Op welke hoogte hoort het? Maten in huis

Wat er in de tabel staat en hoe het zoekveld werkt

De maatwijzer rekent niets uit, hij zoekt op. Elke regel is één onderdeel in huis met vier gegevens erbij: de maat die gangbaar is, de marge waarbinnen het nog werkt, en de zin die vertelt waar die maat van afhangt. Dat opzoeken gebeurt in je eigen browser, net als bij de andere rekenhulpen en opzoekhulpen op deze site, dus er gaat geen enkele maat naar een server.

De 115 regels staan in tien groepen: Keuken met 14 regels, Eten en bar en Badkamer met 13, Aan de muur en Trap, hal en deur met 12, Licht met 11, en Zitten, Slapen, Raam en gordijn en Werken met elk 10. De groep staat in de eerste kolom, dus je kunt ook op bezigheid zoeken als je de naam van het onderdeel niet weet.

Het zoekveld leest elke regel als één lange tekst, van de groepsnaam tot en met de laatste toelichting. Daarom levert het woord bar vijftien regels op: de dertien uit de groep Eten en bar, plus de aanrechtregel met zijn verstelbare poten en de kastregel over het hoogste bruikbare schap.

Twee woorden achter elkaar vindt de hulp alleen als ze ook echt zo in één cel staan. Zoeken op hoogte bar geeft daarom niets, en barhoogte evenmin, want die regel heet Barblad, hoogte. Eén woord intypen werkt hier beter dan een hele vraag.

Onderaan een gids staat dezelfde tabel voorgefilterd op de groep die bij die pagina hoort. Op een pagina over een wandklok en zijn plek aan de muur opent hij dus op Aan de muur. Zet de keuzelijst op Alle en de volledige tabel staat er weer.

Wat je intypt of kiest	Wat de tabel doet	Wat je daarvan merkt
bar	Toont 15 regels	De hele groep Eten en bar komt mee, want de groepsnaam staat in elke regel van die groep
barhoogte	Toont niets	De regel heet Barblad, hoogte; zoek op bar, blad of kruk
hoogte bar	Toont niets	Woorden uit twee kolommen staan in de tekst van de regel nooit naast elkaar
klok	Toont één regel	Wandklok, hartlijn 180 cm, met de marge en de reden erbij
horeca	Toont niets	De tabel gaat over maten in een woning, niet over de inrichting van een horecazaak
Een groep uit de keuzelijst	Laat alleen die 10 tot 14 regels staan	Zoekterm en groep werken samen: sluiten ze elkaar uit, dan blijft de tabel leeg
Niets, je laat beide leeg	Alle 115 regels op volgorde van groep	Zo lees je de tabel als naslag in plaats van als zoekopdracht

Hoe hoog een bar hoort en waarom dat 105 cm is

De standaard bar hoogte in huis is 105 cm tot de bovenkant van het blad, met 100 tot 110 cm als marge. Dat is een gangbare meubelmaat en geen voorschrift, en hij komt uit twee dingen tegelijk: de hoogte waarop je staand je onderarmen neerlegt, en de kruk die eronder moet passen.

Het verschil tussen de zitting en de bovenkant van het blad is de maat die de rest vastlegt: 25 tot 30 cm. Daar gaan je bovenbenen onder door, plus de dikte van het blad zelf. Bij een barblad van 105 cm hoort dus een kruk met een zithoogte van 78 cm, en 75 tot 82 cm werkt allemaal.

De diepte van het blad hangt af van wat je erop doet. 40 cm is een bord met een glas ernaast, 60 cm heb je nodig zodra je er ook snijdt of een laptop neerzet, en onder 30 cm blijft er van dat bord niets over.

Het overstek is het deel dat voorbij de onderbouw steekt en waar je knieën onder gaan: 25 cm, met 20 tot 30 cm speelruimte. Gaat het blad verder dan 30 cm over het kastje heen, dan moet het onderstut worden, want anders kantelt het zodra iemand op de rand leunt.

Per plek reken je 60 cm breedte, waarbij 55 cm schouder aan schouder is en 70 cm ruim zit. Een barkruk zelf is ongeveer 40 cm breed en 45 cm diep, dus tel achter de krukken nog 55 tot 75 cm bij voor wie erlangs moet. Wil je die optelsom op schaal zien, zet de bar dan met de rest van de kamer in de kamerplanner met loopruimtes eromheen. Voor de vraag welk model in welke ruimte past, staat alles bij de bar en de barhoogte in huis.

