Garage, schuur en berging inrichten

Welke bergruimte je hebt bepaalt wat erin kan

Een berging is de enige ruimte in huis waar de spullen de indeling bepalen en niet de smaak. Wat erin moet ligt al vast: fietsen, gereedschap, verf, tuinspullen, seizoensdozen en vaak ook een auto. De vraag is dus hoeveel strekkende meter wand en hoeveel vrije vloer er overblijft zodra het grootste voorwerp er eenmaal staat.

Binnen de ruimtes in huis valt deze groep uiteen in zes soorten die zich heel anders gedragen: een aangebouwde garage, een garagebox in een blok, een vrijstaande schuur, een stenen berging aan de achtergevel, een bijkeuken binnen de woning en een kelder of kelderkast. Het verschil dat het meeste uitmaakt is niet de oppervlakte, maar de klimaatgrens: ligt de ruimte binnen de isolatieschil of erbuiten.

De vraag komt in heel verschillende bewoordingen binnen, van garage ideeen en garageinrichting tot schuur ideeen en schuurindeling, en het antwoord begint steeds bij dezelfde twee getallen: de binnenwerkse maat van de ruimte en de maat van het grootste ding dat erin moet.

Meet dus eerst de breedte en de diepte binnenwerks, daarna de vrije hoogte onder de laagste balk of buis, en als laatste de dagmaat van de deur waardoor alles naar binnen gaat. Die laatste maat wordt vergeten en is vaak de beperking: een kanteldeur van 240 cm breed geeft een vrije doorgang van ongeveer 230 cm, en een looptuin van 78 cm laat geen stellingkast van 90 cm door.

Alles wat niet tegen vorst kan en wat je dagelijks nodig hebt, hoort aan de binnenkant van die klimaatgrens en dus in de bijkeuken met de wasmachine en de voorraad. Wie daarna één ruimte echt gaat aanpakken, heeft aan de losse gidsen per ruimte meer dan aan een overzicht dat ze naast elkaar zet.

Bergruimte	Binnenmaat die je meestal tegenkomt	Waar hij geschikt voor is	Waar hij als eerste op knelt
Enkele garage, aangebouwd	290 tot 320 cm breed, 550 tot 600 cm diep, deur 240 cm	Eén auto plus een wandstrook van 30 cm langs de uitstapzijde	Met een auto van 450 cm blijft er achterin 60 tot 100 cm over, te weinig om een kastdeur open te doen
Dubbele garage	550 tot 620 cm breed, 550 tot 620 cm diep	Twee auto's, of één auto plus een werkplaats van 250 cm breed	De middenstijl of de kolom tussen twee deuren, die de wand in twee korte stukken knipt
Garagebox in een blok	270 tot 300 cm breed, 500 tot 550 cm diep	Fietsen, banden, kampeerspullen, opslag die niet vochtgevoelig is	Meestal geen water, één groep of helemaal geen stroom, en geen ventilatie dan een rooster in de deur
Vrijstaande houten schuur	180 bij 240 cm tot 300 bij 400 cm, borsthoogte 180 tot 200 cm	Tuingereedschap, fietsen, kruiwagen, zakgoed	De vrije hoogte langs de zijwand onder een zadeldak, en een vloer die rechtstreeks op tegels ligt
Stenen berging aan de achtergevel	150 tot 200 cm breed, 250 tot 350 cm diep	Wasmachine, fietsen, gereedschap, afvalbakken	De breedte: bij 150 cm passen twee fietsen alleen achter elkaar en niet naast elkaar
Bijkeuken binnen de woning	180 tot 250 cm breed, 200 tot 300 cm diep	Was, voorraad, jassen, schoenen, alles wat vorstvrij en droog moet blijven	De aansluitingen: afvoer, waterslot en een groep bepalen waar de wasmachine kan staan
Kelder onder het huis	Vrije hoogte 180 tot 220 cm, vaak even groot als één vertrek	Voorraad, wijn, seizoensspullen, alles wat koel en donker mag staan	Vocht door de keldervloer en de wanden, en een vrije hoogte onder 210 cm
Kelderkast of trapkast	80 tot 120 cm breed, 100 tot 200 cm diep, aflopende hoogte	Stofzuiger, gereedschapskist, schoonmaakvoorraad, koffers	De diepte: wat achterin staat komt er alleen uit als alles ervoor eerst de gang op gaat

