Meubelmateriaal: stof, leer, pu-leer en hout

Vier families materiaal en de vraag die de keuze stuurt

Vrijwel elk meubel is opgebouwd uit een van vier materiaalfamilies, of een combinatie ervan: geweven stof, leer, kunststof die op leer lijkt, en hout. Wat een meubel aan maat en plek vraagt, staat in het overzicht over meubels kiezen; hier gaat het om de vraag waar het van gemaakt is en hoe dat materiaal zich de jaren erna gedraagt.

De keuze stuurt niet op de naam op het etiket, maar op het vlak dat het zwaarst wordt gebruikt. Een zitting verwerkt elke dag wrijving, gewicht en huidvet, een kastdeur alleen een handafdruk, en een tafelblad vooral warmte, vocht en krassen.

Daarom mag één meubel gerust twee kwaliteiten combineren. Een eetkamerstoel met een vlakke, slijtvaste stof op de zitting en een gladde houten rug slijt op de goede plek langzaam, terwijl een bank met een kwetsbare stof op het zitvlak binnen een paar jaar op precies dat vlak zijn leeftijd toont.

Binnen elke familie zegt de opbouw meer dan de soortnaam. Twee eiken tafels kunnen massief of gefineerd zijn, twee leren banken kunnen open of gecoat leer dragen, en twee grijze stoffen kunnen 12.000 of 45.000 schuurbewegingen aankunnen zonder dat je het aan de kleur ziet.

Bekledingsstoffen naast elkaar, van linnen tot bouclé

Een meubelstof bestaat uit een vezel en een weving, en die twee bepalen samen hoe hij slijt. Natuurlijke vezels als katoen, linnen en wol voelen droog en mat aan, synthetische vezels als polyester zijn kleurvaster en sterker, en de meeste zitmeubelstoffen mengen daarom beide.

De weving doet de rest. Een vlakke, strakke binding houdt het langst stand op een vlak dat dagelijks wrijving krijgt, terwijl een pool zoals bij velours of een lus zoals bij bouclé structuur geeft maar ook een aangrijpingspunt voor slijtage en nagels.

De tabel zet de gangbare stoffen naast elkaar. Hij vervangt de stofkaart niet, want binnen elke stofnaam bestaan grote kwaliteitsverschillen; hoe je die verschillen uit de getallen op de kaart leest, staat in de sectie hieronder.

Stof	Zo herken je hem	Sterk in	Kwetsbaar voor
Katoen	Vlakke, matte weving die soepel valt	Ademend, in elke kleur en print te maken	Kreuken, vlekken die intrekken; wordt daarom bijna altijd gemengd
Linnen	Onregelmatig garen, voelt koel aan	Sterke vezel, koel zitten in de zomer	Kreukt diep en slijt op randen en vouwen het eerst
Wol	Veerkrachtig, iets vettig aan de hand	Veert terug in vorm, neemt vuil traag op	Motten bij lange stilstand, pluis bij een losse weving
Polyester	Glad, soms licht glanzend garen	Kleurvast, slijtvast, houdt zijn vorm	Statische lading en smeltplekjes bij een vonk uit de haard
Microvezel	Dicht, suèdeachtig oppervlak zonder weefselstructuur	Haren en vlekken laten los, goed te reinigen	Glimplekken op het zitvlak na jaren wrijving
Velours	Pool die je met de hand licht en donker strijkt	Diepe, verzadigde kleur en zachte hand	Zitspiegels waar de pool blijvend platligt
Bouclé	Garen met lusjes, korrelig oppervlak	Verbergt naden, vlekjes en oneffenheden	Lussen die achter nagels, ritsen en klittenband haken
Chenille	Rupsachtig, vol garen	Zacht en vol, dempt geluid in de kamer	Garen dat bij puntbelasting uit het weefsel trekt
Mengweefsel katoen met polyester	Matte katoenlook, veert sneller terug	Combineert kleurvastheid met een natuurlijke hand	Kwaliteit wisselt sterk per mengverhouding: lees de stofkaart

Martindale, lichtechtheid en pilling: de getallen op de stofkaart

Het martindale-getal is het aantal schuurbewegingen dat een stof in een testmachine doorstaat voordat er draden breken of het oppervlak kaal wordt. Het zegt niets over kleur of gevoel, wel over hoe lang het zitvlak meegaat.

De indeling hieronder is de gangbare richtlijn van stofleveranciers en geen norm. Dezelfde stof met 15.000 toeren gaat op een logeerkamerfauteuil jaren mee en op de gezinsbank niet, dus het gebruik bepaalt de ondergrens.

Lichtechtheid staat op dezelfde kaart, op een schaal van 1 tot 8. Aan de raamzijde houd je 5 of hoger aan, want elke stap lager betekent merkbaar sneller verbleken, en een kussen dat je nooit keert laat dat verschil binnen een paar zomers zien.

Pilling, de vorming van bolletjes, staat op een schaal van 1 tot 5 waarbij 5 het best scoort. Voor een zitmeubel wil je 4 of hoger: bolletjes ontstaan waar losse vezeluiteinden door wrijving in elkaar draaien, en dat gebeurt het eerst op de zitting en de armleggers.

