Een kamer met een functie: sport, spel, meditatie of hobby

Welke functie je een kamer geeft en wat die aan ruimte vraagt

Een logeerkamer die thuisgym wordt, een zolder met een pooltafel, een hoek voor meditatie of een speelkamer: een kamer met een functie is een ruimte die meer moet kunnen dan zitten of slapen. Waar zo'n kamer in huis het best past, verschilt per plek, en die afweging staat per vertrek bij de ruimtes in huis die je anders gebruikt.

Wat alle functies gemeen hebben, is dat het meubel of het toestel zelf de kleinste maat is. Een loopband is 190 cm lang, maar met de vrije zone erachter kost hij 390 cm. Een pooltafel van 7 voet past in een kamer van 3 m breed, en toch kun je er dan aan twee zijden niet stoten.

Daarom kijk je bij elke functie naar drie dingen tegelijk: het blok vloer inclusief de ruimte waarin je beweegt, de hoogte die je nodig hebt op de plek zelf, en wat de kamer technisch moet dragen. Dat laatste is bij een meditatiehoek niets, bij een sauna een aparte stroomgroep en een dampdichte wand.

De tabel hieronder zet de functies naast elkaar. Lees hem als eerste schifting: past de kamermaat in de tweede kolom niet, dan is de vraag niet welk toestel je kiest, maar welke functie in deze kamer thuishoort.

Functie	Kamer of hoek die werkt	Wat de maat bepaalt	Waar het op vastloopt
Thuisgym met loopband	300 bij 400 cm	190 cm band plus 200 cm vrij erachter en 50 cm opzij	Plafondhoogte: lichaamslengte plus minstens 30 cm boven de band
Krachttraining met bank en halters	200 bij 200 cm op rubbertegels	Uitgestrekte armen naast de bank en 60 cm rondom	Contactgeluid naar beneden op een houten verdiepingsvloer
Yoga of meditatie	120 bij 200 cm, ruim 200 bij 250 cm	Mat van 61 bij 183 cm plus armen gespreid en boven je hoofd	Een route die erdoorheen loopt, en licht op ooghoogte
Speelhoek of speelkamer	150 bij 200 cm voor een hoek, 8 m² voor een kamer	Speelvloer plus opbergen op kinderhoogte tot 110 cm	Kasten zonder kantelbeveiliging en een harde, koude vloer
Hobbykamer met naai- of knutseltafel	250 bij 300 cm	Zittend blad op 74 cm plus staande snijtafel op 90 tot 95 cm	Licht met te lage kleurweergave, waardoor kleuren niet kloppen
Herenkamer of spelkamer met pooltafel	390 bij 490 cm bij 7 voet	Speelvlak plus een keu van 147 cm aan elke zijde	Elke kast of bar langs de wand kost je een stootrichting
Thuissauna	Cabine vanaf 120 bij 150 cm, 200 tot 210 cm hoog	Banken en de kachel met zijn veiligheidsafstand	Krachtstroom, afzuiging en vocht in de omringende ruimte
Extra slaapkamer maken	Bij nieuwbouw minstens 7,5 m² en 2,4 m breed	Bed plus 60 cm langs de zijkant en het voeteneind	Daglicht, ventilatie en een kier onder de deur

Eerst de plattegrond, dan de functie

Een functie kiezen voor een kamer die je nog niet op schaal hebt, is gokken met centimeters. Meet elke wand bij de vloer, op 100 cm en bij het plafond, en neem de kleinste maat over; in woningen van voor 1970 scheelt dat 2 tot 5 cm, en precies die centimeters mis je naast een loopband.

Teken daarna eerst wat vast zit: de deur met zijn draaivlak van ruim 80 cm, het raam, de radiator met 10 cm vrij ervoor en de wandcontactdozen. Hoe je zo'n tekening maakt met een schaal waarop je kunt schuiven, staat bij een plattegrond van je woonkamer op schaal tekenen, en de volgorde van vaste punten, routes en meubels is dezelfde als bij het indelen van elke andere kamer.

