Kasten en opbergen: van wandkast tot ondiep kastje

Wat je wilt opbergen bepaalt welke kastvorm past

Wie opbergruimte zoekt, zoekt zelden een meubel. De vraag is waar de boeken, de dozen, het serviesgoed of de jassen heen gaan zonder dat de kamer er kleiner van wordt.

Die vraag valt uiteen in drie maten: de diepte die de inhoud nodig heeft, de vloer of de wand die je ervoor overhebt, en het gewicht dat de bevestiging houdt. Pas als die drie ingevuld zijn, is de keuze tussen open en dicht of tussen hangend en staand een kwestie van smaak. Hoeveel ruimte een meubel in een kamer inneemt en welke hoogtes op elkaar aansluiten, staat bij meubels per soort met hun maten en hoogtes.

De vormen in de tabel hieronder doen niet hetzelfde werk. Een open kast toont en ordent, een dichte kast bergt op en houdt stof buiten, en een hangend model levert vloer op maar verplaatst het probleem naar de wand.

In een woonkamer doen kasten meer dan opbergen: ze vullen een hele wand en bepalen daarmee een flink deel van het interieur. Vandaar dat de combinatie zo vaak terugkomt van een gesloten onderbouw tot 80 cm met open vakken erboven.

Die verdeling heeft een reden. Het oog leest de onderste 80 cm van een wand nauwelijks, omdat daar meestal meubels voor staan, terwijl de zone tussen 80 en 200 cm op ooghoogte ligt en dus alle aandacht krijgt.

Is de wand smal of de doorloop krap, dan is de diepte de eerste knop waar je aan draait. Wat er bij 20 tot 35 cm nog in kan en waar die maat tekortschiet, staat bij een ondiepe kast tegen een krappe wand.

Kastvorm	Waar hij zijn werk doet	Waar hij op vastloopt
Open boekenkast, 80 tot 240 cm breed en 30 cm diep	Boeken en mappen die je dagelijks pakt, op een wand die niet dicht mag lijken	Alles blijft zichtbaar, dus wanorde telt dubbel en het stof ligt er binnen een maand
Boekenwand tot aan het plafond	De meeste meters schap op de kleinste vloeroppervlakte	Boven 210 cm kom je er alleen met een trapje bij, dus dat deel is opslag en geen kast
Losse planken aan de muur	Een wand invullen zonder dat er een meubel op de vloer komt	De overspanning en de wandsoort bepalen het gewicht, niet de plank zelf
Hangende wandkast	Vloer vrijhouden, bijvoorbeeld boven een dressoir of naast een raam	Het volle gewicht komt op een handvol punten in de wand terecht
Smal kastje van 20 tot 40 cm breed	De restmaat naast een deur, een schouw of een radiator	Hoog en smal met laden erin kantelt makkelijk en hoort aan de wand vast
Ondiepe kast van 20 tot 35 cm	Gangen, halletjes en wanden langs een looproute	Borden, dekbedden en hangende kleding passen er niet in
Dressoir van 180 bij 45 cm	Gesloten opberging met een blad op 80 cm om iets op te zetten	Voor de laden moet 75 cm vloer vrij blijven
Vakkenkast met 16 vakken, 147 bij 39 cm	Bakken, platen en spullen die je per soort gescheiden wilt houden	Een vak is ongeveer 33 cm, dus een ordner past net en een kunstboek niet
Vitrinekast van 100 bij 40 cm	Glaswerk en verzamelingen zichtbaar houden zonder stof	De glazen deur zwaait 45 tot 55 cm de kamer in
Metalen wandrekken en stellingen	Garage, schuur en bijkeuken, waar draagvermogen zwaarder weegt dan het uiterlijk	De opgegeven kilo's per legbord gelden bij een gelijkmatig verdeelde last
Inbouwkast in een nis of onder de trap	Restruimte die met een los meubel nooit gevuld raakt	Het is maatwerk, dus de maten moeten kloppen voordat er gezaagd wordt

Hoeveel vloer een kast kost, de ruimte ervoor meegeteld

Een kast kost twee keer vloer: de diepte van het meubel zelf en de strook ervoor die vrij moet blijven om hem te gebruiken. Die tweede maat wordt bijna altijd vergeten, en daar loopt een indeling als eerste op vast.

Een ladekast van 45 cm diep heeft 75 cm vrij nodig, want de lade komt er 40 tot 45 cm helemaal uit en jij staat er nog 30 cm voor. Een kast met draaideuren vraagt 100 cm, omdat elke deur van 50 cm die maat de kamer in zwaait. Schuifdeuren komen met 60 cm toe, met als prijs dat de helft van de kast altijd dicht zit.

De diepte volgt uit de inhoud en niet uit het model. Een kleerhanger is 45 cm breed, dus een kast voor hangende kleding is 60 cm diep; een opgevouwen trui is 30 cm breed en past op een legbord van 40 cm; een plat bord meet 26 tot 28 cm en vraagt 32 cm; een gebonden boek is 16 tot 20 cm diep en staat bij 25 cm binnen de rand.

Schoenen zijn de uitzondering die mensen onderschatten. Maat 45 is ongeveer 31 cm lang, dus onder 35 cm diepte moet je de schoenen kantelen of schuin zetten.

Tel die maten op voordat je bestelt: kastdiepte plus vrije ruimte ervoor is de strook die je kwijt bent. Twijfel je over een hoogte of een diepte, dan kun je per onderdeel de gangbare maat en de marge opzoeken.

Kast	Gangbare maat, breedte bij diepte	Vrij ervoor	Waarom die ruimte
Smalle boekenkast	80 bij 30 cm	80 cm	Je staat ervoor en trekt een boek uit het midden van het schap
Boekenwand	240 bij 35 cm	80 cm	Opgebouwd in delen van 80 cm, want daarboven zakt een plank van 18 mm door
Dressoir	180 bij 45 cm	75 cm	De lade komt er 40 tot 45 cm uit en jij staat er nog 30 cm voor
Ladekast	80 bij 45 cm	75 cm	Zelfde optelsom als bij een dressoir, ook al is het meubel smaller
Vakkenkast met 16 vakken	147 bij 39 cm	60 cm	Geen deuren, dus je hebt alleen sta-ruimte nodig om erin te reiken
Vitrinekast	100 bij 40 cm	100 cm	De glazen deur zwaait 45 tot 55 cm naar voren en jij staat daar nog voor
Kledingkast met draaideuren	150 bij 60 cm	100 cm	Elke deur van 50 tot 60 cm draait die maat de kamer in
Kledingkast met schuifdeuren	200 bij 68 cm	60 cm	De rails van twee deuren liggen achter elkaar en kosten 6 tot 8 cm diepte
Wandkast tot het plafond	120 bij 40 cm	60 cm	Boven 220 cm sta je op een trapje, en dat trapje heeft zelf vloer nodig
Schoenenkast	80 bij 35 cm	80 cm	Maat 45 is ongeveer 31 cm lang en je bukt of hurkt ervoor
Kapstokkast in de hal	100 bij 35 cm	90 cm	Jassen hangen aan haken; recht aan een roede vraagt 55 tot 60 cm diepte
Archiefkast	80 bij 45 cm	75 cm	Een ordner is 32 cm hoog en 28 cm diep, hangmappen vragen de volle 45 cm
Linnenkast	120 bij 50 cm	90 cm	Een opgevouwen dekbed is dieper en hoger dan een stapel truien

Hangend of staand: wat de wand per punt houdt

Een hangende kast levert vloer op en verplaatst het probleem naar de wand. Het gewicht waar het om draait is niet dat van het meubel maar dat van de inhoud: een meter boeken weegt ongeveer 25 kg en een stapel borden weegt meer dan de plank eronder.