Onderdeel van de bar	Maat	Marge die werkt	Waar het van afhangt
Barblad, bovenkant	105 cm	100 tot 110 cm	De kruk eronder: het verschil tussen zitting en blad blijft 25 tot 30 cm
Barkruk bij een blad van 105 cm	78 cm	75 tot 82 cm	Daar passen je bovenbenen onder het blad, inclusief de dikte van het blad
Barkruk bij aanrechthoogte van 90 cm	63 cm	60 tot 67 cm	Hetzelfde verschil van 25 tot 30 cm; een kruk van 78 cm is hier te hoog
Barblad, diepte	40 cm	30 tot 60 cm	40 cm is een bord plus een glas, 60 cm als je er ook snijdt of werkt
Overstek voor je knieën	25 cm	20 tot 30 cm	Boven 30 cm onderstutten, anders kantelt het blad als iemand erop leunt
Breedte per plek aan de bar	60 cm	55 tot 70 cm	De ruimte voor je ellebogen; onder 55 cm zit je schouder aan schouder
Barkruk, vloermaat	40 bij 45 cm	zitting 35 tot 45 cm	Een kruk met rugleuning of armleggers is breder en schuift minder ver onder het blad
Vrij achter de krukken	100 cm	90 tot 120 cm	45 cm voor de kruk plus de doorloop erachter, dezelfde maat als tussen twee keukenblokken

Barhoogte thuis, aan het aanrecht en achter een tapblad

In en om een woning zitten mensen aan drie bladhoogtes, en elke hoogte heeft zijn eigen zithoogte. Een eettafel van 75 cm hoort bij een stoel van 45 cm, een aanrecht van 90 cm bij een kruk van 63 cm en een bar van 105 cm bij een kruk van 78 cm. Wie die drie door elkaar haalt, koopt een kruk waar je met je knieën omhoog op zit.

De vraag hoe hoog een bar in de keuken moet zijn, is meestal de vraag of je aan het aanrecht zit of aan een verhoogd blad. Aan het aanrecht zelf blijf je op 90 cm en kies je een kruk van 63 cm; een verhoogd blad op 105 cm heeft als winst dat wie ervoor zit niet in de spoelbak kijkt. Bij een kookeiland met overstek loopt de diepte op naar 110 tot 120 cm, en dat legt de loopruimte rondom vast op 100 tot 150 cm. Hoe dat samenvalt met de rest van de opstelling staat bij het inrichten van een keuken met eiland of bar.

De maatwijzer bevat geen afmetingen bar horeca, want elke regel erin gaat over een woning. In de horeca ligt het tapblad meestal rond 110 cm, de bovenkant van hetzelfde bereik, en dat heeft een reden: wie schenkt staat en wie zit is gast. Achter dat blad ligt het werkblad juist op ongeveer aanrechthoogte, zodat spoelen, snijden en tappen op werkhoogte gebeuren en de gast er niet overheen kijkt.

De bar maten die je daarvoor aanhoudt verschillen dus vooral in wie er beweegt. Thuis ga je uit van zitten, met 60 cm per plek. Achter een tapblad gaat het om doorlopen en draaien met flessen en glazen in je handen, en dan wordt de vrije strook achter het blad de maat waar het op vastloopt. Voorbeelden van allebei staan bij een bar in horecastijl en wat die in huis vraagt.

Waar je aan zit	Bovenkant blad	Zithoogte die erbij hoort	Waar je op let
Eettafel	75 cm, marge 72 tot 78 cm	Eetstoel 45 cm, marge 44 tot 47 cm	Het verschil blijft 28 tot 32 cm en onder het blad houd je 68 cm vrije hoogte
Aanrecht of kookeiland	90 cm, marge 85 tot 95 cm	Kruk 63 cm, marge 60 tot 67 cm	Met een overstek voor krukken wordt het eiland 110 tot 120 cm diep
Bar in huis	105 cm, marge 100 tot 110 cm	Kruk 78 cm, marge 75 tot 82 cm	Een blad van 40 cm diep draagt een bord met een glas ernaast
Tapblad in de horeca	meestal rond 110 cm	Kruk 78 cm	Gangbaar, geen voorschrift: het werkblad erachter blijft op ongeveer 90 cm
Sta-blad zonder krukken	105 tot 110 cm	geen	Ellebooghoogte staand, net als de stahoogte van een zit-stabureau: lichaamslengte min 75 cm

