Je kamer in 3D plannen: tools, apps en hoe je meet

Wat een ontwerp op het scherm wel en niet oplost

Wie een programma opent om een ruimte te plannen, heeft meestal een van drie vragen: past dit meubel hier, hoe hoog komt die kast uit, en welke kleur moet de muur worden. De eerste vraag beantwoordt een tekening op schaal volledig, de tweede beantwoordt een 3D-beeld voor een deel, en de derde beantwoordt geen enkel programma betrouwbaar.

De volgorde waarin je beslist blijft dezelfde als bij elke andere manier van een ruimte inrichten: eerst wat vastligt, dan de looproutes, dan het grootste meubel, en als laatste licht en kleur. Een programma verandert daar niets aan, het maakt het schuiven alleen sneller en het weggooien gratis.

Het verschil tussen de twee soorten beeld zit in meetbaarheid. Een plattegrond is maatvast: staat er 217 cm tussen de deurstijl en de leidingkoker, dan past daar een kast van 200 cm en geen kast van 240 cm. Een 3D-beeld is een afbeelding, gemaakt door een virtuele camera waarvan jij de instellingen meestal niet hebt gekozen.

Wil je alleen weten of de bank, de salontafel en de eettafel samen in de kamer passen, dan ben je met een bovenaanzicht op schaal binnen een kwartier klaar. In onze eigen kamerplanner zie je meteen welke doorgang er overblijft, en dat is het getal waar een indeling in de praktijk op strandt.

De vraag die je hebt	Wat je daarvoor nodig hebt	Wat dit soort beeld niet kan
Past de bank hier en kom ik er nog langs	Een bovenaanzicht op schaal met de loopruimtes meegetekend	Laat niet zien hoe hoog een kast tegen het plafond uitkomt
Hoe voelt de hoogte en houd ik zicht op de tuin	Een 3D-aanzicht met de camera op je eigen ooghoogte	Zegt niets over de precieze maat zolang je het raster niet kent
Welke kleur wordt de muur	Een proefvlak van minstens A3 op de wand zelf	Een render rekent met verzonnen licht en toont kleur op een scherm dat zelf licht uitstraalt
Gaat dit meubel door de gang naar binnen	De dagmaat van elke doorgang plus de gangbreedte	De meeste programma's tekenen de hal en de trap niet mee
Waar komen de stopcontacten en de lichtpunten	Een wandaanzicht met de hoogtes erop	In een bovenaanzicht is hoogte per definitie onzichtbaar

De maten die elk programma van je vraagt

Elk programma begint met dezelfde vraag: hoe groot is de ruimte. Typ je daar de maat uit de verkoopbrochure in, dan bouw je een model van een kamer die niet bestaat, en dat merk je pas als de kast er vier centimeter naast valt.

Meet elke wand daarom op drie hoogtes: bij de vloer, op 100 cm en vlak onder het plafond. Neem de kleinste maat over, want daar moet je meubel langs. In woningen van voor 1970 loopt dat verschil op tot 2 tot 5 cm.

Meet daarna beide diagonalen over de vloer. Zijn die niet gelijk, dan staat de kamer niet haaks, terwijl vrijwel elk programma een rechthoek van je maakt. Dat verschil zie je in het model nergens terug en in de hoek achter je kast wel.

De wanddikte lees je af in de dagkant van een deur- of raamopening. Gangbaar is 70 tot 100 mm voor gipsblokken, 95 tot 120 mm voor een wand van metalen profielen met gipsplaat, 120 tot 130 mm voor een halfsteense muur met stucwerk aan beide zijden en 270 tot 350 mm voor een buitenmuur met spouw. Teken je een hele verdieping, dan stapelen die diktes op tot tientallen centimeters verschil in de buitenmaat.

De plint telt ook mee. Een plint van 1,5 tot 2 cm dik houdt elke kast even ver van de wand, en bij een wandvullende kast is dat het verschil tussen passen en niet passen.

Hoe je die getallen op papier zet voordat je ze intypt, staat bij het natekenen van een woonkamer op schaal.