Gebruik	Martindale als ondergrens	Waar je verder op let
Sierkussens en een meubel dat vooral staat	10.000	Lichtechtheid van 5 of hoger zodra het bij het raam staat
Fauteuil die een paar keer per week wordt gebruikt	15.000	Pillingscore van 4 of hoger
Bank voor dagelijks gebruik	20.000 tot 25.000	Vlakke weving op het zitvlak, stevige naden
Gezin met kinderen en huisdieren	30.000 of meer	Afneembare hoezen of een stof die nat gereinigd mag worden
Eetkamerstoelen die elke dag worden gebruikt	35.000 of meer	Geen pool: kruimels en wrijving slijten een pool hier snel plat
Wachtruimte, kantoor of horeca	45.000 of meer	De brandeisen van het project gaan hier boven de woonwensen

Leer verschilt vooral in wat er op de nerf ligt

Meubelleer is een gespleten runderhuid van rond de 1 mm dik, meestal tussen 0,9 en 1,2 mm. De buitenkant van die huid, de nerf, is het sterkste deel, en het echte verschil tussen leersoorten zit niet in de huid maar in wat er daarna op die nerf komt.

Aan het ene uiteinde staat anilineleer, dat alleen transparant is doorgekleurd: je ziet en voelt de huid zelf, en elke kras en vlek blijft zichtbaar en kleurt in de loop van jaren mee. Aan het andere uiteinde staat gepigmenteerd leer met een dekkende verf- en laklaag: egaal, eenvoudig schoon te houden, maar koeler en strakker onder de hand.

Daaronder staan materialen die naar leer verwijzen maar anders verouderen. Splitleer met een kunststofdeklaag slijt als die deklaag, en een laag polyurethaan op textiel is helemaal geen leer: wat pu leer precies is en hoe het is opgebouwd staat in een eigen gids, net als de vier kunststoffen die voor leer moeten doorgaan.

Leersoort	Wat er op de nerf ligt	Hoe het veroudert	Waar het past
Anilineleer	Alleen transparante kleuring, geen deklaag	Wordt soepeler en donkerder, elk spoor blijft zichtbaar	Bij wie gebruikssporen mooi vindt en vlekken accepteert
Semi-anilineleer	Dun pigmentlaagje over de doorkleuring	Egaler dan aniline, sporen komen trager	Dagelijks gebruikte zithoek zonder klein grut eromheen
Gepigmenteerd leer	Dekkende pigment- en laklaag op een vaak bijgeschuurde nerf	Blijft jaren egaal, voelt koeler en strakker	Gezinsbank en elke zitplek die veel moet verdragen
Nubuck	Nerfzijde licht opgeschuurd tot fluweel	Vergrijst en vlekt door huidvet op vaste contactplekken	Vlakken waar weinig huidcontact is
Suède of splitleer	Geen nerf: dit is de binnenzijde van de gespleten huid	Slijt sneller, mist de sterkte van de nerf	Accenten en rugvlakken, niet het zitvlak
Splitleer met kunststofdeklaag	Een geperste kunststoffilm met nerfprint	Slijt en barst als de kunststof, niet als de huid	Alleen waar je bewust voor de lage prijs kiest

Kunstleer kan twee dingen goed en één ding niet

Kunstleer bestaat in vier smaken: een dunne pu-laag op textiel, pvc op doek, microvezel die op suède lijkt, en siliconenkunstleer. De eerste twee zijn dun en goedkoop, de laatste twee dikker en steviger, en hoe elk van die vier precies kapotgaat verschilt genoeg om ze uit elkaar te houden voordat je koopt.

Wat kunstleer goed kan: voor weinig geld een egale, gesloten huid leveren die je met een vochtige doek schoonhoudt. Voor een eetkamerstoel die af en toe wordt gebruikt, een hoofdbord boven het bed of een poef is dat precies wat er nodig is.

Wat het niet kan, is jarenlang dagelijkse zitbelasting dragen. De kunststoflaag rekt niet mee zoals een huid en breekt op den duur op de plekken die het meest buigen, en dat gaat sneller naarmate het vlak warmer en vochtiger wordt gebruikt; hoe lang pu leer per meubel meegaat staat in de gids erover.

Zit er dus elke dag iemand op, kies dan stof of leer. Staat het meubel er vooral, dan is kunstleer de goedkoopste route naar het beeld van leer.

Massief hout, fineer of folie: drie opbouwen die je uit elkaar houdt

Bij hout gaat de eerste vraag niet over de soort maar over de opbouw: massief hout, echt houtfineer op een plaat, of kunststoffolie met een houtprint. Alle drie kunnen er in de winkel vrijwel hetzelfde uitzien, en ze verouderen volledig verschillend.

Massief hout is door en door hetzelfde materiaal. Krassen en waterkringen zijn weg te schuren en een blad kan meerdere keren opnieuw worden afgewerkt, maar het beweegt met de luchtvochtigheid mee en vraagt een constructie die dat toelaat.

Fineer is een laag echt hout van 0,5 tot 0,8 mm op mdf of meubelplaat. Het vlak blijft strak en trekt niet krom, maar de toplaag verdraagt hooguit één heel voorzichtige opschuurbeurt en een diepe kras gaat er direct doorheen.

Folie is een print. Beschadigingen zijn niet te herstellen en opknappen kan niet, maar voor het binnenwerk van een kast of een meubel dat een beperkt aantal jaren mee hoeft, is folie functioneel en goedkoop.