Hoe hoog je een klok, een schilderij en een televisie hangt

Alle hoogtes in de groep Aan de muur hangen aan een ooghoogte, en de vraag is telkens van wie. Iemand die staat kijkt op ongeveer 145 tot 155 cm, iemand die op een zitting van 44 cm zit op ongeveer 115 cm. Dat ene verschil verklaart waarom een schilderij en een televisie niet op dezelfde lijn horen.

Hoe hoog je een klok hangt is het omgekeerde geval: die gaat juist boven ooghoogte, met de hartlijn op 180 cm en een marge van 170 tot 200 cm. Een klok moet je van de andere kant van de kamer kunnen zien, en op 145 cm staat er de halve dag iemand voor of verdwijnt hij achter een kast. Hangt hij boven een dressoir of een bank, controleer dan de onderrand: die blijft 25 cm vrij van het blad of de rugleuning, dus een klok van 60 cm doorsnee komt met zijn onderrand op 150 cm.

Voor een schilderij is 145 cm de hartlijn, met 140 tot 155 cm als marge, en dat is een vuistregel en geen norm. Boven een bank schuift die hartlijn omhoog naar 150 tot 165 cm, want de onderrand moet 20 tot 30 cm boven de rugleuning blijven. Hang je een reeks werken van verschillende formaten, houd dan één hartlijn aan en 5 tot 8 cm tussen de lijsten, anders valt de groep uiteen in losse lijstjes. Welke maat lijst bij welke wand past staat bij schilderijen en lijsten kiezen op formaat.

Bij de televisie is 105 cm het midden van het scherm, met 100 tot 115 cm als marge, en de kijkafstand is ongeveer twee keer de schermdiagonaal. Boven een schoorsteenboezem komt dat midden op 150 cm of hoger en kijk je een hele avond omhoog. Voordat je iets van gewicht ophangt, kijk je eerst wat je wand houdt: de ophangwijzer rekent per wandsoort in kilo's, want gasbeton en gipsplaat dragen iets heel anders dan een gemetselde wand.

Wat je ophangt	Maat	Gemeten vanaf	Waarom die hoogte
Wandklok	180 cm hartlijn, marge 170 tot 200 cm	De vloer	Boven ooghoogte en boven de meubels, zodat je hem van de overkant ziet
Schilderij aan een vrije wand	145 cm hartlijn, marge 140 tot 155 cm	De vloer	Ooghoogte van wie staat; één hartlijn houdt een wand met losse formaten rustig
Schilderij boven een bank	onderrand 25 cm hoger, marge 20 tot 30 cm	De bovenkant van de rugleuning	Lager lijkt het of het werk op de bank leunt; de hartlijn komt dan op 150 tot 165 cm
Schilderij boven een dressoir	onderrand 25 cm hoger, marge 20 tot 30 cm	Het blad	Genoeg ruimte om er een lamp of een vaas voor te zetten
Reeks lijsten naast elkaar	6 cm ertussen, marge 5 tot 8 cm	De randen van de lijsten	Gelijke tussenruimte laat de groep als één vlak lezen; boven 10 cm valt hij uiteen
Spiegel in de hal	155 cm hartlijn, marge 150 tot 165 cm	De vloer	De bovenkant moet boven het hoofd van de langste huisgenoot uitkomen
Televisie	105 cm midden, marge 100 tot 115 cm	De vloer	Ooghoogte van wie op een zitting van 44 cm zit, dus ongeveer 115 cm
Lijst in een trapgat	145 cm hartlijn, marge 140 tot 150 cm	De neus van de trede waar je staat	Zo loopt de rij mee met de trap in plaats van scheef te lijken

Norm, fabrieksvoorschrift of gewoonte: wat de maat waard is

De meeste maten in de tabel zijn standaardmaten uit de meubel-, keuken- en sanitairbranche, aangevuld met vuistregels die in de praktijk werken. Dat zijn gewoontes, en een gewoonte mag je overtreden zodra je een reden hebt. De schakelaar op 105 cm is de oude Nederlandse standaard omdat je hem in het donker op heuphoogte vindt, maar voor kinderen of vanuit een rolstoel werkt 90 tot 100 cm beter en dat mag gewoon.

