Natuursteen vloer in de woonkamer: welke steen, welke afwerking en wat hij vraagt

Wanneer natuursteen in de woonkamer de goede keuze is

Een natuursteen vloer in de woonkamer werkt als drie dingen kloppen: de ondergrond is steen en geen hout, je accepteert dat een kalkhoudende soort geen zuur verdraagt, en het budget ligt boven 100 euro per m2 gelegd. Klopt een van die drie niet, dan loop je daar vroeg of laat op vast. Welke gegevens je bij elke vloer eerst vastlegt, staat bij hoe je een vloer in de juiste volgorde kiest.

Steen slijt in een woonkamer niet op en kan tot ver na de volgende verbouwing blijven liggen. Wat hij vraagt is een stijve, droge ondergrond, 15 tot 30 mm hoogte met lijm erbij, en een schoonmaakroutine zonder azijn of citroen. Dat laatste is voor de meeste mensen de echte overstap, want azijn- en citroenreinigers staan in bijna elk keukenkastje.

De tabel zet de situaties naast elkaar waarin steen goed uitpakt en waarin hij wringt. Wil je natuursteen afwegen tegen de twaalf andere vloeren, dan zet de vloerwijzer die afweging met zes vragen op een rij. Kies je daar voor zelf leggen of voor een budget onder 80 euro per m2, dan valt natuursteen af.

Met jonge kinderen geeft de vloerwijzer steen een mits, en dat is terecht: een beker die valt breekt en een kind dat valt landt op steen. Een groot kleed onder de speelplek vangt dat op, en in de rest van de kamer telt het nauwelijks.

Jouw situatie	Wat er met steen gebeurt	Waar je op let
Betonnen begane grondvloer met een cementdekvloer	De stijve ondergrond die steen nodig heeft, en in de meeste nieuwere woningen de gewone situatie	Vlakheid onder een rei van 2 m en het restvocht van de dekvloer
Houten balkvloer boven een kruipruimte, vaak in woningen van voor 1940	Doorbuiging en werking van het hout trekken scheuren in voegen en tegels	Eerst een constructeur; meestal gaat de houten vloer eruit of komt er een verstijvende opbouw op
Vloerverwarming, nu of later	Steen geeft de warmte vrijwel ongehinderd door en houdt hem lang vast	Opstookprotocol voor het leggen, en bewegingsvoegen die de velden van de dekvloer volgen
Open keuken die op dezelfde vloer doorloopt	Olie en vet trekken in poreuze steen en laten donkere vlekken na	Impregneren, en bij veel koken liever graniet, leisteen of hardsteen dan lichte kalksteen
Grote pui op het zuiden of westen	Laag strijklicht laat op gepolijste steen elke kras, voetstap en streep zien	Gezoet of geborsteld in plaats van gepolijst
Hond of kat	Nagels zijn zachter dan steen, maar het zand dat aan poten meekomt niet	Een gezoete afwerking, want op gepolijst zie je die fijne krassen wel
Appartement met buren onder je	Een harde vloer geeft loopgeluid door naar beneden	Het reglement van de VvE, en een geluidsisolerende opbouw die stijf genoeg is voor steen
Budget onder 100 euro per m2 gelegd	Natuursteen komt hier niet uit, ook niet in standaardformaten	Keramiek met een steenlook, die gelegd op 80 tot 140 euro per m2 uitkomt

Welke steensoort je in een woonkamer legt

Alle natuursteen voor binnen valt in twee groepen, en die indeling bepaalt meer van je dagelijks gebruik dan de kleur. Marmer, kalksteen, travertin en hardsteen bestaan grotendeels uit calciumcarbonaat en lossen plaatselijk op in zuur; graniet, kwartsiet en leisteen doen dat nauwelijks.

Het mechanisme is scheikunde en geen slijtage. Zuur uit wijn, citroen, cola of een azijnreiniger reageert met het kalk in het oppervlak en haalt er een laagje van weg, en wat overblijft is een matte plek. Poetsen maakt die plek niet kleiner, want er ontbreekt steen.

De tweede eigenschap is hardheid, uitgedrukt op de schaal van Mohs. Kalkhoudende steen zit op 3 tot 4 en het zand dat van buiten meekomt op ongeveer 7, dus korrels onder een schoenzool krassen de looproute. Graniet en kwartsiet zitten zelf op 6 tot 7 en houden dat veel beter.