De maten van een enkele garage en wat er dan overblijft

Een enkele garage in Nederland is binnenwerks 290 tot 320 cm breed en 550 tot 600 cm diep. Een compacte middenklasser is 425 tot 455 cm lang en ongeveer 180 cm breed zonder spiegels, een gezinsauto 460 tot 490 cm en 185 tot 190 cm. Met de spiegels uit komt een gewone auto op ongeveer 200 cm breed.

De rekensom over de breedte is daarmee kort. Bij 300 cm binnenwerks en 180 cm auto blijft er 120 cm te verdelen over twee zijden, en daarvan gaat de ene kant vrijwel helemaal op aan uitstappen: 60 cm om er normaal uit te komen, 70 cm als je ook een kind uit een stoeltje tilt. Zet de auto daarom niet in het midden maar tegen de kant waar niemand uitstapt, dan houd je aan de bestuurderszijde één bruikbare strook over in plaats van twee onbruikbare.

Over de lengte gaat het net zo. Bij 570 cm diepte en een auto van 450 cm blijft er 120 cm over, waarvan de kanteldeur en zijn rails aan de voorzijde al 60 tot 70 cm opeisen. Achterin blijft dan 40 tot 70 cm: genoeg voor wandplanken vanaf 160 cm hoogte, boven de achterklep langs, en te weinig voor een kast die opengaat.

Een achterklep heeft ongeveer 100 cm vrije ruimte achter de auto nodig om open te kunnen, dus die gaat in een enkele garage open op de oprit en niet binnen. Dat is geen ontwerpfout maar een gegeven waar je de indeling op aanpast: de spullen die je uit de auto laadt, krijgen hun plek bij de deuropening en niet achterin.

Komt er een laadpunt bij, reken dan met een wandlader van ongeveer 20 bij 40 cm op 100 tot 150 cm hoogte, plus de slang die eronder hangt. Waar die kast het beste zit ten opzichte van de laadklep staat bij een laadpaal thuis plaatsen. De volledige indeling van zo'n garage, inclusief de plek van de fietsen, staat in de gids over de indeling van een garage.

Teken de garage met de auto erin op schaal voordat je een stelling koopt. Dat kan op ruitjespapier van 5 mm, waarbij een hokje 10 cm is, of je zet de wanden en de rechthoek van de auto in de kamerplanner met je eigen maten en schuift de rest ernaast.

Wat de wand van een berging werkelijk houdt

In een berging hangt alles aan de wand wat niet op de vloer hoeft te staan, en juist daar zijn de wanden het zwakst. Een garagewand is vaak kalkzandsteen, beton of een holle bouwsteen; een oudere aanbouw heeft een enkelsteens buitenmuur van 100 mm; en in houten schuren hangt alles aan regelwerk met multiplex of osb ertegen.

Het mechanisme dat je moet kennen is dat van de holle steen. Een nylon plug spreidt zich uit tegen de wand van het gat, maar in een snelbouwsteen zit achter die eerste 15 mm alleen lucht. De plug spreidt dan in een holte, grijpt nergens op aan en trekt er bij belasting uit met een stuk steen eraan vast. Daarom staan er bij dezelfde plug heel verschillende getallen per wandsoort.

Bij een houten schuurwand geldt het omgekeerde: daar is de beplating zwak en de stijl erachter sterk. Een schroef van 5 bij 60 mm die 40 mm in een stijl grijpt houdt meer dan elke plug in de plaat ertussen, dus zoek eerst de stijlen op. Ze staan meestal om de 40 tot 60 cm en je vindt ze door te tikken of door de schroefkoppen in de beplating te volgen.