Het verschil met een gewone kamer zit in de vrije zones. Die teken je gestippeld, net als het draaivlak van een deur: de strook achter een loopband, de keucirkel rond een pooltafel, de armruimte naast een halterbank. Zo'n zone mag over een looproute vallen die je niet gebruikt terwijl je traint of speelt, maar nooit over een meubel dat blijft staan.

Meet ook de hoogte op de plek van de functie en niet in het midden van de kamer. Onder een schuin dak kun je bij 190 cm nog lopen, maar met je armen boven je hoofd reik je als volwassene tot ongeveer 1,3 keer je lichaamslengte, dus bij 1,80 m tot rond 235 cm.

Wil je de blokken liever slepen dan knippen, zet ze dan met je eigen wandmaten in de kamerplanner, met de vrije zones als los blok. Wat op de tekening niet past met die zones erbij, past in de kamer ook niet.

Een sportkamer: toestellen, vrije zones en plafondhoogte

Een sport kamer valt of staat met de ruimte rond het toestel. De Europese norm voor fitnessapparatuur, ISO 20957, rekent met een vrije strook die 60 cm buiten het trainingsvlak ligt aan de kanten waar je op- en afstapt, en achter een loopband met een vrije zone van 200 cm lang en even breed als de band. Die 200 cm is er omdat je bij een misstap naar achteren van de band wordt afgevoerd.

Die maat bepaalt de richting waarin de band staat. In een kamer van 300 cm breed past een band van 190 cm dwars op de kamer niet, want met de zone erachter vraagt hij 390 cm. In de lengte van een kamer van 400 cm diep past hij precies, met de voorkant naar de wand.

Daarna komt de hoogte. Het loopvlak van een band ligt 20 tot 25 cm boven de vloer en bij hardlopen gaat je hoofd bij elke pas nog een paar centimeter omhoog, dus reken op je lichaamslengte plus minstens 30 cm, en liever plus 40. Op een crosstrainer tilt de hoogste pedaalstand je verder op; die staat in de handleiding als staphoogte.

Bij krachttraining is het niet de lengte maar de breedte die knelt. Een halterbank is 50 cm breed, maar met de halters naast je lichaam en je armen gestrekt heb je 200 cm dwars op de bank nodig. Een olympische halterstang is 220 cm lang, en om schijven te wisselen sta je aan beide uiteinden nog 50 cm.

Hoe je van een lege kamer een complete thuisgym maakt, met vloer, spiegel en opbergen, staat bij het inrichten van een sportkamer. De tabel hieronder geeft per toestel het blok dat je op je plattegrond zet.

Toestel	Eigen maat	Blok met vrije zone	Waar het op vastloopt
Loopband	180 tot 200 bij 80 tot 90 cm	Band plus 200 cm erachter en 50 cm opzij	Plafond: lichaamslengte plus 30 tot 40 cm boven het loopvlak
Crosstrainer	170 tot 210 bij 60 tot 75 cm	Toestel plus 60 cm aan de opstapkanten	De staphoogte duwt je hoofd dichter bij een schuin dak
Hometrainer of spinfiets	100 tot 130 bij 50 tot 60 cm	Toestel plus 60 cm rondom, dus rond 250 bij 180 cm	Weinig; het kleinste toestel dat een volle training geeft
Roeitrainer	210 tot 245 bij 50 tot 60 cm	Toestel plus 60 cm rondom, dus rond 360 bij 180 cm	De lengte: in een kamer van 300 cm past hij alleen diagonaal
Halterbank met losse halters	50 bij 120 tot 140 cm	200 bij 200 cm	Armen gestrekt naast de bank raken een kast of radiator
Power rack met stang	120 tot 130 bij 120 tot 140 cm, 210 tot 230 cm hoog	Rack plus 220 cm stang plus 50 cm aan elk uiteinde	Optrekken in het rack vraagt een plafond van 260 cm of meer
Bokszak aan het plafond	100 tot 150 cm lang, 25 tot 40 kg	Cirkel van ongeveer 200 cm doorsnee	De bevestiging: een houten balklaag of betonvloer, nooit alleen gips
Yogamat of trainingsmat	61 bij 183 cm	120 bij 200 cm liggend, 200 bij 250 cm met armen gestrekt	Een looproute die er dwars overheen gaat