Wat je meet	Waar je het meet	Waarom dat getal in het model moet
Lengte van elke wand	Bij de vloer, op 100 cm en bij het plafond, en dan de kleinste maat	In oudere woningen scheelt dat 2 tot 5 cm, en die centimeters zitten precies waar je kast komt
Beide diagonalen van de kamer	Van hoek tot hoek over de vloer	Verschillen ze, dan staat de kamer niet haaks en sluit de rechthoek uit het programma nergens aan
Wanddikte	In de dagkant van een deur- of raamopening	Zonder deze maat klopt de buitenmaat van een verdieping niet en schuiven de kamers ten opzichte van elkaar
Plafondhoogte	Op vier plekken, en apart onder een verlaagd plafond of een balk	Bepaalt of een kast tot bovenaan doorloopt en op welke hoogte een hanglamp nog vrij hangt
Dagmaat van elke deuropening	Tussen de kozijnstijlen, op drie hoogtes	Hier moet je meubel doorheen; 83 bij 201,5 cm is de industriestandaard, maar 73 tot 83 cm is in bestaande woningen normaal
Plaats en draairichting van de deur	Afstand van de hoek tot de kozijnstijl, en naar welke kant het blad opengaat	Een blad van 83 cm zwaait een kwartcirkel van 83 cm de kamer in, en in dat vlak staat niets hoger dan de kruk
Hoogte van de vensterbank en van de bovenkant van het raam	Vanaf de vloer tot de bovenkant van de bank en tot het kozijn	Hiermee weet je of een bank van 80 cm hoog onder het raam blijft en tot hoe ver het daglicht komt
Maat en plaats van de radiator	Breedte, hoogte, diepte en de afstand tot de hoek	Een paneelradiator is 12 cm diep en staat 3 tot 5 cm van de wand, dus hij kost al gauw 20 cm vloer
Hoogte van stopcontacten en schakelaars	Hart boven de vloer	30 cm en 105 cm zijn gewoontes en geen norm; een dressoir zonder uitsparing maakt een stopcontact onbruikbaar
Hoogte en dikte van de plint	Onderaan de wand, met een duimstok in de hoek	Een plint van 1,5 tot 2 cm houdt elk kastje even ver van de wand, over de hele breedte
Leidingkokers, meterkast en schoorsteen	Breedte en diepte in de hoek waar ze staan	Deze verdwijnen in een plattegrond uit een brochure en kosten wel echte wandlengte

Op welke schaal je tekent en wat er op een vel past

Schaal is de enige reden dat een tekening iets bewijst. Zonder schaal is een plattegrond een plaatje; met schaal haal je er met een liniaal een maat uit die klopt.

Op ruitjespapier van 5 mm werk je vanzelf op 1 op 20 zodra je één hokje 10 cm laat zijn. Een kamer van 380 bij 560 cm wordt dan een rechthoek van 19 bij 28 cm, en die past op een A4 met een marge rondom.

Voor een hele verdieping is 1 op 20 te groot. Op 1 op 50 staat 1 cm op papier voor 50 cm in het echt, en dan past op de bruikbare 18 bij 26,7 cm van een A4 een vloer van 9 bij 13,35 m. Op A3 wordt dat 13,35 bij 19,5 m, genoeg voor vrijwel elk rijtjeshuis.

Print je uit een programma, kies dan nooit de optie die de tekening passend op de pagina schaalt. Die stap maakt van een maatvaste tekening een plaatje waar je in de winkel niets meer aan hebt. Zet de schaal vast en controleer na het printen één bekende maat met een liniaal.

Let ook op het raster waarop de objecten klikken. Klikt alles op 10 cm, dan kun je een wand van 357 cm niet invoeren en rekent het programma stilletjes met 360. Onze eigen planner klikt op 5 cm, omdat je in de kamer zelf ook op halve decimeters meet.