De derde is porositeit: hoeveel vocht de steen opneemt. Lichte kalksteen en travertin zuigen olie en koffie op en moeten geïmpregneerd worden, terwijl hardsteen en graniet dichter zijn en minder snel een vlek vasthouden.

Zoek je een donkere steen, dan kom je bij hardsteen of leisteen uit, en dan hangt welke muurkleur boven donkere steen standhoudt vooral af van de afwerking. Kwartsiet kun je in de showroom zelf controleren: echte kwartsiet krast glas, en een zachtere steen die onder die naam wordt verkocht doet dat niet.

Steensoort	Kleur en tekening	Hardheid volgens Mohs	Zuur en vlekken	Wat er in een woonkamer mee gebeurt
Kalksteen	Crème, beige tot lichtgrijs, rustig en gelijkmatig, soms met fossielen	3 tot 4	Etst door zuur en is poreus, dus impregneren	De lichtste rustige vloer; zand krast de looproute en een olievlek wordt een donkere plek
Travertin	Warm beige, ivoor of noot, met poriën en gaatjes	3 tot 4	Etst door zuur; de poriën zijn open of gevuld	Kies gevuld en gezoet, want open poriën vangen kruimels en zand die er met een dweil niet uit komen
Marmer	Wit, grijs of zwart met aders	3 tot 4	Etst door zuur, en water laat op gepolijst marmer al kringen na	Gezoet werkt in een woonkamer, gepolijst toont elke etsplek; lichte soorten leg je in witte lijm
Belgisch hardsteen	Blauwgrijs tot bijna zwart met fossielen en witte adertjes	3 tot 4	Etst door zuur, maar is dicht en vlekt minder	Gezoet leest hij donker, geschuurd lichtgrijs; krassen en etsplekken zie je als lichte lijnen
Leisteen	Antraciet, groengrijs of roestbruin, gelaagd	3 tot 4	Nauwelijks gevoelig voor zuur	Kies gekalibreerd en geborsteld; natuurlijk gespleten leisteen is ongelijk, en zachte soorten laten laagjes los
Graniet	Korrelig, in grijs, zwart, roze of beige	6 tot 7	Niet gevoelig voor zuur; lichte soorten kunnen toch poreus zijn	De hardste vloer in dit rijtje, maar de korrel geeft over een groot vlak een druk beeld
Kwartsiet	Wit, grijs of groen met strepen, vaak marmerachtig	7	Niet gevoelig voor zuur	Het beeld van marmer zonder etsplekken; controleer de naam met de krastest op glas

De afwerking bepaalt wat het licht op de vloer laat zien

Dezelfde steen kan gepolijst, gezoet, geborsteld of getrommeld zijn, en dat verschil ziet er in de woonkamer groter uit dan het verschil tussen twee soorten. Het mechanisme is lichtverstrooiing: een gepolijst oppervlak kaatst licht in één richting terug zoals een spiegel, een gezoet oppervlak strooit het alle kanten op.

Daardoor wordt een gepolijste vloer dieper van kleur en scherper van tekening, maar laat hij ook alles zien wat het oppervlak verandert. Een etsplek is een mat eiland in een glanzend vlak, een kras is een lijn die het licht anders breekt, en een voetafdruk met huidvet blijft zichtbaar tot je dweilt.

Hoe erg dat is, hangt af van het licht dat binnenkomt. Op het zuiden en westen schijnt de zon in de winter en in de avond laag en bijna horizontaal over de vloer, en in dat strijklicht zie je al die sporen tegelijk. Op het noorden krijg je diffuus hemellicht zonder slagschaduw, en daar valt een gepolijste vloer rustiger uit.

Gezoet is daarom de gewone keuze voor een woonkamer. De kleur is een tint lichter en zachter dan gepolijst, een etsplek valt in het matte vlak nauwelijks op, en de poriën liggen iets meer open, dus impregneren hoort erbij.

Gepolijst marmer werkt beter op een blad of een bijzettafel dan over 35 m2 vloer. Hoe dat uitpakt in een interieur dat juist op glans en diepe kleur leunt, staat bij marmer en messing in een hotelchique woonkamer. Bij grijze steen telt ook de ondertoon: een blauwgrijze hardsteen en een greige kalksteen vragen een andere wand, net als bij een grijze vloer combineren met muur en meubels.

