Trapkast inrichten: eerst de vrije hoogte, dan de opbergers

Wat een trapkast bruikbaar maakt is de hoogte, niet het aantal vierkante meters

Onder een rechte trap ligt al gauw twee vierkante meter vloer, en toch krijgen de meeste trapkasten daar maar de helft van in gebruik. Dat komt doordat de bruikbare inhoud niet door de vloer wordt bepaald maar door de vrije hoogte boven elk stuk van die vloer.

Die hoogte loopt mee met de trap zelf. Bij een trap van 19 cm optrede en 23 cm aantrede wint de onderkant 8,3 cm per 10 cm diepte, bij een steile stadstrap van 21 op 21 cm zelfs 10 cm. Hoe steiler de trap, hoe eerder je in de kast rechtop staat en hoe korter de lage staart achterin.

Reken die lijn een keer door voor je eigen trap, want alles wat je daarna beslist volgt eruit: waar een jas kan hangen, waar een krat van 60 bij 40 cm nog rechtop staat en waar alleen een platte lade in gaat. Hoe de kast eronder samenhangt met de trap zelf staat in de reeks over de trap en de ruimte eronder.

Trek van de gemeten schuinte nog 8 tot 12 cm af. De treden zijn 2 tot 4 cm dik, en zit er een plafondplaat op regelwerk onder de trap, dan gaat daar nog 5 tot 7 cm vanaf.

De tabel hieronder geeft de kale lijn van de trap. Zoek de rij die het dichtst bij je eigen optrede en aantrede ligt, dan weet je op welke diepte de kast ophoudt bruikbaar te zijn.

Trap, optrede bij aantrede	Hoogtewinst per 10 cm diepte	Hier haal je 100 cm	Hier sta je rechtop, 190 cm	Wat voor trap dit is
17 op 26 cm	6,5 cm	153 cm diepte	291 cm diepte	Ruime trap die rustig loopt, maar die onder zich een lange lage staart overlaat
18,5 op 24 cm	7,7 cm	130 cm diepte	247 cm diepte	Gangbaar bij nieuwbouw, waar de optrede niet boven 18,8 cm mag uitkomen
19 op 23 cm	8,3 cm	121 cm diepte	230 cm diepte	De maat van veel naoorlogse rijtjeshuizen
20 op 22 cm	9,1 cm	110 cm diepte	209 cm diepte	Steil maar heel normaal in bestaande bouw
21 op 21 cm	10 cm	100 cm diepte	190 cm diepte	Oude stadstrap: de kast is vlak achter de deur al bruikbaar
22 op 20 cm	11 cm	91 cm diepte	173 cm diepte	Tegen de bovengrens van wat in bestaande bouw nog is toegestaan

Meet de kast op in vier maten en schrijf de schuinte op de wand

Met vier maten heb je de hele kast te pakken. De breedte tussen de wangen, de diepte van de drempel tot de laagste hoek, de vrije hoogte bij de deuropening en daarna de hoogte om de 30 cm dieper.

Die laatste reeks is het werk dat de rest makkelijk maakt. Zet de duimstok rechtop tegen de zijwand, lees af tot waar hij vrij blijft van de trap en schrijf het getal met potlood op de wand: 30, 60, 90, 120, 150 en 180 cm diepte, elk met zijn hoogte erachter. Je leest daarna in een oogopslag waar iets van 64 cm hoog nog staat.

Meet ook de dagmaat van de deur zelf, want die is bij een trapkast vaak smaller dan de 83 cm van een gewone binnendeur. Een blad van 63 tot 73 cm is normaal, en na montage houd je daar ongeveer 3 cm minder vrije doorgang van over. Alles wat je in de kast wilt zetten, moet eerst door dat gat.

Noteer daarna wat er vastzit en niet mag worden dichtgezet: het kruipluik in de vloer, de meterkast, leidingen langs de wand en de balk boven de deuropening. Dit is dezelfde volgorde als bij het inrichten van een kamer, waar je ook eerst de vaste punten tekent en pas daarna schuift.

Hoogtes die met de trap te maken hebben, van de leuning tot de lamp in het trapgat, kun je per onderdeel opzoeken in onze maattabel in plaats van ze te schatten.

Wat er bij welke vrije hoogte past

Een trapkast heeft geen planken nodig maar hoogtebanden. Onder de 40 cm past alleen wat plat ligt, tussen 70 en 110 cm werk je gebukt, en pas boven 190 cm kun je rechtop instappen en er echt in werken.