De kilo's in de tabel hieronder zijn per bevestigingspunt en liggen bewust onder wat de verpakking opgeeft, omdat die getallen uit een testopstelling komen. Verdeel een last altijd over minstens twee punten en hang niets aan één schroef wat je niet op je voet wilt krijgen. Welke plug bij jouw wand en jouw gewicht past, zoek je op in de ophangwijzer per wandsoort en gewicht.

Weet je niet wat voor wand je hebt, boor dan eerst een proefgat op een plek die niet zichtbaar is en kijk naar het gruis: rood is baksteen, grijswit en poederig is kalkzandsteen, fijn grijs en moeizaam is beton. Hoe je daarna boort en welke boormaat bij welke plug hoort, staat bij ophangen en boren in verschillende wanden.

Wat je ophangt	Gewicht om mee te rekenen	Kalkzandsteen of beton	Houten schuurwand	Gipsplaten voorzetwand
Stadsfiets aan een wandhaak	15 tot 20 kg	Nylon plug met schroef, 20 kg in kalkzandsteen en 25 kg in beton per punt	Schroef 40 mm in de stijl, tot 30 kg per punt	Alleen in de houten regel erachter, tot 15 kg per punt
Elektrische fiets aan een wandhaak	22 tot 28 kg	Nylon plug met schroef in twee punten, of chemisch anker bij holle steen	Twee schroeven in dezelfde stijl, nooit in de beplating alleen	Niet doen: de plaat draagt dit gewicht niet en de regel zit zelden op de goede plek
Wandplank met verfblikken	25 tot 35 kg per strekkende meter	Nylon plug met schroef, 15 kg in gestuukte steen en 20 kg in kalkzandsteen per punt	Plankdragers op elke stijl, dus om de 40 tot 60 cm	Metalen hollewandplug tot 10 kg per punt, en dan alleen lichte spullen
Hangkast met gereedschap	35 tot 50 kg	Chemisch anker, 50 kg in kalkzandsteen en 75 kg in beton per punt	Vier schroeven in twee stijlen, boven en onder	Uitsluitend doorschroeven in de regels; hollewandpluggen zijn hier niet voor gemaakt
Gereedschapsbord of gaatjespaneel	5 tot 15 kg inclusief gereedschap	Nylon plug met schroef in de vier hoeken, ruim voldoende	Schroeven door de plaat in twee stijlen	Metalen hollewandplug in vier punten, tot 10 kg per punt
Ladder of surfplank horizontaal op twee haken	10 tot 25 kg, maar met een lange hefboom	Keilbout of chemisch anker, want de last trekt schuin naar buiten	Twee stijlen aanhouden, nooit twee haken in dezelfde stijl	Niet doen: de hefboom wipt de plug uit de plaat
Stellingkast die op de vloer staat	Het draagvermogen zit in de vloer	Eén kantelbeugel bovenaan met een nylon plug volstaat	Kantelbeugel in een stijl, laag genoeg om niet los te wippen	Kantelbeugel in de regel, nooit in de plaat

Planken, stellingen en de overspanning die doorzakt

Opbergen in een berging is een kwestie van diepte kiezen. Bij 30 cm staat alles op één rij en zie je alles in één oogopslag; bij 50 cm staat de helft achter de andere helft en gebruik je binnen een jaar alleen nog de voorste rij. Diepe planken lijken zuinig met ruimte en zijn dat niet, want wat achterin staat komt er niet meer uit.

De tweede maat is de overspanning. Een plank van 18 mm plaatmateriaal blijft tot ongeveer 80 cm tussen twee steunpunten recht; daarboven zakt hij zichtbaar door en komt hij niet meer terug. Dat lijkt ruim tot je uitrekent wat er op staat: verfblikken en gereedschap tellen op tot 25 tot 35 kg per strekkende meter, ongeveer hetzelfde als een meter boeken.

