Schoonmaken: materiaal, middel en de juiste volgorde

Drie vragen voordat je een middel pakt

Schoonmaken lijkt één klus, maar het zijn er drie tegelijk: weten wat voor vuil er ligt, weten waar het op ligt, en dan pas kiezen hoeveel kracht je zet. Het bredere overzicht van het huishouden en het ongedierte dat erbij hoort gaat over ritme en oorzaken; hier gaat het om de vraag welk middel op welk oppervlak werkt, en waarom.

De meeste schade in huis komt niet van te weinig schoonmaken, maar van het goede middel op het verkeerde materiaal. Azijn haalt kalk van een kraan en etst in dezelfde minuut een marmeren vensterbank dof, en de soda die vet van de afzuigkap haalt, maakt aluminium grijs.

Wat een middel doet, hangt aan vier knoppen die je tegen elkaar kunt uitruilen: de chemie van het middel, de temperatuur, de inwerktijd en de mechanische kracht van doek, borstel of spons. Draai je de ene knop lager, dan moet een andere omhoog.

Op een hard, ongevoelig oppervlak als geglazuurde tegel mag elke knop ver open. Op nepleer, gelakt hout, kachellak of een gecoate spiegel zit de grens bij alle vier laag, en dan wint geduld het van kracht: lauw sop, langer laten weken en een zachte doek.

De tabel hieronder laat per knop zien wat hij doet en waar hij ophoudt. Wie die werking kent, komt met vier middelen het hele huis door.

Knop	Wat hij doet	Waar de grens ligt
Chemie: zuur, base of zeep	Een zuur lost kalk op, een base breekt vet af, zeep neemt vet op in water	Het oppervlak moet dezelfde chemie verdragen, en kalksteen, aluminium en linoleum doen dat niet
Temperatuur	Warm water weekt vet los en laat soda en afwasmiddel sneller werken	Eiwit uit bloed, ei en melk zet in heet water vast, en een enzymreiniger werkt boven ongeveer 50 graden niet meer
Inwerktijd	Een middel dat 10 minuten staat, doet het werk dat je anders met schrobben doet	Op een verticale wand droogt het op, en op gevoelig materiaal werkt het ook langer in op de laag zelf
Mechaniek: doek, borstel, spons	Haalt los wat de chemie heeft verweekt en neemt stof en zand op	Schuurmiddel, melaminespons en staalwol halen de glans of de coating in dezelfde haal weg
Water	Lost zout en suiker op en spoelt resten van het middel weg	In de naden van laminaat, hout en gestikte bekleding trekt het in en droogt het dagen niet op

Wat voor vuil het is, bepaalt welk middel werkt

Vuil in huis valt uiteen in een handvol soorten, en elke soort heeft zijn eigen chemie. Kalk is een mineraal, keukenvet een olie, bloed en ei zijn eiwit, schimmel leeft, en stof en zand liggen alleen maar los.

Kalk ontstaat waar leidingwater opdroogt: calcium en magnesium blijven achter als carbonaat. Een zuur lost dat op, en het bruisen dat je dan ziet is koolzuurgas dat vrijkomt, terwijl datzelfde zuur op vet bijna niets doet.

Vet lost niet op in water, ook niet in heet water. Soda en andere basen zetten vet om in een soort zeep die wel oplost, en dat heet verzepen; afwasmiddel pakt het anders aan door vetdruppeltjes in het water in te sluiten.

In de badkamer zit een mengvorm. Zeep en hard water vormen samen kalkzeep, de grijze stroeve sluier op douchewand en tegels, en omdat die uit calcium bestaat, gaat hij met een zuur beter weg dan met een extra scheut zeep.

Eiwit is de soort die van warmte slechter wordt, en tegelijk de bron van de meeste geur. Een afvalbak die leeg nog stinkt, heeft een film van afgebroken eiwit en vet in de bodemplooi, en hoe je die per geur aanpakt staat bij een prullenbak die leeg nog ruikt.