Een handvol regels ligt wel vast. De trap, de leuning en de vloerafscheiding komen uit het Bouwbesluit, dat sinds 2024 het Besluit bouwwerken leefomgeving heet, en die maten verschillen tussen nieuwbouw en bestaande bouw. Een leuning hoort tussen 80 en 100 cm, gemeten vanaf de voorkant van de trede, en is verplicht zodra je over de trap meer dan 1 m stijgt. Wat dat voor een bestaande trap betekent staat bij de trap en de ruimte eromheen.

In de badkamer geldt NEN 1010 en die verdeelt de ruimte in zones: binnen 60 cm van de rand van een bad of douche komt geen wandcontactdoos, en alle wandcontactdozen hangen achter een aardlekschakelaar van 30 mA. Buiten die zones legt NEN 1010 geen hoogtes vast, dus de 30 cm voor een stopcontact is ook daar een gewoonte. Wat je wel en niet zelf aan een groep mag doen staat bij elektra in huis en waar de grens ligt.

De derde soort is het fabrieksvoorschrift, en dat wint van allebei. Bij een afzuigkap staat in de handleiding de minimumafstand tot de kookplaat, en die hoort bij dat apparaat. Boven gas houd je 65 tot 75 cm aan omdat de vlam en de hete lucht weg moeten, boven inductie 55 tot 65 cm omdat er geen vlam is en lager hangen meer damp vangt.

Maat in de tabel	Wat het is	Wat dat voor jou betekent
Trapleuning op 80 tot 100 cm	Norm uit het Besluit bouwwerken leefomgeving	Gemeten vanaf de voorkant van de trede, en verplicht boven 1 m stijging
Optrede maximaal 18,8 cm en aantrede minimaal 22 cm	Norm voor nieuwbouw	Een bestaande trap van 20 tot 21 cm mag blijven zolang je hem niet vernieuwt
Vrije hoogte boven de trap 230 cm	Norm, bestaande bouw 190 cm	Loodrecht boven de voorkant van de trede; bij een dichtgezette zoldertrap loop je hier tegen de balk
Vloerafscheiding langs een vide 100 cm	Norm, bestaande bouw 90 cm	Verplicht boven 1 m verval, met openingen van hooguit 10 cm en niets om op te klimmen
Geen stopcontact binnen 60 cm van bad of douche	Norm uit NEN 1010	Plus een aardlekschakelaar van 30 mA voor alle wandcontactdozen in de badkamer
Afzuigkap op 65 tot 75 cm boven gas	Fabrieksvoorschrift	De handleiding van jouw kap gaat voor elke tabel, ook voor deze
Aanrecht op 90 cm	Gangbare bouwmaat	Vuistregel: ellebooghoogte min 10 tot 15 cm, dus draai bij 1,85 m de poten uit
Schakelaar op 105 cm, stopcontact op 30 cm	Gewoonte	Achter een dressoir mag een stopcontact op 15 cm, boven een werkblad hoort hij op 115 cm
Binnendeur 83 bij 201,5 cm	Industriestandaard	Na montage houd je ongeveer 3 cm minder vrije doorgang over dan de dagmaat

Wat de marge betekent en vanaf welk punt je meet

De derde kolom geeft de streefmaat, de vierde het bereik waarbinnen het nog werkt. Die twee zeggen samen meer dan één getal, want de breedte van de marge vertelt hoe hard de maat is. Een eetstoel heeft 44 tot 47 cm en verder niets, omdat hij vastzit aan de tafelhoogte; een barblad mag 30 tot 60 cm diep zijn, omdat daar het gebruik beslist en niet je lichaam.

Hoe smaller de marge, hoe meer die maat aan een andere maat vastzit. Het verschil van 25 tot 30 cm tussen kruk en blad is zo'n maat: schuif je het blad 5 cm omhoog, dan schuift de kruk mee. Waar de marge breed is, mag je hem gebruiken om iets anders op te lossen, bijvoorbeeld een blad van 30 cm diep zodat er nog 100 cm doorloop overblijft.

