Waterleiding geraakt: eerst het water eraf, dan de schade
Heb je een waterleiding geraakt, laat de boor, schroef of spijker dan in het gat zitten en draai eerst de hoofdkraan bij de watermeter dicht: een hendel dwars op de leiding, een draaiknop rechtsom. Open daarna een kraan die lager zit dan het gat, zodat de leiding daar leegloopt en niet in de muur. Een gat van 6 mm lekt bij 3 bar ongeveer 25 liter per minuut, dus die eerste minuut telt zwaarder dan het dweilen. Houdt het na het dichtdraaien niet binnen een minuut op, dan zit er een boiler of de cv-installatie achter, en ruik je gas of valt er een groep uit, dan gaat dat voor alles.
Dit heb je nodig
- Tijd
- twee minuten om het water te stoppen, een middag voor de reparatie
- Moeilijkheid
- Stoppen kan iedereen, de reparatie hangt af van de leiding
- Kosten
- 10 tot 40 euro aan koppelingen, klem en tape, het herstel van de wand apart
Gereedschap
- Emmer, handdoeken en een zaklamp
- Leidingzoeker met een metaal- en een spanningsstand
- Pijpsnijder voor 15 en 22 mm, of een ijzerzaag met een fijn blad
- Ontbramer of een halfronde vijl
- Twee steeksleutels of verstelbare sleutels voor de knelkoppeling
- Multitool met voegzaagblad, of een hamer en een platte beitel
- Vochtmeter
- Veiligheidsbril en werkhandschoenen
Materiaal
- Knelkoppeling of schuifkoppeling in de maat van de buis, 15 of 22 mm
- Reserve knelringen in dezelfde maat
- Reparatieklem met rubber inlage als noodoplossing
- Zelfvulkaniserende siliconentape
- Keukenpapier om de koppeling op zweten te controleren
- Reparatiemortel of pleister voor de sleuf, en een reservetegel als de wand getegeld is
Wat je in de eerste twee minuten doet
Heb je een waterleiding geraakt, laat dan de boor, de schroef of de spijker in het gat zitten. Zolang er metaal in de buis steekt, dicht dat de opening grotendeels af; trek je het eruit, dan spuit het gat op volle breedte. Haal wel de accu van de boormachine of de stekker uit het stopcontact, zodat hij niet per ongeluk nog draait.

Loop daarna meteen naar de hoofdkraan en draai die dicht, nog voordat je een emmer of een handdoek pakt. De schade en de reparatie komen pas als het water eraf is, en de andere lekkages die op dezelfde manier beginnen staan bij leidingen, lekkages en afvoer in huis.
In de meeste woningen zit de watermeter in de meterkast, en daar zitten ook de groepen. Loopt het water richting een wandcontactdoos, een schakelaar of het plafond van de verdieping eronder, zet dan in dezelfde beweging de groep van die ruimte uit, of de hoofdschakelaar als je niet weet welke groep het is.
Open na het dichtdraaien een kraan die lager zit dan het gat, bijvoorbeeld de keukenkraan of de buitenkraan bij een gat op de eerste verdieping. Het water dat nog in de leiding staat, loopt dan daar weg in plaats van door het gat. Laat de kranen boven het gat juist dicht: die laten lucht in de leiding, en dan loopt alles wat hoger staat via het gat de muur in.
Leg pas daarna handdoeken langs de plint en zet een emmer onder het gat. Wat je op de vloer ziet is maar een deel van het water, en waar de rest heen gaat staat verderop.
| Wat je bij de watermeter ziet | Hoe hij dichtgaat | Waar je op let |
|---|---|---|
| Kogelkraan met een platte hendel | Een kwartslag: hendel dwars op de leiding is dicht, in de lengte van de leiding is open | Loopt hij stroef, houd de leiding dan met je andere hand vast, zodat je niet aan de koppelingen ernaast draait |
| Stopkraan met een ronde draaiknop of een vleugelgreep | Rechtsom, met de klok mee, een aantal slagen tot hij vastloopt | Een kraan die jaren niet gedraaid is, kan bij de spindel gaan druppelen; dat is een druppel en geen reden om te stoppen |
| Twee kranen, een voor en een na de watermeter | Eerst de kraan na de meter dicht; houdt het niet op, dan ook die ervoor | De kraan voor de meter hoort bij het drinkwaterbedrijf: in een noodgeval draai je hem dicht, maar forceer hem niet |
| Watermeter onder de trap of in de kruipruimte | Dezelfde kranen, alleen lastiger te bereiken | Vooral in oudere woningen; kijk met een zaklamp eerst of er in de kruipruimte geen water op kabels staat |
| Meterput in de voortuin of onder de stoep | Deksel eraf, dan de kraan in de put, die soms zo diep zit dat je er met je arm net bij kunt | Lukt het niet binnen een paar minuten, bel dan het drinkwaterbedrijf; het nummer staat op de factuur en op hun website |
| Appartement | Meestal een eigen kraan in de meterkast van de woning, soms in een gezamenlijke meterkast in de gang of bij de bergingen | Waarschuw meteen de bewoners onder je, want hun plafond vangt jouw water op |
Voelde je bij het raken een tik in je hand, zag je een vonk of viel er een groep uit, raak de boor dan niet meer aan voordat de groep of de hoofdschakelaar uit staat. Dan heb je ook een kabel geraakt, en water plus een beschadigde kabel in dezelfde wand is gevaarlijker dan de lekkage zelf.