Een paar maten keren daarbij steeds terug. Een schoen maat 45 is ongeveer 30 cm lang, een ordner 32 cm hoog en 28 cm diep, een stapelbak van 60 bij 40 cm is 32 cm hoog en een steelstofzuiger meet met zijn buis 110 tot 125 cm. Leg die maten naast de hoogtes op je wand, dan wijst de indeling zich vanzelf.

De verleiding is om de hoge voorkant vol te zetten, omdat je daar prettig staat. Dat is precies de plek die je nodig hebt om bij de rest te komen, dus houd daar de vloer vrij en hang aan de zijwand.

Welke categorie in welke band terechtkomt, hangt af van hoe vaak je iets pakt. Die verdeling over dagelijks, af en toe en een keer per jaar staat verder uitgewerkt bij de indeling van een trapkast in zones.

Vrije hoogte	Wat daar past	Hoe diep dat mag worden	Hoe je erbij komt
Tot 40 cm	Schoenen liggend, platte bakken, een kruipluik dat vrij blijft	Zo diep als de bak, maar alleen op wielen	Naar je toe trekken; op je knieën erin reiken werkt niet
40 tot 70 cm	Stapelbakken van 60 bij 40 cm, lades op geleiders, een lage rolkast	60 cm als het uitrolt, anders 40 cm	Hurken, en dat houd je vol voor spullen die je een paar keer per jaar pakt
70 tot 110 cm	Sledestofzuiger, emmer met mop, boodschappenkratten, een ladekast van 85 cm	40 tot 60 cm	Bukken; een lade op 75 cm hoogte ligt nog op grijphoogte
110 tot 150 cm	Steelstofzuiger van 110 tot 125 cm met zijn laadpunt, een kruk, een opklapbaar blad	30 tot 40 cm langs de rechte wand	Staand en licht gebogen; hier hoort wat je dagelijks pakt
150 tot 190 cm	Jassen aan haken op 170 cm, een strijkplank van 140 tot 150 cm rechtop, planken tot 200 cm	35 cm voor jassen aan haken, 55 tot 60 cm aan een roede	Rechtop met je hoofd onder de schuinte; let op de balk boven de deur
Boven 190 cm	Een hoge kast, een werkblad op 75 cm, een roede voor lange jassen	Alles wat de breedte toelaat	Instappen en rechtop staan; dit is het enige deel waar je echt in kunt werken

Achterin kom je alleen als het naar je toe komt

De tweede grens in een trapkast is je arm. Staand pak je vanaf de drempel ongeveer 70 cm ver, hurkend minder, en verder naar achteren moet je de kast in. Precies daar is de vrije hoogte vaak al onder de 120 cm gezakt, dus instappen betekent bukken met een bak in twee handen.

Alles wat achter die lijn van 70 cm staat, is daarom dode opslag zodra het op een vaste plank ligt. Op wielen of op laadgeleiders is diezelfde ruimte de beste van de kast, want een rolkast trek je naar het licht toe in plaats van dat je erheen kruipt.

Reken daarbij de kast door en neem de hal mee. Een rolkast van 60 cm diep komt bij het uittrekken 60 cm de hal in en jij staat er nog eens 30 cm voor, samen 90 cm. Een hal heeft vrij 90 tot 120 cm, en de trapkastdeur pakt daar zwaaiend zelf al 73 cm van af.

In een smalle hal loopt dat vast en kies je liever lades die maar half uittrekken, of een deur die langs de wand schuift. Dezelfde afweging tussen doorloop en diepte speelt bij het inrichten van een smalle hal waar iedereen langs moet.

Let ook op de vloer waar de wielen over moeten. Een kruipluik met een opstaande rand van 1 tot 2 cm, een drempel of een verzakte tegel houdt een rolkast met wieltjes van 50 mm tegen, en dan staat hij na twee weken alweer stil op dezelfde plek.

Wat de wanden onder een trap kunnen houden

Een trapkast heeft zelden twee gelijke wanden. De zijde waar de trap tegenaan staat is in een rijtjeshuis meestal de woningscheidende wand van kalkzandsteen of beton, en de andere zijde is vaak een dun voorzetwandje dat de kast alleen maar dichtzet.

Tik daarom met je knokkel voordat je boort. Klinkt het hol met om de 40 tot 60 cm een massief punt, dan is het gipsplaat op regelwerk en hangt het gewicht aan een plug van 10 tot 12 kg per stuk. Schroef je in de regel zelf, dan gaat er 15 kg per punt in.

Reken het gewicht daarna eerlijk uit. Een plank van 80 cm met ordners of blikken erop weegt zo 20 kg, en met twee hollewandpluggen zit je daarmee aan de grens. Een plank van 18 mm dik gaat bovendien zichtbaar doorzakken boven ongeveer 90 cm overspanning, dus zet dragers om de 60 tot 80 cm.