Wat vloer, plafond en wand van een thuisgym moeten houden

Een woningvloer wordt in Nederland volgens de Eurocode berekend op een verdeelde belasting van 1,75 kN/m², ongeveer 175 kg per vierkante meter. Een loopband van 100 kg met een loper van 80 kg erop blijft daar ruim onder. Een rack met 150 kg aan schijven, een stang en een sporter op anderhalve vierkante meter komt er dicht bij, en daar hoort een blik van een constructeur bij als de vloer van hout is.

Wat in de praktijk eerder misgaat dan de draagkracht, is het geluid. Een halter die op een houten balklaag neerkomt, zet de hele vloer in trilling en die dreun komt beneden en bij de buren binnen. Rubbertegels van 15 tot 20 mm dempen het getik van een toestel, voor halters die je neerlegt is 30 mm een betere maat, en voor een stang die valt is een zwevend platform van rubber, multiplex en weer rubber nodig.

Welke vaste vloer eronder ligt, telt ook mee. Rubber dat lang op pvc of vinyl ligt, kan de toplaag blijvend verkleuren doordat stoffen uit het rubber in het kunststof trekken; leg daar een scheidingslaag tussen of kies tegels die daarvoor geschikt zijn verklaard. Hoe de vloeren zich per situatie gedragen, zet de vloerwijzer met scores per ruimte naast elkaar.

Aan het plafond en de wand gaat het om bewegende last. Een bokszak van 30 kg die heen en weer zwaait of een lichaam van 80 kg dat zich optrekt, trekt met pieken van een veelvoud van het stilstaande gewicht aan de bevestiging. Wat een punt per wandsoort houdt, zoek je op in de ophangwijzer voor steen, beton en gipsplaat; reken bij bewegende last met hooguit de helft van wat daar voor rustend gewicht staat.

Wat je bevestigt	Waarin het houdt	Waarin niet	Waar je op let
Bokszak aan het plafond	Betonvloer met keilbout of chemisch anker; houten balk met een oogbout door de balk	Gipsplafond of een plug tussen de balken	Zoek de balk; bij een houten vloer loopt de trilling door naar de kamer erboven of ernaast
Optrekstang aan de wand	Beton of kalkzandsteen met chemische ankers, minstens vier punten	Gipsplaat, gasbeton, of een spouwmuur waar je na 100 mm in de lucht boort	De bovenste ankers trekken, de onderste duwen; verdeel de beugel over 40 cm hoogte of meer
Optrekstang in het deurkozijn	Een massief houten kozijn met de meegeleverde schroefbevestiging	Een kozijn van plaatmateriaal of een stalen montagekozijn met kit	De stang klemt op de dagmaat; meet die op drie hoogtes, want een kozijn staat zelden haaks
Wandrek voor halters	Staat op de vloer, of hangt aan beton en kalkzandsteen	Een gipsplaten voorzetwand zonder regel erachter	20 kg aan halters op 40 cm diepte trekt als een hefboom aan de bovenste schroeven
Spiegel in de sportkamer	Steen of beton met spiegelclips; gipsplaat langs de regels	Montagetape achter een spiegel waar een bal of halter tegenaan kan	Kies veiligheidsglas of spiegelfolie aan de achterkant, zodat een barst niet in scherven valt
Ophangband of ringen	Houten balk of betonplafond, met twee losse punten	Een lampophangpunt of een haak in een plafondplaat	Een lamphaak is voor 5 tot 10 kg gemaakt, niet voor een lichaam dat zwaait

Een meditatiekamer of yogaplek inrichten

Een meditatie kamer vraagt weinig vloer en veel voorwaarden. Zittend op een kussen neem je ongeveer 100 bij 100 cm in, want gekruiste knieën zijn 70 tot 80 cm breed. Voor yoga ligt de maat hoger: een mat van 61 bij 183 cm, met je armen gespreid 200 cm breed en liggend met je armen boven je hoofd 250 cm lang.