Wat een wand houdt, zit in de ondergrond en niet in de plug. Bij gipsplaat hangt alles aan 12,5 mm gips met een kartonlaagje, terwijl in kalkzandsteen of beton de steen om de plug het werk doet.

Voor een hangkast geldt daarbovenop een harde regel. Een metalen hollewandplug en een kiepplug zijn bedoeld voor een plank, een lijst of een klok, niet voor een kast of een televisie: het gips scheurt eerder dan het metaal bezwijkt, en dan trekt de bevestiging op termijn een halve maan uit de plaat.

Een hangkast hoort dus aan de houten regel achter de plaat of aan de steen erachter, desnoods met een rachel of een afstandhouder ertussen. De regels zitten om de 40 tot 60 cm; je vindt ze met een magneet, die de schroefkoppen in de plaat aanwijst.

Twee bevestigingspunten verdubbelen het gewicht niet. Reken met anderhalf keer, want een last trekt zelden precies gelijk aan beide punten, en de kilo's hieronder liggen bewust onder de fabriekswaarden omdat die uit een testopstelling komen.

Wat jouw wand per punt houdt, kun je per wandsoort, gewicht en soort object opzoeken voordat je de boor pakt. Hoe je zo'n model waterpas en op de juiste hoogte krijgt, en welke maten er bij een zwevend model gelden, staat bij een wandkast hangend monteren.

Wandkastjes hangend naast elkaar plaatsen vraagt nog iets extra's: hang ze aan één doorlopende rail of lat in plaats van elk apart. Dan staan de onderkanten gelijk, ook als de wand dat niet is.

Wand	Wat één punt houdt	Waarmee	Waar het misgaat
Gipsplaat, in de plaat zelf	4 tot 12 kg	Kunststof hollewandplug 4 kg, metalen hollewandplug 10 kg, kiepplug 12 kg	Genoeg voor een plank of een lijst, niet voor een hangkast of een televisie
Gipsplaat, in de houten regel erachter	15 kg	Schroef die minstens 40 mm in het hout grijpt, zonder plug	Is de regel een metalen profiel van 0,6 mm, dan houdt een houtschroef niets
Gestuukte steen	15 kg	Nylon plug van 8 mm, voorbij de stuclaag in de steen	Een plug die half in het stuc zit, trekt een trechter uit de wand
Baksteen	15 kg	Nylon plug, in de steen en niet in de voeg	Specie is zachter dan de steen, dus een plug in een voeg houdt de helft
Kalkzandsteen	20 kg	Nylon plug, klopstand uit of op de lichtste stand	Met de klop erop wordt het gat te ruim en draait de plug mee
Beton	25 kg	Nylon plug; voor zwaarder werk een keilbout of chemisch anker	Stuit je op wapening, verplaats het gat 3 tot 5 cm en boor niet door
Gasbeton of cellenbeton	10 kg	Gasbetonplug met grove draad die 60 tot 100 mm pakt	Een gewone nylon plug trekt er als een kurk uit en harder aandraaien maakt het gat kapot
Holle bouwsteen	10 kg met een kiepplug, 25 kg met injectiemortel	Kiepplug of chemisch anker met zeefhuls	Het wandje van 10 tot 20 mm is de grens, niet de bevestiging
Massieve steen, zwaar werk	40 tot 75 kg	Chemisch anker met injectiemortel en een draadstang of schroefhuls	Boorstof dat je niet uitblaast is de gewoonste reden dat het alsnog loslaat

Planken aan de muur en hoe ver ze mogen overspannen

Losse planken zijn de goedkoopste manier om een wand te vullen en de makkelijkste om te overschatten. De plank is zelden het probleem: de afstand tussen de dragers is dat.

Een schap buigt door met de vierde macht van de overspanning. Maak je een plank twee keer zo lang, dan zakt hij bij hetzelfde gewicht per meter zestien keer zo ver door, ook al is het materiaal precies hetzelfde.

Daarom telt de plaatsing van de dragers zwaarder dan de dikte alleen. Bij 18 mm plaatmateriaal houd je de vakken onder 80 cm; met massief hout van 30 mm kun je naar 110 cm.

Bij spaanplaat en mdf komt er iets bij wat je pas na maanden ziet. Onder een blijvende last kruipt het materiaal, waardoor de doorbuiging na een jaar twee tot drie keer zo groot is als op de eerste dag, en die kromming komt er niet meer uit als je de boeken eraf haalt.

Eén ingreep scheelt daar veel: lijm onder de voorrand een strook van 40 mm hoog. Zo'n opstaande rand maakt van een platte plank een liggende balk, en daarmee kun je de overspanning ongeveer de helft groter maken.

Wil je een boekenrek aan de muur zonder zichtbare drager, dan hangt de plank aan een pen of een strip die in de achterkant is gefreesd. Dat systeem vraagt een massieve plank van minstens 30 mm en een wand die echt houdt, want alle kracht komt op een korte hefboom uit.

Kleding aan planken aan de muur werkt net zo goed als in een kast, mits je 30 cm diepte aanhoudt en een roede onder de plank hangt. Een strekkende meter volle roede weegt al gauw 10 tot 15 kg, en met winterjassen aanzienlijk meer.

Mag of kan er niet geboord worden, dan verandert de grens van kilo's naar centimeters: een plank ophangen zonder boren lukt alleen bij een ondiepe plank met een lichte last, en de verflaag is dan het zwakste punt.

Plank	Overspanning bij ongeveer 25 kg per meter	Wat er daarboven gebeurt
Spaanplaat met melaminetoplaag, 18 mm	70 cm	Zakt zichtbaar door en blijft krom, want spaanplaat kruipt onder blijvende last
Mdf, 18 mm	80 cm	Iets stijver dan spaanplaat, met dezelfde blijvende doorbuiging op termijn
Mdf, 25 mm	100 cm	De dikte telt in de derde macht mee, dus 7 mm extra scheelt een kwart overspanning
Berken multiplex, 18 mm	90 cm	De gekruiste lagen maken hem stijver dan een plaat van dezelfde dikte
Massief vuren of grenen, 25 mm	100 cm	Werkt met het seizoen; een brede plank kan gaan bollen en trekt dan van de wand af
Massief eiken, 30 mm	110 cm	Kruipt nauwelijks, dus wat je op dag één ziet blijft ongeveer zo
Steigerhout, 32 mm	110 cm	Stijf genoeg, maar zelden vlak; leg hem los op de dragers in plaats van hem vast te schroeven
Plaat van 18 mm met een opgelijmde voorrand van 40 mm	110 cm	De rand werkt als de flens van een balk en doet meer dan 7 mm extra dikte
Gehard glas, 8 mm	70 cm	Buigt nauwelijks en waarschuwt niet: het houdt, of het breekt in één keer
Stalen legbord in een wandrek	Volgens de opgave van de fabrikant	Die opgave geldt bij een gelijkmatig verdeelde last, niet bij één zware doos in het midden

Zelf een boekenkast maken: waar het dragen vandaan komt

Zelf een boekenkast maken komt neer op twee besluiten: welk plaatmateriaal, en om de hoeveel centimeter een verticale drager. De rest is zagen, en zagen kun je op maat laten doen.