Welke leiding je hebt geraakt en wat je dan dichtdraait
De hoofdkraan stopt alleen wat aan de watermeter hangt: het koude en het warme tapwater. In dezelfde wand kunnen ook een cv-leiding, een afvoer, een elektrabuis en bij de meterkast of de keuken een gasleiding lopen, en voor elk daarvan is een andere kraan of schakelaar de goede.
Het onderscheid maak je met drie vragen. Staat het water onder druk of druppelt het alleen? Is het koud, warm of donker van kleur? En houdt het binnen een minuut op als de hoofdkraan dicht is?
Een cv-leiding herken je aan lauw tot heet water dat grijs of zwart kleurt door het ijzerslib uit de radiatoren, en aan de drukmeter op de ketel die zakt. Die installatie is een gesloten kring van ongeveer 1 tot 2 bar die los van de hoofdkraan staat, dus hij blijft lekken tot de druk weg is en het water in de leidingen onder het gat is gezakt.
Een afvoerleiding staat niet onder druk. Hij lekt alleen als er boven gedoucht, doorgetrokken of afgewassen wordt, en het water ruikt. Zolang niemand in huis water gebruikt, staat dat lek stil.
Ruik je gas of hoor je sissen, dan gaat dat voor alle andere stappen. Gebruik geen schakelaar, bel of stekker, zet ramen en deuren open, draai de gaskraan bij de gasmeter dicht als dat veilig kan, ga naar buiten en bel 0800-9009, het landelijke storingsnummer voor gas en stroom.
Een geraakte kabel meldt zich met een tik, een vonk of een groep die uitvalt. Zet de groep uit voordat je de boor aanraakt, en loop daarna na welke kabel het was met de uitleg over groepen, schakelaars en bedrading in huis.
| Wat je ziet | Welke leiding het is | Wat je dichtdraait of uitzet |
|---|---|---|
| Koud water onder druk dat binnen een minuut stopt als de hoofdkraan dicht is | Koude tapwaterleiding | Hoofdkraan bij de watermeter |
| Warm water dat na het dichtdraaien nog blijft lopen | Warme tapwaterleiding met een boiler erachter | Hoofdkraan, de boiler uit, en geen warme kraan boven het gat openen |
| Lauw tot heet water, grijs of zwart, en de druk op de ketel zakt | Cv-leiding naar de radiatoren | Ketel uit en opvangen; de hoofdkraan doet hier niets |
| Lauw water uit de vloer, in de buurt van een verdeler met een rij kraantjes | Vloerverwarmingsbuis | Ketel of warmtepomp uit, en de twee kraantjes van die groep op de verdeler dicht |
| Alleen water als er boven iets wordt gebruikt, en het ruikt | Afvoer van pvc | Niets om dicht te draaien: niemand gebruikt water tot de reparatie |
| Sissen of gaslucht | Gasleiding | Gaskraan bij de gasmeter dicht, huis uit, 0800-9009 bellen |
| Tik, vonk, of een groep of aardlekschakelaar die uitvalt | Elektrakabel | Groep of hoofdschakelaar uit voordat je iets aanraakt |
Maak een foto van de drukmeter op de ketel zodra je twijfelt. Staat de wijzer een kwartier later merkbaar lager, dan is het de cv, ook als het water dat eruit kwam koud was omdat de ketel toevallig niet brandde.
Hoeveel water er uit een gat in de leiding komt
Drinkwater staat in een Nederlandse woning meestal op 2 tot 5 bar. Die druk duwt het water met 20 tot 30 meter per seconde door een gat, en daardoor telt elke millimeter: een gat dat twee keer zo breed is, laat vier keer zoveel water door, want het oppervlak groeit met het kwadraat van de doorsnede.
De getallen in de tabel hebben wij berekend met de gewone uitstroomformule voor een rond gat bij 3 bar, en daarna afgerond. Bij 2 bar komt er ongeveer een vijfde minder uit, bij 5 bar ruim een kwart meer. Een echt gat in een ronde buis is rafelig en langgerekt, en een boor die er dwars doorheen ging heeft er twee gemaakt, dus lees de getallen als orde van grootte.
Boven ongeveer 6 mm is het gat niet meer de grens, maar de leiding zelf. Wat een woningaansluiting met buis van 15 en 22 mm kan aanvoeren komt uit op enkele tientallen liters per minuut, en een doorgeboorde buis lekt dus zo hard als het water kan komen.