De plek is belangrijker dan de maat. Een meditatiekamer werkt niet op een plek waar iemand langsloopt, waar een scherm in beeld staat of waar de wasmand wacht, want je aandacht gaat naar wat beweegt en naar wat nog moet. Een hoek achter de deur of de wand tegenover het raam in een kamer die overdag leeg staat, doet het meestal beter dan een grotere plek in de woonkamer.

Let bij het licht op je eigen ooghoogte. Op een kussen van 15 cm zitten je ogen 90 tot 95 cm boven de vloer, dus een tafellamp op een kastje van 60 cm met de kap op die hoogte schijnt recht in je blikveld. Zet één dimbare lamp van 2700 K achter of naast je, of hang hem zo hoog dat de lichtbron boven je blik blijft. Daglicht mag, maar een gordijn dat de zon tegenhoudt, maakt de plek op elk uur bruikbaar.

Voor de muurkleur werkt hetzelfde mechanisme als in elke andere kamer. Op het noorden wordt een licht koel grijs of blauw grauw, omdat het hemellicht weinig rood en geel bevat om terug te kaatsen; een gebroken wit met een warme onderlaag blijft er rustig. Welke kleuren per windrichting standhouden, staat bij de kleuren die in een noord- of zuidkamer overeind blijven, en wat per vertrek werkt bij de muurkleur voor elke kamer.

Wierook en kaarsen geven fijnstof en roet af, en in een kleine dichte kamer blijft dat hangen. Zet na het branden het raam 10 minuten tegen elkaar open, of kies een verdamper zonder vlam.

Onderdeel	Maat	Waarom die maat
Meditatiekussen (zafu)	30 tot 35 cm doorsnee, 12 tot 20 cm hoog	Je bekken komt hoger dan je knieën, zodat je rug rechtop blijft zonder spierkracht
Onderkussen of matje (zabuton)	Ongeveer 70 bij 80 cm	Je knieën en enkels liggen op iets zachts in plaats van op de harde vloer
Meditatiebankje	45 cm breed, 15 tot 20 cm hoog	Voor zitten op je knieën zonder dat je enkels het gewicht dragen
Zitplek op een kussen	100 bij 100 cm	Gekruiste knieën zijn 70 tot 80 cm breed, plus ruimte om te verschuiven
Yogaplek	120 bij 200 cm liggend, 200 bij 250 cm ruim	Armen gespreid zijn ongeveer even breed als je lichaamslengte
Vrije hoogte boven de mat	1,3 keer je lichaamslengte, bij 1,80 m rond 235 cm	Met gestrekte armen boven je hoofd raak je anders een schuin dak of een lamp
Lamp in de meditatiehoek	Lichtbron boven 100 cm of achter je, 2700 K en dimbaar	Zittend op een kussen zijn je ogen op 90 tot 95 cm

Speelhoek, speelkamer of een speelhuis in de tuin

Een speelhoek werkt als een kind er zelf bij kan en er zelf weer iets in kan terugleggen. Houd open vakken en bakken tussen de vloer en 110 cm, want daarboven reikt een kleuter niet, en kies bakken die een driejarige met twee handen uittrekt zonder dat ze eruit vallen. Wat hoger staat, is voor de ouders.

Elke kast of ladekast waar een kind op kan klimmen, zet je met een kantelbeveiliging aan de wand. Het mechanisme is een hefboom: open laden werken als traptreden, en met het gewicht van een kind op de voorste rand kantelt het zwaartepunt van een kast van 100 cm hoog over de voorpoten heen.

