Bar voorbeelden: negen opstellingen met de maten die erbij horen
Elk voorbeeld van een bar komt uit op een blad van 90 cm met een kruk van 63 cm, of op 105 cm met een barkruk van 78 cm, want tussen zitting en blad blijft 25 tot 30 cm over. In de diepte kost een bar met krukken het blad met 20 tot 30 cm overstek, 45 cm voor de kruk en 75 cm erachter, of 100 cm als daar een looproute ligt, en in de lengte reken je 60 cm per zitplaats. Aan een kookeiland kies je tussen een overstek op aanrechthoogte en een verhoogd blad dat de werkzijde afschermt; aan de muur, voor het raam of buiten werkt een blad van 30 tot 40 cm diep. Welk voorbeeld bij jou past, lees je af aan de vloer die na de werkgang en de looproutes overblijft.
Drie bladhoogtes waar elk voorbeeld op uitkomt
Elk voorbeeld van een bar komt uit op een van drie bladhoogtes: 75 cm zoals een eettafel, 90 cm zoals een aanrecht, of 105 cm zoals een bar. Die keuze legt de kruk vast, de diepte van het overstek en de vraag of je er staand aan leunt of zittend aan eet.
Vast staat het verschil tussen zitting en blad: 25 tot 30 cm, want daar passen je bovenbenen. Die regel en de andere maten van een bar, van bladhoogte tot barkruk, gelden in een keuken net zo goed als in een woonkamer of onder een overkapping.
Lees de tabel van links naar rechts: de hoogte kiest de kruk, en de kruk kiest de voorbeelden die erbij passen. Heb je de krukken al, lees hem dan van rechts naar links, dan weet je op welke hoogte het blad moet komen.
De tafelhoogte is het buitenbeentje. Een blad op 75 cm met gewone eetstoelen is eigenlijk een smalle tafel, en aan een kookeiland van 90 cm vraagt het een verlaagd deel met een eigen onderstel en een trede in het blad.
De hoogste rij is een grensgeval. Een blad op 110 cm haal je nog met een kruk van 80 tot 82 cm, maar daarboven is er nauwelijks een gangbare kruk en wordt de bar een statafel waar je alleen aan staat.
Wil je een hoogte naast een andere maat in huis leggen, zoals de vensterbank of de onderkant van een hanglamp, zoek die dan op in de maatwijzer met hoogtes van blad, kruk en lamp. Meet daarbij de bovenkant van het blad en de ingezakte zitting van de kruk, niet het bolle kussen.
| Bladhoogte | Wat erbij hoort | Voorbeelden op die hoogte | Waar het op knelt |
|---|---|---|---|
| 75 cm, tafelhoogte | Eetstoel met een zitting van 45 tot 48 cm | Ontbijtblad langs de muur, een verlaagd deel aan het kookeiland | Een eiland staat op 90 cm, dus het lage deel vraagt een eigen onderstel en een trede in het blad |
| 90 cm, aanrechthoogte | Keukenkruk met een zitting van 60 tot 67 cm | Overstek aan een kookeiland of schiereiland zonder verhoging | Een gewone barkruk van 78 cm is te hoog: er blijft 12 cm over en je knieën raken de onderkant |
| 105 cm, barhoogte | Barkruk met een zitting van 75 tot 82 cm en een voetsteun op 30 tot 40 cm | Verhoogd blad op een eiland, wandbar, thuisbar, buitenbar | Kinderen en wie niet lang is klimmen op de kruk, en zonder voetsteun hangen de voeten |
| 110 cm, hoge bar | Barkruk met een zitting van 80 tot 82 cm | Een bar die vooral staand gebruikt wordt, of een scherm voor een werkblad erachter | Hoger gaat geen gangbare barkruk mee, en dan wordt het een statafel |
Alle voorbeelden naast elkaar, met de vloer die ze kosten
De negen voorbeelden in de tabel verschillen in hoogte en in plek, maar ze kosten allemaal op dezelfde manier vloer. In de diepte tel je drie posten op: het blad met zijn overstek, de kruk van ongeveer 45 cm diep, en de strook erachter.
Die strook wordt in bijna elk voorbeeld onderschat. Met 75 cm stap je van een kruk af, met 100 cm kan er ook iemand achter de gasten langs, en de bar zelf is daarbij vaak het smalste deel van de opstelling.
In de lengte reken je 60 cm blad per zitplaats. Met krukken met rugleuning of armleuningen wordt dat 65 cm, dus aan een blad van 180 cm zitten drie mensen op krukken zonder leuning en twee met leuning.
De laatste kolom is de reden om een voorbeeld te laten vallen. Herken je daar een beperking van je eigen ruimte, zoals een draairaam, een kookplaat in het eiland of een looproute achter de krukken, dan weet je welke opstelling afvalt voordat je gaat meten.
De rechte bar uit de horeca staat er als laatste bij, omdat hij laat zien hoe de maten schalen zodra er een hele avond iemand achter het blad staat. Werkgang en backbar kosten daar samen 190 cm, meer dan het blad en de krukken bij elkaar.
| Voorbeeld | Blad | Vloer in de diepte, met krukken | Waar het op knelt |
|---|---|---|---|
| Kookeiland met overstek | 90 cm hoog, 110 tot 120 cm diep inclusief 20 tot 30 cm overstek | Eiland plus 45 cm kruk plus 75 tot 100 cm, en 120 cm werkgang aan de kookzijde | Past alleen bij keukenkrukken van ongeveer 63 cm, niet bij barkrukken |
| Kookeiland met verhoogd barblad | Werkblad op 90 cm, barblad op 105 cm en 40 cm diep | Gelijk aan het eiland met overstek; de verhoging kost geen extra vloer | De hanglampen moeten 15 cm hoger en de opstand moet het leunen opvangen |
| Schiereiland tussen keuken en zithoek | 90 cm aan de keukenzijde, 105 cm aan de kamerzijde | 60 cm werkblad plus 25 cm overstek plus 45 cm kruk plus 75 cm | De vrije kop ligt in de route naar de tafel en vraagt daar 90 cm doorloop |
| Wandbar | 105 cm hoog, 30 tot 40 cm diep op consoles | 35 cm blad plus 45 cm kruk plus 75 cm, samen 155 cm | Je zit naast elkaar met je gezicht naar de muur, dus hij werkt voor twee en niet voor een gezelschap |
| Bar voor het raam | 105 cm, of gelijk met de vensterbank | Hetzelfde als een wandbar | Een naar binnen draaiend raam slaat tegen een blad dat hoger ligt dan de vensterbank |
| Losse thuisbar of barmeubel | Front op 105 cm, werkblad erachter op 90 cm, 50 tot 60 cm diep | 90 cm werkruimte plus meubel plus 45 cm kruk plus 75 cm, bij 55 cm diep samen 265 cm | De werkruimte achter het meubel wordt bij het plaatsen vergeten |
| Buitenbar onder een overkapping | 105 cm hoog, 40 cm blad plus 25 cm overstek | Als een wandbar, met het blad minstens 135 cm van de open zijde bij een dakrand op 240 cm | Regen die schuin binnenvalt, vorst in de waterleiding en een blad dat opzwelt |
| Klapbar aan muur of schutting | 90 tot 105 cm hoog, 30 tot 40 cm diep | Uitgeklapt als een wandbar, ingeklapt 5 tot 10 cm | De scharnierende steunen en hun bevestiging dragen al het leunen |
| Rechte bar in een zaak | Gastblad op 105 cm, werkblad erachter op 90 cm | Ruim 400 cm met werkgang, backbar, krukken en looproute | De uiteinden liggen ver van de spoelbak en worden vanzelf opslag |
Een bar aan het kookeiland: overstek of verhoogd blad
Het kookeiland is het voorbeeld dat in Nederlandse keukens het vaakst een bar wordt, omdat het blad er al ligt en er aan één zijde niemand kookt. Er zijn twee manieren om het te doen, en ze verschillen in hoogte, in kruk en in wat de gast van de keuken ziet.
Bij de eerste loopt het werkblad door op 90 cm en steekt het aan de gastzijde 20 tot 30 cm uit. Een eiland van 90 tot 100 cm diep wordt daarmee 110 tot 120 cm, en daar hoort een keukenkruk met een zitting van ongeveer 63 cm bij.
Dat voorbeeld werkt goed voor wie aan het eiland ontbijt of huiswerk maakt: één vlak, geen naad, en een kind zit op een kruk van 63 cm steviger dan op een van 78 cm. Het nadeel is dat alles wat op het werkblad staat ook voor de neus van de gast staat, van de snijplank tot de pan.