Bij metalen stellingkasten staat er een draagvermogen per legbord op de doos, en dat getal geldt onder twee voorwaarden: de last is gelijkmatig verdeeld en de kruisschoren aan de achterzijde zitten erin. Laat je de schoren weg omdat de kast tegen de wand staat, dan gaat het rek ruiten en kantelt het bij het uittrekken van een zware bak naar voren. De schoren zijn het onderdeel dat de rechthoek rechthoek houdt.

Voor de hoogte geldt één grens: het hoogste schap waar je zonder trapje bij kunt zit rond 200 cm, en alles daarboven is opslag voor twee keer per jaar. Onder de 40 cm is het net zo: daar til je vanaf de vloer, en dat is de zwaarste greep die er is. De bruikbare strook zit tussen 80 en 160 cm.

Alle standaardhoogtes en plankdieptes die in huis terugkomen staan bij elkaar in de maatwijzer met hoogtes en dieptes, zodat je een schap niet op gevoel op 30 cm diepte zet terwijl er kratten van 40 cm op moeten.

Opbergvorm	Diepte die werkt	Overspanning of maat	Waar het op vastloopt
Wandplank van 18 mm plaatmateriaal	25 tot 30 cm	80 cm tussen twee dragers, maximaal 90 cm	Doorzakken onder verfblikken; een strip van 18 bij 40 mm onder de voorrand haalt de doorbuiging eruit
Metalen stellingkast, gemonteerd met kruisschoren	40 tot 50 cm	Legborden van 90 tot 120 cm breed, hoogte 180 tot 200 cm	Zonder kruisschoren gaat de kast ruiten en kantelt hij bij een uitgetrokken bak
Bakkenrek met schuine bakken	20 tot 30 cm	Bakken van 10 tot 20 cm breed, per soort schroef of plug	Kleine onderdelen zonder etiket: na een half jaar weet niemand meer welke bak wat is
Gereedschapsbord met haken	5 cm plus de diepte van het gereedschap	Hangt tussen 90 en 180 cm hoogte, recht boven de werkbank	Te vol hangen: als er geen omtrek per stuk is, hang je alles terug op de eerste vrije haak
Gesloten hangkast	30 tot 40 cm	Onderkant op 140 tot 160 cm boven de vloer	De deur zwaait 30 tot 40 cm naar voren en dat kan net niet naast een geparkeerde auto
Kratten op een legbord	40 cm bij een krat van 60 bij 40 cm	Reken 5 cm luchtruimte boven het krat om het eruit te tillen	Krat precies passend maken: dan moet je hem eerst optillen voordat je hem kunt uittrekken
Fietsbeugel of ophanghaak aan de wand	30 cm uit de wand bij een hangende fiets	45 tot 50 cm hart op hart, om en om hoog en laag	Twee fietsen op gelijke hoogte naast elkaar: de sturen raken elkaar en er past er één minder
Plafondrek boven de garagedeur	60 tot 120 cm diep	Onderkant minstens 10 cm boven de geopende kanteldeur	De rails en het deurblad van een kanteldeur hangen 20 tot 30 cm onder het plafond

De werkbank: hoogte, licht en de ruimte eromheen

Een garage inrichten als werkplaats begint bij één maat: de hoogte van het werkblad. Die leid je af van je ellebooghoogte staand, en die ligt ongeveer op je lichaamslengte min 75 cm. Bij 1,80 m kom je dus op ongeveer 105 cm.

Wat je daarmee doet, hangt af van het werk. Voor fijn werk waar je op kijkt, zoals solderen of schuren, houd je het blad vlak onder die ellebooghoogte aan, dus 95 tot 105 cm. Voor werk waar je kracht op zet, zoals zagen, schaven en vijlen, wil je juist 10 tot 20 cm lager zitten, want dan kun je met je lichaamsgewicht duwen in plaats van met je armen. Vandaar dat een vaste werkbank in de meeste schuren tussen 85 en 95 cm uitkomt.