Op de vloer speelt een kind op knie- en zithoogte. Tapijt of een groot kleed houdt de kou van een stenen of pvc-vloer weg en dempt het geluid van blokken die vallen. Hoe je zo'n hoek in een woonkamer of kinderkamer vormgeeft, staat bij de ideeën voor een speelhoek in huis.

Wie een speelhuis gaat bouwen in de tuin, heeft thuis geen wettelijke eisen: het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen geldt voor openbare en semi-openbare speelplekken. De norm voor die toestellen, EN 1176, is wel de beste maatstaf die er is, en de tabel hieronder vertaalt die naar een speelhuis op palen.

Het hout is de andere keuze die je niet terugdraait. Een paal die in de grond staat, rot op de grens van gras en lucht, waar vocht en zuurstof samen komen, ook als hij verduurzaamd is. Zet palen daarom op betonpoeren of stalen paalhouders, zodat het hout 5 tot 10 cm boven het maaiveld blijft. Of het huisje vergunningvrij is, hangt af van de hoogte, de afstand tot de erfgrens en of het in de voortuin staat; dat check je in het Omgevingsloket voordat je gaat zagen.

Onderdeel van het speelhuis	Maat die werkt	Waarom
Openingen in balustrade en hekwerk	Kleiner dan 8,9 cm of groter dan 23 cm	EN 1176 sluit dat bereik uit, omdat een kinderhoofd er wel door kan en niet meer terug
Afscheiding langs een verhoogde vloer	Vanaf ongeveer 100 cm valhoogte een dichte of verticale afscheiding van minstens 70 cm	Horizontale regels werken als ladder; verticale spijlen niet
Valruimte rondom	150 cm vrij rond elk deel waar een kind van af kan vallen	Een tegel, schutting of plantenbak in die zone is waar een val op uitkomt
Ondergrond onder een verhoogd deel	Gras tot ongeveer 100 cm valhoogte, daarboven 30 cm zand of boomschors	Losse lagen worden weggeschopt, daarom 10 cm meer dan de dikte die dempt
Palen	Op betonpoer of paalhouder, hout 5 tot 10 cm boven het maaiveld	Hout rot op de grens van grond en lucht, niet diep in de grond
Deur en binnenhoogte	Deur rond 60 bij 120 cm, binnen 120 tot 150 cm hoog	Op kindermaat, maar een volwassene moet er gebukt in kunnen om te helpen
Vingerknelling	Geen spleten tussen 8 en 25 mm bij scharnieren en planken	Een vingertje gaat erin en blijft haken als het deurtje dichtvalt

Hobbykamer of herenkamer: de maten van spel, bar en scherm

De herenkamer is een oud begrip uit het Nederlandse herenhuis: de voorkamer met een schouw en houten lambrisering waar de heer des huizes bezoek ontving en zijn boeken had. Wat er nu onder een herenkamer of mannenkamer wordt verstaan, is meestal een hobbykamer met een bar, een scherm of een pooltafel. De maten hieronder hangen niet aan wie er zit, maar aan de keu, de kruk en de werplijn.

Bij een pooltafel is de keu de maat. Tel aan elke zijde van het speelvlak een keulengte op, dan kun je vanaf elke plek stoten zonder de wand te raken. Met een standaardkeu van 147 cm komt een tafel van 7 voet, met een speelvlak van ongeveer 198 bij 99 cm, uit op een kamer van 390 bij 490 cm.

Is de kamer kleiner, dan helpt een korte keu van 122 cm; die haalt 50 cm van beide maten af. Een bar of kast langs de lange wand kost je dan alsnog een stootrichting, dus houd meubels onder de hoogte van de tafelrand of zet ze in een hoek waar de keu schuin langs kan.

Een thuisbar volgt de gewone barmaten: blad op 105 cm, krukken met een zitting van 78 cm, 60 cm breedte per kruk en 25 cm overstek voor je knieën. De andere hoogtes waar je op uitkomt, van tv tot wandlamp, staan bij elkaar in de maatwijzer met hoogtes voor bar, scherm en lamp.