Opbouw	Zo herken je hem	Wat er te repareren valt	Waar hij volstaat
Massief hout	De nerf loopt over de rand door en de kopse kant toont jaarringen; geen twee vlakken hebben dezelfde tekening	Schuren en opnieuw afwerken kan meerdere keren, deuken zijn met vocht en warmte deels op te halen	Tafelbladen, werkbladen en frames die decennia mee moeten
Fineer op mdf of meubelplaat	De tekening herhaalt zich per baan en de rand draagt randfineer of een stootlijst	Eén voorzichtige opschuurbeurt; doorgeschuurd of afgestoten fineer is definitief	Kastdeuren, zijwanden en grote vlakken die strak moeten blijven
Folie of melamine op spaanplaat	De nerf heeft geen reliëf of herhaalt zich exact, de rand is een kunststofband	Niets: een beschadiging blijft en de plaat eronder zwelt bij vocht	Binnenwerk van kasten en meubels in de laagste prijsklasse

Houtsoorten gedragen zich verschillend in kleur en beweging

Elke houtsoort heeft een eigen hardheid, tekening en kleurverloop, en dat laatste wordt het vaakst onderschat. Eiken en grenen worden onder daglicht warmer en donkerder, terwijl noten juist lichter wordt: het meubel dat je koopt is niet het meubel dat er over vijf jaar staat.

Sneller groeiende soorten als mango en acacia zijn in woonwinkels inmiddels de standaard. Ze zijn hard genoeg voor een tafel, maar de droging bepaalt of het blad heel blijft; of mangohout een verantwoorde keuze is hangt af van herkomst en verwerking en staat in een eigen gids.

Komt de tafel op een houten vloer te staan, kies dan een blad dat duidelijk lichter of donkerder is dan die vloer: twee bijna gelijke houttinten naast elkaar lezen als een net mislukte match. Dezelfde soort in een klein vlak herhalen werkt wel, bijvoorbeeld met een houten hanglamp boven de eettafel die de tint oppakt zonder ermee te concurreren.

Houtsoort	Hardheid en karakter	Wat de kleur doet	Let hierop
Eiken	Hard, grove en duidelijke nerf	Donkert langzaam en wordt warmer van tint	Reageert op staal en vocht met zwarte vlekken door het looizuur in het hout
Beuken	Hard en egaal, fijne tekening	Rozeblond, vergeelt licht	Werkt sterk bij wisselende luchtvochtigheid; vooral geschikt voor stoelen en frames
Essen	Taai en veerkrachtig, lang gerekte nerf	Licht en blond, vergeelt langzaam	Buigzaam en sterk, vaak gebruikt voor stoelen en gebogen delen
Grenen	Zacht, veel kwasten	Vergeelt duidelijk richting oranje	Deukt bij dagelijks gebruik; past bij meubels die sporen mogen tonen
Noten	Middelhard, donkere kern met levendige tekening	Wordt onder daglicht juist lichter	Niet vlak voor een zuidraam als je de donkere kleur wilt houden
Teak	Middelhard, olierijk en vormvast	Binnen warm middelbruin, buiten vergrijst het	De olie in het hout maakt lakken lastig; geolied onderhouden
Acacia	Hard, sterk wisselende tekening	Donkert, met blijvend kleurverschil per plank	Dat kleurverschil is eigen aan de soort en geen fabricagefout
Mangohout	Middelhard, snelle groeier	Wisselend van blond tot rozebruin	De kwaliteit van de droging bepaalt of het blad gaat scheuren

Onder de bekleding beslist het schuim hoe je over vijf jaar zit

Bij een gestoffeerd meubel zie je het materiaal dat het minst bepalend is. De bekleding bepaalt hoe het eerste jaar eruitziet, maar de vulling en het frame bepalen hoe het meubel er over vijf jaar bij staat.

De vulling van een zitting is meestal schuim, en daar telt het SG-getal: het soortelijk gewicht in kilo per kubieke meter. Schuim van SG 25 verliest zijn veerkracht merkbaar sneller dan schuim van SG 35 of hoger, en koudschuim veert bij hetzelfde gewicht beter terug dan gewoon polyether.

Het verschil is in jaren uit te drukken: een bank met vering in de zitting en een stevige kern gaat 12 tot 20 jaar mee, een bank die alleen op polyether rust 7 tot 10. De doorsnede hieronder laat zien waarom een kussen dat in de winkel vol aanvoelt, toch snel kan invallen: de wattenlaag bovenop zakt als eerste, de kern pas daarna.

De maat van het meubel staat hier los van, maar bepaalt wel het zitcomfort: welke zithoogte en zitdiepte gangbaar zijn, zoek je op in de maatwijzer met gangbare meubelmaten. Is de kern ingezakt maar het frame van massief hout, dan zijn de kussens opnieuw te laten vullen; wat opnieuw stofferen en het vullen van kussens inhoudt, staat bij het onderdeel over stofferen en onderhoud.

Wanneer je materiaal opknapt en wanneer je het vervangt

Of opknappen zin heeft, beslist het materiaal en niet het gevoel. Massief hout is vrijwel altijd te redden: schuren, olie of lak, en het blad begint opnieuw. Fineer verdraagt hooguit één voorzichtige ronde, folie geen enkele.

Bij gestoffeerde meubels hangt het antwoord af van wat er onder de bekleding zit. Een frame van massief hout met vering in de zitting is het herstofferen waard en gaat daarna nog een ronde mee, terwijl een doorgezakt frame van plaatmateriaal het einde van het meubel betekent.

Leer met een dekkende laag is bij te werken en na te kleuren, en anilineleer laat zich vooral voeden terwijl het zijn sporen houdt. Kunstleer dat schilfert is niet te herstellen, want de laag zelf is op: dan blijft alleen vervangen van de bekleding of het meubel over.

Voor een gestoffeerd bed geldt dezelfde afweging als voor een bank: wat een bed opnieuw stofferen kost hangt op dezelfde manier af van het frame, de vulling en de gekozen stof.