Voor de zijpanelen en de planken is 18 mm het minimum, en dan houd je de vakken op 80 cm breed. Wil je vakken van een meter, dan ga je naar 25 mm plaat of naar massief hout van 30 mm.

De rugwand is geen afwerking maar constructie. Een dunne plaat van 6 mm die je rondom vastniet of vastschroeft, houdt de kast haaks; zonder rug zakt een hoge open kast in de loop van de jaren scheluw en gaan de deuren of de boeken scheef staan.

Reken verder op stelpoten of een plint van 6 tot 10 cm. Vloeren liggen zelden waterpas, en bij een kast van 200 cm hoog wordt 3 mm scheefstand onderaan bovenaan al ruim een centimeter.

Alles wat hoger is dan ongeveer een meter en laden heeft, hoort met een beugel aan de wand. Trek je de onderste lade van een ladekast van 45 cm diep helemaal uit, dan ligt het zwaartepunt buiten de voorste poten en kantelt het meubel bij de eerste zijdelingse duw.

Een goedkopere route dan zelfbouw is samenstellen: twee lage kastjes naast elkaar, een massieve plank van 30 mm eroverheen als blad, en daarboven losse planken aan de muur. Je koopt dan alleen het zichtbare deel massief en de rest als kant-en-klaar kastje.

Zelf een dressoir maken, in de diy-hoek een populair project, is lastiger dan een boekenkast omdat laden haaks moeten lopen. Een standaard kogelgeleider vraagt 12,5 mm speling per zijde, en die maat is niet onderhandelbaar: 2 mm te krap en de lade klemt, 2 mm te ruim en hij bungelt.

Welk hout en welke plaat zich hoe gedragen in de tijd, van massief tot fineer, staat bij stof, leer en hout naast elkaar gezet.

Een boekenkast indelen zodat je er iets in terugvindt

Een boekenkast inrichten begint bij de vraag wat er per schap in moet, want de benodigde vrije hoogte verschilt meer dan mensen verwachten. Pockets hebben 22 cm nodig, gebonden boeken 30 cm, en kunstboeken en ordners 34 tot 36 cm.

Zet daarom niet alle planken op dezelfde afstand. Met vaste vakken van 30 cm verlies je bij pockets 8 cm per schap, en over zes schappen is dat bijna een heel vak dat je nergens meer terugkrijgt.

Het zware werk hoort onderin: boeken, platen en dozen. Dat helpt tegen kantelen, en de doorbuiging van een onderste plank valt minder op dan diezelfde doorbuiging op ooghoogte.

Sorteren op kleur of op onderwerp is een echte keuze en geen smaakregel. Op kleur leest de boekenkast als een rustig vlak maar zoek je langer, op onderwerp is het precies omgekeerd, dus wie veel naslagwerk heeft kiest het tweede.

De ingreep die visueel het meeste doet, kost niets: zet alle ruggen gelijk uit tot ongeveer 2 cm van de plankrand. Eén doorlopende lijn over de hele kast maakt meer verschil dan welke decoratie ook, en een boek dat er wel uitsteekt valt daarna vanzelf op.

Een boekenkast indelen betekent verder dat je niet elk vak hetzelfde invult. Wissel een vol boekenvak af met een vak waar een mand, een plant of een liggende stapel staat, want die onderbreking is wat een wand van 240 cm leesbaar houdt.

Wat erin gaat	Vrije hoogte per schap	Diepte	Waarom die maat
Pockets	22 cm	20 cm	Een pocket is ongeveer 18 cm hoog en 12 cm diep
Romans en paperbacks	26 cm	25 cm	Tot 24 cm hoog, met een vinger ruimte om ze eruit te kantelen
Gebonden boeken	30 cm	25 cm	16 tot 20 cm diep, dus bij 25 cm staan ze binnen de rand
Kunst- en kookboeken	36 cm	35 tot 40 cm	Grote formaten staan zwaar op hun rug en liggen beter plat
A4-ordners	34 cm	32 cm	Een ordner is 32 cm hoog en 28 cm diep
Langspeelplaten	34 cm	33 cm	Een hoes is 31,5 bij 31,5 cm en platen moeten rechtop staan, anders kromtrekken ze
Opbergmanden en bakken	35 cm	35 cm	Meet de bak inclusief het handvat en de omgeslagen rand
Borden en schalen	30 cm	32 cm	Een plat bord is 26 tot 28 cm en je wilt er een vinger naast om de stapel te pakken
Opgevouwen truien	35 cm	40 cm	Een stapel hoger dan 35 cm valt om zodra je er onderuit trekt
Schoenen per laag	20 cm	35 cm	Maat 45 is ongeveer 31 cm lang; laarzen vragen 45 cm hoogte

Wat je in een open kast zet en wat achter een deur hoort

Een open kast inrichten is iets anders dan een kast vullen, want een open kast is geen bergruimte maar een wand die je invult. Dat verschil bepaalt de inhoud: wat je twee keer per jaar pakt hoort achter een deur, en wat je dagelijks pakt hoort tussen 80 en 150 cm.

Het oog leest een open kast als één vlak met randen erin. Hoe meer losse voorwerpen, hoe meer randen, en daar komt de onrust vandaan; niet van de hoeveelheid spullen op zich.

Vandaar de bekendste vuistregel uit de interieurwereld, en dat is een gewoonte en geen wet: houd ongeveer een kwart van elk vak leeg. Die lege ruimte geeft de rest van het vak een rand om tegen af te steken.

De tweede valkuil is diepte. In een vak van 35 cm diep leest een voorwerp van 10 cm als een gat, dus zet kleine dingen op een liggende stapel boeken of in een bak die het vak echt vult.

Wie inspiratie zoekt voor een open kast, ziet op foto's bijna altijd dezelfde opbouw per vak: iets met hoogte, iets met massa en iets plats. Drie is geen magisch getal, maar met minder valt een vak leeg en met meer wordt het een etalage.

Pak die inrichting daarom per vak aan en niet per kast. Een plan voor de hele wand loopt vast op het eerste vak dat anders gevuld moet worden, terwijl een kast die vak voor vak is opgebouwd vanzelf variatie krijgt.

Een open kast decoreren heeft twee prijskaartjes. Boven 180 cm zie je het stof niet maar ligt het er wel, en boekruggen en hout die een jaar in de volle zon staan verschieten zichtbaar, dus zet een open kast liever niet op de zuidwand recht tegenover het raam.

Voor de rest van de kamer gelden dezelfde principes van groeperen en leeg laten. Hoe je dat over een hele ruimte doorzet, staat bij een woonkamer stylen zonder dat het een etalage wordt.

Zone in de kast	Wat daar hoort	Waarom
Onder 40 cm	Zware dozen, platen en manden die je zelden nodig hebt	Je moet hurken om erbij te komen, en zwaar onderin houdt de kast stabiel
40 tot 80 cm	Gesloten bakken, tijdschriften, spelletjes	Je kijkt er van bovenaf in, dus dit vak toont zijn inhoud toch niet
80 tot 150 cm	Wat je dagelijks pakt en wat je wilt zien	De enige zone die je zonder bukken of reiken bedient, van ooghoogte zittend tot staand
150 tot 200 cm	Lichte grote voorwerpen en boeken die je af en toe pakt	Reiken kan nog, iets zwaars boven schouderhoogte tillen niet
Boven 200 cm	Koffers en dozen die twee keer per jaar opengaan	Verder reik je niet zonder trapje, dus dit is opslag en geen kast
Het achterste deel van een vak dieper dan 35 cm	Niets wat je nodig hebt	Wat achterin verdwijnt komt er nooit meer uit; gebruik een bak die je naar voren trekt

Een dressoir stylen en de rommel een plek geven

De styling van een dressoir loopt bijna altijd op hetzelfde punt vast: het blad ligt op 80 cm en dat is precies de hoogte waarop je post, sleutels en opladers neerlegt zonder te bukken. Dat is geen slordigheid maar ergonomie.