Afwerking	Hoe het oppervlak eruitziet	Wat het in een woonkamer laat zien	Past bij
Gepolijst	Spiegelend glad, kleur en aders op hun diepst	Etsplekken, krassen, voetstappen en strepen, vooral in laag zonlicht; glad op sokken of met een natte voet	Graniet en kwartsiet, of marmer in een kamer op het noorden waar je de glans wilt
Gezoet	Mat tot zijdemat en egaal	Verbergt etsplekken en fijne krassen grotendeels; vlekken trekken sneller in als hij niet geïmpregneerd is	Kalksteen, marmer, hardsteen en travertin in vrijwel elke woonkamer
Geborsteld	Zacht reliëf dat de tekening volgt, satijnachtig	Krassen vallen weg in het reliëf; bij diep borstelen blijft vuil in de groefjes	Leisteen, hardsteen en kalksteen in een landelijk interieur
Getrommeld of verouderd	Afgeronde randen en een oneffen, doorleefd oppervlak	Kruimels en zand verzamelen in de randen en de bredere voeg; vaak ongekalibreerd, dus een dikker lijmbed	Travertin en kalksteen in een landelijke of oudere woning
Gevlamd of gezandstraald	Ruw en stroef	Houdt vuil vast en voelt onder blote voeten grof; binnen lastig schoon te houden	Buiten op het terras, als stroeve variant van dezelfde steen

Formaat, legverband en voegen in een woonkamer

Een woonkamer van 30 tot 40 m2 kan grote tegels hebben, en grote tegels geven minder voegen en een rustiger vlak. Bij natuursteen zit daar een grens aan die bij keramiek niet speelt: elke plaat verschilt van kleur en tekening. Bij grote platen middelen die verschillen niet uit over veel tegels maar liggen ze als grote vlakken naast elkaar.

De gangbare formaten voor een woonkamer zijn 30 bij 60, 40 bij 60 en 60 bij 60 cm, in een dikte van 15 tot 20 mm. Formaten van 60 bij 120 cm bestaan ook, maar zo'n plaat is zwaar, breekt makkelijker bij het leggen en moet over het hele vlak in de lijm liggen.

Het klassieke alternatief is het Romeins verband: vier formaten van 20 bij 20, 20 bij 40, 40 bij 40 en 40 bij 60 cm in een vast herhalend patroon. Dat verband verbergt kleurverschil en kleine maatafwijkingen, en daarom ligt het vaak in travertin en verouderde kalksteen. Wie een patroon met richting zoekt, kan steen ook in visgraat laten leggen, met dezelfde afwegingen als bij een visgraatpatroon in eikenhout maar met meer snijverlies en meer meters voeg.

De voeg volgt de rand. Gezaagde, gekalibreerde tegels met een scherpe rand krijgen een voeg van 2 tot 3 mm, getrommelde tegels met een afgeronde rand 3 tot 5 mm. De voegkleur kies je gelijk aan de steen of een tint donkerder, zodat het raster na een jaar vuil worden niet gaat opvallen.

Het uitzetten bepaalt hoe de randen eruitzien. Begin je tegen de wand bij de deur, dan eindig je aan de overkant met wat er toevallig overblijft. Zet je uit vanuit de middellijn, dan krijg je aan beide wanden dezelfde strook. Met een tegel of een voeg op die lijn kies je hoe breed die strook wordt. In een kleine woonkamer die ruimer moet lezen leg je rechthoekige tegels met de lange zijde in de lengte van de kamer, zodat de doorlopende voeg de richting volgt waarin je de kamer in kijkt.

Wat steen met warmte en vloerverwarming doet

Een stenen vloer is in een kamer van 20 graden niet kouder dan een houten vloer ernaast, maar hij voelt wel zo. Je voetzool meet geen temperatuur maar hoe snel er warmte uit wegloopt, en steen is zwaar en geleidt goed, dus hij trekt die warmte in een paar seconden weg. Waarom hout en textiel dat niet doen, staat bij wat een woonkamer echt warm laat aanvoelen.