Geluid is in zo'n kamer het punt dat vastloopt. Hoge tonen dempt een kleed of gordijn, maar de lage tonen van een subwoofer of een bal die tegen de wand gaat, gaan dwars door een lichte wand en door een houten vloer heen. Zet de luidspreker los van de vloer op een steen of een voet met demping, en richt hem niet naar de gedeelde muur.

Wat er in de kamer komt	Maat	Kamer of strook die je nodig hebt	Waar het van afhangt
Pooltafel 7 voet	Speelvlak ongeveer 198 bij 99 cm	390 bij 490 cm met keu van 147 cm, 340 bij 440 cm met keu van 122 cm	Speelvlak plus twee keer de keulengte, niet de buitenmaat van de tafel
Pooltafel 8 voet	Speelvlak ongeveer 224 bij 112 cm	410 bij 520 cm met keu van 147 cm	Hetzelfde rekensommetje; de zwaardere tafel vraagt ook een vloer die niet doorbuigt
Pooltafel 9 voet	Speelvlak ongeveer 254 bij 127 cm	420 bij 550 cm met keu van 147 cm	Past zelden in een woonhuis buiten een garage of souterrain
Dartbord	Hart van de roos op 173 cm boven de vloer	Werplijn op 237 cm van het bord, strook van 300 bij 150 cm	Die strook ligt buiten elke looproute en zonder deur die erin opendraait
Tafeltennistafel	274 bij 152,5 cm, 76 cm hoog	Rond 6 bij 3,5 m voor vrij spel	Achter elke kopse kant sta je 150 tot 200 cm; een inklapbare tafel lost alleen het opbergen op
Thuisbar	Blad 105 cm hoog en 40 cm diep	60 cm per kruk, 90 cm werkruimte achter de bar	Kruk 25 tot 30 cm lager dan het blad, anders zitten je knieën klem
Televisie of scherm	Midden van het beeld op 100 tot 115 cm	Kijkafstand 1,5 tot 2,5 keer de diagonaal	Een 55 inch is 140 cm diagonaal, dus 210 tot 350 cm van de bank
Naai- of knutseltafel	Zittend 74 cm, staande snijtafel 90 tot 95 cm	Blad plus 90 cm achter de stoel	Een lamp van Ra 90 of hoger, anders klopt de kleur van stof en garen niet

Thuissauna: temperatuur en luchtvochtigheid

Een sauna in huis vraagt eerst een keuze van type, want temperatuur en luchtvochtigheid in de sauna bepalen samen wat je lichaam voelt en wat je huis moet verwerken. Een Finse sauna is 80 tot 100 °C bij 10 tot 20 procent relatieve luchtvochtigheid, een biosauna 50 tot 60 °C bij 40 tot 55 procent, en een stoomcabine 40 tot 50 °C bij bijna 100 procent.

Dat die percentages zo verschillen, zegt minder dan het lijkt. Warme lucht kan veel meer waterdamp bevatten dan koude, dus 10 procent bij 90 °C is ongeveer 42 gram water per kubieke meter, terwijl lucht van 20 °C verzadigd is bij 17 gram. In gram per kubieke meter liggen de drie types dicht bij elkaar; het verschil zit in de temperatuur.

Hier zit ook het mechanisme achter opgieten. De damp in een Finse sauna van 90 °C heeft al ongeveer dezelfde dampdruk als het zweet op een huid van 40 °C, dus zweet verdampt er nauwelijks. Giet je water op de stenen, dan stijgt de dampdruk boven die van je huid en slaat damp op je lichaam neer, en bij dat condenseren komt per gram ongeveer 2,4 kJ warmte vrij. Dat is de hittegolf die je voelt, terwijl de thermometer niet beweegt.

Om dezelfde reden is een sauna uit zichzelf kurkdroog. Kamerlucht van 20 °C en 50 procent die je opwarmt tot 90 °C, houdt dezelfde 9 gram water en zakt naar ongeveer 2 procent. Een infraroodcabine voegt geen water toe en blijft dus droog; de warmte komt daar uit straling van panelen en niet uit de lucht.