Wie dat blad leeg wil houden, moet die functie een plek geven in plaats van hem te verbieden. Eén bak of schaal van 25 bij 35 cm vangt op wat er anders verspreid ligt, en die bak leeg je één keer per week.

Van alle tips over het aankleden van een dressoir zijn er drie die een maat hebben. Een lijst of spiegel erboven begint 25 cm boven het blad, zodat er nog een lamp of een vaas voor kan staan. Een tafellamp ernaast is 40 tot 55 cm hoog, want dan zit de onderkant van de kap net boven de rest van de groep.

De derde maat is de makkelijkste om te vergeten: laat de buitenste 15 cm van het blad leeg. Daar loop je met je heup langs, en juist daar staat het voorwerp dat er elke week af valt.

De gebruikelijke opbouw is een driehoek: iets hoogs aan de ene kant, iets laags en breeds aan de andere, met een leeg stuk blad ertussen. Dat is een smaakregel uit de interieurwereld en geen voorschrift, maar hij werkt omdat je oog dan één lijn volgt in plaats van vijf losse voorwerpen te tellen.

Welke lijstmaat boven een meubel van 180 cm nog werkt en waar de hartlijn dan komt, staat bij schilderijen en lijsten aan de wand.

Heeft het dressoir een blad van echt marmer, dan vraagt dat onderhoud dat je vooraf moet willen. Marmer is kalksteen en dus poreus: wijn en olie trekken in en laten een vlek na, en citroen of azijn etst een doffe plek in het polijstwerk die er met poetsen niet uitgaat.

Goud, messing en metaal: wat de afwerking in de tijd doet

Een gouden kastje, een gouden wandkast of een boekenkast met een goudkleurig frame is zelden van massief messing. Meestal gaat het om staal of aluminium met een goudkleurige poedercoating, of om vermessingd staal met een laklaag eroverheen.

Dat verschil bepaalt hoe het meubel er over vijf jaar uitziet. Ongelakt messing patineert: eerst dieper geel, dan bruin, en in een vochtige ruimte lopen er groenige plekken in.

Gelakt messing verandert juist niet, tot de lak ergens beschadigt. Dan patineert alleen die plek, en een enkele donkere vlek valt meer op dan een gelijkmatige patina over het hele frame.

Goud en messing kaatsen vooral de warme kant van het licht terug, en dat maakt de lichtbron belangrijker dan de kleur zelf. Onder lamplicht van 2700 K komt de tint op; onder koel licht van 4000 K of bij noorderlicht slaat hij naar groenig geel.

Warm goud en koel chroom in één zichtveld kan, mits één van de twee duidelijk het accent is. Een zilveren etagere naast een gouden vakkenkast vraagt dat er verder weinig gebeurt in de kamer, anders wordt het een verzameling losse metalen.

Bij het schoonmaken geldt de omgekeerde regel van wat je zou denken: hoe glanzender de afwerking, hoe meer vingerafdrukken. Een geborsteld of mat oppervlak houdt zich beter, en op vermessingd staal komt geen schuurmiddel, want die laag is maar enkele microns dik.

Welke muurkleuren naast een warm metaal overeind blijven en welke er grauw naast worden, staat bij kleuren combineren in een kamer.

Afwerking	Hoe hij zich houdt	Waar je op let
Massief messing, ongelakt	Patineert van geel naar bruin, in vocht groenig	Je kunt hem oppoetsen, maar dan begint het proces opnieuw
Messing, gelakt	Blijft jarenlang gelijk	Een beschadiging in de lak patineert apart en valt daardoor op
Vermessingd of verguld staal	Een laag van enkele microns over staal	Schuurmiddel en agressieve reiniger halen de laag eraf en dan komt het staal bloot
Goudkleurige poedercoating	Kleurvast, maar vlak van glans	Een kras loopt door tot op het grijze staal en is niet bij te werken
Geborsteld rvs of chroom	Koel van toon en vrijwel onveranderlijk	Botst met goud in hetzelfde zichtveld, tenzij één van de twee het accent is
Verzinkt staal, zilverkleurig	Mat en industrieel, roest niet snel	Zichtbare lasnaden en zinkbloemen horen bij het materiaal
Mat zwart gepoedercoat staal	Toont stof en vingers minder dan een glanzende laag	Krassen tonen grijs, dus bewaar de bijwerkstift die erbij zit
Marmer, echt	Poreus, dus wijn en olie tekenen	Impregneren helpt tegen vlekken, niet tegen een etsplek van zuur
Marmerlook op keramiek of folie	Vlekt niet en verkleurt niet	Het aderpatroon herhaalt zich, en dat zie je het eerst bij een breed blad

Opbergen onder de trap, in de garage en in de berging

Onder een rechte trap zit een driehoek van ongeveer 90 cm breed en 250 tot 280 cm lang, waarin de hoogte van 40 cm naar 200 cm loopt. Die vorm maakt de trapkast de lastigste opbergplek van het huis, want wat je achterin legt komt er nooit meer uit.

De oplossing is geen plank maar beweging. Een opbergsysteem voor een trapkast bestaat uit onderdelen die naar je toe komen: laden op volledig uittrekbare geleiders in het lage deel, een uitrolkast op wielen in het midden, en vaste planken alleen in het hoge deel waar je rechtop staat.

Reken bij zo'n uitrolelement op 2 cm speling aan elke zijde en op een geleider die het volle gewicht draagt als hij helemaal uit staat. Hoe je de zones onder een trap verdeelt en welke maten daar gelden, staat bij de indeling van een trapkast.

In de garage is het omgekeerde het geval: daar is hoogte over en vloer schaars. Een auto heeft naast zich 60 tot 70 cm nodig om het portier te openen, dus alles wat dieper is dan 40 cm moet achter of boven de auto hangen en niet ernaast.

Rekken van 40 cm diep zijn genoeg voor gereedschap en verfblikken, 60 cm is nodig voor verhuisdozen. Boven de motorkap is meestal nog 100 cm ongebruikte hoogte over, en juist daar hangt een plafondrek of een plank op 200 cm zonder in de weg te staan. Hoe je die zones over een garage verdeelt, staat bij de indeling van een garage.

Vocht is in een onverwarmde garage of schuur de echte tegenstander. Bij een omslag in het weer blijft de betonvloer koud terwijl er warmere lucht binnenkomt, en op elk koud oppervlak slaat dan vocht neer.

Karton zuigt dat vocht op en gaat schimmelen, en gereedschap roest op dezelfde plekken. Gebruik daarom gesloten kunststof bakken en zet hout of karton nooit direct op de betonvloer maar op een pallet of een lat.

Voor een kleine berging geldt verder dezelfde regel als voor de trapkast: de diepte is de vijand. Wat je in een kleine schuur kwijt wilt, hang je aan de wand of zet je in bakken die je in één beweging naar voren trekt.