Het blad zelf is 60 tot 75 cm diep en 120 tot 180 cm lang. Ondieper dan 60 cm en een cirkelzaag past er niet meer haaks op; dieper dan 75 cm en je komt niet meer bij het gereedschapsbord aan de wand. Houd voor de bank 90 cm vrij om te staan en te bukken, en 120 cm als er iemand achter je langs moet; in kleine werkplaatsen is die 90 cm de maat waar de rest van de indeling zich naar voegt.

Bij licht gaat het minder om de hoeveelheid dan om de richting. Eén armatuur recht boven je hoofd zet je eigen schouders in je werk, dus hang de verlichting iets vóór de bank en gebruik twee armaturen op afstand van elkaar in plaats van één sterke. Als richtlijn voor een klusruimte werkt de norm voor werkplekken binnen goed: ongeveer 300 lux algemeen en 500 tot 750 lux op het werkvlak, bij een kleurtemperatuur rond 4000 K en een kleurweergave-index van minstens 80. Onder 3000 K gaat de kleur van draden en verf schuiven.

Stopcontacten boven het blad zet je met het hart op 115 tot 120 cm, dus 20 tot 30 cm boven het werkvlak, en liefst meerdere naast elkaar in plaats van een verdeeldoos die over de bank slingert. Een aparte groep met aardlekbeveiliging voor de berging scheelt dat je huis donker wordt als een verlengsnoer buiten nat wordt; wat je daarin zelf mag doen en waar de grens ligt staat bij elektra in huis aanleggen en aansluiten.

Schuur en schuurtje: wat past er in 6, 12 en 20 vierkante meter

Een schuur inrichten loopt bijna altijd vast op dezelfde manier: de fietsen komen er als eerste in en nemen de hele vloer, waarna al het andere langs de randen wordt gepropt. Begin daarom met de fiets als maatvoerend object. Een stadsfiets is 175 tot 185 cm lang en met het stuur 55 tot 65 cm breed, en naast elkaar heeft hij 60 tot 70 cm nodig om erlangs te kunnen.

Hang je fietsen aan de wand aan het voorwiel, dan staan ze 45 tot 50 cm hart op hart en steken ze 30 tot 40 cm uit de wand. Om en om hoog en laag hangen scheelt nog eens 10 cm, omdat de sturen elkaar dan niet raken. Dat is het verschil tussen twee fietsen en vier fietsen in dezelfde schuurinrichting.

De tweede beslissing gaat over wat er tegenover de fietsen komt. Een wandrek van 30 cm laat in een schuur van 200 cm breed nog 110 cm over, genoeg voor een fiets van 60 cm plus 50 cm doorloop. Wil je er ook werken, dan is 200 cm breed te smal en begint het pas te werken vanaf ongeveer 250 cm.

In houten schuren zit de gebruikelijke fout in de hoogte. Onder een zadeldak is de zijwand maar 180 tot 200 cm hoog, terwijl er in de nok 250 cm is. Die nokruimte gebruik je met een vlonder tussen de spanten voor kampeerspullen en met haken aan de spanten voor ladders en kruiwagens, maar niet voor iets wat je wekelijks pakt.

Hoe je in een schuur van onder de 6 m² toch fietsen, gereedschap en tuinspullen kwijt kunt, met de indeling per wand, staat bij een kleine schuur indelen per wand.

Oppervlak	Voorbeeldmaat	Wat er in past	Indeling die werkt
Ongeveer 5 m²	180 bij 280 cm	Twee fietsen, tuingereedschap, één wandrek	Fietsen hangend aan de lange wand, rek van 25 cm aan de andere lange wand, doorloop 60 cm
Ongeveer 6 m²	200 bij 300 cm	Drie fietsen hangend, kruiwagen, wandrek, zakgoed	Fietsen om en om aan één wand, rek van 30 cm tegenover, kruiwagen rechtop achterin
Ongeveer 12 m²	300 bij 400 cm	Vier fietsen, werkbank van 150 cm, twee stellingen	Fietsen aan de korte wand, werkbank aan de lange wand bij het raam, stelling ernaast
Ongeveer 20 m²	400 bij 500 cm	Werkplaats met vaste zaagtafel, opslag en nog ruimte om plaatmateriaal te draaien	Werkbank en machines langs één wand, 250 cm vrije vloer in het midden om een plaat van 244 cm te keren
Schuurtje onder 4 m²	150 bij 240 cm	Eén fiets, maaier, tuingereedschap aan de wand	Alles aan de wand hangen en de vloer leeg houden, anders kom je zelf niet meer binnen