Daarna volgt de stroom. Een groep van 16 ampère levert op 230 volt 3,7 kW, en een saunakachel van 4,5 tot 9 kW heeft daarom krachtstroom nodig. Als vuistregel reken je ongeveer 1 kW per kubieke meter cabine, en meer bij een glazen wand. Een infraroodcabine van 1,5 tot 3 kW past op een gewone groep, liefst een eigen.

Soort	Temperatuur	Relatieve luchtvochtigheid	Water in de lucht, ongeveer	Wat het van je huis vraagt
Finse sauna, droog	80 tot 100 °C	10 tot 20 procent	30 tot 60 gram per m³	Kachel van 4,5 tot 9 kW op krachtstroom, toevoer onder bij de kachel en afvoer schuin tegenover
Finse sauna, direct na opgieten	Gelijk, de lucht warmt nauwelijks op	Kortstondig het dubbele of meer	Piek die binnen een minuut wegzakt	Een halve tot een hele liter water per sessie die na afloop de ruimte in komt
Biosauna of softsauna	50 tot 60 °C	40 tot 55 procent	35 tot 70 gram per m³	Kachel met verdamper, dezelfde stroom en meer afzuiging dan een droge sauna
Stoomcabine	40 tot 50 °C	Bijna 100 procent	50 tot 80 gram per m³	Waterleiding en afvoer, een schuin plafond tegen druppels en de badkamerzones van NEN 1010
Infraroodcabine	35 tot 50 °C luchttemperatuur	10 tot 20 procent, wat de kamerlucht meebrengt	Gelijk aan de kamer, rond 9 gram per m³	1,5 tot 3 kW op een gewone groep; geen extra vocht in huis

Waar het vocht van een sauna of stoomcabine blijft

Het water uit een sauna verdwijnt niet. Opgietwater en zweet samen zijn al gauw een halve liter per sessie, en die damp komt bij het openen van de deur in de ruimte eromheen terecht. Een badkamer van 8 m³ kan bij 20 °C in totaal ongeveer 140 gram waterdamp bevatten, dus de rest slaat neer op het koudste vlak dat er is: het plafond, de buitenmuur of het raam.

Daarom hoort een thuissauna in een ruimte met afzuiging die je na afloop een uur laat doordraaien, en niet in een slaapkamer of op een dichte zolder zonder ventilatie. De cabine zelf heeft een luchttoevoer laag bij de kachel en een afvoer hoog of schuin tegenover, zodat de lucht langs de banken stroomt; de maten van die openingen staan in de handleiding van de kachel en die gaan voor.

In de wand van de cabine speelt hetzelfde op kleinere schaal. Binnen is de dampdruk hoog en buiten laag, dus damp wil door de wand heen naar de koude kant. Zonder dampscherm trekt die damp in de isolatie en condenseert hij tegen de koude muur erachter, waar hij niet meer wegkan.

De beschreven opbouw voorkomt dat. Aluminiumfolie met de glanzende kant naar binnen houdt de damp tegen en kaatst stralingswarmte terug, met naden die 5 cm overlappen en zijn afgeplakt met aluminiumtape. De spouw tussen de latten laat de achterkant van de planken drogen.

Voor de betimmering kies je een lichte, harsvrije houtsoort als espen of abachi, zeker voor de banken. Hout met een lage dichtheid geeft bij aanraking weinig warmte af, dus een bank van 90 °C brandt niet, terwijl vuren of grenen in de hitte hars zweet. De hoogte van de banken volgt uit de warmtelagen: tussen vloer en plafond scheelt het al gauw 30 graden, en met een plafond op 200 tot 210 cm ligt de bovenste bank 100 tot 110 cm daaronder.

Van een deel van het huis een extra kamer of slaapkamer maken

Soms moet de functie eerst een kamer krijgen: een grote slaapkamer die in tweeën gaat, een deel van de zolder dat een logeerkamer wordt, of een hoek van de woonkamer die een deur krijgt. Een kamer maken is dan een bouwvraag voordat het een inrichtingsvraag is, en de volgorde voor de inrichting daarna staat bij een kamer inrichten van leeg naar af.