Wat je wand per kilo houdt, kun je per ondergrond en per bevestiging opzoeken voordat je boort. Dat scheelt de gaten die je anders twee keer maakt.

Ondergrond in de trapkast	Waaraan je hem herkent	Wat erin gaat	Wat een punt houdt
Gipsplaat of voorzetwand	Klinkt hol, een punaise gaat er zo in, het gaatje geeft wit poeder	Metalen hollewandplug of kiepplug	10 tot 12 kg; in de houten regel erachter 15 kg
Kalkzandsteen	Grijswit fijn gruis, de boor gaat gestaag maar niet makkelijk	Nylon plug met schroef, voor zwaar werk chemisch anker	20 kg per plug
Baksteen	Rood gruis, de boor voelt afwisselend hard en zacht	Nylon plug in de steen en niet in de voeg	15 kg; in oude zachte steen een plug van 50 tot 60 mm
Hout of multiplex beschot	De boor maakt krullen in plaats van gruis	Houtschroef zonder plug	30 kg, mits de plaat zelf ergens op vastzit
De schuine onderkant van de trap	Treden van 2 tot 4 cm of een plaat op regelwerk	Niets ophangen	Nul: een schroef komt door de trede heen waar je op loopt

Licht, stroom en lucht in een kast zonder raam

In een trapkast is elk beetje licht dat je ziet teruggekaatst licht. Er komt geen daglicht binnen, dus wat de lamp uitstraalt moet eerst van de wanden af komen voordat je iets herkent. Op een donkere of houten wand verdwijnt bij elke weerkaatsing een deel, en dan heb je bij dezelfde lamp het gevoel dat je met een zaklamp staat te zoeken.

De plek van de lamp doet meer dan het vermogen. Hangt hij boven of vlak achter de deuropening, dan sta je zelf in de lichtbundel en valt je schaduw precies op het deel waar je in kijkt. Hang hem daarom minstens een meter naar binnen, hoog tegen de schuinte, of zet een strip verticaal langs de rechte wand.

Een bewegingsmelder scheelt in een kast waar je met volle handen binnenkomt meer dan een schakelaar. Wil je een steelstofzuiger op zijn laadpunt kwijt, dan is een wandcontactdoos binnen een meter nodig; een verlengsnoer dat onder een stapel dozen ligt is geen oplossing.

Voor de lucht geldt: een opening is geen ventilatie. Met alleen een rooster onder in de deur gebeurt er niets, want er is geen tweede opening waar de lucht weg kan. Twee openingen, een laag bij de vloer en een hoog bij de schuinte, laten warme lucht boven weglopen en koele lucht onder aanzuigen.

Dat is meer dan een kwestie van muffe lucht. De kast staat vaak tegen een koude buitenmuur en soms boven een kruipruimte, en op het koudste vlak slaat het vocht neer dat je met de deur dicht opsluit.

Wat je er wel en niet in bergt

Een trapkast ligt meestal naast de voordeur en dat bepaalt wat er hoort. Schoonmaakspullen, schoenen, tassen, gereedschap, boodschappenkratten en seizoensdozen liggen hier goed, want je pakt ze bij binnenkomst of bij het schoonmaken en je hoeft er geen trap voor op.

Slecht op hun plek zijn spullen die je dagelijks nodig hebt maar die achterin belanden, en alles wat in karton op een koude vloer staat. Karton trekt vocht aan, wordt slap en gaat ruiken, en een doos die je een jaar niet aanraakt merk je pas op als de onderkant is doorgezakt.

Zit de meterkast in of naast de trapkast, houd die dan vrij. De meteropnemer en de monteur moeten erbij kunnen, en voor de hoofdkraan van het gas en de hoofdschakelaar wil je op het moment dat het nodig is geen stapel bakken weg te hoeven trekken.

Past de voorraad er niet bij, verplaats dan de functie en niet de bakken. Wasgoed, voorraad in het groot en schoonmaakemmers staan beter in een bijkeuken of berging met werkblad, en hoe je de opbergruimte over de rest van het huis verdeelt staat bij het huis als geheel inrichten.

Wie er iets anders van wil maken dan een kast, van een leeshoek tot een hondenplek of een mini-werkplek, vindt de varianten bij wat je verder onder een trap kunt maken.

De overloop boven aan de trap

Boven aan de trap komt dezelfde rekensom terug, alleen dan zonder schuinte. Een overloop inrichten is aftrekken: van de breedte gaat eerst de doorloop af, dan de deurzwaai van elke slaapkamerdeur, en wat overblijft is de diepte die een meubel mag hebben.