Maatwijzer

De hoogtes en maten die in een huis kloppen: bar, eettafel, tv, schilderij, wandlamp, kapstok en gordijnrails, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Onderdeel Alle Zitten Eten en bar Aan de muur Licht Keuken Trap, hal en deur Slapen Raam en gordijn Werken Badkamer

Onderdeel	Wat	Maat	Marge die werkt	Waar het van afhangt
Zitten	Bank, zithoogte	44 cm	40 tot 48 cm	Meet tot de ingezakte zitting, niet tot het bolle kussen. Hoger kom je makkelijker op en af, lager zit je meer achterover.
Zitten	Bank, zitdiepte	60 cm	55 tot 65 cm	Boven 70 cm hangen je voeten vrij en zit je gedwongen onderuit. Loungebanken gaan tot 100 cm en zijn bedoeld om op te liggen.
Zitten	Bank, totale hoogte met rugleuning	80 cm	75 tot 90 cm	Staat de bank voor een raam, dan blijft hij onder de vensterbank als hij niet hoger is dan 80 cm.
Zitten	Fauteuil, zithoogte	45 cm	42 tot 48 cm	Een paar centimeter hoger dan de bank scheelt bij het opstaan. Een lage lounge-fauteuil zakt naar 38 cm.
Zitten	Salontafel, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Vuistregel: gelijk aan of net onder de zithoogte van de bank. Dan zet je je kopje neer zonder voorover te buigen.
Zitten	Salontafel, afstand tot de bank	40 cm	35 tot 45 cm	Minder en je knieën stoten tegen de rand, meer en je moet opstaan om je glas te pakken.
Zitten	Bijzettafel naast de bank, hoogte	60 cm	55 tot 65 cm	Gelijk met de armleuning, dan pak je je glas zonder te kijken.
Zitten	Poef of voetenbank, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Iets lager dan de zitting waar je op zit, anders drukt de rand in je kuiten.
Zitten	Doorloop tussen bank en meubel	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm loop je er met een volle wasmand langs. 60 cm is te krap om elkaar te passeren.
Zitten	Tv-meubel, hoogte	45 cm	40 tot 55 cm	Hierop komt het midden van een 55 inch scherm op ongeveer 80 cm. Wil je het midden op ooghoogte, dan hang je de tv aan de wand.
Eten en bar	Barblad, hoogte	105 cm	100 tot 110 cm	De barkruk moet 25 tot 30 cm lager zijn dan het blad.
Eten en bar	Barblad, diepte	40 cm	30 tot 60 cm	40 cm is een bord plus een glas. Wil je er ook snijden of een laptop neerzetten, dan 60 cm.
Eten en bar	Barblad, overstek voor je knieën	25 cm	20 tot 30 cm	Zonder overstek zitten je knieën tegen het kastje. Boven 30 cm moet het blad onderstut worden, anders kantelt het als iemand erop leunt.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij een blad van 105 cm	78 cm	75 tot 82 cm	Het verschil tussen zitting en blad blijft 25 tot 30 cm, want daar passen je bovenbenen.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij aanrechthoogte (90 cm)	63 cm	60 tot 67 cm	Hetzelfde verschil van 25 tot 30 cm. Een gewone barkruk van 78 cm is hier te hoog en je zit met je knieën omhoog.
Eten en bar	Bar, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Met 60 cm stoot je je elleboog niet tegen je buurman. Onder 55 cm zit je schouder aan schouder.
Eten en bar	Eettafel, hoogte blad	75 cm	72 tot 78 cm	Vaste maat in de meubelbranche, geen norm. Een dik hardstenen of houten blad telt mee, dus meet de bovenkant.
Eten en bar	Eettafel, vrije hoogte onder het blad	68 cm	65 tot 72 cm	Hier zitten je bovenbenen. Een dikke tafelrand, een schuiflade of een dwarsbalk eet die ruimte op.
Eten en bar	Eetstoel, zithoogte	45 cm	44 tot 47 cm	Het verschil met het tafelblad moet 28 tot 32 cm zijn. Bij een tafel van 78 cm hoort dus een stoel van 46 tot 48 cm.
Eten en bar	Eettafel, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Een placemat is 45 cm breed, de rest is ruimte voor je ellebogen en je glas. Aan de kopse kant reken je een extra plek van 60 cm.
Eten en bar	Eettafel, diepte	90 cm	80 tot 100 cm	Bij 80 cm raken de borden tegenover elkaar bijna. Bij 90 cm past er een schaal of een kaars in het midden.
Eten en bar	Ronde eettafel, diameter	120 cm voor 4 personen	110 tot 150 cm	Reken 60 cm omtrek per persoon en houd het midden vrij voor de schalen. Vanaf 140 cm zitten er zes mensen omheen.
Eten en bar	Ruimte achter een eetstoel	100 cm	75 tot 110 cm	75 cm om de stoel achteruit te schuiven en op te staan, 100 cm om er ook achterlangs te lopen met een schaal.
Aan de muur	Schilderij, hartlijn boven de vloer	145 cm	140 tot 155 cm	Vuistregel, geen norm: het midden van het werk op ooghoogte van iemand die staat. Hang alles in de kamer op dezelfde hartlijn, dan loopt de wand rustig.
Aan de muur	Schilderij boven een bank, onderrand	25 cm boven de rugleuning	20 tot 30 cm	Lager en het lijkt of het werk op de bank leunt. Door de bank schuift de hartlijn omhoog naar 150 tot 165 cm, en dat mag hier.