Met vloerverwarming draait dat om. Het oppervlak is dan zelf warmer dan je huid verwacht, en de eigenschap die steen zonder verwarming koud maakt, brengt de warmte nu snel naar boven. De warmteweerstand van een plaat van 20 mm met 8 mm lijm komt uit rond 0,02 m2K/W, een fractie van de 0,15 m2K/W die leveranciers als vuistregel voor de bovengrens aanhouden.

Steen houdt die warmte ook vast. Een vloer van 20 mm weegt 50 tot 55 kg per m2 en koelt na het terugregelen langzaam af, wat prettig is bij een warmtepomp die op lage temperatuur doorloopt. In een kamer op het zuiden geeft de vloer daardoor in het voorjaar nog warmte af terwijl de zon al binnenkomt.

Voordat er steen op mag, moet de dekvloer droog zijn en opgestookt. Een cementdekvloer met vloerverwarming mag als richtwaarde niet meer dan 1,8 procent restvocht bevatten en anhydriet niet meer dan 0,3 procent. Het opstookprotocol duurt bij elkaar ruim twee weken, en wie eerder legt, krijgt de krimp van de dekvloer in de voegen.

De bewegingsvoegen horen bij dit verhaal. Een dekvloer met vloerverwarming zet bij elke keer opwarmen een fractie uit. Daarom wordt hij in velden gelegd, als vuistregel tot 30 à 40 m2 met een langste zijde van ongeveer 8 m en een voeg in elke deuropening. De dekvloerlegger bepaalt waar die voegen liggen, en de tegelzetter moet ze op precies dezelfde plek in de steen terugzetten.

Hoeveel hoogte en gewicht de vloer erbij brengt

Na massief hout met regelwerk kost natuursteen de meeste hoogte van alle vloeren die je in een woonkamer legt: 10 tot 20 mm steen en 5 tot 10 mm lijm, samen 15 tot 30 mm. Die opbouw gaat rechtstreeks af van de ruimte onder de binnendeuren, dus die moeten er vrijwel altijd af en onderaan worden ingekort.

Meet dat voor de bestelling na op elke plek waar de vloer ergens tegenaan komt: onder elk deurblad, bij de onderste traptrede, bij de dorpel van de schuifpui en bij de overgang naar de hal. Een overgang die hoger wordt dan 2 cm is een struikelrand, en daar kom je met een rollator of een robotstofzuiger niet meer zonder schuine aanloop overheen.

Het gewicht vraagt een aparte blik. Steen weegt 25 tot 28 kg per m2 per centimeter dikte, dus een plaat van 20 mm met lijm komt op ongeveer 65 kg per m2, en de vloer van een woonkamer van 35 m2 op ruim 2.200 kg.

Op een betonnen vloer is dat geen punt. Op een houten balklaag, zoals die in veel vooroorlogse woningen als begane grondvloer boven de kruipruimte ligt, is het dat wel, en niet alleen door het gewicht. Hout buigt een fractie door als je eroverheen loopt en werkt met het vocht uit de kruipruimte, en steen en voeg kunnen die beweging niet volgen.

Een gangbaar voorbeeld is kalksteen van 20 mm op een bestaande dekvloer met vloerverwarming. Kies je marmer van 10 mm, dan zakt de nieuwe opbouw naar ongeveer 18 mm, maar een dunne plaat stelt nog strengere eisen aan de vlakheid eronder.

Onderhoud: impregneren, schoonmaken en wat een vlek eigenlijk is

Een stenen vloer onderhoud je niet vaker dan een houten vloer, maar wel met andere middelen. De regel die alle andere draagt: een pH-neutrale reiniger in lauw water, geen azijn, citroen, ontkalker of schuurmiddel, en eerst een stofzuiger met zachte borstel of een droge mop voor het zand.

Impregneren is geen laag op de steen maar een middel dat in de poriën trekt en ze water- en vetafstotend maakt. Je ziet het niet en de steen blijft dampopen, maar het werkt alleen zolang het er zit, en in de looproute slijt het eerder weg dan onder de bank.

Of het nog werkt test je met een paar druppels water in de looproute en op een plek onder een meubel. Parelt het water na vijf minuten nog en blijft de steen eronder licht, dan is het goed. Wordt de plek donker, dan trekt het water in en is het tijd om opnieuw te impregneren, in de meeste woonkamers na een paar jaar.