Soort vuil	Waar je het ziet	Wat het oplost	Wat niet werkt
Kalk	Witte randen op kraan, douchewand, waterkoker en glas	Schoonmaakazijn of citroenzuur, een paar minuten laten staan	Soda en allesreiniger, en schuren: dat krast eerder het oppervlak dan de kalk
Kalkzeep	Grijze, stroeve sluier op tegels en douchewand, vooral onderaan	Een zuur, daarna naspoelen en droogtrekken met een trekker	Meer douchegel of zeep, want daar is de laag van gemaakt
Keukenvet, vers	Kookplaat, werkblad en kastdeurtjes naast het fornuis	Warm water met afwasmiddel	Koud water en een droge doek, die smeren het uit
Keukenvet, verhard	Afzuigkapfilter, oven, tegels achter de kookplaat	Soda of een alkalische ontvetter, warm, 10 minuten laten inwerken	Azijn, en een ontvetter die je meteen weer afneemt
Eiwit: bloed, ei, melk, urine	Textiel, matras, de vloer rond het toilet, de bodem van een afvalbak	Eerst koud water, daarna sop of een enzymreiniger in lauw water	Heet water en stoom, die zetten het eiwit vast
Suiker: frisdrank, siroop, sap	Plakplekken op vloer en werkblad	Lauw water, want suiker lost op	Een droge doek of een oplosmiddel
Roet en stof met vet	Muur boven de kachel, plafond boven kaarsen, lampenkap	Eerst droog met een droogspons, dan pas vochtig	Meteen een natte doek, die maakt er een grijze veeg van
Schimmel	Zwarte stipjes in kitnaad, voeg en plafondhoek	Chloor bleekt de vlek op tegel en voeg; bij kit is vervangen de echte oplossing	Azijn op een cementvoeg, en schoonmaken zonder het vocht aan te pakken
Huidvet	Deurklinken, schakelaars, armleuningen, spiegels en nepleer	Lauw sop met weinig afwasmiddel, daarna nawissen	Alcohol als vast middel op gelakt of gecoat materiaal
Zand en stof	Vloer, naden, plinten en de bovenkant van kasten	Stofzuiger of droge doek, altijd voor het natte werk	Meteen dweilen, want nat zand werkt als schuurpapier

De vier middelen die het meeste werk doen, met dosering

Een kast vol flessen is niet nodig. Met een mild sop, een zuur, een base en chloor voor de enkele keer dat het echt moet, kom je vrijwel het hele huis door, en de rest is een variant op een van die vier met een geurtje en een merknaam.

De zuurgraad van een middel wordt uitgedrukt in pH. Zuiver water zit op 7, alles daaronder is zuur en lost kalk op, alles daarboven is basisch en breekt vet af, en elke stap op die schaal is een factor tien sterker.

Schoonmaakazijn van 8 procent zit rond pH 2,5 en een soda-oplossing rond pH 11. Die twee staan dus ongeveer even ver van neutraal, alleen aan weerszijden, en daarom heffen ze elkaar op als je ze samen gebruikt.

Meer middel werkt niet sneller. Wat het water niet kan opnemen, blijft na het drogen als film achter, en op die film plakt nieuw vuil sneller dan op een kaal oppervlak.

De doseringen hieronder zijn wat wij aanhouden voor gewoon huishoudelijk vuil. Staat er op de verpakking een andere verhouding, dan gaat die voor, want de sterkte van een merkproduct kan afwijken.