Wat een serienaam wel en niet vastlegt

Veel zoektochten naar een kast beginnen niet bij een maat maar bij een naam. Een Bloomingville kast, een dressoir uit de Pebble-serie van HK Living, een kast uit de Bruut-lijn van Woood, een Kave Home schoenenkast of een wijnkast van Riviera Maison: dat zijn zoekopdrachten naar een uiterlijk, niet naar een maat.

Zo'n serienaam legt drie dingen vast: de buitenmaat, het materiaal en de afwerking. Wat hij niet vastlegt is of het meubel bij jouw wand past, wat de planken dragen en hoe hoog de vakken vanbinnen zijn.

Loop daarom vier dingen na voordat je op de naam afgaat. De buitenmaat naast je eigen wandmaat inclusief plint en radiator, de vrije hoogte per vak naast wat erin moet, de plankdikte en de vakbreedte naast het gewicht dat erop komt, en bij een hangend model het totale gewicht naast je wandsoort.

Bij open modellen speelt de afwerking extra mee. Een zilveren etagere of een gouden ladekast staat op een productfoto onder warm licht dat de tint vleit, terwijl diezelfde kast in een noordkamer koeler en grauwer uitpakt.

Twijfel je tussen een serie en een smaller model dat wel precies past, kies dan het model dat past. Een kast die 5 cm te breed is voor de nis blijft 5 cm te breed, hoe goed de serie verder ook bevalt.

Welke woonmerken waar voor staan en waarin ze van elkaar verschillen, staat bij de woonmerken op een rij. Zoek je juist een smal formaat dat in een restmaat past, kijk dan bij een smal kastje voor een krappe plek.

Maatwijzer

De hoogtes en maten die in een huis kloppen: bar, eettafel, tv, schilderij, wandlamp, kapstok en gordijnrails, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Onderdeel Alle Zitten Eten en bar Aan de muur Licht Keuken Trap, hal en deur Slapen Raam en gordijn Werken Badkamer