Vocht, vorst en wat er niet in een onverwarmde berging hoort

De schade in een berging komt zelden van ruwe behandeling en bijna altijd van het klimaat. Het mechanisme is condensatie: warme lucht kan meer vocht bevatten dan koude, en zodra die lucht een oppervlak raakt dat kouder is dan het dauwpunt, slaat het vocht daar neer. In een onverwarmde ruimte zijn de koudste oppervlakken de stalen dakplaat, de betonvloer en het gereedschap zelf.

Daardoor gaat het juist mis op een zachte, vochtige dag na een vorstperiode. De schuur is dan nog koud, de buitenlucht is warm en vochtig, en als je de deur openzet loopt al dat vocht naar binnen en condenseert het op het koude staal. Ventileren helpt alleen als de buitenlucht droger is dan de lucht binnen, dus op een koude heldere dag en niet op een klamme.

Tegen die condensatie werken drie dingen: de ondergrond niet kouder laten zijn dan de lucht, de lucht laten bewegen en spullen van de vloer af houden. Een stelling op 10 cm van de wand, pallets of latten onder gestapeld hout en een rooster hoog en laag in de wand doen meer dan een ontvochtiger die de hele winter aan staat. Wil je de ruimte echt gaan gebruiken, dan begint dat bij isolatie aan de binnenzijde met een luchtdichte afwerking; wat daar wel en niet werkt staat bij isolatie en glas per situatie.

Vorst is de tweede grens. Watergedragen verf, lijm en kit zijn emulsies, en die breken als ze bevriezen: de verf wordt korrelig en gaat niet meer terug. Accupakketten van elektrisch gereedschap verliezen bij vorst capaciteit en beschadigen als je ze koud oplaadt.

Spullen die geen vorst en geen wisselend vocht verdragen, verhuizen dus naar binnen. Wat er op een droge maar onverwarmde plek wel kan, is het spiegelbeeld van wat je op de zolder onder een schuin dak kwijt kunt: daar is het juist te warm en te droog in de zomer en te koud in de winter.

Wat je wilt bewaren	In een onverwarmde schuur of garage	Waarom	Waar het wel kan
Watergedragen verf, lijm en kit	Nee	Bevriest en schift; de emulsie breekt en de verf wordt korrelig, ook na ontdooien	Vorstvrij binnen, tussen 5 en 25 graden, rechtop en met een schone rand
Terpentine, kwastreiniger en afbijt	Ja, met beleid	Vriest niet, maar de damp is brandbaar en zwaarder dan lucht	Koel, donker, laag in een gesloten kast en niet naast een verwarmingstoestel
Accu's van elektrisch gereedschap	Nee	Lithiumcellen verliezen capaciteit bij vorst en raken beschadigd als je ze koud laadt	Binnen bewaren, laden op kamertemperatuur; het bereik staat in de handleiding
Gasfles met propaan of butaan	Alleen boven maaiveld en geventileerd	Propaan en butaan zijn zwaarder dan lucht en blijven bij een lek op de laagste plek hangen	Nooit in een kelder, kruipruimte of trapkast; buiten of in een geventileerde kast
Benzine voor de maaier	Beperkt	Damp is brandbaar en benzine veroudert binnen een half jaar	Goedgekeurde jerrycan, uit de zon, weg van elke waakvlam of ketel
Textiel, slaapzakken en tenten	Nee	Neemt vocht op uit de lucht en schimmelt van binnenuit, ook zonder lekkage	Kurkdroog opbergen binnen, in een ademende zak en niet in luchtdicht plastic
Papier, karton en fotoalbums	Nee	Karton trekt vocht aan en trekt daarmee zilvervisjes en muizen aan	Binnen in gesloten kunststof bakken, of digitaal en dan weg
Hout en plaatmateriaal	Ja, mits vlak en vrij van de vloer	Hout werkt met de luchtvochtigheid mee en kromt als het aan één zijde vocht opneemt	Plat op latten om de 40 cm, minstens 10 cm van de vloer en 5 cm van de wand
Autobanden	Ja	Rubber verhardt door uv-licht en ozon, niet door kou	Donker en koel, staand naast elkaar of met vier gestapeld, niet hangend aan één punt
Fietsen en gereedschap	Ja, als ze droog binnenkomen	Een natte fiets binnenzetten verdampt zijn eigen water op de koude wand	Even laten uitdruipen, en een rooster hoog en laag in de wand voor doorstroming