Schaal	1 cm op papier is	Wat er op een A4 past, binnen 18 bij 26,7 cm	Waarvoor je hem gebruikt
1 op 10	10 cm	1,8 bij 2,67 m	Een kastindeling, een keukenwand of een nis in detail
1 op 20	20 cm	3,6 bij 5,34 m	Eén kamer, met meubels op maat erin geschoven
1 op 50	50 cm	9 bij 13,35 m	Een hele verdieping, of een woonkamer met eethoek erbij
1 op 100	1 m	18 bij 26,7 m	Een heel huis met de tuin en de erfgrens erbij
Ruitjespapier van 5 mm, één hokje is 10 cm	Gelijk aan 1 op 20	Een kamer tot ongeveer 3,6 bij 5,3 m	Snel schuiven met uitgeknipte meubels op dezelfde schaal

Welk soort programma bij welke vraag hoort

Programma's verschillen minder in wat ze kunnen dan in waarvoor ze gemaakt zijn. Een app voor huisinrichting die een bank in de foto van je eigen kamer zet, meet niets. Een programma voor huisinrichting dat bouwtekeningen maakt, geeft je geen enkel sfeerbeeld. Allebei kunnen ze precies doen wat ze beloven en toch de verkeerde keuze zijn.

Kies daarom op de vraag die je hebt en niet op het mooiste voorbeeld op de startpagina. Wie twijfelt of de eettafel past, heeft aan een bovenaanzicht op schaal genoeg en verliest in een 3D-pakket een avond aan materialen kiezen.

Wie wil zien hoe een kastwand van 240 cm hoog de kamer opdeelt, heeft juist wel een aanzicht op ooghoogte nodig, want in bovenaanzicht is een hoge kast een rechthoek van 40 cm diep.

De tabel hieronder zet de soorten naast elkaar. Wat je van een volledig uitgewerkt beeld mag verwachten en waar de grens van zo'n weergave ligt, staat bij een interieur in 3D uitwerken.

Soort programma	Waar het voor gemaakt is	Waar het op vastloopt
Plattegrondtekenaar in de browser	Wanden, deuren en ramen op maat intekenen en meubels op schaal schuiven	Het beeld blijft plat, dus hoogtes, zichtlijnen en daglicht zie je er niet in
3D-huisplanner met 2D-invoer	Je tekent in bovenaanzicht en bekijkt hetzelfde model op ooghoogte	Het 3D-beeld verleidt je om aan de aankleding te werken terwijl de maatvoering nog scheef staat
Meetapp met de camera van je telefoon	Snel een ruwe plattegrond maken van een kamer die er al is	De afwijking loopt per hoek op, en de app meet tot het eerste vlak dat de camera ziet: het gordijn, de plint of de radiator
App die een meubel in je eigen kamerbeeld plaatst	Zien of een model qua maat en kleur past bij wat er al staat	Bij weinig licht of een egale vloer zweeft het meubel, en de maat is alleen zo goed als de vlakherkenning
Merkgebonden planner voor een keuken of kastwand	Werken met de kastmaten en de indelingsregels van dat ene systeem	Je kunt er alleen dat systeem in kwijt, dus de rest van de kamer blijft leeg
Tekenpakket voor bouwtekeningen	Maatvaste tekeningen met wanddiktes, doorsneden en aanzichten	De leertijd kost meer avonden dan de indeling van één kamer waard is
Opzoekhulp met vaste meubelmaten	In een kwartier zien hoeveel vloer en welke doorgang er overblijven	Geen 3D-beeld en geen eigen meubelbibliotheek

Wat je controleert voordat je er een avond in stopt

De vraag is zelden of een programma gratis is, maar waar de gratis versie ophoudt. Dat merk je meestal pas nadat je twee uur hebt getekend en je de tekening wilt opslaan of uitprinten.

Gratis je interieur tekenen kan prima, zolang je vooraf weet wat er straks uit moet komen. Een ontwerp dat je niet op schaal kunt exporteren, is een plaatje. Een ontwerp dat alleen in de browser van je laptop staat, is er op je telefoon in de winkel niet.

Test daarom eerst de zes dingen uit de tabel, met een lege tekening en een kwartier tijd. Loopt het daar al vast, dan scheelt dat je een avond.

Ga daarbij niet af op het aantal meubels in de bibliotheek. Die bibliotheek is de reden dat mensen aan een programma blijven plakken, terwijl de maat van jouw eigen bank er toch niet in staat. Kun je een blok van 215 bij 100 cm met je eigen maten toevoegen, dan doet die bibliotheek er weinig toe.