De tweede valkuil zit niet in het getal maar in het nulpunt. Lang niet elke maat wordt vanaf de vloer gemeten, en wie dat verwart hangt iets 20 cm te hoog of te laag op. De tabel zet het meetpunt daarom in de toelichting, en de tabel hieronder zet de gevallen bij elkaar waar het vaakst iets misgaat.

Bij gordijnen speelt dat dubbel: de rail hangt 12 cm boven het kozijn en loopt 20 cm per zijde door naast het kozijn, zodat het opzij geschoven gordijn niet voor het glas blijft hangen. De lengte meet je vervolgens vanaf de rail en niet vanaf het kozijn, en het gordijn eindigt 1 cm boven de vloer of 2 cm boven de vensterbank. Hoe dat bij een erker of een groot raam uitpakt staat bij raamdecoratie en de maatvoering per raamtype.

Regel in de tabel	Gemeten vanaf	Wat er misgaat als je vanaf de vloer meet
Bedlamp aan de wand, 65 cm	De bovenkant van de matras	Een boxspring scheelt 20 cm, dus de lamp schijnt op je schouder in plaats van op je boek
Spiegel boven de wastafel, 20 cm	Het blad	Te laag en je kijkt tegen je hals aan in plaats van in je gezicht
Hanglamp boven de eettafel, 80 cm	Het tafelblad	Vanaf de vloer gerekend hangt hij op ooghoogte en kijk je elkaar niet meer aan
Opzetkom op een meubel van 75 cm	Het meubel, met de kom van 10 tot 15 cm erbij	Vergeet je die optelsom, dan was je je handen op keukenhoogte
Afzuigkap boven gas, 65 tot 75 cm	De pannendrager	Vanaf het blad gemeten hangt hij te laag en wordt het vetfilter te heet
Lijst in een trapgat, 145 cm	De neus van de trede	Vanaf de vloer van de hal lopen de lijsten scheef weg van de trap
Gordijnrails, 12 cm	De bovenkant van het kozijn	In de dag gemonteerd blijft het gordijn voor het glas hangen en lijkt het raam kleiner
Bank, zithoogte 44 cm	De ingezakte zitting	Meet je het bolle kussen, dan scheelt dat 3 tot 6 cm met je salontafel van 42 cm

De fouten die met deze maten worden gemaakt

De meestgemaakte is de kruk bij het verkeerde blad. Een kruk van 78 cm hoort bij een bar van 105 cm; zet je hem aan een aanrecht van 90 cm, dan zit je met je knieën tegen de onderkant en je voeten hoog. Andersom kom je aan een bar met een kruk van 63 cm met je kin net boven het blad uit. Kijk dus eerst naar het blad dat er al is en reken 25 tot 30 cm terug.

De tweede is een barblad zonder overstek. Zonder die 20 tot 30 cm zitten je knieën tegen het kastje en schuif je automatisch scheef, en met meer dan 30 cm overstek zonder onderstutting kantelt het blad zodra iemand erop leunt. Dat gaat mis op het moment dat er iemand met zijn volle gewicht op de rand steunt, en niet tijdens de montage.

De derde is de klok op schilderijhoogte. Op 145 cm hangt hij in de zone waar meubels, mensen en planten staan, dus zie je hem vanuit je stoel niet. Op 180 cm kijkt niemand ertegenaan maar wel eroverheen, en dat is precies wat een klok moet doen. Voor grote exemplaren geldt dat dubbel, want een wandklok van 60 cm of groter trekt de hele wandindeling naar zich toe.

De vierde is elke maat op de krapste kant van de marge zetten. Elke regel apart blijft dan binnen het bereik, maar ze tellen op. Een blad van 100 cm met een overstek van 20 cm, plekken van 55 cm en 90 cm achter de krukken is vier keer krap achter elkaar. Leg de optelsom daarom naast de kamer waar het in moet, bijvoorbeeld met de volgorde uit een kamer inrichten vanaf de vaste punten.

De vijfde is de maat uit de folder overnemen zonder te kijken wat erin zit. Bij een werkblad telt de dikte mee, bij een keuken de plint van 10 tot 15 cm waarmee je de hoogte fijn instelt, en bij een bank of kruk de zitting die inzakt zodra er iemand op gaat zitten.

Veelgestelde vragen