De kelder: van kelderkast tot leefruimte

Een kelder is de koelste en donkerste bergruimte die je hebt, en dat is een voordeel zolang je hem gebruikt waar hij goed in is: voorraad, drank, seizoensspullen en alles wat juist niet in de zon of in de warmte moet. De keerzijde is het vocht, want een kelder staat met zijn wanden en vloer in de grond.

Een kelderkast of trapkast inrichten is vooral een dieptevraag. Zo'n kast is 80 tot 120 cm breed en loopt 100 tot 200 cm de diepte in, en dat betekent dat de achterste helft alleen bereikbaar is als je de voorste helft eerst verplaatst. Werk daarom met kratten op wieltjes of met uittrekbare elementen, en houd één strook van 60 cm vrij als loopruimte tot achterin. De volledige indeling van zo'n kast, inclusief de aflopende hoogte onder de trap, staat bij het inrichten van de kast onder de trap.

Wil je verder gaan en de kelder verbouwen tot leefruimte, dan verandert de vraag van opbergen naar bouwen. Een slaapkamer is in het Besluit bouwwerken leefomgeving een verblijfsruimte, en daarvoor gelden eisen aan vrije hoogte, daglicht, ventilatie en een vluchtroute. Voor bestaande bouw wordt 2,10 m vrije hoogte aangehouden en voor nieuwbouw 2,60 m, en veel oudere kelders komen niet boven de 200 cm uit.

Het verschil tussen een kelder en een souterrain zit in het maaiveld. Een souterrain ligt half boven de grond en heeft daardoor echte ramen in de gevel, en een souterrain slaapkamer is dus meestal haalbaar. Een kelder zonder raam ligt volledig onder het maaiveld, en daar moet je daglicht en een vluchtweg met een lichtkoker of een uitgegraven lichtkuip aan toevoegen voordat er iemand mag slapen.

Het werk zelf gaat in een vaste volgorde: eerst de waterdichtheid van de kelderbak, dan de vloeropbouw met isolatie, dan de installaties en pas daarna de afwerking. Die volgorde is dezelfde als bij elke verbouwing en staat uitgewerkt bij het stappenplan voor een verbouwing. Draai je hem om, dan sloop je de afwerking weer om bij de lekkage te komen.

Ordenen op reikhoogte, in categorieën en met terugleggedrag

Een garage organiseren gaat niet over opruimen maar over de vraag waar iets terechtkomt als je het terugbrengt. Mensen leggen spullen weg op de plek die de minste handelingen kost, en niet op de plek die logisch is. Kost het terugleggen drie handelingen, deur open, krat uittrekken, deksel eraf, dan wint de vloer.

Daarom is de eerste beslissing niet welke kast je koopt maar welke spullen open mogen blijven. Wat je wekelijks pakt hoort in open bakken of aan haken op grijphoogte; wat je twee keer per jaar pakt mag in een gesloten krat op 180 cm. Zodra je dat omdraait, en de dagelijkse dingen achter deuren en de seizoensspullen op ooghoogte zet, loopt het systeem binnen een maand vast.