Staat de kookplaat in het eiland, zet hem dan niet recht tegenover een zitplaats. Vet spat bij het bakken over het blad, en bij een overstek op aanrechthoogte ligt er niets tussen de pan en het bord.
Bij de tweede manier komt er achter op het werkblad een opstand van ongeveer 15 cm, met daarop een barblad van 40 cm diep op 105 cm. Daaronder schuift een barkruk van 78 cm, en de verhoging schermt de achterrand van het werkblad af voor wie zit.
De verhoging kost geen extra vloer, want het blad steekt even ver uit als bij het eerste voorbeeld. Wat wel verandert zijn de hanglampen, die 15 cm mee omhoog moeten, en de opstand zelf, die het leunen van gasten moet opvangen.
Aan de kant van die opstand die naar het werkblad kijkt, zit de handigste plek voor een stopcontact in een eiland: boven het blad, uit de buurt van gemorst water en niet in het blad zelf. Leg die leiding aan voordat het barblad erop gaat.
Een overstek van meer dan 30 cm moet onderstut worden, ook bij een zwaar blad van steen of composiet. Steen is sterk onder druk maar zwak op buiging, en een gast die op de rand leunt belast het overstek precies op buiging, met een scheur langs de rand van de kast als gevolg.
Hoeveel ruimte een eiland met vier krukken in de keuken opeist
Een bar aan een eiland meet op de tekening 240 bij 115 cm, maar in de keuken kost dit voorbeeld veel meer. Tel in de diepte alles mee: het keukenblok, de werkgang, het eiland met overstek, de krukken en de strook erachter.
Aan de kookzijde houd je 120 cm werkgang aan. Staat de klep van de vaatwasser open, dan neemt die 55 tot 60 cm, en blijft er nog 60 tot 65 cm over om er zijdelings langs te gaan.
Aan de gastzijde komt de kruk van 45 cm diep, die maar voor een klein deel onder het overstek schuift. Daarachter reken je 75 cm om van de kruk te stappen, en 100 cm als die strook ook de route naar de tuindeuren of de woonkamer is.
Opgeteld kost dit voorbeeld 440 cm in de diepte en 480 cm in de breedte, met 120 cm doorloop aan beide koppen van het eiland. Dat is ruim 21 m² keuken voor vier zitplaatsen, en op die maat knelt de tekening in de meeste open keukens.
Heb je minder ruimte, dan zijn er drie maten om aan te draaien, in deze volgorde. Eerst de werkgang naar 100 cm, dan de strook achter de krukken naar 75 cm als daar niemand langs hoeft, en pas daarna het eiland zelf; zo kom je op 395 cm in de diepte.
Past ook dat niet, zet de krukken dan aan de kopse kant van het eiland in plaats van aan de lange zijde. Aan een kop van 115 cm zitten twee mensen met ruim 57 cm elk, krap maar binnen de marge van 55 tot 70 cm, en de lange zijde blijft vrij als looproute.
Een schiereiland of halfhoge wand als scheiding met de zithoek
Een schiereiland is een kookeiland dat aan één kant tegen een wand of een kastenwand vastzit. Als voorbeeld van een bar zie je het vooral in een open keuken, waar het blok de keuken van de zithoek scheidt en de krukken aan de kamerzijde staan.
Omdat het blok aan een wand vastzit, kost het een doorloop minder dan een eiland. De kop die vrij in de ruimte staat, ligt wel vaak in de route van de keuken naar de tafel, dus houd daar minstens 90 cm vrij.
De vraag die bij dit voorbeeld telt, is wat je vanaf de bank nog van de keuken ziet. Dat is een rekensom met drie getallen: je ooghoogte, de hoogte van de scheiding en de afstand ertussen.
Zittend op de bank zijn je ogen op ongeveer 115 cm, staand op ongeveer 160 cm. Staat de bank 300 cm van een verhoogd barblad op 105 cm, dan zakt je zichtlijn over die rand op het aanrecht 60 cm verderop tot ongeveer 103 cm.
Alles wat hoger is dan 13 cm boven het werkblad blijft dus zichtbaar, van de kraan tot de waterkoker. Staand zakt de zichtlijn tot 94 cm en zie je vrijwel het hele aanrecht.
Een halfhoge wand van 120 cm doet meer. Zittend kijk je dan omhoog over de rand en verdwijnt alles tot ongeveer 30 cm boven het aanrecht, staand zie je nog steeds wat hoger is dan 22 cm.
Een verhoogd blad verbergt het werkblad dus voor wie zit en bijna niets voor wie staat. Wil je de afwas echt uit het zicht, dan is de hoogte van de scheiding de maat die telt en niet de diepte van het blad; het barblad hangt dan op 105 cm aan de kamerzijde tegen die wand.
Een variant van dit voorbeeld is een opening in een bestaande muur tussen keuken en kamer, met het barblad als onderdorpel. Is die muur dragend, dan is dat werk voor een constructeur.
Een wandbar of een bar voor het raam in een smalle ruimte
Een wandbar is een blad van 30 tot 40 cm diep op 105 cm hoogte, op consoles tegen de muur en zonder kast eronder. Het is het voorbeeld voor een keuken of kamer waar geen eettafel meer past, en het werkt voor twee mensen naast elkaar met hun gezicht naar de muur.
Wat een wandbar werkelijk bespaart, zie je pas als er niemand aan zit. Met gasten kost hij 35 cm blad, 45 cm kruk en 75 cm erachter, samen 155 cm, en dat is evenveel als een tafel van 80 cm tegen de muur met een stoel ervoor.
Het verschil zit in het wegzetten. Krukken zonder rugleuning schuiven onder een blad van 35 tot 40 cm bijna helemaal weg, zodat de hele opstelling nog 40 tot 45 cm vloer kost, ongeveer de helft van een tafel met ingeschoven stoelen.
Een kruk met rugleuning schuift niet onder het blad, want de leuning stoot tegen de onderkant. Kies voor dit voorbeeld dus krukken zonder leuning, of reken de 45 cm van de kruk als vaste diepte.
Voor het raam werkt hetzelfde voorbeeld, met één extra maat: de vensterbank. Die ligt in de meeste woningen tussen 85 en 110 cm, en een raam dat naar binnen opendraait slaat tegen een blad dat hoger ligt dan de onderkant van de raamvleugel.
Ligt de vensterbank op 90 cm, dan kies je dus tussen een blad op 90 cm met keukenkrukken, of een blad op 105 cm en een raam dat alleen nog in kiepstand opengaat. Een vensterbank op 105 cm of hoger kan zelf het blad worden, als hij 30 cm diep is of met een strook wordt verbreed.
Aan een bar voor het raam zit je met je gezicht naar het licht. Op het zuiden en het westen staat de zon in de namiddag en avond laag genoeg om recht in je ogen te schijnen, dus reken daar op een rolgordijn dat tot onder de bladhoogte zakt.
Een wandbar hangt aan zijn bevestiging en niet aan een kast eronder. Wie op de rand leunt, trekt aan de bovenste schroeven, dus schroef de consoles in steen of in de metalen of houten stijlen van een systeemwand, en nooit alleen in gipsplaat.
Een losse thuisbar, barmeubel of drankkast in de woonkamer
Een losse thuisbar is een barmeubel dat je in de woonkamer, een hobbyruimte of de kelder neerzet. Het voorbeeld dat het best werkt, volgt dezelfde opbouw als een bar in een zaak, alleen kleiner: een front op 105 cm aan de gastzijde en een werkblad op 90 cm aan de kant waar geschonken wordt.
Die twee hoogtes hebben een reden. Op 90 cm snijd je een citroen en schenk je in op ellebooghoogte, en het front van 15 cm hoger schermt de flessen, de natte doek en de vuile glazen af voor wie aan de andere kant zit; hoe dat met spoelbak en koeling is uitgewerkt, staat bij de indeling van een bar in de horeca.
Achter zo'n meubel heb je 90 cm nodig om je om te draaien met een kastje open, en ervoor 45 cm kruk en 75 cm vrij. Een barmeubel van 55 cm diep kost daarmee samen 265 cm van de kamer, en die maat past lang niet in elke woonkamer.
Is die ruimte er niet, dan wordt het een drankkast of een barkar zonder krukken. Die staat met de rug tegen de wand, kost 45 tot 60 cm diepte plus 75 cm vrij om een deur of lade te openen, en je schenkt staand aan het blad.