Na het dichtdraaien loopt alleen nog weg wat in de buis staat. Een koperen leiding van 15 mm houdt 0,13 liter per meter vast en een van 22 mm 0,31 liter, dus tien meter leiding is 1,3 of ruim 3 liter. Blijft het langer lopen, dan hangt er een boiler of een cv-installatie achter, of sluit de hoofdkraan niet meer helemaal af.
Een spijker die nog in de buis zit, lekt veel minder dan zijn gat zonder spijker. Hoeveel precies hangt af van hoe strak hij zit en daar is geen getal voor te geven, maar het is wel de reden dat hij blijft zitten tot de kraan dicht is.
| Wat er lekt | Hoeveel, bij 3 bar | Wat dat betekent |
|---|---|---|
| Spijker of schroef die nog in de buis steekt | Een straaltje of druppels langs het metaal | Laten zitten tot de hoofdkraan dicht is |
| Gat van 2 mm, van een spijker die eruit is | Ongeveer 3 liter per minuut | Een emmer van 10 liter is in ongeveer drie en een halve minuut vol |
| Gat van 3 mm | Ongeveer 6 liter per minuut | Een emmer van 10 liter in ruim anderhalve minuut |
| Gat van 4 mm | Ongeveer 11 liter per minuut | Een emmer van 10 liter in net geen minuut |
| Gat van 6 mm | Ongeveer 25 liter per minuut | Een emmer van 10 liter in 25 seconden |
| Gat van 8 mm of een doorgeboorde buis | Zoveel als de aansluiting aanvoert: enkele tientallen liters per minuut | Niet eerst dweilen, eerst de hoofdkraan |
| Koperbuis van 15 mm, na het dichtdraaien | 0,13 liter per meter | Stopt binnen een minuut |
| Koperbuis van 22 mm, na het dichtdraaien | 0,31 liter per meter | Stopt binnen een minuut |
| Meerlagenbuis van 16 mm, na het dichtdraaien | 0,11 liter per meter | Stopt binnen een minuut |
| Cv-installatie met radiatoren | Tientallen liters in leidingen en radiatoren | Blijft lopen; ketel uit en opvangen |
Waar het water heen gaat dat je niet ziet
Water in een wand volgt twee regels: het zakt, en het loopt langs het eerste gladde vlak dat het tegenkomt. Dat vlak is de buis zelf, een metalen profiel of de achterkant van een gipsplaat, en daarom komt het water zelden tevoorschijn op de plek van het gat.
In een gipsplaten wand valt het water vrij door de holte naar beneden. De wand kan er droog uitzien, terwijl onder de plint een plas staat die in de naden van de vloer trekt.
In een stenen muur zuigen de pleister en de steen het water op. Kalkzandsteen en gipspleister nemen veel vocht op en geven het traag af, dus de donkere plek groeit nog door nadat de kraan dicht is, en altijd naar beneden.
Zit het lek in een verdiepingsvloer, dan komt het water door het plafond eronder naar buiten. Een plafond dat bol gaat staan, draagt het gewicht van dat water op één plek, en tien liter is tien kilo op een gipsplaat van 9,5 of 12,5 mm dik.
Ligt er laminaat of pvc op een ondervloer, dan kruipt het water eronder en blijft het daar staan. Of zo'n vloer droogt of eruit moet, hangt af van de toplaag, de kliksluiting en de ondervloer, en hoe die bij beide vloeren zijn opgebouwd staat bij pvc en laminaat naast elkaar gezet.
| Waar de leiding zit | Waar het water naartoe loopt | Waar je kijkt en wat je openmaakt |
|---|---|---|
| Gipsplaten wand met metalen of houten regels | Vrij naar beneden door de holte, tot op de vloer onder de wand | Plint eraf en voelen onder de wand; een inspectiegat van 10 bij 10 cm vlak boven de vloer laat zien hoe hoog het staat |
| Gestuukte stenen muur met de leiding in een sleuf | Langs de buis omlaag en de pleister in, als een donkere vlek onder het gat | De vlek laat zien hoe ver de sleuf nat is; hak niet verder open dan de reparatie vraagt |
| Getegelde badkamerwand | Achter de tegels omlaag, tot de hoek met de vloer of de douchebak | Voegen die een dag later nog donker zijn, geven de natte zone aan |
| Houten verdiepingsvloer met leidingen tussen de balken | Door de planken en de naden naar het plafond eronder | De lampen daar uit, en een gaatje in het laagste punt van een bolling boven een emmer |
| Cementdekvloer met leidingen erin | Zijwaarts door de dekvloer en langs de randstrook, onder parket of laminaat | De naden langs de wanden; onder laminaat staat het water waar je het niet ziet |
Zet de verlichting in een plafond dat nat is niet meer aan, ook niet als de lamp het nog doet. Water loopt naar de lasdoos boven de lamp, en de groep kan pas uren later uitvallen, als het water daar al tussen de verbindingen staat.