Houd een etsplek en een vlek uit elkaar, want ze vragen het tegenovergestelde. Een vlek is iets dat erin zit, meestal donker, en dat kun je er soms met een kompres weer uit trekken. Een etsplek is steen die weg is, meestal lichter en mat, en die krijg je alleen terug door te herslijpen en te polijsten.

Tegen krassen helpt vooral wat er aan de rand van de kamer gebeurt: een schoonloopmat van minstens 150 cm bij de deur waar het zand binnenkomt, en vilt onder elke stoelpoot die over de vloer schuift.

Wat je ziet	Wat het is	Wat helpt
Matte, lichte plek die na het dweilen niet weggaat	Een etsplek: zuur heeft het kalk van het oppervlak opgelost	Herslijpen en polijsten door een natuursteenbedrijf; op gezoete steen valt het vaak nauwelijks op
Donkere vlek met een vage rand, na koken of een omgevallen glas	Olie, vet of kleurstof die in de poriën is getrokken	Een vlekkenkompres dat bij de steensoort past, en daarna opnieuw impregneren
Water maakt de steen binnen een paar minuten donker	De impregnering is op, meestal eerst in de looproute	Grondig reinigen, laten drogen en opnieuw impregneren
Grijze waas over de hele vloer, kort na het leggen	Cementsluier van het voegen	Een zuurvrije sluierverwijderaar; de gewone is zuur en etst kalkhoudende steen
Doffe strepen en een vettige laag die steeds sneller vuil wordt	Resten van reiniger die er niet zijn uitgenomen	Minder middel doseren en nadweilen met schoon water
Fijne krassen in de looproute tussen deur en bank	Zand onder schoenzolen, harder dan de steen	Schoonloopmat en viltglijders; diepe krassen laten herslijpen
Roestbruine vlekjes in lichte kalksteen of marmer	IJzerhoudende deeltjes in de steen die door vocht oxideren	Geen bleekmiddel gebruiken en de vlek door een natuursteenbedrijf laten beoordelen
Voegen worden donker in de looproute	Vuil in de poreuze cementvoeg	De voeg bij het impregneren meenemen, en een voegkleur die niet lichter is dan de steen

Wat een stenen woonkamervloer kost en waar het geld in zit

Reken voor natuursteen op 100 tot 250 euro per m2, inclusief leggen. Hardsteen, travertin en leisteen in standaardformaten zitten aan de onderkant van die bandbreedte, marmer in grote platen met een gepolijst oppervlak aan de bovenkant.

Voor een woonkamer van 35 m2 kom je daarmee op 3.500 tot 8.750 euro, en dat is nog niet de hele rekening. De posten die in een offerte los kunnen staan zijn het verwijderen van de oude vloer, egaliseren, het inkorten van de deuren, plinten, voorimpregneren en impregneren na het voegen.

Bestel meer steen dan het aantal vierkante meters. Bij een recht verband is 5 tot 10 procent snijverlies gewoon, bij een Romeins verband, diagonaal of visgraat eerder 10 tot 15 procent, en daarboven houd je een paar tegels achter voor een reparatie over tien jaar.

Die reserve is bij steen geen luxe. Natuursteen komt uit een groeve en elke partij heeft zijn eigen kleur, dus een tegel die je later bijbestelt past zelden bij de vloer die er ligt.

Wat de prijs per m2 het meest laat oplopen, zijn formaat, dikte en bewerking. Een plaat van 60 bij 120 cm kost meer dan dezelfde steen in 40 bij 60, en polijsten, borstelen of trommelen zijn elk een extra bewerking. Hoe die bedragen zich verhouden tot hout, pvc en keramiek, zie je bij alle vloersoorten op een rij.

Geluid, meubels en textiel op een harde vloer

Een stenen vloer kaatst geluid terug in plaats van het te dempen, en in een woonkamer met een grote pui, een glad plafond en weinig stof hoor je dat als galm. Stemmen klinken harder, een stoel die schuift is door de hele kamer te horen, en in een open keuken tellen de kastdeuren mee.

Wat daartegen werkt, is zacht materiaal op de plekken waar het geluid ontstaat. Een wollen kleed onder de zithoek met minstens de voorste poten van alle zitmeubels erop, gordijnen van vloer tot plafond voor het glas en gestoffeerde meubels halen samen meer galm weg dan een van die drie alleen.