Middel	Zuurgraad, ongeveer	Dosering	Waarvoor	Waar niet op
Handafwasmiddel	pH 6 tot 8	Een halve theelepel per liter lauw water	Dagelijks vuil, huidvet, vers vet en gevoelige oppervlakken	Verhard vet en kalk: te zwak, je blijft poetsen
Allesreiniger	pH 7 tot 10, per product verschillend	Volgens de verpakking	Vloeren, deuren, tegels en kastjes	Nepleer, linoleum en natuursteen, als hij basisch is
Schoonmaakazijn van 8 procent	pH 2 tot 3	1 deel op 1 deel water voor kalk, puur voor een dikke laag	Kalk en kalkzeep op kraan, glas en tegel, en in de waterkoker	Marmer, kalksteen, hardsteen, travertijn, beton en cementvoegen
Citroenzuur	pH 2 tot 3 in oplossing	Twee eetlepels poeder op een halve liter warm water	Hetzelfde werk als azijn, zonder de geur; vooral voor waterkoker en koffiezetapparaat	Dezelfde kalkhoudende steen als bij azijn
Soda	pH 11	Een tot twee eetlepels per liter heet water	Verhard vet, afzuigkapfilter van rvs, oven en afvalbak	Aluminium, linoleum, nepleer, gelakt en geolied hout
Groene zeep	pH 9 tot 10	Een eetlepel op een emmer water	Een tegelvloer in schuur of garage, onbehandeld hout buiten	Natuursteen en nepleer; bij een te hoge dosis blijft er een gladde film achter
Chloor	pH 11 tot 13	Volgens de verpakking, altijd verdund	Schimmelvlekken op tegel en voeg, desinfecteren	Rvs en gekleurd textiel, en nooit samen met een zuur of ammoniak
Enzymreiniger	Rond neutraal	Volgens de verpakking, in lauw water	Eiwitvlekken, urine en de biofilm in een afvoer	Water boven ongeveer 50 graden, want dan werkt hij niet meer
Spiritus of isopropanol	Neutraal, het is een oplosmiddel	Puur op een doek	Haarlak, lijmresten, inkt en vet op glas	Gelakte lijsten en kunststof, en nepleer als vast middel

Welk middel op welk materiaal mag

Het oppervlak bepaalt hoe ver je aan de knoppen mag draaien, en daarbij tellen twee dingen: waar het materiaal van gemaakt is en welke laag erop zit. Een marmeren blad is zelf kalk, dus elk zuur tast het aan, terwijl een gelakte deur bijna alles verdraagt zolang de lak heel is.

Gevoelig betekent in huis vaak dun. Kachellak is ongeveer 0,05 mm dik en de deklaag op kunstleer 0,15 tot 0,4 mm, en wat daar met een schuurspons of een oplosmiddel doorheen gaat, komt niet meer terug.

Voor die lagen bestaan aparte gidsen, omdat de fout er zo snel gemaakt is: wat kunstleer op een bank of stoel wel en niet verdraagt, en hoe je de lak op een houtkachel heel houdt als er roet en teer op zit.

Twijfel je over wat je voor je hebt, test dan op een plek die hetzelfde licht en gebruik heeft gehad maar niet in het zicht zit: de binnenkant van een kastdeur, onder een armleuning, de hoek achter de deur. Laat het middel 10 minuten staan, wis het weg en kijk schuin langs het vlak of het doffer, glanzender of ruwer is geworden.

Natuursteen is het lastigst, omdat hij er hard uitziet en het chemisch niet is. Marmer, travertijn, kalksteen en Belgisch hardsteen bestaan grotendeels uit calciumcarbonaat, precies het mineraal waar kalkaanslag ook uit bestaat, en een ontkalker maakt geen onderscheid tussen die twee.