Aan de muur	Schilderij boven een dressoir, onderrand	25 cm boven het blad	20 tot 30 cm	Genoeg om er een lamp of een vaas voor te zetten zonder dat die de lijst raakt.
Aan de muur	Wandcollage, ruimte tussen de lijsten	6 cm	5 tot 8 cm	Gelijke tussenruimte laat de groep als een vlak lezen. Boven 10 cm valt de groep uiteen in losse lijstjes.
Aan de muur	Schilderij in een trapgat, hartlijn	145 cm boven de neus van de trede	140 tot 150 cm	Meet loodrecht boven de voorkant van de trede waar je staat. Dan loopt de rij lijsten mee met de trap in plaats van scheef te lijken.
Aan de muur	Spiegel in de hal, hartlijn	155 cm	150 tot 165 cm	De bovenkant moet boven het hoofd van de langste huisgenoot uitkomen, anders ziet die zijn kruin niet.
Aan de muur	Spiegel boven de wastafel, onderkant	20 cm boven het blad	15 tot 25 cm	Ruimte voor de kraan en een zeeppompje. Bij 20 cm kijk je nog recht in je gezicht in plaats van tegen je hals.
Aan de muur	Wandklok, hartlijn	180 cm	170 tot 200 cm	Boven ooghoogte en boven de meubels, zodat je hem van de andere kant van de kamer ziet en er niemand voor staat.
Aan de muur	Tv, midden van het scherm	105 cm	100 tot 115 cm	Op ooghoogte als je op de bank zit: bij een zitting van 44 cm zit je oog op ongeveer 115 cm. Boven een schouw kijk je omhoog en dat voel je na een film in je nek.
Aan de muur	Tv, kijkafstand	2 keer de schermdiagonaal	1,5 tot 2,5 keer	Een 55 inch scherm is 140 cm diagonaal, dus 2 tot 3,5 m. Bij 4K mag je dichterbij zitten omdat je de pixels niet meer ziet.
Aan de muur	Stopcontact, hart boven de vloer	30 cm	25 tot 35 cm	Gewoonte, geen norm: NEN 1010 schrijft geen hoogte voor, alleen de zones in de badkamer. Achter een dressoir zet je hem net zo goed op 15 cm, boven een werkblad juist hoog.
Aan de muur	Schakelaar, hart boven de vloer	105 cm	90 tot 110 cm	Ook een gewoonte. 105 cm is de oude Nederlandse standaard: je vindt hem in het donker met je hand op heuphoogte. Voor kinderen en vanuit een rolstoel werkt 90 tot 100 cm beter.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, onderkant	80 cm boven het blad	75 tot 90 cm	Laag genoeg om het blad te verlichten, hoog genoeg om iemand tegenover je aan te kijken. Bij een plafond boven 280 cm mag hij iets hoger.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, breedte	30 cm binnen de rand van het blad	30 tot 40 cm binnen de rand	Anders stoot je je hoofd als je langs de tafel loopt of een stoel aanschuift.
Licht	Hanglamp boven een kookeiland, onderkant	75 cm boven het blad	70 tot 85 cm	Boven een blad van 90 cm kom je dan op 165 cm, ongeveer ooghoogte. Kies dus een kap die de lamp van onderaf afschermt. Bij twee of drie lampen reken je 70 tot 90 cm hart op hart.
Licht	Hanglamp in de hal of boven de trap, onderkant	210 cm boven de vloer	200 tot 230 cm	Vrije doorloop, niemand stoot zijn hoofd. Boven een trap meet je vanaf de hoogste trede die onder de lamp ligt.
Licht	Wandlamp, hart	160 cm	150 tot 170 cm	Ooghoogte. Schijnt de lamp opzij of omhoog, dan mag hij lager hangen. In een open lamp op ooghoogte kijk je recht in de bron.
Licht	Leeslamp naast een stoel, onderkant van de kap	110 cm	100 tot 125 cm	Net boven je schouder als je zit, dan valt het licht op de pagina en niet in je ogen.
Licht	Vloerlamp naast de bank, onderkant van de kap	140 cm	130 tot 150 cm	Je hoofd zit op de bank op ongeveer 130 cm. Blijft de kap daarboven, dan kijk je niet in het lampje.
Licht	Bedlamp aan de wand, hart	65 cm boven de matras	55 tot 75 cm	Op zithoogte in bed, zodat het licht op je boek valt. Meet vanaf de matras en niet vanaf de vloer, want een boxspring scheelt 20 cm.
Licht	Spiegellamp badkamer, twee lampen naast de spiegel	160 cm hart	155 tot 170 cm	Licht van de zijkant geeft geen schaduw onder je ogen en je kin. Een enkele lamp boven de spiegel doet dat wel.
Licht	Inbouwspot, afstand tot de wand	70 cm	60 tot 90 cm	Dichterbij krijg je een felle boog op het stucwerk, verder weg blijft de wand donker. Onderling 100 tot 150 cm, afhankelijk van de stralingshoek.
Licht	Buitenlamp naast de voordeur, hart	190 cm	170 tot 210 cm	Boven je hoofd, zodat je niet in de lamp kijkt terwijl je het slot zoekt. Op ooghoogte ben je juist blind.
Keuken	Aanrecht, hoogte bovenkant blad	90 cm	85 tot 95 cm	De Nederlandse standaard: onderkast, verstelbare poten en een blad van 3 tot 4 cm samen. Vuistregel: ellebooghoogte min 10 tot 15 cm, dus ben je langer dan 1,85 m, draai de poten dan uit.
Keuken	Werkblad, diepte	60 cm	57 tot 65 cm	Kookplaten en spoelbakken zijn op 60 cm gemaakt. Een diep blad van 70 cm geeft ruimte achter de kookplaat, maar je reikt verder naar de bovenkastjes.