Hoe leidingen in een wand lopen en waarom je er toch een raakt
Leidingen horen recht te lopen: verticaal vanaf een aansluitpunt naar de vloer of het plafond, en horizontaal op de hoogte van die aansluiting. Wie die gewoonte kent, weet waar je niet boort: recht boven of onder een kraan, een hoekstopkraan, een schakelaar of een wandcontactdoos.
Het is een gewoonte en geen garantie. In oudere woningen is een leiding bij een verbouwing soms schuin door de muur gefreesd, in de kortste lijn van de meterkast naar de keuken, en juist zo'n leiding raak je met een plank die ver van elk tappunt hangt.
Een opbouwkraan voor de douche hangt aan twee koppelingen op 15 cm hart op hart, en in onze maattabel zit het hart van een douchekraan op 95 tot 110 cm boven de vloer. Onder of boven die kraan lopen dus twee buizen naast elkaar, en wie in die strook een zeepschaal of een glijstang vastzet, loopt kans er een te raken.
Een leidingzoeker helpt, maar vindt niet alles. Koper en de aluminiumlaag in meerlagenbuis ziet hij op de metaalstand, een kunststof buis zonder metaal ziet hij niet, en een wapeningsnet of een metalen hoekprofiel achter het stucwerk geeft een melding die op een leiding lijkt.
Boor je boven een wastafel of naast een lichtschakelaar, dan geldt hetzelfde als bij een spiegel boven de wastafel vastschroeven: kies eerst de plek ten opzichte van de leidingroute en pas daarna de hoogte. Wil je in zo'n strook helemaal niet boren, dan zijn er manieren om iets zonder boorgat op te hangen, elk met een eigen grens in kilo's.
De wand openmaken zonder de schade groter te maken
Maak de wand pas open als het water eraf is en je weet welke leiding het is. Maak het gat niet groter dan de reparatie vraagt, maar ook niet kleiner: je moet de buis aan beide kanten van de beschadiging kunnen afzagen en er een koppeling overheen kunnen schuiven.
Voor een koperbuis van 15 mm komt dat neer op ongeveer 10 cm vrije buis aan weerszijden van het gat en 2 tot 3 cm ruimte rondom, voor je vingers en een kleine pijpsnijder. Een sleuf van 25 cm lang en 8 cm breed is dan genoeg.
In een gipsplaten wand zaag je een rechthoek uit tussen twee regels. Die plaat zet je later terug op twee latjes die je achter de randen schroeft, en dat herstel is een kwestie van vullen en schuren in plaats van dagen wachten op stucwerk.
Op tegels haal je een hele tegel weg in plaats van er een gat uit te hakken. Zaag de voegen rondom uit met een multitool, boor een paar gaatjes in het midden en tik de tegel vanuit het midden los, dan springen de buurtegels niet mee; het terugzetten gaat zoals bij tegels aan de wand zetten.
In steen hak je met een platte beitel schuin langs de buis en nooit recht erop. Koper met een wand van 1 mm deukt onder één verkeerde klap, en een koppeling heeft een ronde buis nodig om af te dichten.
De doorsnede hieronder laat zien waarom minder diep boren een leiding in een sleuf niet spaart. Hoe je die sleuf na de reparatie vult en weer vlak krijgt, volgt de opbouw en afwerking van stucwerk.
Van welk materiaal de leiding is en wat de reparatie dan vraagt
De reparatie hangt meer af van het materiaal dan van de grootte van het gat. Kijk in het gat of in de meterkast wat er loopt: de kleur, de buitenmaat en of de buis buigt vertellen het genoeg.
Koper is in Nederlandse woningen het gangbaarst: 22 mm voor de hoofdleiding vanaf de meter en 15 mm naar de tappunten, met een wand van ongeveer 1 mm. Een steenboor van 6 mm gaat daar in een fractie van een seconde doorheen, en een schroef van 5 mm ook, want koper is veel zachter dan de steen waarvoor de boor gemaakt is.
Een knelkoppeling is voor koper de reparatie zonder vuur. De moer drukt een knelring rond de buis, en dat werkt alleen als de buis rond, schoon en haaks afgezaagd is; een ovale buis, een braam of een kras in de lengterichting geeft een lek dat pas later zichtbaar wordt.
Meerlagenbuis en PEX vragen koppelingen die bij het systeem en de maat van die buis horen, omdat de wanddikte per systeem verschilt. Staat er op de buis geen maat of systeem, zaag dan niet voordat je het weet: een fitting van het verkeerde systeem houdt eerst en lekt later.