Dat speelt sterker in een kamer met weinig gestoffeerd volume. Kies je voor een woonkamer met losse fauteuils in plaats van een bank, dan valt er een groot zacht vlak weg en heeft een stenen vloer een groter kleed nodig voor dezelfde demping.

In een appartement komt het loopgeluid naar de buren erbij. Het reglement van de VvE stelt vaak eisen aan harde vloeren, en een geluidsisolerende ondervloer onder steen moet dan stijf genoeg zijn om de tegels niet te laten scheuren; dat regel je voordat je bestelt en niet erna.

Voor de meubels geldt: vilt onder elke poot, ook onder een kast die nooit verschuift, omdat een kale metalen poot bij het neerzetten al een kras in kalkhoudende steen trekt. Welke inrichtingsstijlen van zichzelf met steen samengaan, van landelijk tot Frans, staat bij de woonkamer per stijl uitgewerkt.

Van proeftegel tot een vloer waar de meubels op terug mogen

De volgorde draait om de ondergrond en de partij, want wat je hier overslaat is na het voegen niet meer te herstellen.

1. Stel vast waarop de vloer komt te liggen

   Kijk of de begane grondvloer van beton of van hout is, bijvoorbeeld door het luik naar de kruipruimte. Leg daarna een rei van 2 m over de dekvloer en kijk met een zaklamp onder de lat door: meer dan 2 tot 3 mm ruimte betekent egaliseren, en een houten vloer betekent eerst een constructeur.

2. Test de steen in je eigen kamer, met zuur en met licht

   Vraag twee of drie losse tegels in de afwerking die je wilt en leg ze bij het raam en achterin de kamer. Druppel op de hoek van een proeftegel wat citroensap en veeg het na vijf minuten weg: wordt die plek mat, dan is de steen kalkhoudend en weet je welke schoonmaakroutine erbij hoort.

3. Bestel alles uit één partij, met snijverlies en reserve

   Tel 5 tot 10 procent op bij een recht verband en 10 tot 15 procent bij een patroon, en houd daarbovenop een paar tegels achter. Laat het partijnummer op de pakbon zetten, want een bijbestelling uit een andere partij heeft een andere kleur.

4. Laat de dekvloer drogen en de vloerverwarming opstoken

   Vraag de restvochtmeting op papier: onder 1,8 procent bij cement met vloerverwarming, onder 0,3 procent bij anhydriet. Het opstookprotocol duurt ruim twee weken en haalt de krimp uit de dekvloer voordat die in je voegen terechtkomt.

5. Leg de tegels droog uit en zet de vloer uit vanuit de middellijn

   Open meerdere kratten tegelijk en leg de tegels los op de vloer, zodat lichte en donkere exemplaren over de hele kamer verdeeld raken. Trek de middellijn, reken uit of daar een tegel of een voeg op komt, en teken de bewegingsvoegen van de dekvloer over op de wand.

6. Laat leggen in witte lijm, voorimpregneren en voegen

   Tegels vanaf 60 cm liggen met lijm op de vloer en op de achterkant, en lichte steen in witte lijm die niet doorschemert. Poreuze steen als travertin en kalksteen krijgt voor het voegen een eerste impregneerlaag, anders trekt het cement uit de voeg in de rand van de tegel.

7. Impregneer de droge vloer en zet de meubels met vilt terug

   Impregneer pas als voeg en steen droog zijn, volgens de wachttijd op het middel, en test het resultaat met een paar druppels water. Zet de meubels terug met vilt onder elke poot en laat de vloerverwarming in kleine stappen oplopen.

Vloerwijzer

Geef aan wat er in de ruimte gebeurt: vloerverwarming, huisdieren, kinderen, vocht en budget. Je ziet welke vloeren afvallen en waarom. Open de volledige vloerwijzer

Nalopen voordat je de steen bestelt

• Ondergrond bekeken: beton of hout, en bij hout een constructeur ingeschakeld
• Vlakheid onder een rei van 2 m gemeten en het restvocht van de dekvloer op papier
• Zuurtest gedaan op een proeftegel, zodat je weet of de steen kalkhoudend is
• Afwerking beoordeeld bij het raam en achterin de kamer, bij daglicht en bij lamplicht
• Hoeveelheid besteld met snijverlies, reserve en één partijnummer
• Ruimte onder elk deurblad en bij elke overgang vergeleken met een opbouw van 15 tot 30 mm
• Plek van de bewegingsvoegen afgesproken met de dekvloerlegger en de tegelzetter
• Bij een appartement het reglement van de VvE over harde vloeren gelezen

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Kalkhoudende steen schoonmaken met een azijn- of citroenreiniger

Marmer, kalksteen, travertin en hardsteen lossen plaatselijk op in zuur. Een allesreiniger met citroen of azijn, een ontkalker of een scheut schoonmaakazijn in de emmer laat na elke beurt een iets doffere vloer achter, eerst in de looproute en daarna overal.