Keuken	Bovenkastjes, onderkant boven het werkblad	55 cm	50 tot 60 cm	Onder 50 cm past je keukenmachine er niet onder en sta je met je hoofd tegen de deur. Boven 60 cm kom je niet bij het bovenste schap.
Keuken	Bovenkastjes, diepte	35 cm	32 tot 40 cm	Ondieper dan het werkblad, zodat je er niet tegenaan stoot als je over het blad buigt om te snijden.
Keuken	Afzuigkap boven een gaskookplaat, onderkant	70 cm	65 tot 75 cm	De vlam en de hete lucht moeten weg kunnen: onder 65 cm boven de pannendrager wordt het vetfilter te heet. Houd altijd de minimummaat uit de handleiding aan, dat is een eis van de fabrikant.
Keuken	Afzuigkap boven inductie, onderkant	60 cm	55 tot 65 cm	Geen vlam, dus hij mag lager, en lager hangen vangt meer damp. Ook hier is de handleiding leidend, want die maat hoort bij het apparaat.
Keuken	Kookeiland, loopruimte rondom	120 cm	100 tot 150 cm	Bij 100 cm kun je de vaatwasser openen en er nog langs. Bij 120 cm passeren twee mensen elkaar terwijl er een lade open staat.
Keuken	Twee keukenrijen tegenover elkaar, afstand	120 cm	110 tot 140 cm	Een ovendeur en een lade die tegenover elkaar open staan hebben allebei ongeveer 60 cm nodig.
Keuken	Oven op werkhoogte, bodem van de ovenruimte	90 cm	80 tot 100 cm	Je tilt een hete bakplaat er recht uit in plaats van gebogen. Boven 100 cm til je een schaal boven je middel en zie je niet meer wat erin staat.
Keuken	Vaatwasser, nismaat	60 cm breed, 82 cm hoog	60 tot 60,5 cm breed	Een onderbouwmodel schuift onder een blad van 90 cm. Een vrijstaand model heeft zijn eigen bovenblad en is ongeveer 85 cm hoog.
Keuken	Inbouwkoelkast, nishoogte	88, 122 of 178 cm	vaste maten per model	De kast volgt de nismaat, dus meet de nis en niet het apparaat. Achter en boven het apparaat moet ventilatieruimte vrij blijven.
Keuken	Stopcontact boven het werkblad, hart	115 cm	110 tot 120 cm	Dat is 20 tot 30 cm boven het blad, dus vrij van spetters en niet weggewerkt achter de waterkoker. Houd minstens 30 cm afstand tot de spoelbak.
Keuken	Keukenplint, hoogte	10 cm	10 tot 15 cm	De poten zijn verstelbaar en met de plint stel je de aanrechthoogte fijn in. De plint staat 5 cm terug, zodat je met je tenen onder het kastje kunt.
Trap, hal en deur	Trapleuning, hoogte	90 cm	80 tot 100 cm (norm)	Norm: het Bouwbesluit, sinds 2024 het Besluit bouwwerken leefomgeving, eist een leuning tussen 80 en 100 cm, gemeten vanaf de voorkant van de trede. Een leuning is verplicht als je over de trap meer dan 1 m stijgt.
Trap, hal en deur	Optrede, hoogte van een trede	maximaal 18,8 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw tot 22 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl, voor een woning. Oude trappen zijn vaak 20 tot 21 cm en dat mag blijven zolang je de trap niet vernieuwt.
Trap, hal en deur	Aantrede, diepte van een trede	minimaal 22 cm bij nieuwbouw	22 cm is de ondergrens (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Bij een draaiende trap geldt die maat op de looplijn, dus in de punt van een kwartdraai mag de trede smaller zijn.
Trap, hal en deur	Trap, vuistregel voor comfortabel lopen	2 x optrede + aantrede = 60 cm	58 tot 64 cm	Geen norm maar een oude vuistregel. 17 op en 26 aan loopt rustig (60), 20 op en 22 aan is een gewone Nederlandse trap (62). Daarbuiten struikel je op de maat.
Trap, hal en deur	Trap, vrije breedte	80 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 70 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Onder 80 cm krijg je een matras of een bank niet naar boven.
Trap, hal en deur	Trap, vrije hoogte erboven	230 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 190 cm (norm)	Norm, gemeten loodrecht boven de voorkant van de trede. Bij een dichtgezette zoldertrap is dit de maat waar je tegen de balk loopt.
Trap, hal en deur	Vloerafscheiding langs een trapgat of vide	100 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 90 cm (norm)	Norm: verplicht zodra het verval meer dan 1 m is. Openingen mogen niet groter zijn dan 10 cm en tussen 20 en 70 cm boven de vloer mag er niets zijn waar een kind op kan klimmen.
Trap, hal en deur	Binnendeur, dagmaat van het kozijn	83 x 201,5 cm	78, 83, 88 of 93 cm breed; 201,5, 211,5 of 231,5 cm hoog	Industriestandaard, geen norm. Na montage houd je ongeveer 3 cm minder vrije doorgang over, dus voor een rolstoel of rollator kies je een blad van 93 cm.
Trap, hal en deur	Deurkruk, hoogte	100 cm	95 tot 105 cm	Gewoonte: het slot zit in een standaardkozijn op die hoogte. Verplaatsen kan alleen als je het slotgat in het blad meeverhuist.