Materiaal	Wat erop mag	Wat je laat staan	Waarom
Geglazuurde wandtegel	Sop, allesreiniger, azijn, verdunde chloor, een zachte schuurcrème	Staalwol	Het glazuur is glas en verdraagt bijna alles; de voeg ertussen niet
Cementvoeg	Sop, een voegenborstel, verdunde chloor bij schimmel	Azijn, citroenzuur en zure toiletreiniger	Cement bevat kalk: het zuur lost de voeg op en maakt hem ruw, zodat vuil er sneller in trekt
Marmer, travertijn, kalksteen, hardsteen	Een ph-neutrale reiniger voor natuursteen	Azijn, citroen, ontkalker, groene zeep en schuurmiddel	Het zuur etst een doffe plek in de steen die met poetsen niet weggaat
Graniet	Een ph-neutrale reiniger of sop	Een sterke ontvetter die blijft staan, schuurmiddel op een gepolijst blad	De steen zelf verdraagt veel, de impregnering die hem vlekvrij houdt minder
Rvs	Sop en een microvezeldoek in de richting van de slijpstreep, meteen droogwrijven	Chloor, staalwol en schuurspons	Chloride geeft roestputjes en staalwol laat ijzerdeeltjes achter die gaan roesten
Chroom	Sop, kalk kort met verdunde azijn en meteen naspoelen	Schuurmiddel en azijn die blijft staan	De chroomlaag is dun en het metaal eronder corrodeert zodra hij doorbreekt
Aluminium	Sop	Soda, ovenreiniger en chloor	Aluminium lost op in een base en wordt dof en grijs
Emaille bad of pan	Sop, kalk met verdunde azijn na een test	Schuurmiddel en schuurspons	De glans is een glaslaag; eenmaal dof houdt hij vuil vast
Acryl bad of douchebak	Sop, een zachte doek, kalk met verdunde azijn	Schuurcrème, oplosmiddelen en een melaminespons	Acryl is kunststof en krast, en in de krassen hecht kalkzeep
Gelakt hout, deur of kast	Een uitgewrongen doek met sop	Stoom, soda, spiritus en alles wat nat blijft staan	Water achter een kras in de lak laat het hout zwellen en de lak loslaten
Geolied hout, werkblad of tafel	Een klamme doek, af en toe zeep voor geolied hout	Soda, groene zeep en allesreiniger in hoge dosis	Een base haalt de olie eruit en het hout wordt grauw en vlekgevoelig
Hoogglans keukenfront	Sop en een microvezeldoek	Schuurmiddel, melaminespons en droog keukenpapier	Elke kras is in strijklicht zichtbaar en de glans komt niet terug
Matte muurverf	Een licht vochtige spons, deppen	Schrobben en allesreiniger	Matte verf is meestal niet schrobvast: je wrijft een glanzende plek in de muur
Glas en spiegel	Water met een druppel afwasmiddel, twee doeken	Glasreiniger met ammoniak op een spiegel, schuurmiddel	Ammoniak tast de beschermlaag aan de achterkant van het spiegelglas aan
Nepleer	Lauw sop, nawissen en droogwrijven	Aceton, soda, azijn, stoom, leervet en alcohol als vast middel	De kunststoflaag is dun en breekt af onder zuur, base, warmte en oplosmiddel

In de badkamer zit kalk boven en zeep en schimmel onder

Een douchewand wordt niet overal op dezelfde manier vuil. Waar water uit de kop en de kraan spat en opdroogt, blijft kalk achter; onderaan, waar water met zeep en huidvet naar het putje loopt en blijft staan, ligt kalkzeep; en in de kitnaad en de hoek onder het plafond, waar het het langst nat of koud blijft, groeit schimmel.

Werk daarom van boven naar beneden en houd de middelen gescheiden. Neem eerst de hoge delen en de kraan af met azijn 1 op 1, laat dat vijf minuten staan en spoel de hele wand na met de handdouche, want het vuile water loopt naar beneden en daar ben je dan nog niet geweest.

De onderste tegelrij krijgt het langst, omdat daar de dikste laag zit. Spoel daarna af, trek de wand na met een trekker en laat de ruimte opdrogen met het raam open of de ventilatie op de hoogste stand.

Chloor voor de kitnaad hoort niet in dezelfde ronde. Chloor dat een zuurrest raakt, geeft chloorgas, en in een badkamer van een paar vierkante meter met de deur dicht sta je daar middenin; gebruik het een andere dag, of pas na ruim naspoelen en luchten.