De tweede beslissing is de categorie. Vier tot zeven groepen werken: tuin, fiets en auto, klussen, schoonmaken, seizoen en sport. Meer groepen betekent dat je bij het terugleggen moet nadenken, en nadenken is de handeling die mensen overslaan. Geef elke groep een aaneengesloten blok wand of stelling, zodat je een categorie in één beweging kunt pakken.

De derde is het etiket, en dat werkt alleen op ondoorzichtige bakken. Op een doorzichtige bak is het etiket overbodig en op een gesloten bak zonder etiket weet niemand meer wat erin zit. Schrijf op wat erin zit en niet hoe de groep heet, dus schuurpapier en plakband in plaats van klussen.

Blijft de vloer toch vollopen, dan is er meestal geen opbergprobleem maar een besluitprobleem: er staan dingen zonder eigenaar en zonder functie. Dat is precies het patroon dat ook binnen speelt en dat staat bij achterstallig huishouden in stukken aanpakken.

Hoogte boven de vloer	Wat daar hoort	Waarom juist daar
0 tot 40 cm	Banden, zakken potgrond, strooizout, jerrycans	Tillen vanaf de vloer is de zwaarste greep, dus alleen voor wat je zelden pakt en wat laag hoort te staan
40 tot 80 cm	Kratten die je met twee handen pakt, emmers, accu-oplader	Je buigt door je knieën in plaats van door je rug, en je ziet nog in de bak
80 tot 160 cm	Handgereedschap, fietstas, schoonmaakmiddelen, alles van elke week	Dit is de strook waar je zonder bukken of rekken bij komt, en daar hoort alles wat beweegt
160 tot 200 cm	Lichte dozen, kampeerspullen, kerstversiering	Je reikt er nog bij op je tenen, maar je kunt er niets zwaars veilig afhalen
Boven 200 cm	Koffers, dakkoffer, wat twee keer per jaar meegaat	Alleen met een trapje bereikbaar, dus alles wat je hier zet komt er bijna nooit meer af
Aan het plafond of tussen de spanten	Ladder, plaatmateriaal, surfplank, seizoensbanden	Lang en plat spul kost aan het plafond geen vloer, maar heeft twee draagpunten op stijlen of spanten nodig

De camper: de garage in de camper en de camper in de garage

Het woord camper garage betekent twee heel verschillende dingen. Meestal gaat het om de bergruimte achterin de camper zelf, met een luik aan de zijkant; soms om de vraag of een camper in een gewone garage past. Voor het tweede is het antwoord kort: een camper is 260 tot 320 cm hoog en een kanteldeur geeft 200 tot 215 cm vrije doorgang, dus dat past niet.

Bij de bergruimte in de camper is gewicht de beperking en niet de ruimte. Op een sticker in de garage of in de handleiding staat een maximum per garage en een maximale asdruk, en die twee getallen zijn leidend. Wat je erin legt telt bovendien mee in het totaalgewicht van de camper, en dat is bij veel modellen al krap.

De plaats van dat gewicht doet net zoveel. Alles wat zwaar is hoort zo laag mogelijk en zo dicht mogelijk vóór de achteras, want gewicht achter de achteras werkt als een hefboom: het tilt de vooras lichter en dat merk je aan de besturing en aan de grip. Zware dingen komen dus onderin en naar voren, lichte dingen naar achteren en omhoog.

Vastzetten is de derde vraag, en daar zit de valkuil van het boren. De wanden van een camper zijn sandwichpanelen van 30 tot 35 mm met een lichte kern, en een schroef daarin trekt bij het eerste hobbelige stuk uit. Boor je door de buitenlaag, dan zit er een gat in de waterdichte schil. Camper garage oplossingen zonder boren gebruiken daarom de bestaande sjorogen en rails, met spanbanden, netten, antislipmatten en klittenband.

Voor de indeling zelf werken Euronorm-kratten van 60 bij 40 cm en 40 bij 30 cm het best, omdat ze op elkaar passen en niet gaan schuiven. Zet natte spullen in een dichte bak met een deksel en niet los in de garage, want het water dat eruit loopt vindt zijn weg naar de laagste hoek en daar blijft het staan.

Veelgestelde vragen