In een drankkast bepalen de flessen de maat. Een volle wijnfles weegt 1,2 tot 1,5 kg, dus een plank van 80 cm breed met twee rijen van tien flessen draagt 25 tot 30 kg, en een plank van 18 mm spaanplaat buigt onder dat gewicht op den duur zichtbaar door.
Losse barkrukken kies je daarna op de hoogte van het front, en een barmeubel op de diepte die de kamer nog toelaat, net als bij de rest van het overzicht van meubels en hun maten.
| Wat je opbergt | Maat die het vraagt | Staand of liggend | Waarom zo |
|---|---|---|---|
| Wijnfles met kurk, 0,75 liter | Ongeveer 30 cm hoog en 7,5 tot 8 cm doorsnede; vak van 10 cm breed en 30 tot 35 cm diep | Liggend | Een kurk die droog staat krimpt en laat lucht bij de wijn |
| Wijnfles met schroefdop | Dezelfde fles, staand in een vak van 35 cm hoog | Staand of liggend | Een schroefdop droogt niet uit, dus hier bepaalt de ruimte hoe hij staat |
| Mousserende wijn | Ruim 30 cm hoog en rond 9 cm doorsnede | Liggend | Past vaak niet in een rek dat op gewone wijnflessen is gemaakt, dus meet het vak na |
| Fles sterke drank | 28 tot 35 cm hoog; vak van 38 tot 40 cm hoog | Staand | Sterke drank tast een kurk aan die er langdurig tegenaan ligt, en veel stoppen zijn niet voor liggen gemaakt |
| Wijnglazen op voet | 20 tot 25 cm hoog | Hangend in een rail onder de plank, of staand op de voet | Hangend blijft er geen stof in de kelk, maar de plank moet dan hoog genoeg zitten voor glas en rail samen |
| Tumblers en longdrinkglazen | 9 tot 16 cm hoog | Staand op de bodem | Een vak van 20 cm hoog is genoeg, en een lade van die hoogte houdt ze stofvrij |
| Volle plank met twintig flessen | 25 tot 30 kg op 80 cm breed | Twee rijen staand | Een plank van 18 mm buigt onder dat gewicht door; zet er een steun onder of kies 25 mm |
Leg de wijn in het onderste deel van de kast en de sterke drank bovenin. Warme lucht stijgt, dus in een verwarmde kamer is de bovenste plank van een hoge kast warmer dan de onderste, en sterke drank heeft daar minder last van dan wijn.
Buiten: onder een overkapping, op de patio of aan de schutting
Buiten gelden dezelfde hoogtes als binnen, maar er komen regen, vorst en zon bij. Het voorbeeld dat het vaakst gebouwd wordt is een bar onder een overkapping, gevolgd door een klapbar aan de schutting of de gevel van een patio.
Onder een overkapping bepaalt de regen waar het blad mag staan. Bij wind valt regen schuin naar binnen, en met een dakrand op 240 cm en een blad op 105 cm is de natte strook ongeveer 135 cm breed; hoe je die zone uitmeet en welke zijde droog blijft, staat bij een bar onder een overkapping met de regenzone erbij.
Het blad kies je daar op gedrag en niet op kleur. Keramiek, beton en hardhout kunnen tegen buitenlucht, terwijl een keukenblad van spaanplaat via de zaagkant water opneemt en in één winter opzwelt.
Zet de krukken ook niet met de gasten naar het westen. Op een zomeravond staat de zon na zeven uur zo laag dat hij tot achter in de overkapping schijnt, recht in het gezicht van wie op de kruk zit.
Een klapbar is het voorbeeld voor een patio of balkon waar een vaste bar de doorloop opeist. Uitgeklapt is het een wandbar van 30 tot 40 cm diep op 90 tot 105 cm, en ingeklapt steekt hij 5 tot 10 cm uit de muur.
Op een kleine patio is die ingeklapte maat vaak de enige die past. In de uitgewerkte indelingen van kleine patio's eisen de doorloop van 60 cm en de 90 cm voor de pui de vloer al op, en een bar die tegen de muur wegklapt laat die maten heel.
Voor stroom en water gelden buiten eigen regels. Een wandcontactdoos buiten is minstens IP44 en zit op een groep met een aardlekschakelaar van 30 mA, en een waterleiding naar de bar krijgt binnen een afsluiter en een aftappunt zodat hij voor de vorst leeg kan.
Tap een waterleiding naar een buitenbar af voordat het gaat vriezen, ook als de kraan zelf vorstvrij heet. Water dat tussen de afsluiter en de kraan blijft staan, zet bij bevriezing uit en scheurt de leiding op een plek waar je hem niet ziet.
Wat je van een bar in de horeca overneemt voor thuis
De voorbeelden uit de horeca zijn groter, maar ze laten scherper zien waar een bar op vastloopt, omdat er een hele dienst achter gestaan wordt. Vier opstellingen komen daar steeds terug: recht langs een wand, in een L, in een U en als eiland met een rondloop.
Een rechte bar kost van de voorkant van het blad tot de achterwand 265 cm: 75 cm blad met werkblad, 120 cm werkgang en 70 cm backbar. Met 45 cm krukken en een looproute van 90 cm erachter kom je op 400 cm.
In een ruimte van 5 bij 6 m bepaalt die maat meteen langs welke wand de bar komt. Langs de lange wand blijft er van 5 m breedte maar 1 m over, terwijl dezelfde bar langs de korte wand 4 m van de 6 m lengte kost en je een strook van 5 bij 2 m houdt voor tafels.
Een U-bar met aan twee zijden een blad van 75 cm en daartussen een werkgang van 120 cm is buitenom 270 cm breed. Met krukken en een looproute aan beide zijden wordt dat ruim 540 cm, en daarom zie je dit voorbeeld vooral in hotelbars en grote zalen.
Voor een bar in huis zijn twee dingen de moeite van het overnemen. Het eerste is het station: een werkplek van ongeveer 120 cm breed waarin alles wat je per drankje pakt binnen 60 cm ligt, zodat je bij het schenken geen stap zet. Het tweede is de scheiding van nat en droog, met de spoelbak of de natte doek aan de ene kant en de glazen en het ijs aan de andere.
Wat je niet overneemt, is de werkgang van 120 cm, want die is voor twee barkeepers die elkaar moeten passeren. Thuis sta je er alleen of met z'n tweeën een kwartier, en dan is 90 cm genoeg; hoe werkgang, backbar en koeling in een zaak verder uitpakken, staat bij de maten achter een bar in een zaak.
Zo kies en meet je het voorbeeld dat in je ruimte past
Elke stap legt een maat vast die de volgende stap nodig heeft, dus de volgorde doet ertoe.
-
Bepaal waar de bar voor dient
Ontbijten en borrelen vragen een blad van 40 cm diep, werken met een laptop of snijden een blad van 60 cm. Borrel je er vooral staand aan, dan ligt 105 cm voor de hand; eet je er dagelijks met kinderen, dan is 90 cm met lagere krukken prettiger.
-
Meet de diepte tot de eerste looproute
Tel het blad met overstek, 45 cm voor de kruk en 75 cm erachter op, of 100 cm als daar een route loopt. Dat getal legt vast welke voorbeelden in je ruimte kunnen, nog voordat je naar hoogtes of materialen kijkt.
-
Kies de hoogte bij wat er al staat
Staat er een kookeiland of aanrecht, dan ligt het blad al op 90 cm en kies je tussen een overstek met keukenkrukken of een verhoging naar 105 cm. Staat de bar los, dan is 105 cm de gangbare maat met een kruk van 78 cm.
-
Tel de zitplaatsen op de lengte van het blad
Deel de lengte door 60 cm, of door 65 cm bij krukken met rugleuning, en rond naar beneden af. Trek er de plekken af die recht tegenover een kookplaat of spoelbak liggen, want daar spat het over het blad.
-
Loop na wat er langs het blad draait of opengaat
Open op de tekening elk draairaam, de vaatwasserklep van 55 tot 60 cm, de ovendeur en de binnendeuren. Wat tegen het blad of een kruk slaat, verplaats je nu met een potlood en straks niet meer.
-
Leg stroom, licht en water vast voordat het blad erop gaat
Bepaal waar het stopcontact komt, in de opstand of in de zijkant van het blok, en waar de hanglampen hangen: met de onderkant 75 tot 90 cm boven het blad. Leidingen door de vloer of in een eiland zijn daarna alleen nog met breekwerk te bereiken.
