Nepleer schoonmaken zonder de toplaag aan te tasten
Nepleer maak je schoon met lauw water en een halve theelepel handafwasmiddel per liter, een doek die je uitwringt tot hij niet meer druipt en een tweede doek met schoon water om na te wissen. Daarna wrijf je alles droog en laat je het op kamertemperatuur uitdrogen, nooit tegen een radiator of in de zon. Aceton, wasbenzine, chloor, soda, een melaminespons, stoom en leervet tasten de dunne kunststoflaag aan, en alcohol gebruik je alleen met een wattenstaafje op verse inkt. Blijft een plek na een sopbeurt en een dag droogtijd kleverig, of bladdert hij, dan is het geen vuil meer maar versleten materiaal.
Dit heb je nodig
- Tijd
- een half uur voor een stoel, een uur voor een bank
- Moeilijkheid
- Goed zelf te doen
- Kosten
- Weinig: afwasmiddel en doeken heb je meestal al in huis
Gereedschap
- Drie microvezeldoeken, gewassen zonder wasverzachter
- Stofzuiger met spleetmondstuk en zachte borstel
- Twee kommen, een voor sop en een voor schoon water
- Wattenstaafjes voor vlekken en naden
- Een plastic pasje om harde resten los te wippen
Materiaal
- Handafwasmiddel, een halve theelepel per liter lauw water
- Isopropylalcohol van 70 procent, alleen voor inkt, stift en jeansverf
- IJsblokjes in een plastic zakje voor kauwgom en kaarsvet
Welk nepleer je voor je hebt en waarom dat uitmaakt
Nepleer is een verzamelnaam voor een stof met een kunststoflaag erop, en die laag is wat je schoonmaakt. Bij de meeste banken, stoelen, jassen en tassen is dat polyurethaan, bij horecabanken, bootkussens en sommige kinderstoelen vaak pvc. Hoe je nepleer schoonmaakt hangt vooral af van welke van de twee het is, en dat past in de manier waarop wij schoonmaken per materiaal in huis benaderen: eerst weten wat je voor je hebt, dan pas een middel kiezen.
De laag zelf is dun. Bij pu kunstleer meet de deklaag 0,15 tot 0,4 mm en de lak erbovenop nog geen tiende millimeter, dus alles wat je met een middel of een spons doet, gebeurt in de bovenste halve millimeter. Er zit geen poreus materiaal onder dat iets opneemt of teruggeeft, zoals bij echt leer.
Pu en pvc gaan op een verschillende manier kapot, en daarom verdragen ze ook verschillende middelen. Polyurethaan breekt langzaam af onder invloed van vocht, warmte, huidvet en alkalische of zure middelen. Pvc is beter bestand tegen zuur en loog, maar bevat weekmakers die er met oplosmiddelen, warmte en zon uit trekken, waarna het stijf wordt en scheurt.
Het etiket helpt maar half, want kunstleer, vegan leer, lederlook en eco leer zeggen niets over de kunststof. Kijk daarom bij een naad, onder de zitting of aan de binnenkant van een tas naar de snijkant en de achterkant. Twijfel je daarna nog, behandel het dan als pu, want de milde aanpak die pu verdraagt, verdraagt pvc ook.
| Wat er op het etiket staat | Hoe je het thuis herkent | Wat het slecht verdraagt | Hoe het er versleten uitziet |
|---|---|---|---|
| Pu leer, kunstleer, vegan leer, lederlook | Soepel en dun; bij een naad een gladde laag op een duidelijk breisel of weefsel | Huidvet, alcohol, soda, azijn, en vocht in combinatie met warmte | Eerst glimmend en kleverig op de huidplekken, daarna barstjes en schilfers |
| Pvc kunstleer of vinyl | Stijver, dikker en koeler in de hand, met een plasticgeur; vaak op horecabanken, bootkussens en stoelen die veel ontsmet worden | Aceton, wasbenzine, alcohol, en zon en warmte die de weekmakers eruit halen | Eerst vettig of kleverig, later hard en stijf met scheuren langs de vouwen |
| Gebonden leer of leervezelstof | Het etiket noemt leer, maar de snijkant is een kartonachtige vezelmassa onder een kunststoflaag | Vocht en buigen, want de laag hecht slecht op de vezels | Schilfers die loslaten, ook op plekken waar nooit op gezeten is |
| Microvezel-pu | Zacht en warm; de achterkant is een fijn vlies zonder zichtbaar breisel | Schuren, een melaminespons en oplosmiddelen | Dof en donkerder op de zitplekken, zonder open barsten |
| Geperforeerd kunstleer | Rijen gaatjes in zitting en rug, vooral op autostoelen en bureaustoelen | Vocht dat in de gaatjes en in de verwarming of ventilatie eronder loopt | Vuil in de gaatjes en scheurtjes die van gaatje naar gaatje lopen |
Kies de testplek op een deel dat hetzelfde gebruik en dezelfde zon heeft gehad, zoals de achterkant van een los rugkussen of de zijkant onder de armleuning. Een plek onder de bank die nooit licht heeft gezien, reageert anders dan een zitting die al jaren voor het raam staat.