Houd 90 cm vrije doorloop aan, comfortabel 100 tot 120 cm. Op een overloop van 120 cm breed blijft daarmee 30 cm over, en dat is een ondiepe boekenkast of een wandrek, geen linnenkast van 50 cm. Een deur van 83 cm zwaait bovendien een kwartcirkel van ruim 80 cm de overloop in, en naast elk kozijn blijft 20 cm vrij zodat je er met een wasmand langs komt.

Een kleine overloop inrichten betekent dan vooral kiezen wat er weg kan. De overloop is de vluchtroute van de slaapkamers naar de trap, dus wat er staat mag nooit zo ver uitsteken dat je in het donker langs de rand van het trapgat moet lopen.

Wandruimte is hier waardevoller dan vloerruimte. Haken op 170 cm, een spiegel met zijn hartlijn op 155 cm en een rij lijsten in het trapgat gebruiken de hoogte zonder een centimeter doorloop te kosten. Hoe andere doorgangen en kleine ruimtes in huis werken, staat per vertrek bij de aanpak per ruimte in huis.

Op de overloop	Maat	Waar het van afhangt
Vrije doorloop	90 cm, comfortabel 100 tot 120 cm	Onder 90 cm passeren twee mensen elkaar niet en komt er geen matras de hoek om
Kast tegen de wand van een overloop van 120 cm	Maximaal 30 cm diep	De doorloop van 90 cm gaat voor, dus een wandrek past wel en een kledingkast van 60 cm niet
Vloerafscheiding langs het trapgat	90 cm in bestaande bouw, 100 cm bij nieuwbouw	Norm uit het Besluit bouwwerken leefomgeving; openingen mogen niet groter zijn dan 10 cm
Hanglamp boven de trap of de overloop, onderkant	210 cm boven de vloer	Meet vanaf de hoogste trede die onder de lamp ligt, anders stoot wie naar boven komt zijn hoofd
Haken van een kapstok	170 cm	Een lange jas hangt ongeveer 100 cm af en blijft zo vrij van de vloer
Lijst in het trapgat, hartlijn	145 cm boven de neus van de trede	Loodrecht boven de voorkant van de trede, anders loopt de rij scheef mee met de trap
Rookmelder	Aan het plafond, minstens een halve meter uit de hoek	Sinds 1 juli 2022 verplicht op elke verdieping van een bestaande woning

Zo richt je een trapkast in zonder dat er bakken overblijven

De volgorde bepaalt hoeveel je van de kast terugkrijgt: meten gaat voor kopen, en de opbergers volgen de hoogte.

1. Haal de kast helemaal leeg en leg alles op een rij

   Zolang er spullen in staan, meet je de kast niet en zie je de laagste hoek niet. Leg de inhoud in de hal op drie stapels: dagelijks, af en toe, en een keer per jaar. Die drie stapels zijn straks de drie zones in de kast.

2. Meet de vier maten en schrijf de hoogte om de 30 cm op de wand

   Breedte tussen de wangen, diepte tot de laagste hoek, vrije hoogte bij de deur en daarna de hoogte op 30, 60, 90, 120, 150 en 180 cm diepte. Trek van elke gemeten hoogte 8 tot 12 cm af als de trap nog moet worden afgetimmerd.

3. Verdeel de diepte in hoogtebanden en niet in categorieën

   De schuinte bepaalt de banden, jij bepaalt alleen wat erin komt. Zet de stapel dagelijks in de eerste 70 cm, de stapel af en toe in het middendeel op wielen, en de jaarlijkse spullen in de lage staart achterin.

4. Kies de opbergers op de maat van de band

   Meet de bak voordat je hem koopt. Twee stapelbakken van 60 bij 40 cm passen met de lange kant naar achteren naast elkaar in 80 cm breedte, en twee op elkaar zijn 64 cm hoog, dus die hebben een band van minstens 70 cm nodig.

5. Bepaal de ondergrond voordat je iets ophangt

   Tik de wand af en boor een proefgat op een plek die straks achter een plank verdwijnt. Wit poeder en een holle klank betekent een hollewandplug van 10 tot 12 kg per punt, rood of grijs gruis betekent steen en een nylon plug van 15 tot 20 kg.

6. Leg licht en stroom aan voordat je inruimt

   Een lamp een meter binnen de deuropening, hoog tegen de schuinte, en waar een stofzuiger moet laden een wandcontactdoos binnen een meter. Achteraf kabels trekken betekent dat de kast weer leeg moet.