-
Plak de opstelling op de vloer en zet er stoelen bij
Zet de buitenmaat van blad en krukken met schilderstape op de vloer en plaats een stoel op de plek van elke kruk. Loop er een paar dagen omheen met de vaatwasser open en een dienblad in je handen; waar je steeds iets raakt, klopt de maat niet.
Maatwijzer
De hoogtes en maten die in een huis kloppen: bar, eettafel, tv, schilderij, wandlamp, kapstok en gordijnrails, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens
| Onderdeel | Wat | Maat | Marge die werkt | Waar het van afhangt |
|---|---|---|---|---|
| Zitten | Bank, zithoogte | 44 cm | 40 tot 48 cm | Meet tot de ingezakte zitting, niet tot het bolle kussen. Hoger kom je makkelijker op en af, lager zit je meer achterover. |
| Zitten | Bank, zitdiepte | 60 cm | 55 tot 65 cm | Boven 70 cm hangen je voeten vrij en zit je gedwongen onderuit. Loungebanken gaan tot 100 cm en zijn bedoeld om op te liggen. |
| Zitten | Bank, totale hoogte met rugleuning | 80 cm | 75 tot 90 cm | Staat de bank voor een raam, dan blijft hij onder de vensterbank als hij niet hoger is dan 80 cm. |
| Zitten | Fauteuil, zithoogte | 45 cm | 42 tot 48 cm | Een paar centimeter hoger dan de bank scheelt bij het opstaan. Een lage lounge-fauteuil zakt naar 38 cm. |
| Zitten | Salontafel, hoogte | 42 cm | 38 tot 45 cm | Vuistregel: gelijk aan of net onder de zithoogte van de bank. Dan zet je je kopje neer zonder voorover te buigen. |
| Zitten | Salontafel, afstand tot de bank | 40 cm | 35 tot 45 cm | Minder en je knieën stoten tegen de rand, meer en je moet opstaan om je glas te pakken. |
| Zitten | Bijzettafel naast de bank, hoogte | 60 cm | 55 tot 65 cm | Gelijk met de armleuning, dan pak je je glas zonder te kijken. |
| Zitten | Poef of voetenbank, hoogte | 42 cm | 38 tot 45 cm | Iets lager dan de zitting waar je op zit, anders drukt de rand in je kuiten. |
| Zitten | Doorloop tussen bank en meubel | 80 cm | 70 tot 90 cm | Bij 80 cm loop je er met een volle wasmand langs. 60 cm is te krap om elkaar te passeren. |
| Zitten | Tv-meubel, hoogte | 45 cm | 40 tot 55 cm | Hierop komt het midden van een 55 inch scherm op ongeveer 80 cm. Wil je het midden op ooghoogte, dan hang je de tv aan de wand. |
| Eten en bar | Barblad, hoogte | 105 cm | 100 tot 110 cm | De barkruk moet 25 tot 30 cm lager zijn dan het blad. |
| Eten en bar | Barblad, diepte | 40 cm | 30 tot 60 cm | 40 cm is een bord plus een glas. Wil je er ook snijden of een laptop neerzetten, dan 60 cm. |
| Eten en bar | Barblad, overstek voor je knieën | 25 cm | 20 tot 30 cm | Zonder overstek zitten je knieën tegen het kastje. Boven 30 cm moet het blad onderstut worden, anders kantelt het als iemand erop leunt. |
| Eten en bar | Barkruk, zithoogte bij een blad van 105 cm | 78 cm | 75 tot 82 cm | Het verschil tussen zitting en blad blijft 25 tot 30 cm, want daar passen je bovenbenen. |
| Eten en bar | Barkruk, zithoogte bij aanrechthoogte (90 cm) | 63 cm | 60 tot 67 cm | Hetzelfde verschil van 25 tot 30 cm. Een gewone barkruk van 78 cm is hier te hoog en je zit met je knieën omhoog. |
| Eten en bar | Bar, breedte per persoon | 60 cm | 55 tot 70 cm | Met 60 cm stoot je je elleboog niet tegen je buurman. Onder 55 cm zit je schouder aan schouder. |
| Eten en bar | Eettafel, hoogte blad | 75 cm | 72 tot 78 cm | Vaste maat in de meubelbranche, geen norm. Een dik hardstenen of houten blad telt mee, dus meet de bovenkant. |
| Eten en bar | Eettafel, vrije hoogte onder het blad | 68 cm | 65 tot 72 cm | Hier zitten je bovenbenen. Een dikke tafelrand, een schuiflade of een dwarsbalk eet die ruimte op. |
| Eten en bar | Eetstoel, zithoogte | 45 cm | 44 tot 47 cm | Het verschil met het tafelblad moet 28 tot 32 cm zijn. Bij een tafel van 78 cm hoort dus een stoel van 46 tot 48 cm. |
| Eten en bar | Eettafel, breedte per persoon | 60 cm | 55 tot 70 cm | Een placemat is 45 cm breed, de rest is ruimte voor je ellebogen en je glas. Aan de kopse kant reken je een extra plek van 60 cm. |
| Eten en bar | Eettafel, diepte | 90 cm | 80 tot 100 cm | Bij 80 cm raken de borden tegenover elkaar bijna. Bij 90 cm past er een schaal of een kaars in het midden. |
| Eten en bar | Ronde eettafel, diameter | 120 cm voor 4 personen | 110 tot 150 cm | Reken 60 cm omtrek per persoon en houd het midden vrij voor de schalen. Vanaf 140 cm zitten er zes mensen omheen. |
| Eten en bar | Ruimte achter een eetstoel | 100 cm | 75 tot 110 cm | 75 cm om de stoel achteruit te schuiven en op te staan, 100 cm om er ook achterlangs te lopen met een schaal. |
| Aan de muur | Schilderij, hartlijn boven de vloer | 145 cm | 140 tot 155 cm | Vuistregel, geen norm: het midden van het werk op ooghoogte van iemand die staat. Hang alles in de kamer op dezelfde hartlijn, dan loopt de wand rustig. |
| Aan de muur | Schilderij boven een bank, onderrand | 25 cm boven de rugleuning | 20 tot 30 cm | Lager en het lijkt of het werk op de bank leunt. Door de bank schuift de hartlijn omhoog naar 150 tot 165 cm, en dat mag hier. |
| Aan de muur | Schilderij boven een dressoir, onderrand | 25 cm boven het blad | 20 tot 30 cm | Genoeg om er een lamp of een vaas voor te zetten zonder dat die de lijst raakt. |
| Aan de muur | Wandcollage, ruimte tussen de lijsten | 6 cm | 5 tot 8 cm | Gelijke tussenruimte laat de groep als een vlak lezen. Boven 10 cm valt de groep uiteen in losse lijstjes. |
| Aan de muur | Schilderij in een trapgat, hartlijn | 145 cm boven de neus van de trede | 140 tot 150 cm | Meet loodrecht boven de voorkant van de trede waar je staat. Dan loopt de rij lijsten mee met de trap in plaats van scheef te lijken. |
| Aan de muur | Spiegel in de hal, hartlijn | 155 cm | 150 tot 165 cm | De bovenkant moet boven het hoofd van de langste huisgenoot uitkomen, anders ziet die zijn kruin niet. |
| Aan de muur | Spiegel boven de wastafel, onderkant | 20 cm boven het blad | 15 tot 25 cm | Ruimte voor de kraan en een zeeppompje. Bij 20 cm kijk je nog recht in je gezicht in plaats van tegen je hals. |
| Aan de muur | Wandklok, hartlijn | 180 cm | 170 tot 200 cm | Boven ooghoogte en boven de meubels, zodat je hem van de andere kant van de kamer ziet en er niemand voor staat. |
| Aan de muur | Tv, midden van het scherm | 105 cm | 100 tot 115 cm | Op ooghoogte als je op de bank zit: bij een zitting van 44 cm zit je oog op ongeveer 115 cm. Boven een schouw kijk je omhoog en dat voel je na een film in je nek. |
| Aan de muur | Tv, kijkafstand | 2 keer de schermdiagonaal | 1,5 tot 2,5 keer | Een 55 inch scherm is 140 cm diagonaal, dus 2 tot 3,5 m. Bij 4K mag je dichterbij zitten omdat je de pixels niet meer ziet. |
| Aan de muur | Stopcontact, hart boven de vloer | 30 cm | 25 tot 35 cm | Gewoonte, geen norm: NEN 1010 schrijft geen hoogte voor, alleen de zones in de badkamer. Achter een dressoir zet je hem net zo goed op 15 cm, boven een werkblad juist hoog. |
| Aan de muur | Schakelaar, hart boven de vloer | 105 cm | 90 tot 110 cm | Ook een gewoonte. 105 cm is de oude Nederlandse standaard: je vindt hem in het donker met je hand op heuphoogte. Voor kinderen en vanuit een rolstoel werkt 90 tot 100 cm beter. |