Onderdeel	Wat	Maat	Marge die werkt	Waar het van afhangt
Zitten	Bank, zithoogte	44 cm	40 tot 48 cm	Meet tot de ingezakte zitting, niet tot het bolle kussen. Hoger kom je makkelijker op en af, lager zit je meer achterover.
Zitten	Bank, zitdiepte	60 cm	55 tot 65 cm	Boven 70 cm hangen je voeten vrij en zit je gedwongen onderuit. Loungebanken gaan tot 100 cm en zijn bedoeld om op te liggen.
Zitten	Bank, totale hoogte met rugleuning	80 cm	75 tot 90 cm	Staat de bank voor een raam, dan blijft hij onder de vensterbank als hij niet hoger is dan 80 cm.
Zitten	Fauteuil, zithoogte	45 cm	42 tot 48 cm	Een paar centimeter hoger dan de bank scheelt bij het opstaan. Een lage lounge-fauteuil zakt naar 38 cm.
Zitten	Salontafel, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Vuistregel: gelijk aan of net onder de zithoogte van de bank. Dan zet je je kopje neer zonder voorover te buigen.
Zitten	Salontafel, afstand tot de bank	40 cm	35 tot 45 cm	Minder en je knieën stoten tegen de rand, meer en je moet opstaan om je glas te pakken.
Zitten	Bijzettafel naast de bank, hoogte	60 cm	55 tot 65 cm	Gelijk met de armleuning, dan pak je je glas zonder te kijken.
Zitten	Poef of voetenbank, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Iets lager dan de zitting waar je op zit, anders drukt de rand in je kuiten.
Zitten	Doorloop tussen bank en meubel	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm loop je er met een volle wasmand langs. 60 cm is te krap om elkaar te passeren.
Zitten	Tv-meubel, hoogte	45 cm	40 tot 55 cm	Hierop komt het midden van een 55 inch scherm op ongeveer 80 cm. Wil je het midden op ooghoogte, dan hang je de tv aan de wand.
Eten en bar	Barblad, hoogte	105 cm	100 tot 110 cm	De barkruk moet 25 tot 30 cm lager zijn dan het blad.
Eten en bar	Barblad, diepte	40 cm	30 tot 60 cm	40 cm is een bord plus een glas. Wil je er ook snijden of een laptop neerzetten, dan 60 cm.
Eten en bar	Barblad, overstek voor je knieën	25 cm	20 tot 30 cm	Zonder overstek zitten je knieën tegen het kastje. Boven 30 cm moet het blad onderstut worden, anders kantelt het als iemand erop leunt.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij een blad van 105 cm	78 cm	75 tot 82 cm	Het verschil tussen zitting en blad blijft 25 tot 30 cm, want daar passen je bovenbenen.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij aanrechthoogte (90 cm)	63 cm	60 tot 67 cm	Hetzelfde verschil van 25 tot 30 cm. Een gewone barkruk van 78 cm is hier te hoog en je zit met je knieën omhoog.
Eten en bar	Bar, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Met 60 cm stoot je je elleboog niet tegen je buurman. Onder 55 cm zit je schouder aan schouder.
Eten en bar	Eettafel, hoogte blad	75 cm	72 tot 78 cm	Vaste maat in de meubelbranche, geen norm. Een dik hardstenen of houten blad telt mee, dus meet de bovenkant.
Eten en bar	Eettafel, vrije hoogte onder het blad	68 cm	65 tot 72 cm	Hier zitten je bovenbenen. Een dikke tafelrand, een schuiflade of een dwarsbalk eet die ruimte op.
Eten en bar	Eetstoel, zithoogte	45 cm	44 tot 47 cm	Het verschil met het tafelblad moet 28 tot 32 cm zijn. Bij een tafel van 78 cm hoort dus een stoel van 46 tot 48 cm.
Eten en bar	Eettafel, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Een placemat is 45 cm breed, de rest is ruimte voor je ellebogen en je glas. Aan de kopse kant reken je een extra plek van 60 cm.
Eten en bar	Eettafel, diepte	90 cm	80 tot 100 cm	Bij 80 cm raken de borden tegenover elkaar bijna. Bij 90 cm past er een schaal of een kaars in het midden.
Eten en bar	Ronde eettafel, diameter	120 cm voor 4 personen	110 tot 150 cm	Reken 60 cm omtrek per persoon en houd het midden vrij voor de schalen. Vanaf 140 cm zitten er zes mensen omheen.
Eten en bar	Ruimte achter een eetstoel	100 cm	75 tot 110 cm	75 cm om de stoel achteruit te schuiven en op te staan, 100 cm om er ook achterlangs te lopen met een schaal.
Aan de muur	Schilderij, hartlijn boven de vloer	145 cm	140 tot 155 cm	Vuistregel, geen norm: het midden van het werk op ooghoogte van iemand die staat. Hang alles in de kamer op dezelfde hartlijn, dan loopt de wand rustig.
Aan de muur	Schilderij boven een bank, onderrand	25 cm boven de rugleuning	20 tot 30 cm	Lager en het lijkt of het werk op de bank leunt. Door de bank schuift de hartlijn omhoog naar 150 tot 165 cm, en dat mag hier.
Aan de muur	Schilderij boven een dressoir, onderrand	25 cm boven het blad	20 tot 30 cm	Genoeg om er een lamp of een vaas voor te zetten zonder dat die de lijst raakt.
Aan de muur	Wandcollage, ruimte tussen de lijsten	6 cm	5 tot 8 cm	Gelijke tussenruimte laat de groep als een vlak lezen. Boven 10 cm valt de groep uiteen in losse lijstjes.
Aan de muur	Schilderij in een trapgat, hartlijn	145 cm boven de neus van de trede	140 tot 150 cm	Meet loodrecht boven de voorkant van de trede waar je staat. Dan loopt de rij lijsten mee met de trap in plaats van scheef te lijken.
Aan de muur	Spiegel in de hal, hartlijn	155 cm	150 tot 165 cm	De bovenkant moet boven het hoofd van de langste huisgenoot uitkomen, anders ziet die zijn kruin niet.
Aan de muur	Spiegel boven de wastafel, onderkant	20 cm boven het blad	15 tot 25 cm	Ruimte voor de kraan en een zeeppompje. Bij 20 cm kijk je nog recht in je gezicht in plaats van tegen je hals.
Aan de muur	Wandklok, hartlijn	180 cm	170 tot 200 cm	Boven ooghoogte en boven de meubels, zodat je hem van de andere kant van de kamer ziet en er niemand voor staat.
Aan de muur	Tv, midden van het scherm	105 cm	100 tot 115 cm	Op ooghoogte als je op de bank zit: bij een zitting van 44 cm zit je oog op ongeveer 115 cm. Boven een schouw kijk je omhoog en dat voel je na een film in je nek.
Aan de muur	Tv, kijkafstand	2 keer de schermdiagonaal	1,5 tot 2,5 keer	Een 55 inch scherm is 140 cm diagonaal, dus 2 tot 3,5 m. Bij 4K mag je dichterbij zitten omdat je de pixels niet meer ziet.
Aan de muur	Stopcontact, hart boven de vloer	30 cm	25 tot 35 cm	Gewoonte, geen norm: NEN 1010 schrijft geen hoogte voor, alleen de zones in de badkamer. Achter een dressoir zet je hem net zo goed op 15 cm, boven een werkblad juist hoog.
Aan de muur	Schakelaar, hart boven de vloer	105 cm	90 tot 110 cm	Ook een gewoonte. 105 cm is de oude Nederlandse standaard: je vindt hem in het donker met je hand op heuphoogte. Voor kinderen en vanuit een rolstoel werkt 90 tot 100 cm beter.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, onderkant	80 cm boven het blad	75 tot 90 cm	Laag genoeg om het blad te verlichten, hoog genoeg om iemand tegenover je aan te kijken. Bij een plafond boven 280 cm mag hij iets hoger.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, breedte	30 cm binnen de rand van het blad	30 tot 40 cm binnen de rand	Anders stoot je je hoofd als je langs de tafel loopt of een stoel aanschuift.
Licht	Hanglamp boven een kookeiland, onderkant	75 cm boven het blad	70 tot 85 cm	Boven een blad van 90 cm kom je dan op 165 cm, ongeveer ooghoogte. Kies dus een kap die de lamp van onderaf afschermt. Bij twee of drie lampen reken je 70 tot 90 cm hart op hart.
Licht	Hanglamp in de hal of boven de trap, onderkant	210 cm boven de vloer	200 tot 230 cm	Vrije doorloop, niemand stoot zijn hoofd. Boven een trap meet je vanaf de hoogste trede die onder de lamp ligt.
Licht	Wandlamp, hart	160 cm	150 tot 170 cm	Ooghoogte. Schijnt de lamp opzij of omhoog, dan mag hij lager hangen. In een open lamp op ooghoogte kijk je recht in de bron.
Licht	Leeslamp naast een stoel, onderkant van de kap	110 cm	100 tot 125 cm	Net boven je schouder als je zit, dan valt het licht op de pagina en niet in je ogen.