Wat je vooraf uitprobeert	Waarom dat verschil maakt
Kun je per wand een eigen maat invoeren, of alleen een rechthoek	Een kamer met een erker, een schuine wand of een leidingkoker krijg je anders nooit kloppend
Kun je de wanddikte instellen	Zonder die instelling klopt de buitenmaat van een verdieping niet en sluiten de kamers niet op elkaar aan
Op welk raster klikken de objecten	Klikt alles op 10 cm, dan kun je 357 cm niet invoeren en rekent het programma met 360
Kun je een meubel met je eigen maten toevoegen	De maat van jouw bank staat niet in de bibliotheek, en juist die maat is de reden dat je tekent
Exporteert het een plattegrond op schaal, met maatlijnen	Een plaatje zonder maten kun je in de winkel of bij een leverancier niet gebruiken
Waar blijft je ontwerp als je geen account maakt	Bewaart het programma alleen in je browser, dan is je tekening op een ander apparaat niet te openen en weg bij het leegmaken van je cache

De derde dimensie: welke hoogtes je invoert

In bovenaanzicht is een kamer een verzameling rechthoeken. Zodra je naar 3D gaat, heeft elk van die rechthoeken een hoogte nodig, en dat is precies waar de meeste modellen op gevoel worden ingevuld.

Vier hoogtes bepalen het beeld. De plafondhoogte, de hoogte van de vensterbank, de hoogte van de bovenkant van het raam en de hoogte van je eigen ogen. De rest volgt daaruit.

De vensterbank ligt gangbaar op 85 tot 110 cm, en de diepte ervan volgt de dikte van de muur plus een overstek van 2 tot 3 cm. Blijft je bank onder 80 cm hoog, dan schuift hij eronder en houd je het raam vrij.

De bovenkant van het raam bepaalt hoe diep het daglicht komt: als vuistregel 2 tot 2,5 keer die hoogte de kamer in. Bij een bovenkant op 210 cm is dat 4,2 tot 5,25 m, en daarachter leeft de kamer op lamplicht.

Voer ook de hoogtes in van wat je later wilt ophangen of aansluiten. Een stopcontact zit met het hart meestal op 30 cm en een schakelaar op 105 cm, allebei gewoontes en geen voorschrift. De hartlijn van een schilderij ligt rond 145 cm en boven een bank op 150 tot 165 cm. Zoek je zulke maten per onderdeel op, dan staan ze in onze maatwijzer voor maten in huis.

Waarom een render ruimer oogt dan de kamer is

Vrijwel elk 3D-beeld laat een kamer groter lijken dan hij is, en dat komt niet door de kleur maar door de camera. Een virtuele camera met een gezichtsveld van 90 graden komt overeen met een objectief van ongeveer 18 mm op kleinbeeld. Zo'n groothoek rekt de diepte op: wanden lopen sneller weg, de bank schuift optisch naar achteren en de vloer voor je voeten wordt breder dan hij is.

Je eigen blik komt dichter bij 50 mm, ongeveer 40 graden. Kun je het gezichtsveld instellen, zet het dan op 50 tot 60 graden. De kamer oogt dan kleiner op het scherm, en dat is niet erger, dat is eerlijker.

De tweede oorzaak is de cameraplek. Een programma zet je standaard vaak in een hoek, iets van bovenaf, precies de plek waar in het echt de kast staat. Vanuit de deuropening op 160 cm hoogte krijg je het beeld dat je elke dag hebt.

De derde oorzaak is wat er niet in staat. Geen plinten, geen deurkrukken, geen snoeren, geen wasmand, geen stapel post op het dressoir. Een lege kamer oogt altijd ruimer, en een model is per definitie leeg.

Zet daarom een figuur van ongeveer 175 cm in het beeld en houd de maatvoering in het bovenaanzicht leidend. Blijft het bovenaanzicht kloppen, dan blijft het ontwerp kloppen, hoe het perspectief ook overdrijft.