| Licht | Hanglamp boven de eettafel, onderkant | 80 cm boven het blad | 75 tot 90 cm | Laag genoeg om het blad te verlichten, hoog genoeg om iemand tegenover je aan te kijken. Bij een plafond boven 280 cm mag hij iets hoger. |
| Licht | Hanglamp boven de eettafel, breedte | 30 cm binnen de rand van het blad | 30 tot 40 cm binnen de rand | Anders stoot je je hoofd als je langs de tafel loopt of een stoel aanschuift. |
| Licht | Hanglamp boven een kookeiland, onderkant | 75 cm boven het blad | 70 tot 85 cm | Boven een blad van 90 cm kom je dan op 165 cm, ongeveer ooghoogte. Kies dus een kap die de lamp van onderaf afschermt. Bij twee of drie lampen reken je 70 tot 90 cm hart op hart. |
| Licht | Hanglamp in de hal of boven de trap, onderkant | 210 cm boven de vloer | 200 tot 230 cm | Vrije doorloop, niemand stoot zijn hoofd. Boven een trap meet je vanaf de hoogste trede die onder de lamp ligt. |
| Licht | Wandlamp, hart | 160 cm | 150 tot 170 cm | Ooghoogte. Schijnt de lamp opzij of omhoog, dan mag hij lager hangen. In een open lamp op ooghoogte kijk je recht in de bron. |
| Licht | Leeslamp naast een stoel, onderkant van de kap | 110 cm | 100 tot 125 cm | Net boven je schouder als je zit, dan valt het licht op de pagina en niet in je ogen. |
| Licht | Vloerlamp naast de bank, onderkant van de kap | 140 cm | 130 tot 150 cm | Je hoofd zit op de bank op ongeveer 130 cm. Blijft de kap daarboven, dan kijk je niet in het lampje. |
| Licht | Bedlamp aan de wand, hart | 65 cm boven de matras | 55 tot 75 cm | Op zithoogte in bed, zodat het licht op je boek valt. Meet vanaf de matras en niet vanaf de vloer, want een boxspring scheelt 20 cm. |
| Licht | Spiegellamp badkamer, twee lampen naast de spiegel | 160 cm hart | 155 tot 170 cm | Licht van de zijkant geeft geen schaduw onder je ogen en je kin. Een enkele lamp boven de spiegel doet dat wel. |
| Licht | Inbouwspot, afstand tot de wand | 70 cm | 60 tot 90 cm | Dichterbij krijg je een felle boog op het stucwerk, verder weg blijft de wand donker. Onderling 100 tot 150 cm, afhankelijk van de stralingshoek. |
| Licht | Buitenlamp naast de voordeur, hart | 190 cm | 170 tot 210 cm | Boven je hoofd, zodat je niet in de lamp kijkt terwijl je het slot zoekt. Op ooghoogte ben je juist blind. |
| Keuken | Aanrecht, hoogte bovenkant blad | 90 cm | 85 tot 95 cm | De Nederlandse standaard: onderkast, verstelbare poten en een blad van 3 tot 4 cm samen. Vuistregel: ellebooghoogte min 10 tot 15 cm, dus ben je langer dan 1,85 m, draai de poten dan uit. |
| Keuken | Werkblad, diepte | 60 cm | 57 tot 65 cm | Kookplaten en spoelbakken zijn op 60 cm gemaakt. Een diep blad van 70 cm geeft ruimte achter de kookplaat, maar je reikt verder naar de bovenkastjes. |
| Keuken | Bovenkastjes, onderkant boven het werkblad | 55 cm | 50 tot 60 cm | Onder 50 cm past je keukenmachine er niet onder en sta je met je hoofd tegen de deur. Boven 60 cm kom je niet bij het bovenste schap. |
| Keuken | Bovenkastjes, diepte | 35 cm | 32 tot 40 cm | Ondieper dan het werkblad, zodat je er niet tegenaan stoot als je over het blad buigt om te snijden. |
| Keuken | Afzuigkap boven een gaskookplaat, onderkant | 70 cm | 65 tot 75 cm | De vlam en de hete lucht moeten weg kunnen: onder 65 cm boven de pannendrager wordt het vetfilter te heet. Houd altijd de minimummaat uit de handleiding aan, dat is een eis van de fabrikant. |
| Keuken | Afzuigkap boven inductie, onderkant | 60 cm | 55 tot 65 cm | Geen vlam, dus hij mag lager, en lager hangen vangt meer damp. Ook hier is de handleiding leidend, want die maat hoort bij het apparaat. |
| Keuken | Kookeiland, loopruimte rondom | 120 cm | 100 tot 150 cm | Bij 100 cm kun je de vaatwasser openen en er nog langs. Bij 120 cm passeren twee mensen elkaar terwijl er een lade open staat. |
| Keuken | Twee keukenrijen tegenover elkaar, afstand | 120 cm | 110 tot 140 cm | Een ovendeur en een lade die tegenover elkaar open staan hebben allebei ongeveer 60 cm nodig. |
| Keuken | Oven op werkhoogte, bodem van de ovenruimte | 90 cm | 80 tot 100 cm | Je tilt een hete bakplaat er recht uit in plaats van gebogen. Boven 100 cm til je een schaal boven je middel en zie je niet meer wat erin staat. |
| Keuken | Vaatwasser, nismaat | 60 cm breed, 82 cm hoog | 60 tot 60,5 cm breed | Een onderbouwmodel schuift onder een blad van 90 cm. Een vrijstaand model heeft zijn eigen bovenblad en is ongeveer 85 cm hoog. |
| Keuken | Inbouwkoelkast, nishoogte | 88, 122 of 178 cm | vaste maten per model | De kast volgt de nismaat, dus meet de nis en niet het apparaat. Achter en boven het apparaat moet ventilatieruimte vrij blijven. |
| Keuken | Stopcontact boven het werkblad, hart | 115 cm | 110 tot 120 cm | Dat is 20 tot 30 cm boven het blad, dus vrij van spetters en niet weggewerkt achter de waterkoker. Houd minstens 30 cm afstand tot de spoelbak. |
| Keuken | Keukenplint, hoogte | 10 cm | 10 tot 15 cm | De poten zijn verstelbaar en met de plint stel je de aanrechthoogte fijn in. De plint staat 5 cm terug, zodat je met je tenen onder het kastje kunt. |
| Trap, hal en deur | Trapleuning, hoogte | 90 cm | 80 tot 100 cm (norm) | Norm: het Bouwbesluit, sinds 2024 het Besluit bouwwerken leefomgeving, eist een leuning tussen 80 en 100 cm, gemeten vanaf de voorkant van de trede. Een leuning is verplicht als je over de trap meer dan 1 m stijgt. |
| Trap, hal en deur | Optrede, hoogte van een trede | maximaal 18,8 cm bij nieuwbouw | bestaande bouw tot 22 cm (norm) | Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl, voor een woning. Oude trappen zijn vaak 20 tot 21 cm en dat mag blijven zolang je de trap niet vernieuwt. |
| Trap, hal en deur | Aantrede, diepte van een trede | minimaal 22 cm bij nieuwbouw | 22 cm is de ondergrens (norm) | Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Bij een draaiende trap geldt die maat op de looplijn, dus in de punt van een kwartdraai mag de trede smaller zijn. |
| Trap, hal en deur | Trap, vuistregel voor comfortabel lopen | 2 x optrede + aantrede = 60 cm | 58 tot 64 cm | Geen norm maar een oude vuistregel. 17 op en 26 aan loopt rustig (60), 20 op en 22 aan is een gewone Nederlandse trap (62). Daarbuiten struikel je op de maat. |
| Trap, hal en deur | Trap, vrije breedte | 80 cm bij nieuwbouw | bestaande bouw 70 cm (norm) | Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Onder 80 cm krijg je een matras of een bank niet naar boven. |
| Trap, hal en deur | Trap, vrije hoogte erboven | 230 cm bij nieuwbouw | bestaande bouw 190 cm (norm) | Norm, gemeten loodrecht boven de voorkant van de trede. Bij een dichtgezette zoldertrap is dit de maat waar je tegen de balk loopt. |
| Trap, hal en deur | Vloerafscheiding langs een trapgat of vide | 100 cm bij nieuwbouw | bestaande bouw 90 cm (norm) | Norm: verplicht zodra het verval meer dan 1 m is. Openingen mogen niet groter zijn dan 10 cm en tussen 20 en 70 cm boven de vloer mag er niets zijn waar een kind op kan klimmen. |