De spiegel boven de wastafel hoort bij dezelfde ronde, maar niet bij hetzelfde middel. Hoe je een badkamerspiegel zonder strepen en zonder blinde randen poetst, hangt vooral af van het vocht dat langs de onderrand achter het glas kruipt.

Zitten er na het schoonmaken nog steeds grijze vliegjes als driehoekjes op de tegels, of schieten er zilvergrijze beestjes weg bij het putje, dan zit het probleem in de afvoer of in het vocht en niet op de wand. Hoe die twee met beestjes samenhangen, staat in het overzicht van vocht, afvoer en ongedierte in huis.

Vet, kalk en aanslag in de keuken verwijderen

In de keuken komt vet in twee vormen voor. Vers vet op het werkblad of de kookplaat is nog vloeibaar en gaat met warm sop in één veeg weg, maar vet dat maanden in de warme lucht boven het fornuis heeft gehangen, is verhard tot een kleverige bruine laag die water afstoot.

Voor die tweede vorm heb je warmte en tijd nodig, geen kracht. Leg een doek gedrenkt in heet soda-sop tien minuten op de tegels achter de kookplaat, of zet het vetfilter van de afzuigkap in een gootsteen met heet water en twee eetlepels soda per liter, en neem het pas daarna af.

Een rvs-vetfilter mag ook in de vaatwasser, en wie dat elke vier tot acht weken doet, houdt de laag zo dun dat hij in gewoon sop nog oplost. Een filter van aluminium verkleurt in soda en in een vaatwastablet grijs, dus die houd je op heet water met afwasmiddel.

Kalk speelt rond de kraan, in de spoelbak en in de waterkoker. Bij hard water ontkalk je een waterkoker ongeveer maandelijks, omdat een laag op het element stroom kost en de koker korter laat meegaan, en om een kraan wikkel je tien minuten een doek met azijn.

Aanslag in een afvalbak of gft-bakje is een mengsel van vet, eiwit en suiker en gaat met heet soda-sop weg. Staat de bak in een kast onder het aanrecht, neem dan de kastbodem mee, want die houdt het lekvocht vast.

Plek	Wat er zit	Aanpak	Waar het misgaat
Tegels achter de kookplaat	Verhard vet met stof	Een doek met heet soda-sop 10 minuten erop, dan afnemen en naspoelen	Soda die op de voeg opdroogt laat witte randen achter; spoel na met schoon water
Vetfilter van rvs	Vet in lagen tussen het gaas	Heet water met soda of de vaatwasser, elke 4 tot 8 weken	Te lang wachten: de laag lost dan niet meer op en blijft in het gaas zitten
Vetfilter van aluminium	Hetzelfde vet	Heet water met afwasmiddel en een zachte borstel	Soda en vaatwastabletten maken aluminium grijs en dof
Inductie- of keramische kookplaat	Overgekookte suiker en ingebrand vet	Gesmolten suiker meteen wegschrapen met een glaskeramiekschraper, de rest met sop als de plaat koud is	Suiker die op het glas afkoelt kan putjes trekken, en een schuurspons krast de plaat
Oven	Ingebrand vet en suiker	Een pasta van soda en water een nacht laten staan, of het reinigingsprogramma van de oven	Ovenreiniger op de deurafdichting en op aluminium onderdelen
Kastdeurtjes naast het fornuis	Dunne vetfilm met stof	Warm sop, nawissen en droogwrijven	Een ontvetter op hoogglans of gelakt hout maakt de laag dof
Kraan en perlator	Kalk	Een doek met azijn 10 minuten eromheen, de perlator een nacht in azijn	Azijn die op een natuurstenen blad druipt
Waterkoker	Kalk op het element	Citroenzuur of azijn met water tot boven het element, laten staan, twee keer koken met schoon water	Bij hard water langer dan een maand wachten: de laag kost stroom en levensduur
Spoelbak van rvs	Kalkrand en vet	Sop, kalk met azijn, daarna droogwrijven	Chloor dat blijft staan geeft roestputjes
Gootsteenafvoer	Vet en zeep in de eerste 10 cm	Een flessenborstel en heet water met afwasmiddel	Ontstopper en daarna nog een ander middel erachteraan