Kleur en licht kun je op een scherm niet beoordelen

Een scherm straalt licht uit, een muur kaatst licht terug. Dat is geen nuance maar een ander verschijnsel: dezelfde kleurcode op een beeldscherm en op een wand geeft nooit dezelfde waarneming, ook niet als beide precies zijn ingesteld.

Daar komt bij dat het programma niet weet waar jouw ramen op uitkijken. Noordlicht is diffuus en koel, rond 6500 K bij bewolking en 9000 K of hoger bij een strakblauwe lucht. Een licht koel grijs of een ijsblauw dat in de render prima staat, wordt op een noordwand grauw, omdat er nauwelijks rood en geel licht is om terug te kaatsen terwijl het blauwe pigment juist wordt opgetild.

Op het zuiden gebeurt het omgekeerde en trekt dezelfde tint door de middag warm en vlak. Welke kleuren per windrichting standhouden en welke wringen, zoek je op in de lichtwijzer.

Gebruik de render dus voor de verdeling van donker en licht, niet voor de tint zelf. Wil je de kleur bepalen, verf dan een proefvlak van minstens A3 op de wand die het betreft en beoordeel het drie keer: 's ochtends, rond het middaguur en 's avonds met alleen de lampen aan.

De vlakken die geen enkel programma vanzelf tekent

Een meubel heeft twee maten: de maat die het inneemt als het stilstaat en de maat die het nodig heeft zodra je het gebruikt. Programma's tekenen de eerste, en daar loopt een plan op stuk.

Teken die tweede maten er daarom zelf bij, gestippeld of als een licht blok eromheen. Een lade komt 45 cm uit en jij staat er nog 30 cm voor, dus voor een dressoir reken je 75 cm en voor dagelijks gebruik 95 cm. Zo'n vlak mag over een looproute heen liggen, maar niet over een meubel dat blijft staan.

Het tweede vlak dat je meetekent is de hoofdroute. Houd die op 90 cm, want dat is de breedte waarmee je met een volle wasmand langskomt, en op 120 cm waar twee mensen elkaar passeren.

Onze planner rekent de smalste doorgang tussen twee meubels zelf uit, zodat je ziet waar het knelt voordat je iets koopt. Welke afstand bij welke situatie hoort en waarom die maat uit de ergonomie komt, staat uitgewerkt bij het inrichten van een kamer in de juiste volgorde.

Wat je gestippeld meetekent	Hoeveel ruimte dat vraagt	Waarom
Draaivlak van een binnendeur	Kwartcirkel van 83 cm	Zet je daar een kast of een stoel in, dan gaat de deur voortaan alleen nog tot dat meubel open
Lade van een dressoir of ladekast	45 cm uit, plus 30 cm om er zelf voor te staan	Samen 75 cm, en 95 cm als er ook nog iemand achterlangs moet
Kastdeur van 50 cm breed	50 cm naar voren, plus 50 cm sta-ruimte	Daarom reken je voor een kledingkast met draaideuren 100 cm en voor schuifdeuren 60 cm
Ovenklep of vaatwasserklep	55 tot 60 cm	Tussen twee keukenblokken is 90 cm de ondergrens en 120 cm de maat waarbij er nog iemand langs kan
Uitgeschoven eetstoel	75 cm achter de tafelrand, 100 cm waar je erlangs loopt	De stoel is 50 tot 60 cm diep en gaat 25 cm achteruit voordat je opstaat
Uitgeklapte slaapbank	140 tot 200 cm diep in plaats van 95 cm	Dat vlak moet vrij blijven van de salontafel die er normaal voor staat
Relaxfauteuil die achterover kantelt	40 tot 50 cm achter de rug	Bij een wandvrij model schuift juist de zitting naar voren, dus kijk welke kant van de stoel de ruimte vraagt
Uitschuifbare eettafel	50 tot 100 cm extra lengte	Kijk of de stoelen dan nog achteruit kunnen zonder tegen de kast te komen
Hoofdroute door de kamer	90 cm, en 120 cm waar twee mensen elkaar passeren	Dit is de strook waarover je met een wasmand of een dienblad loopt, en daar staat niets in

Per ruimte verschilt de maat die de indeling bepaalt

Elke ruimte heeft één maat die de rest dicteert. Ken je die maat, dan is de indeling in een half uur rond; ken je hem niet, dan blijf je schuiven.