| Trap, hal en deur | Binnendeur, dagmaat van het kozijn | 83 x 201,5 cm | 78, 83, 88 of 93 cm breed; 201,5, 211,5 of 231,5 cm hoog | Industriestandaard, geen norm. Na montage houd je ongeveer 3 cm minder vrije doorgang over, dus voor een rolstoel of rollator kies je een blad van 93 cm. |
| Trap, hal en deur | Deurkruk, hoogte | 100 cm | 95 tot 105 cm | Gewoonte: het slot zit in een standaardkozijn op die hoogte. Verplaatsen kan alleen als je het slotgat in het blad meeverhuist. |
| Trap, hal en deur | Kapstok, hoogte van de haken | 170 cm | 160 tot 180 cm | Een lange jas hangt ongeveer 100 cm af, dus op 170 cm blijft hij vrij van de vloer. Een kinderkapstok komt op 110 tot 120 cm. |
| Trap, hal en deur | Hal, vrije loopruimte | 100 cm | 90 tot 120 cm | Onder 90 cm kun je niet met twee mensen langs elkaar en past er geen kinderwagen naast de kapstok. |
| Trap, hal en deur | Drempel, hoogte | maximaal 2 cm | 0 tot 2 cm | Boven 2 cm struikel je eroverheen en kom je er met een rollator of rolstoel niet zonder helling over. Een schuine aanloop haalt de rand eraf. |
| Slapen | Bed, bovenkant matras | 55 cm | 45 tot 65 cm | Zit je op de rand met je voeten plat op de vloer en je knieën in een hoek van 90 graden, dan is de hoogte goed. Een boxspring komt vaak op 60 tot 65 cm, een laag frame op 45. |
| Slapen | Matras, standaardmaten | 140 x 200 cm | 80, 90, 120, 140, 160 of 180 cm breed; 200 of 210 cm lang | Ben je langer dan 1,90 m, neem dan 210 cm. Twee losse matrassen van 90 x 210 vullen samen een bed van 180 x 210. |
| Slapen | Nachtkast, hoogte bovenblad | 60 cm | 55 tot 70 cm | Gelijk met of iets boven de matras, dan zet je liggend je glas neer zonder te kijken. Bij een boxspring van 65 cm hoort dus een hoge nachtkast. |
| Slapen | Loopruimte naast het bed | 70 cm | 60 tot 90 cm | 60 cm is genoeg om langs te lopen, 70 cm om het bed op te maken zonder tegen de kast te stoten. |
| Slapen | Kledingroede voor lange kleding | 160 cm | 150 tot 170 cm | Een jas of lange jurk hangt 120 tot 140 cm af, dus eronder blijft nog ruimte voor een lade of een schoenenbak. |
| Slapen | Kledingroede voor korte kleding | 100 cm | 95 tot 110 cm | Hemden en dubbelgevouwen broeken hangen 70 tot 90 cm af. Met twee roedes boven elkaar, op 100 en 195 cm, verdubbel je de hangruimte. |
| Slapen | Kast, diepte voor hangende kleding | 60 cm | 55 tot 65 cm | Een hanger is 45 cm breed en met 60 cm diepte sluit de deur zonder dat de mouwen klem zitten. Is de kast ondieper dan 55 cm, zet de roede dan in de lengte. |
| Slapen | Kast, legborddiepte voor truien en broeken | 40 cm | 35 tot 45 cm | Een opgevouwen trui is ongeveer 30 cm breed. Met 40 cm valt de stapel niet naar voren als je de deur opent. |
| Slapen | Kast, hoogste bruikbare schap | 200 cm | 190 tot 210 cm | Verder reik je niet zonder trapje. Wat boven 210 cm staat, is opslag voor koffers die je twee keer per jaar pakt. |
| Slapen | Hoogslaper, vrije hoogte boven de matras | 100 cm | 90 tot 110 cm | Genoeg om rechtop in bed te zitten. Meet van de bovenkant van de matras tot het plafond, niet tot de bodem van het bed. |
| Raam en gordijn | Gordijnrails, hoogte boven het kozijn | 12 cm | 10 tot 15 cm | Boven het kozijn laat het raam groter lijken en houdt de rail het gordijn uit het glas. Zit het plafond dichtbij, monteer de rail dan 5 tot 10 cm onder het plafond of direct tegen het plafond. |
| Raam en gordijn | Gordijnrails, uitloop naast het kozijn | 20 cm per zijde | 15 tot 25 cm | Daar staat het opzij geschoven gordijn geparkeerd, zodat het niet voor het glas blijft hangen en je het daglicht niet inlevert. |
| Raam en gordijn | Gordijn, lengte tot de vloer | 1 cm boven de vloer | 0 tot 2 cm | Net vrij van de vloer: het sleept niet en hangt toch recht. Wil je het gordijn op de vloer laten vallen, maak het dan 5 tot 10 cm langer dan de maat tot de vloer. |
| Raam en gordijn | Gordijn, lengte tot de vensterbank | 2 cm boven de bank | 1 tot 3 cm | Vrij van de bank, zodat het gordijn niet omkrult op de plank en de warmte van de radiator eronder langs kan. |
| Raam en gordijn | Gordijn, stofbreedte | 2 keer de railbreedte | 1,5 tot 2,5 keer | Bij 1,5 keer hangt de stof vlak, bij 2,5 keer krijg je volle plooien. Een wave-rail vraagt 2 tot 2,5 keer, anders staat de golf niet. |
| Raam en gordijn | Rolgordijn of plissé in de dag, speling | 0,5 cm per zijde | 0,3 tot 1 cm | Meet de dagmaat op drie hoogtes en neem de kleinste maat, want een kozijn staat zelden haaks. |
| Raam en gordijn | Vitrage, afstand tot het glas | 5 cm | 3 tot 10 cm | Tegen koud glas wordt de stof vochtig en krijg je vlekken. Verder naar binnen botst hij op de vensterbank of de raamkruk. |
| Raam en gordijn | Vensterbank binnen, diepte | 20 cm | 15 tot 30 cm | Volgt de dikte van de muur plus een overstek van 2 tot 3 cm. Vanaf 20 cm staat een plant er stabiel op. |
| Raam en gordijn | Vensterbank buiten, overstek | 4 cm | 3 tot 5 cm | Met een waterhol aan de onderkant. Zonder dat overstek loopt regenwater terug over de gevel en krijg je vuilstrepen onder het raam. |
| Raam en gordijn | Radiator onder het raam, onderkant | 12 cm boven de vloer | 10 tot 15 cm | Er moet lucht onderlangs kunnen, daar begint de convectie. Houd ook 3 tot 5 cm tussen radiator en wand en 10 cm vrij onder de vensterbank. |
| Werken | Bureau, hoogte blad zittend | 74 cm | 72 tot 76 cm | Je onderarmen liggen horizontaal op het blad en je schouders blijven laag. Kun je het blad niet verstellen, zet dan de stoel hoger en je voeten op een steun. |
| Werken | Zit-stabureau, stahoogte | 105 cm | 95 tot 120 cm | Ellebooghoogte staand. Vuistregel: je lichaamslengte min 75 cm, dus bij 1,80 m kom je op 105 cm. |
| Werken | Bureaustoel, zithoogte | 45 cm | 40 tot 52 cm | Voeten plat op de vloer, knieën iets lager dan je heupen. De gasveer van een bureaustoel dekt dat bereik zelf. |
| Werken | Vrije hoogte onder het bureaublad | 68 cm | 65 tot 72 cm | Je bovenbenen moeten eronder passen, ook met een lade of een kabelgoot. Houd daarnaast 60 cm breed en 60 cm diep beenruimte vrij. |
| Werken | Bureaublad, diepte | 80 cm | 70 tot 90 cm | Bij 80 cm staat het scherm op armlengte, 50 tot 80 cm van je ogen, en ligt je toetsenbord er nog voor. |
| Werken | Beeldscherm, bovenrand | op ooghoogte of iets lager | 110 tot 125 cm boven de vloer | Je kijkt dan licht naar beneden en dat is de rustpositie van je ogen. Een laptop op het blad zit ongeveer 20 cm te laag, dus zet hem op een standaard met een los toetsenbord. |
| Werken | Toetsenbord, afstand tot de bladrand | 10 cm | 8 tot 15 cm | Daar rusten je handpalmen. Zonder die strook hangen je armen in de lucht en trekt het in je schouders. |
| Werken | Wandplank boven het bureau, onderkant | 45 cm boven het blad | 40 tot 60 cm | Een A4-ordner is 32 cm hoog, dus die past er nog onder, en je stoot je hoofd niet als je opstaat. |