Trap, hal en deur	Kapstok, hoogte van de haken	170 cm	160 tot 180 cm	Een lange jas hangt ongeveer 100 cm af, dus op 170 cm blijft hij vrij van de vloer. Een kinderkapstok komt op 110 tot 120 cm.
Trap, hal en deur	Hal, vrije loopruimte	100 cm	90 tot 120 cm	Onder 90 cm kun je niet met twee mensen langs elkaar en past er geen kinderwagen naast de kapstok.
Trap, hal en deur	Drempel, hoogte	maximaal 2 cm	0 tot 2 cm	Boven 2 cm struikel je eroverheen en kom je er met een rollator of rolstoel niet zonder helling over. Een schuine aanloop haalt de rand eraf.
Slapen	Bed, bovenkant matras	55 cm	45 tot 65 cm	Zit je op de rand met je voeten plat op de vloer en je knieën in een hoek van 90 graden, dan is de hoogte goed. Een boxspring komt vaak op 60 tot 65 cm, een laag frame op 45.
Slapen	Matras, standaardmaten	140 x 200 cm	80, 90, 120, 140, 160 of 180 cm breed; 200 of 210 cm lang	Ben je langer dan 1,90 m, neem dan 210 cm. Twee losse matrassen van 90 x 210 vullen samen een bed van 180 x 210.
Slapen	Nachtkast, hoogte bovenblad	60 cm	55 tot 70 cm	Gelijk met of iets boven de matras, dan zet je liggend je glas neer zonder te kijken. Bij een boxspring van 65 cm hoort dus een hoge nachtkast.
Slapen	Loopruimte naast het bed	70 cm	60 tot 90 cm	60 cm is genoeg om langs te lopen, 70 cm om het bed op te maken zonder tegen de kast te stoten.
Slapen	Kledingroede voor lange kleding	160 cm	150 tot 170 cm	Een jas of lange jurk hangt 120 tot 140 cm af, dus eronder blijft nog ruimte voor een lade of een schoenenbak.
Slapen	Kledingroede voor korte kleding	100 cm	95 tot 110 cm	Hemden en dubbelgevouwen broeken hangen 70 tot 90 cm af. Met twee roedes boven elkaar, op 100 en 195 cm, verdubbel je de hangruimte.
Slapen	Kast, diepte voor hangende kleding	60 cm	55 tot 65 cm	Een hanger is 45 cm breed en met 60 cm diepte sluit de deur zonder dat de mouwen klem zitten. Is de kast ondieper dan 55 cm, zet de roede dan in de lengte.
Slapen	Kast, legborddiepte voor truien en broeken	40 cm	35 tot 45 cm	Een opgevouwen trui is ongeveer 30 cm breed. Met 40 cm valt de stapel niet naar voren als je de deur opent.
Slapen	Kast, hoogste bruikbare schap	200 cm	190 tot 210 cm	Verder reik je niet zonder trapje. Wat boven 210 cm staat, is opslag voor koffers die je twee keer per jaar pakt.
Slapen	Hoogslaper, vrije hoogte boven de matras	100 cm	90 tot 110 cm	Genoeg om rechtop in bed te zitten. Meet van de bovenkant van de matras tot het plafond, niet tot de bodem van het bed.
Raam en gordijn	Gordijnrails, hoogte boven het kozijn	12 cm	10 tot 15 cm	Boven het kozijn laat het raam groter lijken en houdt de rail het gordijn uit het glas. Zit het plafond dichtbij, monteer de rail dan 5 tot 10 cm onder het plafond of direct tegen het plafond.
Raam en gordijn	Gordijnrails, uitloop naast het kozijn	20 cm per zijde	15 tot 25 cm	Daar staat het opzij geschoven gordijn geparkeerd, zodat het niet voor het glas blijft hangen en je het daglicht niet inlevert.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vloer	1 cm boven de vloer	0 tot 2 cm	Net vrij van de vloer: het sleept niet en hangt toch recht. Wil je het gordijn op de vloer laten vallen, maak het dan 5 tot 10 cm langer dan de maat tot de vloer.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vensterbank	2 cm boven de bank	1 tot 3 cm	Vrij van de bank, zodat het gordijn niet omkrult op de plank en de warmte van de radiator eronder langs kan.
Raam en gordijn	Gordijn, stofbreedte	2 keer de railbreedte	1,5 tot 2,5 keer	Bij 1,5 keer hangt de stof vlak, bij 2,5 keer krijg je volle plooien. Een wave-rail vraagt 2 tot 2,5 keer, anders staat de golf niet.
Raam en gordijn	Rolgordijn of plissé in de dag, speling	0,5 cm per zijde	0,3 tot 1 cm	Meet de dagmaat op drie hoogtes en neem de kleinste maat, want een kozijn staat zelden haaks.
Raam en gordijn	Vitrage, afstand tot het glas	5 cm	3 tot 10 cm	Tegen koud glas wordt de stof vochtig en krijg je vlekken. Verder naar binnen botst hij op de vensterbank of de raamkruk.
Raam en gordijn	Vensterbank binnen, diepte	20 cm	15 tot 30 cm	Volgt de dikte van de muur plus een overstek van 2 tot 3 cm. Vanaf 20 cm staat een plant er stabiel op.
Raam en gordijn	Vensterbank buiten, overstek	4 cm	3 tot 5 cm	Met een waterhol aan de onderkant. Zonder dat overstek loopt regenwater terug over de gevel en krijg je vuilstrepen onder het raam.
Raam en gordijn	Radiator onder het raam, onderkant	12 cm boven de vloer	10 tot 15 cm	Er moet lucht onderlangs kunnen, daar begint de convectie. Houd ook 3 tot 5 cm tussen radiator en wand en 10 cm vrij onder de vensterbank.