Loden leidingen zitten nog in woningen van voor 1960. Die repareer je niet met een koppeling, want lood is zo zacht dat een knelring het vervormt, en het advies is loden drinkwaterleidingen helemaal te vervangen. Een geraakte loden leiding is daar een goede aanleiding voor.
| Materiaal en maat | Hoe je het herkent | Hoe het gerepareerd wordt | Zelf of de installateur |
|---|---|---|---|
| Koper, 12, 15 of 22 mm | Roodbruin en dunwandig; een kras glanst koperkleurig | Beschadigd stuk eruit zagen en er een knelkoppeling of schuifkoppeling overheen zetten | Zelf te doen met knelkoppelingen; solderen in een dichte wand niet, want de vlam zit dan naast hout en isolatie |
| Meerlagenbuis, 16 of 20 mm | Wit of grijs kunststof dat in een bocht blijft staan door de aluminiumlaag erin | Stuk eruit en een persfitting of insteekkoppeling van hetzelfde systeem | Insteekkoppelingen zelf; persen alleen met de tang die bij het systeem hoort |
| PEX in een ribbelbuis | Kunststof buis in een rode of blauwe geribbelde mantelbuis, vaak vanaf een verdeler | Soms de hele buis uit de mantel trekken en een nieuwe erdoor duwen, zonder de wand verder open te breken | Installateur, want of dat lukt hangt af van de bochten en van de schade aan de mantelbuis |
| Lood | Dof grijs, zacht en dikwandig; een kras glanst zilverig; in woningen van voor 1960 | Niet repareren maar vervangen door koper of kunststof | Installateur |
| Pvc-afvoer, 32 tot 110 mm | Grijs, dikwandig en niet onder druk | Stuk eruit zagen en een lijmmof of reparatiemof overschuiven | Zelf te doen; wacht met water gebruiken zo lang als op de lijm staat |
| Cv-leiding, meestal koper | Warm, en loopt naar een radiator of naar de verdeler | Zoals koper, daarna bijvullen tot de druk die op de ketel staat aangegeven en ontluchten | Zelf als je de installatie kunt aftappen en vullen, anders de installateur |
| Gasleiding, koper of staal | Loopt vanaf de gasmeter naar de ketel en de kookplaat | Nooit zelf | Eerst 0800-9009, daarna een erkend installateur |
Neem het uitgezaagde stuk buis mee naar de installatiewinkel of de bouwmarkt. De buitenmaat, de wanddikte en het materiaal lees je er dan zo aan af, en je komt niet thuis met een koppeling van 16 mm voor een buis van 15.
Weer water in huis terwijl de reparatie nog wacht
Een huis zonder water houd je hooguit een dag vol. Er zijn drie manieren om de rest van het huis weer water te geven voordat de leiding definitief hersteld is, en welke werkt hangt af van waar het gat zit.
De eerste is een afsluiter tussen de watermeter en het gat. Loopt de geraakte leiding alleen naar de badkamer boven en heeft die tak een eigen stopkraan of een kraan op een verdeler, dan draai je die dicht en de hoofdkraan weer open. In veel oudere woningen ontbreken zulke afsluiters en hangt alles aan de hoofdkraan.

De tweede is een reparatieklem: een metalen band met een rubber inlage die je met twee bouten rond de buis over het gat klemt. Hij is gemaakt voor een recht stuk ronde buis en niet voor een scheur bij een bocht of vlak naast een koppeling, want daar sluit het rubber niet rondom aan.
De derde is zelfvulkaniserende siliconentape, die aan zichzelf versmelt als je hem strak gerekt om de buis wikkelt. Begin 5 cm voor het gat, laat elke slag de vorige half overlappen, eindig 5 cm erna en draai de hoofdkraan daarna langzaam open. Op het gaatje van een spijker houdt dat vaak; op een rafelig gat van een boor van 8 mm is het geen betrouwbare afdichting.
Geen van de drie werk je weg achter een tegel of in een dichte wand. Een noodreparatie moet zichtbaar blijven, want als hij gaat lekken wil je dat meteen zien.
Is het de cv-leiding, dan blijft de ketel uit tot de reparatie klaar is. Een klem op een cv-leiding met een ketel die je steeds bijvult, brengt telkens vers water met zuurstof in de installatie, en dat laat radiatoren en ketel van binnen corroderen.
Wat je vastlegt voor de verzekering, de verhuurder en de buren
Maak foto's voordat je iets opruimt of openbreekt: het gat met de boor of spijker erin, de natte plek, de plint en het plafond eronder. Noteer ook de stand van de watermeter en het tijdstip, dan kun je later laten zien hoeveel water er is weggelopen.
Of de schade vergoed wordt, staat in je polisvoorwaarden en niet in een algemene regel. Bij een opstalverzekering zijn het meestal drie posten die apart beoordeeld worden: de gevolgschade aan vloer, wand en plafond, het openbreken en herstellen om bij de leiding te komen, en de leiding zelf. Lees per post wat er staat, en kijk ook of schade door eigen klussen is uitgesloten.
Huur je, meld het dan dezelfde dag bij de verhuurder. De leiding is van de verhuurder, maar schade door jouw boorgat kan op jou verhaald worden, en of je aansprakelijkheidsverzekering dat dekt, hangt af van wat de voorwaarden zeggen over schade aan een gehuurde woning.
In een appartement waarschuw je meteen de bewoners onder je, en de VvE als die er is. Water uit een verdiepingsvloer komt in het plafond van de buren terecht, vaak voordat je het zelf ziet, en zij moeten hun lampen uitzetten.