| Werken | Boekenschap, diepte | 25 cm | 20 tot 30 cm | Een pocket is 12 cm diep, een gebonden boek 16 tot 20 cm. Bij 25 cm staan ze allemaal binnen de rand. |
| Werken | Boekenschap, overspanning zonder steun | 80 cm | 70 tot 90 cm | Boeken wegen al snel 25 kg per meter schap. Bij 18 mm plaatmateriaal blijf je onder 80 cm, anders zakt het schap zichtbaar door. |
| Keuken | Schap voor borden, diepte | 32 cm | 30 tot 35 cm | Een plat bord is 26 tot 28 cm in doorsnee. Met 32 cm houd je een vinger ruimte om de stapel te pakken zonder te schuiven. |
| Badkamer | Wastafel, bovenkant | 85 cm | 80 tot 95 cm | Vuistregel: heuphoogte, dan buig je niet voorover om je handen te wassen. Gebruiken kinderen de wastafel, dan is 80 cm prettiger. |
| Badkamer | Opzetkom, hoogte van het meubel | 75 cm | 70 tot 80 cm | Tel de kom van 10 tot 15 cm erbij op, dan komt de bovenrand op 85 tot 95 cm. Vergeet die optelsom en je wast je handen op keukenhoogte. |
| Badkamer | Handdoekhaak naast de wastafel | 140 cm | 120 tot 160 cm | Binnen handbereik met natte handen, dus naast de wastafel en niet aan de andere kant van de ruimte. |
| Badkamer | Handdoekradiator, onderkant | 20 cm boven de vloer | 15 tot 40 cm | Daar zitten de aansluitingen en je kunt eronder dweilen. Hang de bovenkant niet hoger dan 180 cm, anders kom je niet bij de handdoek. Een smalle handdoekradiator geeft weinig vermogen, dus reken hem niet als enige verwarming. |
| Badkamer | Douchekraan, hart | 100 cm | 95 tot 110 cm | Heuphoogte, zodat je de kraan kunt bedienen zonder onder de koude straal te gaan staan. |
| Badkamer | Badkraan, hart | 65 cm | 60 tot 75 cm | Ongeveer 20 cm boven de badrand, dan kun je bijmengen terwijl je in bad zit. |
| Badkamer | Regendouchekop | 210 cm | 200 tot 225 cm | Minstens 20 cm boven het hoofd van de langste gebruiker, want je staat er recht onder. Bij een schuin dak meet je op het punt waar je echt staat. |
| Badkamer | Handdouche aan een glijstang, bovenste stand | 190 cm | 180 tot 200 cm | De stang is 60 tot 90 cm lang, dus de onderste stand komt rond 110 cm. Daarmee spoel je het bad, een kind of de hond af. |
| Badkamer | Toilet, zithoogte | 40 cm | 38 tot 48 cm | Standaard is 40 cm. Een verhoogd toilet van 45 tot 48 cm zit op stoelhoogte en daar sta je makkelijker van op. Bij een hangend toilet bepaal je de hoogte zelf met het inbouwframe. |
| Badkamer | Toilet, vrije ruimte voor de pot | 60 cm | 55 tot 70 cm | Daar staan je knieën en voeten. Zijwaarts wil je 80 cm breedte, anders zit je met je schouder tegen de muur. |
| Badkamer | Toiletrolhouder | 70 cm hoog, 25 cm voor de pot | 60 tot 75 cm hoog; 20 tot 30 cm voor de voorkant van de pot | Zittend pak je de rol zo zonder te draaien. Hang je hem naast of achter je, dan verdraai je je rug elke keer. |
| Badkamer | Fonteintje in het toilet, bovenkant | 85 cm | 80 tot 90 cm | Dezelfde hoogte als een wastafel. Let op de draairichting van de deur, want een fonteintje van 40 cm breed vraagt een vrije hoek. |
| Badkamer | Stopcontact in de badkamer | buiten 60 cm van bad of douche | norm, geen gewoonte | NEN 1010 verdeelt de badkamer in zones: binnen 60 cm van de rand van een bad of douche mag geen wandcontactdoos. Alle wandcontactdozen moeten achter een aardlekschakelaar van 30 mA. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Nalopen voordat je een blad of krukken bestelt
Uit de praktijk
Gasten zitten schuin aan de bar en schuiven steeds achteruit
Draait wie aan de bar zit steeds een kwartslag opzij, dan is het overstek te klein. Zonder overstek komen de knieën tegen de kast en blijft het bovenlichaam 25 tot 30 cm van de bladrand.
Het bord staat dan op armlengte en je eet voorovergebogen. Het lichaam lost dat vanzelf op door opzij te draaien, zodat de knieën naast de kast komen en de arm dichter bij het bord.
De oplossing zit in de diepte en niet in de kruk: een overstek van 20 tot 30 cm, of aan de zitzijde ondiepe kasten van 30 tot 40 cm in plaats van 60.
Het barblad gaat hellen of kraakt bij het leunen
Zakt de voorrand van het blad na een tijd iets omlaag, of kraakt de verbinding als er op geleund wordt, dan werkt het overstek als een hefboom. Wie met de ellebogen op de rand van een overstek van 30 cm leunt, drukt de voorkant omlaag en trekt de achterkant van het blad uit zijn bevestiging.
Die trekkracht komt op de schroeven aan de achterzijde, en in spaanplaat of in de dunne bovenrand van een opstand geven die langzaam mee. Elke keer leunen trekt de schroef een fractie verder los, en de kier die je ziet is daar het gevolg van.
Boven 30 cm overstek hoort er daarom een steun onder die de last naar de vloer of de kastwanden brengt: een verborgen stalen strip, een console of een poot aan het einde. Bij een verhoogd blad schroef je de opstand vast in de kastwanden eronder en niet alleen in het werkblad.
De krukken worden telkens aangestoten door wie erlangs loopt
Staan de krukken nooit recht en schuiven gasten telkens naar voren, dan loopt er een route door de strook achter de krukken. Met 75 cm stap je van een kruk af, maar een gast op de kruk steekt met rug en ellebogen al een stuk in die strook, en wie erlangs loopt met een dienblad heeft zelf 60 cm nodig.
Voeten nemen de kortste lijn, dus de krukken verschuiven lost het niet op. Wat wel werkt: de strook naar 100 cm verbreden, de krukken naar de kopse kant van het eiland verplaatsen, of de route aan de andere kant van het blok leggen.
Veelgemaakte fouten
De barkruk kopen voordat de bladhoogte vastligt
Een barkruk van 78 cm aan een blad van 90 cm laat 12 cm over voor je bovenbenen, en dan zit je met je knieën tegen de onderkant van het blad. Andersom zit je op een keukenkruk van 63 cm aan een blad van 105 cm met het blad ter hoogte van je borst.
Leg daarom eerst de bladhoogte vast en kies de kruk op een verschil van 25 tot 30 cm. Meet de zitting ingezakt, want een bol kussen scheelt 3 tot 6 cm.
De hanglampen op keukenhoogte laten hangen boven een verhoogd blad
Boven een werkblad van 90 cm hangt een lamp met de onderkant op ongeveer 165 cm. Komt er een barblad van 105 cm onder, dan blijft er maar 60 cm tussen, en wie op een kruk zit kijkt van dichtbij in de lamp.
Hang de lampen boven een bar met de onderkant 75 tot 90 cm boven het blad, dus op 180 tot 195 cm. Laat bij het aanleggen van het lichtpunt genoeg snoer over om later nog te schuiven.
Het eiland intekenen zonder de klep van de vaatwasser
Een werkgang van 120 cm lijkt ruim, maar met de vaatwasser open blijft er 60 tot 65 cm over. Ligt de strook achter de krukken voor een vaatwasser of oven in een kastenwand, dan valt de klep precies in de ruimte waar gasten opstaan.
Teken daarom elke klep en elke lade gestippeld in: een vaatwasser en een oven 55 tot 60 cm, een lade 45 cm.
Een blad van spaanplaat gebruiken waar het nat wordt
Spaanplaat met een kunststof toplaag is aan de bovenkant waterdicht, maar niet aan de zaagkanten, de boorgaten en de naad rond een spoelbak. Water trekt daar in de spanen, die zwellen en niet meer terugkrimpen.