In een woonkamer is dat de kijkafstand. Een scherm van 55 inch is 140 cm in de diagonaal, en je zit er prettig op 210 tot 350 cm vandaan, dus in een kamer van 4 m diep ligt de bank daarmee al vast. In een slaapkamer is het de loopruimte naast het bed: 60 cm om erlangs te komen en 75 cm om het bed op te maken zonder het te verschuiven.

Een 3D-model is juist in kleine ruimtes de moeite waard, omdat je daar met centimeters werkt in plaats van met decimeters. Hoeveel je in zo'n ruimte nog kunt kiezen, staat bij het indelen van kleine ruimtes.

Voor buiten gelden andere gegevens. Een tuin heeft geen plafond en geen wanden, maar wel een zonnestand die door het jaar verschuift en een schutting die schaduw werpt. Welke programma's daarmee rekenen, staat bij een gratis app voor een tuinontwerp.

Ruimte	De maat die de indeling bepaalt	Wat er in het model meestal ontbreekt
Woonkamer	De kijkafstand: 210 tot 350 cm bij een scherm van 55 inch	De zwaai van naar binnen draaiende tuindeuren, die 80 cm vloer voor het kozijn opeist
Slaapkamer	60 cm naast het bed om te lopen, 75 cm om het op te maken	De kastdeur: 100 cm vrij voor draaideuren, 60 cm voor schuifdeuren
Kinderkamer	50 cm tussen twee bedden, 70 cm als er een nachtkastje tussen moet	De vrije hoogte boven een hoogslaper: 100 cm om er rechtop in te kunnen zitten
Keuken	120 cm tussen twee blokken, met 90 cm als ondergrens	Een open ovenklep tegenover een lade die ook uitkomt, samen 100 tot 105 cm
Werkplek	120 bij 150 cm: een blad van 60 cm diep plus 90 cm achter de stoel	De richting van het raam: in je rug geeft reflectie op het scherm, ervoor tegenlicht
Hal	90 cm doorloop, 100 cm waar een kapstok naast moet	De voordeur die naar binnen draait en de trap die de hoek afsnijdt
Tuin of terras	De loungeset plus 70 cm om de stoelen achteruit te schuiven	De zonnestand door de dag en de schaduw van schutting, schuur en boom

Een heel huis plannen vraagt iets anders dan één kamer

Een heel huis is niet een map met losse kamers, maar een stapel plattegronden die op elkaar moeten aansluiten. Dat verandert wat je invoert en in welke volgorde.

Begin bij de buitenmaat en werk naar binnen. Meet de binnenmaat van elke kamer, tel de wanddiktes op en vergelijk de som met de buitenmaat van de woning. Klopt dat niet, dan zit er een schacht, een spouw of een verkeerd gemeten wand tussen, en die fout groeit met elke kamer die je erbij tekent.

Leg daarna de verdiepingen over elkaar. Het trapgat van een rechte trap is ongeveer 90 bij 260 cm en zit op beide verdiepingen op dezelfde plek, net als de schacht voor de afvoer en de leidingen. Boven de trap eist het Besluit bouwwerken leefomgeving bij nieuwbouw 230 cm vrije hoogte, en in bestaande bouw geldt 190 cm.

Kijk vervolgens naar de deuren op de overloop. Twee deuren die naar elkaar toe opengaan, botsen in het model nergens op en in het echt elke ochtend. Teken beide draaivlakken en schuif desnoods één scharnierzijde om.

Wat je daarna met die plattegronden doet, hoort bij het ontwerpen zelf. De aanpak om ruimtes op elkaar te laten aansluiten staat bij zelf je huis ontwerpen, en de volgorde waarin je een woning aankleedt bij een heel huis inrichten.

Kamerplanner

Vul de maten van je kamer in, zet deuren en ramen op de juiste plek en schuif meubels op schaal rond. Je ziet meteen of het past en hoeveel loopruimte er overblijft. Open de volledige kamerplanner

Veelgestelde vragen