Vloeren schoonmaken zonder dat de naad of de toplaag het opgeeft

Een vloer is het grootste oppervlak in huis en krijgt het meeste water. Bij bijna elke soort gaat het niet mis op het oppervlak maar in de naad, want daar trekt water naar de kern, en die kern kan er vaak slechter tegen dan de toplaag.

Laminaat is het duidelijkste voorbeeld. De toplaag is een harde folie, maar daaronder zit hdf, en water dat in een naad blijft staan laat die kern opzwellen tot een opstaande rand die nooit meer wegtrekt.

Voor elke vloer geldt dezelfde volgorde: eerst droog, dan nat. Zand dat blijft liggen werkt onder een natte mop als schuurpapier, en op een gietvloer, pvc of gelakt hout zie je die fijne krassen daarna in strijklicht langs het raam.

Op tegelvloeren gaat het vaker mis door te veel zeep dan door te weinig. Een film van groene zeep of allesreiniger maakt de tegel eerst glad en daarna grauw, omdat het vuil in die film blijft hangen.

Linoleum en natuursteen verdragen de chemie van de gangbare middelen niet. Linoleum is gebonden met lijnzaadolie, en die olie verzeept in een basisch middel op dezelfde manier als keukenvet in soda; natuursteen van kalk etst in een zuur.

Een deurmat of antisliponderlaag met een rubber rug kan op pvc, vinyl en linoleum een gele vlek geven die niet meer weggaat. Stoffen uit het rubber trekken dan in de vloer, dus kies op die vloeren een mat waarvan de rug daarvoor geschikt is.

Vloer	Droog	Nat	Wat je laat staan
Laminaat	Stofzuiger met parketborstel	Een mop die niet meer druipt, water met een scheut ph-neutrale reiniger	Stoom, emmers water en groene zeep: de hdf-kern zwelt op in de naad
Pvc, klik of verlijmd	Stofzuiger of droge mop	Een klamme mop met een ph-neutrale reiniger	Stoom op klik, matten met een rubber rug, schuurmiddel op de slijtlaag
Vinyl op rol	Stofzuiger	Een klamme mop met sop	Een rubber rug en oplosmiddelen op vlekken
Linoleum	Stofzuiger	Weinig water met een neutrale reiniger	Soda, ammoniak en sterk basische reinigers, die het bindmiddel aantasten
Houten vloer, gelakt	Stofzuiger met zachte borstel	Een goed uitgewrongen mop met een reiniger voor gelakt hout	Stoom, en water dat in de naden blijft staan
Houten vloer, geolied	Stofzuiger met zachte borstel	Een klamme mop met zeep voor geoliede vloeren	Allesreiniger en soda, die de olie eruit halen
Keramische tegel	Stofzuiger of bezem	Warm water met weinig allesreiniger, om de paar beurten alleen schoon water	Te veel zeep, en azijn op de cementvoeg
Natuursteen	Stofzuiger, geen bezem die zand over de steen sleept	Een ph-neutrale reiniger voor natuursteen	Azijn, citroen, ontkalker en groene zeep, die kalksteen blijvend mat maken
Gietvloer of microcement	Stofzuiger of droge mop, eerst al het zand	Een klamme mop met een ph-neutrale reiniger	Schuurmiddel en agressieve middelen op de toplaag of de sealer
Tapijt	Stofzuigen, in looproutes vaker	Vlekken deppen van buiten naar binnen, met weinig water	Wrijven en boenen: de pool rafelt en de vlek wordt groter

Stof en textiel: droog werk en de beestjes die erin leven

Stof is het enige vuil dat niet slechter wordt als het blijft liggen, maar het is wel voedsel. Het bestaat voor een groot deel uit huidschilfers en textielvezels, en de huisstofmijt eet precies dat, op de plekken waar je ligt en zit en waar de relatieve luchtvochtigheid boven ongeveer 55 procent komt.