Waarom lauw sop het meeste werk doet en water in de naden niet
Op nepleer ligt het vuil bovenop. Stof, kruimels en zand liggen los, en daaronder zit een film van huidvet, zweet en handcrème waar dat stof aan blijft plakken. Dat laatste laagje maakt een zitting grauw en glimmend, en het is ook het laagje dat de toplak op den duur zacht maakt.
Afwasmiddel pakt die film aan door het vet in kleine druppeltjes in het water op te nemen. Een halve theelepel handafwasmiddel op een liter water van ongeveer 30 graden is genoeg: warm genoeg om huidvet los te weken, en ver onder de temperatuur waarbij lijm en kunststof zacht worden. Meer zeep maakt het niet schoner, want wat je niet naspoelt droogt op als een kleverige film.
Bij glas blijven zeepresten als strepen achter, en de werkwijze met twee doeken waarmee je een spiegel streeploos schoonmaakt gebruik je hier om dezelfde reden. De eerste doek met sop maakt los, de tweede met schoon water haalt de zeep weg, en een derde droge doek neemt het laatste vocht op.
Het water zelf is het risico. Een bank of stoel is gestikt, en elke steek is een gaatje door de kunststoflaag naar de stof en het schuim eronder. Wat daarin trekt droogt uren niet op, laat de laag van binnenuit loslaten en gaat in een zitting muf ruiken.
Wring de doek daarom uit tot er bij knijpen geen druppel meer uitkomt, en werk in vlakken van ongeveer 50 bij 50 cm die je meteen nawist en droogt. Een doek die over een naad gaat, is klam en niet nat.
Schoonmaken per vlek laat een kring achter. Rond de plek die je hebt behandeld ligt de oude film nog, en die rand zie je in strijklicht als een lichtere of donkerdere vlek. Neem daarom altijd een heel paneel af, van naad tot naad.
Welke middelen de kunststoflaag aantasten
Bijna alle schade aan nepleer ontstaat door een middel dat voor een ander materiaal is bedoeld. De laag verdraagt drie dingen slecht: oplosmiddelen die de kunststof of de weekmakers oplossen, sterk alkalische of zure middelen die polyurethaan afbreken, en schuurmiddel dat de lak wegslijpt.
Vergelijk de toplak met de lak op een kachel, die ook maar een paar honderdste millimeter dik is. Wat bij de buitenkant van een houtkachel schoonmaken geldt, geldt hier net zo: een schuurspons haalt het vuil weg en de afwerking in dezelfde haal, en daaronder zit niets meer om op te poetsen.
Soda en schoonmaakazijn zijn de middelen die in huis het vaakst op tafel komen, en juist die twee horen niet op pu. Op het harde plastic van een prullenbak die blijft ruiken doen ze prima werk tegen geur en aanslag, maar een deklaag van polyurethaan van 0,3 mm breken ze bij elke beurt een beetje verder af.
Alcohol is een apart geval. Het lost inkt op en is daarom soms het enige wat helpt, maar het lost ook de lak op pu aan en trekt weekmakers uit pvc. Gebruik het alleen met een wattenstaafje op een verse vlek, na een test, en neem de plek meteen na met sop en water.