Leg de leidingroute vast nu de wand toch open is: een foto met een rolmaat ernaast, met de hoogte boven de vloer en de afstand tot de hoek. Staan er meer klussen aan dezelfde wanden op de planning, dan hoort dat vastleggen in de volgorde van een verbouwing vóór het stucen en het tegelen.
Van geraakte leiding tot dichte wand
Elke stap maakt de volgende kleiner: eerst het water, dan de diagnose, en pas daarna de muur.
-
Laat het metaal zitten en maak de boormachine stroomloos
Een spijker, schroef of boor in de buis dicht het gat grotendeels af. Haal de accu eraf of de stekker eruit en laat de machine in de wand hangen; zag je een vonk of viel er een groep uit, zet dan eerst die groep uit.
-
Draai de hoofdkraan dicht en open een kraan onder het gat
Hendel dwars op de leiding of knop rechtsom tot hij vastzit. Een kraan lager dan het gat laat de leiding daar leeglopen, terwijl een kraan hoger dan het gat lucht toelaat en het water juist de muur in duwt.
-
Stel vast welke leiding het is
Stopt het binnen een minuut, dan was het tapwater. Blijft het lopen, kijk dan of het water warm of donker is en of de druk op de ketel zakt; bij gaslucht draai je de gaskraan dicht, ga je naar buiten en bel je 0800-9009.
-
Leg de schade vast en zoek het water op
Maak foto's van het gat en de natte plek en noteer de meterstand met het tijdstip. Haal de plint onder het gat weg en kijk in de ruimte eronder naar het plafond, want daar is het water vaak eerder dan jij.
-
Maak de wand open op de maat van de reparatie
Houd ongeveer 10 cm vrije buis aan weerszijden van het gat aan en 2 tot 3 cm ruimte rondom. In gipsplaat zaag je een rechthoek tussen de regels, bij tegels haal je een hele tegel weg, en in steen hak je langs de buis en niet erop.
-
Zaag de beschadiging eruit en zet de koppeling
Zaag haaks af met een pijpsnijder, ontbraam binnen en buiten en schuif de koppeling er zonder kracht over. Draai de hoofdkraan langzaam open en leg een strook keukenpapier onder de koppeling: een koppeling die zweet, zie je daar na een paar uur aan een vlek, lang voordat hij druppelt.
-
Laat drogen, sluit de wand en kies een nieuwe boorplek
Maak pas dicht als de vochtmeter op de open plek hetzelfde aangeeft als op een droog stuk van dezelfde muur. Hang het object daarna minstens 10 cm naast de leidingroute, en zoek in de ophangwijzer welke plug die wand bij dat gewicht nodig heeft.
Ophangwijzer
Kies je wandtype en het gewicht van wat je wilt ophangen. Je ziet welke bevestiging het houdt, tot hoeveel kilo, en wat je beter niet doet. Open de volledige ophangwijzer
Nalopen voordat de wand weer dichtgaat
Uit de praktijk
De hoofdkraan is dicht en het blijft toch lopen
Stroomt er na een minuut nog steeds water uit het gat, dan zijn er drie verklaringen, en de kleur en de temperatuur van het water wijzen de goede aan. Warm of donker water komt uit een boiler of uit de cv, en daar doet de hoofdkraan niets aan.
Is het koud en blijft het in een dun straaltje lopen, dan sluit de kraan zelf niet af. Een oude stopkraan met draaiknop dicht af met een klepje van rubber of leer op een zitting, en als dat klepje versleten of verhard is, blijft er water langs lopen. Draai dan ook de kraan aan de andere kant van de watermeter dicht.
De derde verklaring is een open kraan boven het gat. Via die kraan komt lucht in de leiding, en dan loopt alles wat hoger staat leeg door het gat; draai hem dicht en open er een onder het gat.
De koppeling lekt een dag na de reparatie
Een knelkoppeling dicht af doordat de moer een ring rond de buis klemt, en dat werkt alleen op een buis die rond, glad en haaks afgezaagd is. Het symptoom van een buis die dat niet is: droog bij het opendraaien, en een dag later een vochtige moer of een vlek op het keukenpapier.
Meestal zit de oorzaak vlak naast het gat. De boor of de beitel heeft de buis daar een fractie ovaal gedrukt, of er zit een kras in de lengterichting waar de ring overheen gaat. Zaag 2 cm verder terug tot waar de buis weer rond is, en gebruik een nieuwe knelring, want een ring die al eens is aangedraaid heeft zijn vorm al gekregen.
Te hard aandraaien geeft hetzelfde symptoom, omdat de ring dan de buis indrukt in plaats van erop te klemmen. Draai de moer handvast en daarna het stuk dat de fabrikant op de verpakking opgeeft, en niet verder omdat het lekt.