Afstoffen doe je daarom droog en van boven naar beneden: eerst de bovenkant van kasten, lijsten en lampen, dan de vensterbanken, en pas daarna de vloer. Een droge microvezeldoek neemt stof op, een plumeau verplaatst het naar de vloer die je net hebt gezogen.

Voor textiel werkt temperatuur beter dan een middel. Beddengoed dat elke een tot twee weken op 60 graden wordt gewassen, raakt de mijten en hun uitwerpselen kwijt, terwijl die op 40 graden in de stof achterblijven.

Een bank of matras kun je niet in de machine doen, en daar houdt schoonmaken op bij stofzuigen met een borstelmondstuk en het vocht laag houden. Sla het dekbed 's ochtends open in plaats van het bed meteen op te maken, zodat het vocht van de nacht eruit kan.

Stofzuig de naden langs plinten en onder kasten apart. Daar zitten de larven van tapijtkever en papiervisje, en niet midden op de vloer waar de stofzuiger elke week al komt.

Vind je in een matrasnaad, bank of kast lege huidjes, zwarte stipjes of kleine larfjes, dan is doorzuigen niet genoeg. Zoek eerst op welk beestje bij die sporen hoort, want bij bedwantsen maakt schoonmaken het probleem niet kleiner, en bij kleermot zit het in de wol en niet in het stof.

Doeken, sponzen en de stofzuiger worden zelf ook vuil

Een doek die vet heeft opgenomen, geeft dat bij de volgende beurt weer af. Wie strepen op glas of een grauwe waas op de vloer niet weg krijgt, heeft vaak niet het verkeerde middel, maar een doek of mop die zelf een film draagt.

Microvezel werkt doordat de vezels veel fijner zijn dan een haar en stof en vet mechanisch vastgrijpen. Wasverzachter smeert die vezels dicht, waarna de doek vuil verschuift in plaats van het op te nemen, dus die was je op 60 graden zonder wasverzachter en los van katoen dat pluist.

Houd voor keuken, badkamer en toilet aparte doeken, bijvoorbeeld in drie kleuren. Een doek die van de toiletpot naar het aanrecht gaat, neemt darmbacteriën mee naar de plek waar je eten snijdt.

Een keukenspons is door zijn poriën en het vocht erin een broedplaats voor bacteriën, en uitkoken of in de magnetron zetten helpt maar kort. Vervang hem als vuistregel elke week, of werk met vaatdoeken die op 60 graden in de was kunnen.

De stofzuiger koelt zijn motor op de lucht die erdoorheen stroomt. Met een volle zak of een dichtgeslibd motorfilter loopt hij warm, zuigt hij slechter en haalt hij de 8 tot 12 jaar niet die een sleepstofzuiger normaal meegaat.

Voor streeploos werk op elk glad oppervlak geldt dezelfde regel als op glas: één doek licht vochtig, één kurkdroog. De werkwijze met twee doeken op een spiegel laat zien waarom het middel op de doek hoort en niet op het glas.