Leervet en balsem staan ook in het rijtje, en dat gaat vaak mis omdat het materiaal leer heet. Kunststof neemt geen vet op, dus het blijft bovenop liggen, wordt kleverig en houdt nieuw stof vast.
| Middel | Op pu kunstleer | Op pvc of vinyl | Waarom |
|---|---|---|---|
| Lauw water met een halve theelepel handafwasmiddel per liter | Ja, de standaard | Ja, de standaard | Neemt huidvet op zonder de laag aan te tasten; wel nawissen met schoon water |
| Groene zeep | Nee | Liever niet | Alkalisch, en laat een vettige film achter die kleeft en stof vasthoudt |
| Allesreiniger of ontvetter | Nee | Sterk verdund, daarna nawissen | Meestal alkalisch; op pu versnelt dat de afbraak, pvc verdraagt het beter |
| Soda | Nee | Liever niet | Sterk alkalisch, schadelijk voor pu en zonder voordeel boven sop |
| Schoonmaakazijn | Nee | Sterk verdund bij schimmelstipjes | Zuur versnelt de afbraak van polyurethaan; pvc is er beter tegen bestand |
| Isopropylalcohol of spiritus | Alleen met een wattenstaafje op verse inkt, na een test | Alleen plaatselijk en kort | Lost inkt op, maar ook de toplak op pu en de weekmakers in pvc |
| Aceton of nagellakremover | Nooit | Nooit | Lost de kunststof zelf aan; de plek wordt binnen seconden kleverig |
| Wasbenzine, terpentine of thinner | Nee | Nee | Weekt de lak op en haalt weekmakers uit pvc |
| Chloor of bleekmiddel | Nee | Nee | Tast kleurstof en kunststof aan; lichte kleuren vergelen of worden vlekkerig |
| Glasreiniger met ammoniak | Nee | Liever niet | Ammoniak is alkalisch en de alcohol erin tast de lak aan |
| Vochtige doekjes of desinfectiedoekjes | Niet voor onderhoud | Niet voor onderhoud | Zeepstof, alcohol en soms olie blijven als film achter of lossen de lak aan |
| Melaminespons | Nee | Nee | Fijn schuurmiddel dat vuil en afwerking in dezelfde haal wegneemt |
| Stoomreiniger | Nee | Nee | Meer dan 100 graden plus vocht in de naden: lijm en deklaag laten los |
| Leervet, leerbalsem of olie | Nee | Nee | Kunststof neemt niets op, dus het middel blijft kleverig bovenop liggen |
| Meubelspray of siliconenspray | Nee | Nee | Laat een gladde film achter waarop later geen reparatiemiddel of lijm meer hecht |
| Beschermmiddel op waterbasis voor kunstleer of vinyl | Mag, na een test | Mag, na een test | Maakt het vlak gladder voor vuil, maar voedt niets en vervangt geen schoonmaakbeurt |
Een druppel nagellakremover of aceton tast pu en pvc binnen enkele seconden aan. De plek wordt kleverig, verliest zijn nerf en droogt op als een glanzend litteken dat met geen enkel middel meer weggaat, en ook een wattenstaafje ermee is al te veel.
Vlekken per soort en het moment waarop ze blijven
Een vlek op nepleer ligt de eerste uren op het materiaal. Kleurstof uit inkt, spijkerstof, rode wijn en make-up kan daarna de kunststof in trekken, en wat eenmaal in het polymeer zit, haal je er met een doek niet meer uit. Hoe snel dat gaat hangt af van de kleurstof en de warmte, dus op een autostoel in de zon gaat het veel sneller dan op een eetkamerstoel.
Begin daarom bij elke vlek met deppen en niet met wrijven. Wrijven verspreidt de kleurstof over een groter vlak en duwt hem in de nerf, deppen neemt hem op zoals hij ligt.
Werk daarna van mild naar sterk en stop na elke stap om te kijken. De volgorde is droog opnemen, sop, schoon water, en pas als dat niets doet een wattenstaafje met isopropylalcohol van 70 procent, en dat alleen bij inkt, stift en jeansverf.
Harde resten zoals kauwgom en kaarsvet haal je er koud af. Leg een ijsblokje in een plastic zakje op de plek tot de rest bros is en wip hem los met de rand van een plastic pasje. De methode met een strijkijzer en keukenpapier die bij textiel werkt, is voor kunststof te heet.