Werken	Bureau, hoogte blad zittend	74 cm	72 tot 76 cm	Je onderarmen liggen horizontaal op het blad en je schouders blijven laag. Kun je het blad niet verstellen, zet dan de stoel hoger en je voeten op een steun.
Werken	Zit-stabureau, stahoogte	105 cm	95 tot 120 cm	Ellebooghoogte staand. Vuistregel: je lichaamslengte min 75 cm, dus bij 1,80 m kom je op 105 cm.
Werken	Bureaustoel, zithoogte	45 cm	40 tot 52 cm	Voeten plat op de vloer, knieën iets lager dan je heupen. De gasveer van een bureaustoel dekt dat bereik zelf.
Werken	Vrije hoogte onder het bureaublad	68 cm	65 tot 72 cm	Je bovenbenen moeten eronder passen, ook met een lade of een kabelgoot. Houd daarnaast 60 cm breed en 60 cm diep beenruimte vrij.
Werken	Bureaublad, diepte	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm staat het scherm op armlengte, 50 tot 80 cm van je ogen, en ligt je toetsenbord er nog voor.
Werken	Beeldscherm, bovenrand	op ooghoogte of iets lager	110 tot 125 cm boven de vloer	Je kijkt dan licht naar beneden en dat is de rustpositie van je ogen. Een laptop op het blad zit ongeveer 20 cm te laag, dus zet hem op een standaard met een los toetsenbord.
Werken	Toetsenbord, afstand tot de bladrand	10 cm	8 tot 15 cm	Daar rusten je handpalmen. Zonder die strook hangen je armen in de lucht en trekt het in je schouders.
Werken	Wandplank boven het bureau, onderkant	45 cm boven het blad	40 tot 60 cm	Een A4-ordner is 32 cm hoog, dus die past er nog onder, en je stoot je hoofd niet als je opstaat.
Werken	Boekenschap, diepte	25 cm	20 tot 30 cm	Een pocket is 12 cm diep, een gebonden boek 16 tot 20 cm. Bij 25 cm staan ze allemaal binnen de rand.
Werken	Boekenschap, overspanning zonder steun	80 cm	70 tot 90 cm	Boeken wegen al snel 25 kg per meter schap. Bij 18 mm plaatmateriaal blijf je onder 80 cm, anders zakt het schap zichtbaar door.
Keuken	Schap voor borden, diepte	32 cm	30 tot 35 cm	Een plat bord is 26 tot 28 cm in doorsnee. Met 32 cm houd je een vinger ruimte om de stapel te pakken zonder te schuiven.
Badkamer	Wastafel, bovenkant	85 cm	80 tot 95 cm	Vuistregel: heuphoogte, dan buig je niet voorover om je handen te wassen. Gebruiken kinderen de wastafel, dan is 80 cm prettiger.
Badkamer	Opzetkom, hoogte van het meubel	75 cm	70 tot 80 cm	Tel de kom van 10 tot 15 cm erbij op, dan komt de bovenrand op 85 tot 95 cm. Vergeet die optelsom en je wast je handen op keukenhoogte.
Badkamer	Handdoekhaak naast de wastafel	140 cm	120 tot 160 cm	Binnen handbereik met natte handen, dus naast de wastafel en niet aan de andere kant van de ruimte.
Badkamer	Handdoekradiator, onderkant	20 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Daar zitten de aansluitingen en je kunt eronder dweilen. Hang de bovenkant niet hoger dan 180 cm, anders kom je niet bij de handdoek. Een smalle handdoekradiator geeft weinig vermogen, dus reken hem niet als enige verwarming.
Badkamer	Douchekraan, hart	100 cm	95 tot 110 cm	Heuphoogte, zodat je de kraan kunt bedienen zonder onder de koude straal te gaan staan.
Badkamer	Badkraan, hart	65 cm	60 tot 75 cm	Ongeveer 20 cm boven de badrand, dan kun je bijmengen terwijl je in bad zit.
Badkamer	Regendouchekop	210 cm	200 tot 225 cm	Minstens 20 cm boven het hoofd van de langste gebruiker, want je staat er recht onder. Bij een schuin dak meet je op het punt waar je echt staat.
Badkamer	Handdouche aan een glijstang, bovenste stand	190 cm	180 tot 200 cm	De stang is 60 tot 90 cm lang, dus de onderste stand komt rond 110 cm. Daarmee spoel je het bad, een kind of de hond af.
Badkamer	Toilet, zithoogte	40 cm	38 tot 48 cm	Standaard is 40 cm. Een verhoogd toilet van 45 tot 48 cm zit op stoelhoogte en daar sta je makkelijker van op. Bij een hangend toilet bepaal je de hoogte zelf met het inbouwframe.
Badkamer	Toilet, vrije ruimte voor de pot	60 cm	55 tot 70 cm	Daar staan je knieën en voeten. Zijwaarts wil je 80 cm breedte, anders zit je met je schouder tegen de muur.
Badkamer	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 75 cm hoog; 20 tot 30 cm voor de voorkant van de pot	Zittend pak je de rol zo zonder te draaien. Hang je hem naast of achter je, dan verdraai je je rug elke keer.
Badkamer	Fonteintje in het toilet, bovenkant	85 cm	80 tot 90 cm	Dezelfde hoogte als een wastafel. Let op de draairichting van de deur, want een fonteintje van 40 cm breed vraagt een vrije hoek.
Badkamer	Stopcontact in de badkamer	buiten 60 cm van bad of douche	norm, geen gewoonte	NEN 1010 verdeelt de badkamer in zones: binnen 60 cm van de rand van een bad of douche mag geen wandcontactdoos. Alle wandcontactdozen moeten achter een aardlekschakelaar van 30 mA.

Veelgestelde vragen