Die schade haal je er niet uit met een ander middel, alleen met herslijpen en polijsten. Een pH-neutrale reiniger voor natuursteen kost niet meer en voorkomt het.

Gepolijste steen kiezen voor een kamer met laag zonlicht

In de showroom ligt gepolijste steen onder plafondlicht en ziet hij er diep en rustig uit. In een woonkamer op het zuiden of westen schijnt de zon in de winter en in de avond laag over de vloer, en dan zie je elke voetstap, streep en kras als een glanzend of mat spoor.

Beoordeel een afwerking daarom in je eigen kamer, met de proeftegel in het strijklicht bij het raam.

Precies het aantal vierkante meters bestellen

Wie het oppervlak van de kamer bestelt, komt tegels tekort door het zagen langs de wanden en rond de deurposten. Een bijbestelling komt uit een andere partij met een andere kleur, en in een vloer van natuursteen zie je zo'n tweede partij als een vlek.

Tel 5 tot 15 procent op, afhankelijk van het verband, en houd een paar tegels over voor later.

Steen leggen op een houten vloer omdat die stevig aanvoelt

Een houten balkvloer die onder je voeten niet lijkt te bewegen, buigt onder een puntlast nog steeds een fractie door en werkt met het vocht uit de kruipruimte. Voor een houten vloer is dat niets, voor steen en een cementvoeg is het genoeg om te scheuren.

Daar komt het gewicht van ongeveer 65 kg per m2 bij. Laat een constructeur rekenen voordat er iets besteld wordt.

Leggen op een dekvloer die nog niet droog of opgestookt is

Een dekvloer krimpt tijdens het drogen en bij de eerste keer opwarmen. Ligt de steen er dan al op, dan komt die krimp in de voegen en langs de randen terecht, en vocht dat nog naar boven wil trekt door de steen en tekent af als donkere vlekken.

Wacht op de restvochtmeting en het afgetekende opstookprotocol, ook als de planning daardoor twee weken schuift.

Beginnen met leggen tegen de wand bij de deur

Wie bij de deur tegen de wand begint, eindigt aan de overkant met de strook die toevallig overblijft, en dat is vaak een smalle strook van een paar centimeter. Smalle stroken steen breken bij het zagen en liggen als rommelige rand langs de lange wand.

Zet de vloer uit vanuit de middellijn en reken vooraf uit of er een tegel of een voeg op die lijn moet, zodat aan beide kanten een strook van liefst meer dan een halve tegel overblijft.

Ongevulde travertin in de woonkamer leggen

Travertin met open poriën ziet er in een landelijk interieur echt uit, maar elke porie is een kuiltje waarin kruimels, zand en dweilwater blijven liggen. Een stofzuiger haalt het er niet uit en een dweil duwt het er verder in.

Kies voor een woonkamer gevulde travertin, waarbij de poriën in de fabriek met een vulmiddel in de kleur van de steen zijn dichtgezet.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Natuursteen leg je niet zelf. Tegels van 20 mm dik en 60 cm breed moeten volledig in een snelbindende lijm liggen, vlak met hun buren en op de juiste plek ten opzichte van de bewegingsvoegen. Dat vraagt een tegelzetter of natuursteenlegger die met steen werkt en niet alleen met keramiek.

Drie dingen horen bij een andere partij. Een houten balkvloer of een verdiepingsvloer die het extra gewicht moet dragen is werk voor een constructeur. Oude vloerbedekking, vloerzeil of tegellijm van voor 1994 laat je eerst op asbest onderzoeken voordat er gefreesd of geschuurd wordt. Een etsplek of een doffe looproute laat je herslijpen door een natuursteenbedrijf.