Een niet-dragende tussenwand plaatsen is een interne verbouwing en in de regel vergunningvrij, behalve in een monument. Een wand van metalen profielen van 50 mm met aan elke kant een gipsplaat van 12,5 mm is samen 75 mm dik. Met steenwol tussen de profielen hoor je gewoon praten nog als gemurmel, en met twee plaatlagen per zijde wordt dat merkbaar minder.

Wil je dat de nieuwe ruimte echt als slaapkamer telt, bij verkoop, verhuur of in je eigen plan, dan kijk je naar de eisen voor een verblijfsruimte. Die gelden hard voor nieuwbouw; bij een bestaande woning mag wat er rechtmatig al was blijven, maar een taxateur of verhuurder rekent met dezelfde begrippen.

Twee dingen worden bij het slaapkamer maken het vaakst vergeten. Het eerste is de lucht: in een huis met mechanische afzuiging stroomt de lucht via een kier onder de binnendeuren naar keuken en badkamer, en een nieuwe deur die kierdicht sluit, zet de kamer op slot. Het tweede is de warmte: valt de radiator in de andere helft van de kamer, dan heeft de nieuwe kamer geen eigen warmtebron.

Onder een schuin dak telt de vloer pas mee als er genoeg hoogte boven staat. Volgens NEN 2580 hoort vloer met minder dan 1,5 m vrije hoogte niet bij de gebruiksoppervlakte, en een bed onder die lijn is een bed waar je niet rechtop in kunt zitten.

Onderdeel	Waar je op uitkomt	Waar het vandaan komt	Wat er misgaat zonder
Vloeroppervlak en breedte	Minstens 7,5 m² en 2,4 m breed	Besluit bouwwerken leefomgeving, voor een verblijfsruimte in nieuwbouw	Een smallere strook past een bed maar geen kast met draaideuren ernaast
Vrije hoogte	2,6 m bij nieuwbouw, 2,1 m bij bestaande bouw	Besluit bouwwerken leefomgeving	Onder een schuin dak telt alleen het deel met genoeg hoogte
Daglicht	Per verblijfsruimte minstens 0,5 m² equivalente daglichtoppervlakte, voor het verblijfsgebied 10 procent van de vloer	Besluit bouwwerken leefomgeving, rekenmethode volgens NEN 2057	Zonder raam naar buiten blijft het een bergruimte, hoe mooi ook ingericht
Ventilatie	0,7 dm³/s per m² vloer, minstens 7 dm³/s	Besluit bouwwerken leefomgeving, voor nieuwbouw	Een kamer van 10 m² vraagt 25 m³ lucht per uur; een raam dat dicht blijft levert dat niet
Overstroom	Kier van 1,5 tot 2 cm onder de deur of een rooster in deur of wand	Gewoonte bij mechanische afzuiging, zodat de afgezogen lucht kan aanstromen	Bij een dichte deur wordt de kamer 's nachts benauwd en slaat vocht neer op het raam
Rookmelder	Op elke verdieping met een verblijfsruimte, in de vluchtroute	Verplicht in alle woningen sinds 1 juli 2022	Een slaapkamer achter een nieuwe wand ligt verder van de melder op de overloop
Warmte	Een eigen radiator of een verwarmde vloer in de nieuwe helft	Geen norm, wel wat de kamer bruikbaar maakt	De helft zonder radiator blijft in de winter kouder terwijl de thermostaat in de andere helft hangt
Stroom en licht	Lichtpunt met schakelaar op 105 cm aan de krukzijde, en wandcontactdozen aan twee kanten van het bed	Gewoonte; NEN 1010 legt geen hoogtes vast buiten de badkamer	Verlengsnoeren onder een nieuwe deur door, die bij elke keer dichtdoen worden afgekneld

Veelgestelde vragen