Licht	Vloerlamp naast de bank, onderkant van de kap	140 cm	130 tot 150 cm	Je hoofd zit op de bank op ongeveer 130 cm. Blijft de kap daarboven, dan kijk je niet in het lampje.
Licht	Bedlamp aan de wand, hart	65 cm boven de matras	55 tot 75 cm	Op zithoogte in bed, zodat het licht op je boek valt. Meet vanaf de matras en niet vanaf de vloer, want een boxspring scheelt 20 cm.
Licht	Spiegellamp badkamer, twee lampen naast de spiegel	160 cm hart	155 tot 170 cm	Licht van de zijkant geeft geen schaduw onder je ogen en je kin. Een enkele lamp boven de spiegel doet dat wel.
Licht	Inbouwspot, afstand tot de wand	70 cm	60 tot 90 cm	Dichterbij krijg je een felle boog op het stucwerk, verder weg blijft de wand donker. Onderling 100 tot 150 cm, afhankelijk van de stralingshoek.
Licht	Buitenlamp naast de voordeur, hart	190 cm	170 tot 210 cm	Boven je hoofd, zodat je niet in de lamp kijkt terwijl je het slot zoekt. Op ooghoogte ben je juist blind.
Keuken	Aanrecht, hoogte bovenkant blad	90 cm	85 tot 95 cm	De Nederlandse standaard: onderkast, verstelbare poten en een blad van 3 tot 4 cm samen. Vuistregel: ellebooghoogte min 10 tot 15 cm, dus ben je langer dan 1,85 m, draai de poten dan uit.
Keuken	Werkblad, diepte	60 cm	57 tot 65 cm	Kookplaten en spoelbakken zijn op 60 cm gemaakt. Een diep blad van 70 cm geeft ruimte achter de kookplaat, maar je reikt verder naar de bovenkastjes.
Keuken	Bovenkastjes, onderkant boven het werkblad	55 cm	50 tot 60 cm	Onder 50 cm past je keukenmachine er niet onder en sta je met je hoofd tegen de deur. Boven 60 cm kom je niet bij het bovenste schap.
Keuken	Bovenkastjes, diepte	35 cm	32 tot 40 cm	Ondieper dan het werkblad, zodat je er niet tegenaan stoot als je over het blad buigt om te snijden.
Keuken	Afzuigkap boven een gaskookplaat, onderkant	70 cm	65 tot 75 cm	De vlam en de hete lucht moeten weg kunnen: onder 65 cm boven de pannendrager wordt het vetfilter te heet. Houd altijd de minimummaat uit de handleiding aan, dat is een eis van de fabrikant.
Keuken	Afzuigkap boven inductie, onderkant	60 cm	55 tot 65 cm	Geen vlam, dus hij mag lager, en lager hangen vangt meer damp. Ook hier is de handleiding leidend, want die maat hoort bij het apparaat.
Keuken	Kookeiland, loopruimte rondom	120 cm	100 tot 150 cm	Bij 100 cm kun je de vaatwasser openen en er nog langs. Bij 120 cm passeren twee mensen elkaar terwijl er een lade open staat.
Keuken	Twee keukenrijen tegenover elkaar, afstand	120 cm	110 tot 140 cm	Een ovendeur en een lade die tegenover elkaar open staan hebben allebei ongeveer 60 cm nodig.
Keuken	Oven op werkhoogte, bodem van de ovenruimte	90 cm	80 tot 100 cm	Je tilt een hete bakplaat er recht uit in plaats van gebogen. Boven 100 cm til je een schaal boven je middel en zie je niet meer wat erin staat.
Keuken	Vaatwasser, nismaat	60 cm breed, 82 cm hoog	60 tot 60,5 cm breed	Een onderbouwmodel schuift onder een blad van 90 cm. Een vrijstaand model heeft zijn eigen bovenblad en is ongeveer 85 cm hoog.
Keuken	Inbouwkoelkast, nishoogte	88, 122 of 178 cm	vaste maten per model	De kast volgt de nismaat, dus meet de nis en niet het apparaat. Achter en boven het apparaat moet ventilatieruimte vrij blijven.
Keuken	Stopcontact boven het werkblad, hart	115 cm	110 tot 120 cm	Dat is 20 tot 30 cm boven het blad, dus vrij van spetters en niet weggewerkt achter de waterkoker. Houd minstens 30 cm afstand tot de spoelbak.
Keuken	Keukenplint, hoogte	10 cm	10 tot 15 cm	De poten zijn verstelbaar en met de plint stel je de aanrechthoogte fijn in. De plint staat 5 cm terug, zodat je met je tenen onder het kastje kunt.
Trap, hal en deur	Trapleuning, hoogte	90 cm	80 tot 100 cm (norm)	Norm: het Bouwbesluit, sinds 2024 het Besluit bouwwerken leefomgeving, eist een leuning tussen 80 en 100 cm, gemeten vanaf de voorkant van de trede. Een leuning is verplicht als je over de trap meer dan 1 m stijgt.
Trap, hal en deur	Optrede, hoogte van een trede	maximaal 18,8 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw tot 22 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl, voor een woning. Oude trappen zijn vaak 20 tot 21 cm en dat mag blijven zolang je de trap niet vernieuwt.
Trap, hal en deur	Aantrede, diepte van een trede	minimaal 22 cm bij nieuwbouw	22 cm is de ondergrens (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Bij een draaiende trap geldt die maat op de looplijn, dus in de punt van een kwartdraai mag de trede smaller zijn.
Trap, hal en deur	Trap, vuistregel voor comfortabel lopen	2 x optrede + aantrede = 60 cm	58 tot 64 cm	Geen norm maar een oude vuistregel. 17 op en 26 aan loopt rustig (60), 20 op en 22 aan is een gewone Nederlandse trap (62). Daarbuiten struikel je op de maat.
Trap, hal en deur	Trap, vrije breedte	80 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 70 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Onder 80 cm krijg je een matras of een bank niet naar boven.
Trap, hal en deur	Trap, vrije hoogte erboven	230 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 190 cm (norm)	Norm, gemeten loodrecht boven de voorkant van de trede. Bij een dichtgezette zoldertrap is dit de maat waar je tegen de balk loopt.
Trap, hal en deur	Vloerafscheiding langs een trapgat of vide	100 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 90 cm (norm)	Norm: verplicht zodra het verval meer dan 1 m is. Openingen mogen niet groter zijn dan 10 cm en tussen 20 en 70 cm boven de vloer mag er niets zijn waar een kind op kan klimmen.
Trap, hal en deur	Binnendeur, dagmaat van het kozijn	83 x 201,5 cm	78, 83, 88 of 93 cm breed; 201,5, 211,5 of 231,5 cm hoog	Industriestandaard, geen norm. Na montage houd je ongeveer 3 cm minder vrije doorgang over, dus voor een rolstoel of rollator kies je een blad van 93 cm.
Trap, hal en deur	Deurkruk, hoogte	100 cm	95 tot 105 cm	Gewoonte: het slot zit in een standaardkozijn op die hoogte. Verplaatsen kan alleen als je het slotgat in het blad meeverhuist.
Trap, hal en deur	Kapstok, hoogte van de haken	170 cm	160 tot 180 cm	Een lange jas hangt ongeveer 100 cm af, dus op 170 cm blijft hij vrij van de vloer. Een kinderkapstok komt op 110 tot 120 cm.
Trap, hal en deur	Hal, vrije loopruimte	100 cm	90 tot 120 cm	Onder 90 cm kun je niet met twee mensen langs elkaar en past er geen kinderwagen naast de kapstok.
Trap, hal en deur	Drempel, hoogte	maximaal 2 cm	0 tot 2 cm	Boven 2 cm struikel je eroverheen en kom je er met een rollator of rolstoel niet zonder helling over. Een schuine aanloop haalt de rand eraf.
Slapen	Bed, bovenkant matras	55 cm	45 tot 65 cm	Zit je op de rand met je voeten plat op de vloer en je knieën in een hoek van 90 graden, dan is de hoogte goed. Een boxspring komt vaak op 60 tot 65 cm, een laag frame op 45.
Slapen	Matras, standaardmaten	140 x 200 cm	80, 90, 120, 140, 160 of 180 cm breed; 200 of 210 cm lang	Ben je langer dan 1,90 m, neem dan 210 cm. Twee losse matrassen van 90 x 210 vullen samen een bed van 180 x 210.
Slapen	Nachtkast, hoogte bovenblad	60 cm	55 tot 70 cm	Gelijk met of iets boven de matras, dan zet je liggend je glas neer zonder te kijken. Bij een boxspring van 65 cm hoort dus een hoge nachtkast.
Slapen	Loopruimte naast het bed	70 cm	60 tot 90 cm	60 cm is genoeg om langs te lopen, 70 cm om het bed op te maken zonder tegen de kast te stoten.
Slapen	Kledingroede voor lange kleding	160 cm	150 tot 170 cm	Een jas of lange jurk hangt 120 tot 140 cm af, dus eronder blijft nog ruimte voor een lade of een schoenenbak.
Slapen	Kledingroede voor korte kleding	100 cm	95 tot 110 cm	Hemden en dubbelgevouwen broeken hangen 70 tot 90 cm af. Met twee roedes boven elkaar, op 100 en 195 cm, verdubbel je de hangruimte.