De vochtplek komt terug nadat de wand dicht is
Verschijnt er weken na het stucen weer een donkere plek op dezelfde hoogte, dan zijn er twee mechanismen. Het eerste is ingesloten vocht: steen en gipspleister die nog nat waren toen het nieuwe stuc of de tegel erop kwam, kunnen alleen nog naar binnen drogen, en dat gaat zo traag dat de plek steeds terugkomt.
Het tweede is een tweede gat. Een boor die dwars door de buis ging, maakt er ook een aan de achterkant, tegen de steen, en dat zie je niet als je alleen de voorkant bekijkt. Wie alleen de voorkant dichtzet met kneedbare epoxy of kit, laat het achterste gat gewoon lekken; een stuk buis eruit zagen met een koppeling erover lost beide gaten in één keer op.
Voel daarom met droog keukenpapier rondom en achter de buis voordat de wand dichtgaat, met de hoofdkraan een uur open. Blijft het papier droog, dan is het lek echt dicht.
Veelgemaakte fouten
De spijker of boor er meteen uittrekken
Het metaal in de buis is de beste afdichting die je op dat moment hebt. Trek je het eruit, dan lekt een gat van 6 mm ongeveer 25 liter per minuut in plaats van een straaltje, terwijl je nog naar de meterkast moet lopen.
Eerst dweilen en dan pas de kraan dichtdraaien
Elke minuut die je aan handdoeken besteedt, levert bij een doorgeboorde buis enkele tientallen liters extra op, en het grootste deel daarvan zakt in de wand of de vloer. Wat je opdweilt is het kleinste deel van de schade; de kraan dicht haalt de bron weg.
Alle kranen in huis openzetten om de leiding leeg te laten lopen
Een kraan boven het gat laat lucht in de leiding, en dan loopt het water dat hoger staat via het gat de muur in. Open alleen een kraan die lager zit dan het gat, dan kiest het water die uitgang.
Aannemen dat de hoofdkraan ook de cv afsluit
De cv-installatie is een gesloten kring die na het vullen los van de waterleiding staat. De hoofdkraan dichtdraaien doet daar niets, en wie daarop wacht, verliest tientallen liters grijs of zwart water in de wand.
De wand dichtmaken zodra de koppeling droog lijkt
Een koppeling die zweet, zie je pas na uren, en natte pleister achter nieuw stucwerk droogt alleen nog naar binnen. Laat de open plek minstens een dag zichtbaar met de kraan open, en maak pas dicht als de vochtmeter op de natte plek dezelfde waarde geeft als op een droog stuk.
Een noodklem of tape achter een tegel wegwerken
Een reparatieklem en zelfvulkaniserende tape zijn gemaakt om de tijd tot de echte reparatie te overbruggen. Achter een tegel zie je niet wanneer ze gaan lekken, en dan merk je het pas aan een bol plafond of aan de buren onder je.
Na de reparatie een paar centimeter opzij opnieuw boren
De leiding loopt nog steeds recht omhoog of opzij vanaf hetzelfde aansluitpunt. Een gat 3 cm naast het vorige raakt dezelfde buis of de koppeling die je er net op zette; kies een plek die boven en onder geen kraan, schakelaar of wandcontactdoos heeft.
Veelgestelde vragen
Wat moet je doen als je een waterleiding hebt geraakt?
Laat de boor of spijker zitten, haal de accu eraf en draai de hoofdkraan bij de watermeter dicht. Open daarna een kraan die lager zit dan het gat, zodat de leiding daar leegloopt, en zet een emmer onder het gat.
Kijk dan of het lek binnen een minuut stopt. Zo ja, dan was het tapwater en kun je de schade opzoeken; zo nee, dan zit er een boiler of de cv achter.
Waar zit de hoofdkraan van de waterleiding?
In de meeste woningen in de meterkast, vlak voor of na de watermeter, en vaak zijn het er twee. In oudere woningen zit de meter soms onder de trap of in de kruipruimte, en in sommige straten in een meterput in de voortuin.
In een appartement heeft elke woning meestal een eigen kraan in de meterkast, soms in een gezamenlijke meterkast in de gang. Een hendel dwars op de leiding is dicht, en een draaiknop gaat rechtsom dicht.
Moet je de spijker laten zitten als je een waterleiding raakt?
Ja. Een spijker, schroef of boor in de buis dicht het gat voor een groot deel af, en zolang hij zit lekt er een straaltje in plaats van de volle straal. Haal hem pas weg als de hoofdkraan dicht is en de leiding onder het gat is leeggelopen.
De enige uitzondering is een boor die ook een kabel raakte: zet dan eerst de groep uit en raak de boor pas daarna aan.
Hoe weet je of je een waterleiding, cv-leiding of afvoer hebt geraakt?
Een waterleiding staat onder druk en stopt binnen een minuut nadat de hoofdkraan dicht is. Een cv-leiding geeft lauw tot heet, grijs of zwart water, laat de druk op de ketel zakken en blijft lopen als de hoofdkraan dicht is.