Binnen gaat dat mis rond de spoelbak van een thuisbar, buiten al in de eerste winter. Kies op die plekken composiet, roestvast staal, keramiek of hardhout, of dicht elke zaagkant af voordat het blad geplaatst wordt.
Krukken met rugleuning rekenen als krukken zonder
Een kruk met rugleuning vraagt 65 cm bladlengte in plaats van 60, en schuift niet onder het blad omdat de leuning tegen de onderkant stoot. Aan een blad van 180 cm verlies je daarmee een zitplaats.
De kruk blijft ook als er niemand zit met zijn volle 45 cm diepte voor het blad staan. Bij een wandbar in een smalle ruimte is dat precies de vloer die je wilde winnen.
Het stopcontact pas bedenken als het blad er ligt
Aan een bar wordt geladen, gemixt en soms gewerkt, en zonder stopcontact loopt er een verlengsnoer over de looproute. In een eiland of schiereiland komt die leiding door de vloer of door de kast, en dat kan alleen zolang het blad er nog niet op ligt.
Plan het stopcontact in de opstand of in de zijkant van het blok, boven het werkblad en uit de buurt van de spoelbak.
Veelgestelde vragen
Welke bar voorbeelden passen in een kleine keuken?
In een kleine keuken werken de voorbeelden die geen eigen looproute vragen. Een overstek van 20 tot 30 cm aan een schiereiland op 90 cm, met keukenkrukken van 63 cm, kost naast het blok alleen 45 cm kruk en 75 cm vrij.
Is er geen blok om aan te bouwen, dan is een wandbar van 30 tot 35 cm diep op 105 cm het smalste voorbeeld. Met krukken zonder rugleuning die onder het blad schuiven, kost hij als er niemand zit maar 40 tot 45 cm vloer.
Hoe hoog moet een bar in huis zijn?
Een bar in huis ligt meestal op 105 cm, met 100 tot 110 cm als marge die werkt, en daar hoort een barkruk met een zitting van 75 tot 82 cm bij. Loopt de bar door op een aanrecht van 90 cm, dan kies je een kruk van 60 tot 67 cm.
De regel achter die getallen is het verschil van 25 tot 30 cm tussen zitting en blad. Wil je de hoogte van een kruk bij elk blad opzoeken, dan vind je daar ook de onderkant van de hanglamp en de diepte van het blad.
Hoeveel krukken passen er aan een kookeiland van 180 of 240 cm?
Deel de lengte van de zitzijde door 60 cm en rond naar beneden af: aan 180 cm zitten drie mensen, aan 240 cm vier. Met krukken met rugleuning of armleuningen reken je 65 cm, en dan worden het er twee en drie.
Tel alleen de lengte waar ook echt overstek is. Een kookplaat of spoelbak recht tegenover een zitplaats haalt die plek eraf, want daar spat vet of water over het blad.
Hoe diep moet een barblad aan de muur zijn?
Voor een wandbar is 30 tot 40 cm genoeg. Op 40 cm staat een bord met een glas ernaast, op 30 cm alleen een glas en een schaaltje, en daar ontbijt je niet meer prettig aan.
Wil je aan het blad ook op een laptop werken of iets snijden, ga dan naar 60 cm. Het blad heeft dan stevigere consoles nodig, want de rand ligt verder van de muur en een arm die erop leunt werkt als een hefboom op de bovenste schroeven.
Hoeveel overstek heeft een bar nodig?
Reken op 25 cm overstek, met 20 tot 30 cm als marge. Met minder dan 20 cm raken je knieën de kast en zit je verder van het blad dan prettig is, zodat je gaat eten met je bovenlichaam voorover.
Boven 30 cm krijgt het blad een steun, bijvoorbeeld een verborgen stalen strip, een console of een poot aan het einde. Zonder steun gaat een licht blad hellen en kan een stenen blad langs de kastrand scheuren zodra er op de rand geleund wordt.
Is een bar op aanrechthoogte of op barhoogte beter?
Dat hangt af van wie er zit en van wat je wilt verbergen. Een blad op 90 cm is één doorlopend vlak, makkelijker voor kinderen en voor wie niet graag op een hoge kruk klimt, en je kookt en serveert eroverheen.
Een blad op 105 cm schermt de achterrand van het werkblad af voor wie zit, en je leunt er staand prettiger aan tijdens een borrel. Daar staat tegenover dat de hanglampen hoger moeten en dat de opstand onder het blad het leunen moet kunnen dragen.
Kun je een bar maken van een bestaand kookeiland?
Ja, op twee manieren. Een nieuw werkblad dat 20 tot 30 cm dieper is dan de kasten eronder, geeft een overstek op aanrechthoogte; bij meer dan 30 cm hoort er een steun onder.
Voor een verhoogd blad bouw je achter op het werkblad een opstand van ongeveer 15 cm en leg je daarop een barblad van 40 cm diep op 105 cm. Schroef de opstand vast in de kastwanden en niet alleen in het werkblad, en leg een eventueel stopcontact aan voordat het barblad erop gaat.
Hoe richt je een thuisbar in de woonkamer in?
Begin bij de vloer: een barmeubel van 55 cm diep met 90 cm werkruimte erachter en 45 cm kruk plus 75 cm ervoor kost 265 cm van de kamer. Past dat niet, dan wordt het een drankkast of een barkar tegen de wand zonder krukken.
Geef het meubel twee hoogtes, een front op 105 cm en een werkblad op 90 cm, en houd de maten van blad, kruk en voetsteun aan die ook voor een bar in de keuken gelden. Wijn met kurk leg je liggend weg, sterke drank zet je rechtop.
Welk materiaal kies je voor een barblad in huis?
Kies op wat er gemorst wordt. Composiet met kwarts en roestvast staal kunnen tegen wijn, citroen en schoonmaakmiddel, terwijl marmer en kalksteen door zuur dof worden, en die kring zit in de steen en niet erop.
Hout werkt aan de droge gastzijde, gelakt beter dan geolied, want een geoliede laag houdt water niet tegen en een natte onderzetter laat een donkere vlek na. Rond een spoelbak scheurt de lak bij de naad, en daar trekt water in het hout.
Wat heb je nodig voor een bar buiten in de tuin?
Een plek buiten de regenzone, een blad dat tegen buitenlucht kan en stroom die daarvoor gemaakt is. Onder een overkapping met een dakrand op 240 cm blijft het blad minstens 135 cm van de open zijde, en keramiek, beton of hardhout houdt het buiten, spaanplaat niet.
Een buitenstopcontact is minstens IP44 en zit op een aardlekschakelaar van 30 mA. Een waterleiding krijgt binnen een afsluiter en een aftappunt, want water dat in de leiding bevriest zet uit en scheurt hem.
Welke verlichting hang je boven een bar?
Hang de hanglampen met de onderkant 75 tot 90 cm boven het blad, bij een blad van 105 cm dus op 180 tot 195 cm boven de vloer. Bij twee of drie lampen reken je 70 tot 90 cm hart op hart.
Kies een kap die de lamp van onderaf afschermt, want wie op een kruk zit kijkt op die hoogte bijna recht in de bron. Houd binnen het zicht één kleurtemperatuur aan; 2700 K is de gangbare warme keuze boven een bar.
Hoeveel ruimte heb je nodig achter een bar?
Dat hangt af van de kant. Aan de gastzijde reken je 75 cm achter de kruk om op te staan, en 100 cm als er ook iemand langs moet lopen.
Aan de werkzijde is 90 cm genoeg voor één persoon die zich met een kastje open omdraait, en 120 cm voor twee mensen die elkaar passeren of voor een vaatwasser waarvan de klep openstaat. Aan de kookzijde van een eiland is 100 cm de ondergrens.
Wanneer je beter een vakman belt
Een bar uittekenen en een blad op consoles zetten doe je zelf, maar drie onderdelen van deze voorbeelden niet. Een stopcontact in een kookeiland of schiereiland vraagt een leiding door de vloer en vaak een extra groep, en werk in de groepenkast is voor een elektricien; buiten hoort daar een aardlekschakelaar van 30 mA bij.
Een spoelbak in een eiland of thuisbar vraagt een afvoer met afschot onder de vloer door, en die laat je door een installateur aanleggen voordat de vloer dichtgaat. Een opening voor een bar in een bestaande muur tussen keuken en kamer is werk voor een constructeur zodra die muur dragend is, en of er een vergunning of melding bij hoort, vraag je na bij je gemeente.
