 100 cm en onder het plafond, en trek per wand 1 tot 1,5 cm af voor tegel en lijm. Die kleinste afgewerkte maat is de breedte waarmee je rekent, want daarin moet de optelsom straks passen.

2. Teken de afvoeren, de standleiding en de waterpunten in

   Zet de toiletafvoer van 110 mm, de douche-afvoer en de standleiding op de tekening. Voor een verbouwing van keuken of badkamer geldt dezelfde volgorde, eerst de leidingen en dan de kasten, want een afvoer verplaatsen kost opbouwhoogte en die is er niet overal.

3. Maak de optelsom voor het toilet en kies de wand

   Tel voorzetwand, uitsteek van de pot en 60 cm vrije ruimte bij elkaar. Is die som groter dan de afgewerkte breedte, dan gaat het toilet naar de korte wand, met het hart op 40 tot 45 cm van de lange wand waar de wastafel niet komt.

4. Kies de draairichting van de deur of een schuifdeur

   Teken de kwartcirkel van het deurblad aan beide kanten van de wand en kijk wat hij raakt. Naar binnen kan alleen als het draaivlak doorloop is; raakt hij naar buiten een trapopgang of de doorloop van de overloop, dan is een schuifdeur langs de wand de uitweg.

5. Leg de douchezone over de volle breedte vast

   Reserveer 80 tot 90 cm in de lengte tegen de korte wand, met de goot tegen de achterwand. Kies de afscheiding daarna op de breedte: onder 100 cm een gordijn of een paneel dat tegen de wand draait, vanaf 120 cm een vast paneel met een instap van 60 cm.

6. Kies de wastafel op de diepte die overblijft

   Trek van de breedte de diepte af van alles wat al tegen de lange wanden staat en houd 60 tot 70 cm over om voor de wastafel te staan. Wat er dan nog over is, is de grootste diepte die het meubel mag hebben, en pas daarna kies je een model.

7. Plak de hele indeling op de vloer en loop hem na

   Zet de strook voor het toilet, de douchezone, de wastafel en de deurzwaai met tape op de bestaande vloer. Loop een dag je gewone route van de deur naar de wastafel, het toilet en de douche, en kijk waar je voeten steeds op de tape stappen.

Nalopen voordat je iets bestelt

• Breedte gemeten bij de vloer, op 100 cm en onder het plafond, met het tegelwerk eraf
• Voorzetwand plus pot plus 60 cm vrije ruimte vergeleken met die breedte
• Strook van 80 cm breed voor het toilet vrij van wastafel, kast en radiator
• Draairichting van de deur gekozen en de gangzijde van het draaivlak gecontroleerd
• Douchezone minstens 80 cm diep, met de goot tegen de achterwand
• Instap van minstens 60 cm, of een gordijn of paneel dat de hele opening dichtzet
• Diepte van wastafel en kasten van de breedte afgetrokken, met 60 tot 70 cm doorloop over
• Wandcontactdozen door de elektricien buiten de zone rond de douche ingetekend

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Meten tussen de ruwe muren in plaats van tussen de tegels

Een badkamer die tussen de ruwe muren 110 cm meet, is na het tegelen 107 tot 108 cm, en in een oudere woning waar een wand eerst uitgevlakt moet worden eerder 105 cm. Die 3 tot 5 cm zijn precies het verschil tussen een wastafelmeubel dat past en een doorloop waar je zijwaarts langs moet.

Meet daarom op drie hoogtes en trek per wand de afwerking eraf voordat je iets bestelt. De kleinste maat is de maat waarmee je rekent.

Een standaard wastafelmeubel van 50 cm diep kiezen

In een ruimte van 110 cm breed laat een meubel van 50 cm diep 60 cm over, en dat is genoeg om te staan maar niet om te bukken. Je gezicht wassen boven een wastafel kost ongeveer 70 cm, want je heupen gaan naar achteren als je voorover buigt.

Een meubel van 35 tot 40 cm diep wint die 10 tot 15 cm terug. Het bergt minder, maar een spiegelkast erboven maakt dat grotendeels goed zonder vloer te kosten.

Het toilet midden op de korte wand zetten

Een toilet in het midden van een korte wand van 110 cm laat aan weerszijden van de strook van 80 cm maar 15 cm over, en met twee stroken van 15 cm kun je niets. Schuif je het hart naar 45 cm van één wand, dan wordt dat één strook van 25 cm, en daar hangt een fontein.

Symmetrie ziet er op de tekening rustiger uit, maar in deze breedte kost ze de wastafel.

Een losse douchebak in een ruimte die maar iets breder is

Een douchebak van 80 bij 80 cm in een ruimte van 110 cm breed laat een strook van 30 cm naast de bak over. Die strook is te smal voor een meubel en te breed om te negeren: je tegelt hem, je maakt hem schoon en je gebruikt hem niet.

Een douchezone over de volle breedte kost dezelfde lengte en geeft je die 30 cm terug als ruimte voor je ellebogen onder de straal.

Eén lamp midden op het plafond als enige licht

In een ruimte van 110 cm breed hangt een plafondlamp in het midden op 55 cm van beide lange wanden. Het licht scheert steil langs de tegels, zodat elke oneffenheid een schaduw krijgt, en de korte wanden aan de uiteinden blijven donker.

Dat donkere eind laat de ruimte langer en smaller lijken dan hij is. Licht op de spiegel en op de achterwand van de douche doet voor het beeld meer dan een sterkere lamp in het midden.

De spiegel op de korte wand hangen

Een spiegel laat zien wat ervoor staat, op dezelfde afstand erachter. Op de korte wand verdubbelt hij dus de lengte, en daar was in een smalle badkamer al genoeg van.

Op de lange wand boven de wastafel verdubbelt hij de breedte: de overkant op 110 cm lijkt dan 220 cm weg. Hang hem zo breed als het meubel of breder, dan leest het oog een vlak en geen lijstje.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

De indeling teken je zelf, maar drie onderdelen van een smalle badkamer horen bij een vakman. Een toiletafvoer verplaatsen of een inbouwframe opzij zetten laat je rekenen en aansluiten door een loodgieter, want een afvoer van 110 mm vraagt afschot en een ontspanningsleiding die de sifons niet leegtrekt.

De elektra is het tweede. Bij een douche zonder bak meet NEN 1010 de zone vanaf de vaste douchekop, en in een ruimte van 110 cm breed valt een groot deel van de badkamer daarbinnen. Laat een elektricien de zones intekenen voordat de plek van de wastafel en de spiegelverlichting vastligt, en laat het werk in de groepenkast achter de hoofdzekering sowieso aan hem.

Het derde is de waterdichting van een douchezone over de volle breedte. Zonder bak ligt de hele zone op een afdichtingslaag met banden in de hoeken en rond de goot, en een fout daarin zie je pas als het plafond eronder vlekt of de vloer van de gang ernaast opzwelt.