Gereedschap	Waarvoor	Onderhoud	Wanneer het weg kan
Microvezeldoek	Stof, vet en vingers op gladde oppervlakken	Wassen op 60 graden, zonder wasverzachter	Als hij na het wassen krast of niets meer opneemt
Katoenen vaatdoek	Sop op werkblad en tafel	Elke een tot twee dagen wisselen en op 60 graden wassen	Als hij na het wassen muf blijft ruiken
Keukenspons	Vaat en aanrecht	Na gebruik uitspoelen en rechtop laten drogen	Als vuistregel na een week
Vlakmop met wisselbare hoes	Laminaat, pvc, hout en tegels	De hoes na elke beurt in de was	Als de vezels plat en glad zijn geworden
Trekker	Douchewand, tegels en ramen	Afspoelen en met de rubber strip vrij ophangen	Als de strip strepen trekt of ingescheurd is
Voegenborstel	Cementvoegen en de rand van het doucheputje	Uitspoelen en laten drogen	Als de haren plat liggen
Stofzuiger met zak	Vloeren, naden, bank en matras	De zak vervangen als hij driekwart vol is, filters volgens de handleiding	Na 8 tot 12 jaar; zolang de motor goed is, is repareren meestal goedkoper
Robotstofzuiger	Dagelijks stof op een open vloer	Haren om de borstel en de wielassen wekelijks weghalen	De accu gaat na 2 tot 4 jaar achteruit en is meestal los te vervangen
Stoomreiniger	Geglazuurde tegels, voegen en de binnenkant van een oven	Ontkalken bij hard water	Hoort niet op laminaat, gelakt hout, nepleer en klik-pvc

Middelen die je nooit samen of vlak na elkaar gebruikt

Twee middelen die elk veilig zijn, kunnen samen een gas of een heftige reactie geven. Het gaat daarbij bijna altijd om chloor, en om de fout dat je met een tweede middel verder werkt op een vlak waar het eerste nog zit.

Chloor met een zuur geeft chloorgas, en een zure toiletreiniger in een pot waar net chloor in is gegoten, is daar het klassieke voorbeeld van. Chloor met ammoniak, uit glasreiniger of uit urine in een toilet of kattenbak, geeft chlooramines, die net zo prikken in ogen en luchtwegen.

Ontstopper bestaat uit sterke loog of sterk zuur. Giet je er een ander middel achteraan, dan kan de reactie zo heet worden dat het water uit de afvoer terugspat, dus bij een ontstopper blijft het bij één middel en veel water na afloop.

Soda of zuiveringszout met azijn is niet gevaarlijk, maar wel zinloos. Het bruisen dat je ziet is het zuur dat de base opmaakt, en wat overblijft is zout water dat zwakker is dan elk van beide apart.

Waterstofperoxide en azijn in één fles vormen perazijnzuur, dat sterker irriteert dan elk van de twee. Gebruik ze desnoods na elkaar met naspoelen ertussen, maar nooit gemengd in een spuitflacon.

Werk met chloor en zure ontkalkers met het raam open en handschoenen aan. Krijg je tijdens het werk een prikkende keel of tranende ogen, ga dan de ruimte uit, zet ramen en deuren open en ga pas terug als de geur weg is.

Combinatie	Wat er ontstaat	Waar het in huis gebeurt
Chloor met azijn, citroenzuur of zure toiletreiniger	Chloorgas	In de toiletpot, de douche en op een kitnaad waar net is ontkalkt
Chloor met ammoniak	Chlooramines	Glasreiniger met ammoniak na chloor, of chloor in een toilet of kattenbak met urine
Chloor met spiritus of isopropanol	Prikkelende dampen, waaronder chloroform	Een desinfecteerronde met twee flessen door elkaar
Ontstopper met elk ander middel	Hitte en terugspattende loog of zuur	Een verstopte afvoer waar al een reiniger in staat
Waterstofperoxide met azijn in één fles	Perazijnzuur	Zelfgemengde sprays tegen schimmel
Twee verschillende toiletreinigers	Afhankelijk van de inhoud chloorgas	Een toiletblok met chloor en een zure gel eroverheen
Soda of zuiveringszout met azijn	Koolzuurgas en zout water: niet gevaarlijk, wel werkeloos	Het afvoerputje, als huismiddel tegen een verstopping

Beestjeszoeker

Beschrijf wat je ziet: grootte, kleur, waar je het vond en hoeveel. Je krijgt de waarschijnlijke soort, waar hij vandaan komt en wat er werkt. Open de volledige beestjeszoeker

Veelgestelde vragen