Slapen	Kast, diepte voor hangende kleding	60 cm	55 tot 65 cm	Een hanger is 45 cm breed en met 60 cm diepte sluit de deur zonder dat de mouwen klem zitten. Is de kast ondieper dan 55 cm, zet de roede dan in de lengte.
Slapen	Kast, legborddiepte voor truien en broeken	40 cm	35 tot 45 cm	Een opgevouwen trui is ongeveer 30 cm breed. Met 40 cm valt de stapel niet naar voren als je de deur opent.
Slapen	Kast, hoogste bruikbare schap	200 cm	190 tot 210 cm	Verder reik je niet zonder trapje. Wat boven 210 cm staat, is opslag voor koffers die je twee keer per jaar pakt.
Slapen	Hoogslaper, vrije hoogte boven de matras	100 cm	90 tot 110 cm	Genoeg om rechtop in bed te zitten. Meet van de bovenkant van de matras tot het plafond, niet tot de bodem van het bed.
Raam en gordijn	Gordijnrails, hoogte boven het kozijn	12 cm	10 tot 15 cm	Boven het kozijn laat het raam groter lijken en houdt de rail het gordijn uit het glas. Zit het plafond dichtbij, monteer de rail dan 5 tot 10 cm onder het plafond of direct tegen het plafond.
Raam en gordijn	Gordijnrails, uitloop naast het kozijn	20 cm per zijde	15 tot 25 cm	Daar staat het opzij geschoven gordijn geparkeerd, zodat het niet voor het glas blijft hangen en je het daglicht niet inlevert.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vloer	1 cm boven de vloer	0 tot 2 cm	Net vrij van de vloer: het sleept niet en hangt toch recht. Wil je het gordijn op de vloer laten vallen, maak het dan 5 tot 10 cm langer dan de maat tot de vloer.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vensterbank	2 cm boven de bank	1 tot 3 cm	Vrij van de bank, zodat het gordijn niet omkrult op de plank en de warmte van de radiator eronder langs kan.
Raam en gordijn	Gordijn, stofbreedte	2 keer de railbreedte	1,5 tot 2,5 keer	Bij 1,5 keer hangt de stof vlak, bij 2,5 keer krijg je volle plooien. Een wave-rail vraagt 2 tot 2,5 keer, anders staat de golf niet.
Raam en gordijn	Rolgordijn of plissé in de dag, speling	0,5 cm per zijde	0,3 tot 1 cm	Meet de dagmaat op drie hoogtes en neem de kleinste maat, want een kozijn staat zelden haaks.
Raam en gordijn	Vitrage, afstand tot het glas	5 cm	3 tot 10 cm	Tegen koud glas wordt de stof vochtig en krijg je vlekken. Verder naar binnen botst hij op de vensterbank of de raamkruk.
Raam en gordijn	Vensterbank binnen, diepte	20 cm	15 tot 30 cm	Volgt de dikte van de muur plus een overstek van 2 tot 3 cm. Vanaf 20 cm staat een plant er stabiel op.
Raam en gordijn	Vensterbank buiten, overstek	4 cm	3 tot 5 cm	Met een waterhol aan de onderkant. Zonder dat overstek loopt regenwater terug over de gevel en krijg je vuilstrepen onder het raam.
Raam en gordijn	Radiator onder het raam, onderkant	12 cm boven de vloer	10 tot 15 cm	Er moet lucht onderlangs kunnen, daar begint de convectie. Houd ook 3 tot 5 cm tussen radiator en wand en 10 cm vrij onder de vensterbank.
Werken	Bureau, hoogte blad zittend	74 cm	72 tot 76 cm	Je onderarmen liggen horizontaal op het blad en je schouders blijven laag. Kun je het blad niet verstellen, zet dan de stoel hoger en je voeten op een steun.
Werken	Zit-stabureau, stahoogte	105 cm	95 tot 120 cm	Ellebooghoogte staand. Vuistregel: je lichaamslengte min 75 cm, dus bij 1,80 m kom je op 105 cm.
Werken	Bureaustoel, zithoogte	45 cm	40 tot 52 cm	Voeten plat op de vloer, knieën iets lager dan je heupen. De gasveer van een bureaustoel dekt dat bereik zelf.
Werken	Vrije hoogte onder het bureaublad	68 cm	65 tot 72 cm	Je bovenbenen moeten eronder passen, ook met een lade of een kabelgoot. Houd daarnaast 60 cm breed en 60 cm diep beenruimte vrij.
Werken	Bureaublad, diepte	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm staat het scherm op armlengte, 50 tot 80 cm van je ogen, en ligt je toetsenbord er nog voor.
Werken	Beeldscherm, bovenrand	op ooghoogte of iets lager	110 tot 125 cm boven de vloer	Je kijkt dan licht naar beneden en dat is de rustpositie van je ogen. Een laptop op het blad zit ongeveer 20 cm te laag, dus zet hem op een standaard met een los toetsenbord.
Werken	Toetsenbord, afstand tot de bladrand	10 cm	8 tot 15 cm	Daar rusten je handpalmen. Zonder die strook hangen je armen in de lucht en trekt het in je schouders.
Werken	Wandplank boven het bureau, onderkant	45 cm boven het blad	40 tot 60 cm	Een A4-ordner is 32 cm hoog, dus die past er nog onder, en je stoot je hoofd niet als je opstaat.
Werken	Boekenschap, diepte	25 cm	20 tot 30 cm	Een pocket is 12 cm diep, een gebonden boek 16 tot 20 cm. Bij 25 cm staan ze allemaal binnen de rand.
Werken	Boekenschap, overspanning zonder steun	80 cm	70 tot 90 cm	Boeken wegen al snel 25 kg per meter schap. Bij 18 mm plaatmateriaal blijf je onder 80 cm, anders zakt het schap zichtbaar door.
Keuken	Schap voor borden, diepte	32 cm	30 tot 35 cm	Een plat bord is 26 tot 28 cm in doorsnee. Met 32 cm houd je een vinger ruimte om de stapel te pakken zonder te schuiven.
Badkamer	Wastafel, bovenkant	85 cm	80 tot 95 cm	Vuistregel: heuphoogte, dan buig je niet voorover om je handen te wassen. Gebruiken kinderen de wastafel, dan is 80 cm prettiger.
Badkamer	Opzetkom, hoogte van het meubel	75 cm	70 tot 80 cm	Tel de kom van 10 tot 15 cm erbij op, dan komt de bovenrand op 85 tot 95 cm. Vergeet die optelsom en je wast je handen op keukenhoogte.
Badkamer	Handdoekhaak naast de wastafel	140 cm	120 tot 160 cm	Binnen handbereik met natte handen, dus naast de wastafel en niet aan de andere kant van de ruimte.
Badkamer	Handdoekradiator, onderkant	20 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Daar zitten de aansluitingen en je kunt eronder dweilen. Hang de bovenkant niet hoger dan 180 cm, anders kom je niet bij de handdoek. Een smalle handdoekradiator geeft weinig vermogen, dus reken hem niet als enige verwarming.
Badkamer	Douchekraan, hart	100 cm	95 tot 110 cm	Heuphoogte, zodat je de kraan kunt bedienen zonder onder de koude straal te gaan staan.
Badkamer	Badkraan, hart	65 cm	60 tot 75 cm	Ongeveer 20 cm boven de badrand, dan kun je bijmengen terwijl je in bad zit.
Badkamer	Regendouchekop	210 cm	200 tot 225 cm	Minstens 20 cm boven het hoofd van de langste gebruiker, want je staat er recht onder. Bij een schuin dak meet je op het punt waar je echt staat.
Badkamer	Handdouche aan een glijstang, bovenste stand	190 cm	180 tot 200 cm	De stang is 60 tot 90 cm lang, dus de onderste stand komt rond 110 cm. Daarmee spoel je het bad, een kind of de hond af.
Badkamer	Toilet, zithoogte	40 cm	38 tot 48 cm	Standaard is 40 cm. Een verhoogd toilet van 45 tot 48 cm zit op stoelhoogte en daar sta je makkelijker van op. Bij een hangend toilet bepaal je de hoogte zelf met het inbouwframe.
Badkamer	Toilet, vrije ruimte voor de pot	60 cm	55 tot 70 cm	Daar staan je knieën en voeten. Zijwaarts wil je 80 cm breedte, anders zit je met je schouder tegen de muur.
Badkamer	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 75 cm hoog; 20 tot 30 cm voor de voorkant van de pot	Zittend pak je de rol zo zonder te draaien. Hang je hem naast of achter je, dan verdraai je je rug elke keer.
Badkamer	Fonteintje in het toilet, bovenkant	85 cm	80 tot 90 cm	Dezelfde hoogte als een wastafel. Let op de draairichting van de deur, want een fonteintje van 40 cm breed vraagt een vrije hoek.
Badkamer	Stopcontact in de badkamer	buiten 60 cm van bad of douche	norm, geen gewoonte	NEN 1010 verdeelt de badkamer in zones: binnen 60 cm van de rand van een bad of douche mag geen wandcontactdoos. Alle wandcontactdozen moeten achter een aardlekschakelaar van 30 mA.

Veelgestelde vragen