Een afvoer staat niet onder druk, lekt alleen als er boven water wordt gebruikt en ruikt. Een vloerverwarmingsbuis herken je aan lauw water uit de vloer in de buurt van een verdeler.
Hoeveel water komt er uit een geraakte waterleiding?
Bij 3 bar lekt een gat van 2 mm ongeveer 3 liter per minuut, een gat van 4 mm ongeveer 11 liter en een gat van 6 mm ongeveer 25 liter. Bij een doorgeboorde buis bepaalt de aansluiting de grens, en dat zijn enkele tientallen liters per minuut.
Na het dichtdraaien loopt alleen de leiding nog leeg: 0,13 liter per meter bij koper van 15 mm en 0,31 liter per meter bij 22 mm.
Kun je een geraakte koperen waterleiding zelf repareren?
Ja, als je goed bij de buis kunt en hij naast het gat rond en onbeschadigd is. Zaag het beschadigde stuk eruit met een pijpsnijder, ontbraam de randen en zet er een knelkoppeling of schuifkoppeling in de maat van de buis overheen, 15 of 22 mm.
Solderen in een dichte wand doe je niet, en bij lood, gas of een persfittingsysteem waarvoor je de tang niet hebt, laat je het aan de installateur.
Wordt schade door een geraakte waterleiding vergoed door de verzekering?
Dat staat in je polisvoorwaarden en verschilt per verzekeraar. Kijk bij de opstalverzekering apart naar de gevolgschade aan wand, vloer en plafond, naar het openbreken en herstellen om bij de leiding te komen, en naar de leiding zelf, want dat zijn meestal drie aparte posten.
Lees ook of schade door eigen klussen is uitgesloten, en maak foto's en noteer de meterstand voordat je iets opruimt.
Wat doe je als er water in het plafond eronder staat?
Zet in de ruimte eronder eerst de groep met de plafondlampen uit, want het water zoekt de lasdoos boven de lamp op. Staat een gipsplaten plafond bol, zet dan een emmer onder het laagste punt en prik daar met een schroevendraaier een gaatje.
Het water loopt dan in de emmer, in plaats van dat de plaat onder het gewicht in één keer bezwijkt; tien liter is tien kilo op één plek.
Hoe voorkom je dat je bij het boren een leiding raakt?
Boor nooit recht boven of onder een kraan, hoekstopkraan, schakelaar of wandcontactdoos, want daar lopen de leidingen meestal verticaal naartoe. Haal er een leidingzoeker overheen, en houd er rekening mee dat die koper en meerlagenbuis vindt, maar een kunststof buis zonder metaal niet.
Moet het in een strook waar leidingen kunnen lopen, dan is een plank zonder boorgat ophangen een uitweg, binnen het gewicht dat zo'n bevestiging houdt.
Hoe lang moet een natte muur drogen na een lekkage?
Dat hangt af van hoe nat hij werd en van het materiaal, en een vast aantal dagen is er niet. Een gipsplaat die kort nat was, droogt veel sneller dan een doorweekte stenen muur met gipspleister, die het vocht diep opneemt en traag afgeeft.
Meet daarom in plaats van te tellen: zet een vochtmeter op de natte plek en op een droog stuk van dezelfde muur, en maak pas dicht als die twee gelijk zijn.
Wat moet je doen als je in een huurwoning een waterleiding raakt?
Stop eerst het water op dezelfde manier als in een koophuis en meld het daarna dezelfde dag bij de verhuurder. De leiding is van de verhuurder, en die bepaalt meestal wie de reparatie doet.
Schade die door jouw boorgat ontstond, kan op jou verhaald worden. Of je aansprakelijkheidsverzekering dat vergoedt, hangt af van wat de voorwaarden zeggen over schade aan een gehuurde woning.
Wat doe je als je bij het boren een gasleiding raakt?
Gebruik geen schakelaar, bel of stekker en maak geen vuur, zet ramen en deuren open en draai de gaskraan bij de gasmeter dicht als dat veilig kan. Ga daarna met iedereen naar buiten en bel 0800-9009, het landelijke storingsnummer voor gas en stroom.
Laat de boor zitten en repareer niets zelf: de netbeheerder maakt de situatie veilig en een erkend installateur herstelt de leiding.
Wanneer je beter een vakman belt
Het water stoppen doe je altijd zelf, en een koperen leiding herstellen met een knelkoppeling ook. Bij een gasleiding ligt de grens bij het dichtdraaien van de gaskraan en het bellen van 0800-9009; de leiding zelf herstelt een erkend installateur.
Een loden leiding, een persfittingsysteem waarvoor je de tang niet hebt en een cv-installatie die je niet zelf kunt aftappen en vullen, zijn werk voor de installateur. Is er bij het boren ook een kabel beschadigd, dan vervangt een elektricien die kabel tussen twee dozen, want een verbinding hoort in een bereikbare doos en niet weggestuukt in de wand. Welke andere klussen wel binnen je bereik liggen, staat bij klussen die je zelf in huis doet.