7. Ruim in op gebruiksfrequentie en label de dichte bakken

   Wat je wekelijks pakt komt op grijphoogte tussen 75 en 150 cm, vlak achter de deur. Dichte bakken krijgen een label op de korte kant die naar je toe staat, want een label op het deksel lees je in een lage kast nooit.

Nalopen voordat je opbergers bestelt

• Vrije hoogte gemeten op 30, 60, 90, 120, 150 en 180 cm diepte en op de zijwand geschreven
• Dagmaat van de trapkastdeur genoteerd, want alles moet eerst door dat gat
• Voor elke rolkast nagerekend hoeveel hal er voor de deur overblijft
• Ondergrond van de rechte wand bepaald voordat er een plank aan hangt
• Niets vastgeschroefd in de traptreden of de trapboom
• Twee ventilatieopeningen aanwezig, een laag en een hoog
• Lichtpunt minstens een meter binnen de deuropening in plaats van erboven
• Kruipluik en meterkast vrij bereikbaar gebleven

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Eerst de bakken kopen en daarna pas meten

Dit is de fout waar de meeste andere uit volgen. Een set bakken bepaalt dan de indeling, terwijl de schuinte dat hoort te doen, en wat niet past verdwijnt in de lage staart waar je er nooit meer bij komt.

Meet eerst de hoogte per 30 cm diepte en kies daarna een bak die in de laagste band past waar hij moet staan. Twee bakken op elkaar zijn 64 cm hoog en vragen dus een band van minstens 70 cm.

De laagste hoek volzetten met vaste planken

Onder de 40 cm vrije hoogte kun je niet kijken en niet reiken, alleen trekken. Een vaste plank maakt van die ruimte een gat waar spullen in verdwijnen.

Zet daar iets wat helemaal naar buiten komt: een platte lade, een bak op wielen of een kist met een greep aan de korte kant. Dan is de laagste hoek ineens de plek voor kerstdozen en kampeerspullen.

Planken aan de schuine onderkant van de trap schroeven

Onder de treden zit hout van 2 tot 4 cm of een plaat op regelwerk, en een schroef van 40 mm komt daar zo doorheen op de plek waar je met je voeten loopt. Bovendien staat alles wat je aan een schuinte hangt scheef, dus rolt of schuift de inhoud naar voren.

Hang daarom alleen aan de rechte wand en gebruik de schuinte als plafond. De ruimte eronder vul je met staande of rijdende elementen die je zelf op hoogte afzaagt.

Het licht boven de deuropening hangen

Een lamp vlak boven of achter de deur zet jouw eigen lichaam tussen de bron en de kast. Je schaduw valt dan precies op het deel waar je in staat te kijken, en dat wordt erger naarmate je verder naar binnen reikt.

Een lamp een meter naar binnen, hoog tegen de schuinte, verlicht de kast van achteren naar voren. Een strook licht langs de rechte wand doet hetzelfde en houdt de bundel van je hoofd af.

Het kruipluik of de meterkast dichtzetten

Een kast waarin het luik onder een kast met bakken ligt, kost bij de eerste lekkage of muizeninspectie een uur leeghalen. Hetzelfde geldt voor een meterkast waar een monteur bij moet kunnen.

Houd het luik vrij of leg er iets op wielen boven dat in een beweging opzij gaat. Teken de rand van het luik op de vloer, dan weet ook de rest van het huishouden waar niets vast mag staan.

Een rolkast kiezen die dieper is dan de hal breed is

Een uitrolelement van 60 cm trekt zijn inhoud de hal in en jij staat er nog 30 cm voor. In een hal van 90 cm blijft er dan niets over om te lopen, en met de deur open is het helemaal dicht.

Meet de hal daarom mee voordat je de kast bestelt. Lades die tot driekwart uittrekken, of een schuifdeur in plaats van een draaideur, houden de doorgang open.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Meten, planken ophangen en bakken kiezen doe je zelf. Een lichtpunt of een wandcontactdoos bijplaatsen mag ook, maar het werk in de groepenkast achter de hoofdzekering hoort bij een elektricien, zeker als er een groep bij moet.

Aan de trap zelf zaag je niets. De trapboom en de treden dragen de trap, en een uitsparing erin voor een kast is werk voor een timmerman die de constructie kan beoordelen. Wil je de kast vergroten door een wand weg te halen, laat dan eerst nagaan of die wand draagt.

Vind je onder de trap of in de meterkast een grijze zachte plaat in een woning van voor 1994, boor er dan niet in. Dat kan asbesthoudend board zijn en dat laat je onderzoeken door een gecertificeerd bureau. Blijft de kast ondanks ventilatie vochtig en komt de lucht uit de kruipruimte, dan is een vochtspecialist met een bodeminspectie de volgende stap.