Bij urine en braaksel is het oppervlak het kleinste probleem. De vloeistof loopt langs de steekgaatjes van de naden het schuim in, en de geur die blijft hangen zit daar en niet in de toplaag. Neem zo snel mogelijk op wat je kunt, druk droge doeken op de naad en kijk of de hoes met een rits los kan om apart te drogen.
| Vlek | Eerst | Daarna | Wanneer hij blijft |
|---|---|---|---|
| Huidvet en een grauwe glimrand | Droog afstoffen | Sop, nawissen met water en droogwrijven, soms in twee rondes | Glanst het na twee rondes nog, dan is de matte toplak weggesleten |
| Koffie, thee of rode wijn | Meteen deppen met keukenpapier | Sop en daarna schoon water | Op licht pu kan een schaduw blijven als de vlek een dag heeft gelegen |
| Frisdrank of siroop | Deppen | Lauw water lost de suiker op, daarna droogwrijven | Zelden, maar de plek blijft kleven tot alle suiker weg is |
| Balpen | Sop op een wattenstaafje | Isopropylalcohol van 70 procent op een wattenstaafje, rollen en niet wrijven | Na een paar dagen, en op pvc sneller, is de inkt het materiaal in getrokken |
| Viltstift of permanente marker | Droog deppen | Isopropylalcohol op een wattenstaafje, na een test | Vaak meteen al voor een deel; op matte pu glanst de plek na alcohol soms |
| Jeansverf | Sop met een microvezeldoek | Isopropylalcohol op een wattenstaafje, plaatselijk | Wat in de toplak is getrokken, gaat er niet meer uit |
| Make-up, foundation of zonnebrand | Resten opnemen zonder uit te smeren | Sop, nawissen en droogwrijven | Zonnebrand die steeds op dezelfde plek komt, maakt de toplak blijvend zacht |
| Bloed | Deppen met koud water | Een beetje sop in koud water | Als je warm water gebruikt, want dat zet het eiwit vast in de nerf |
| Kauwgom | IJsblokje in een zakje erop tot hij bros is | Loswippen met een plastic pasje, de rest met sop | Zelden, zolang je niet krabt met iets van metaal |
| Kaarsvet | Laten afkoelen of met ijs hard maken | Loswippen met een pasje, de vetschaduw met sop | Niet door het vet, wel door de warmte als je het met een strijkijzer probeert |
| Urine of braaksel | Zo snel mogelijk opnemen en droge doeken op de naad drukken | Sop en nawissen, een hoes met rits los laten drogen | De geur blijft als de vloeistof het schuim in is getrokken |
| Nagellak of natte verf | Deppen zonder uit te smeren | Opgedroogde lak niet verder behandelen | Opgedroogd bijna altijd, want remover lost de laag mee aan |
| Sticker of lijmrest | Met een droge vinger of een pasje oprollen | Sop en geduld, geen wasbenzine | Als de lijm met een oplosmiddel is aangepakt |
| Grijze of groene stipjes | Buiten afborstelen met een zachte borstel | Sop, nawissen en een dag drogen in de wind | Kleurvlekjes van schimmel die lang heeft gezeten, blijven vaak zichtbaar |
Rol een wattenstaafje over een inktlijn in plaats van erlangs te vegen, en pak een nieuw staafje zodra het blauw kleurt. Een verzadigd staafje zet de inkt die het net heeft opgenomen gewoon een centimeter verderop weer af.
De plekken op een bank waar huidvet en zon het eerst inwerken
Een bank wordt niet gelijkmatig vuil. Huidvet, zweet, haarproducten en handcrème komen op de plekken waar je huid het materiaal raakt, en dat zijn er op een gewone driezitsbank vier: de bovenrand van de rugleuning, de koppen van de armleuningen, de voorrand van de zitting en de naad tussen zitting en rug.
Op precies die plekken barst en bladdert pu kunstleer ook het eerst. Talg en zonnebrand maken de toplak zacht, zweet brengt vocht en zout, en aan de voorrand vouwt de laag bij elke keer zitten. Wie die vier plekken wekelijks afneemt met een uitgewrongen doek, haalt de oorzaak weg voordat die kan inwerken.
Bij een zithoogte van 44 cm leunt je nek of achterhoofd tegen de bovenrand van een rugleuning van 80 cm, en op een armleuning van ongeveer 60 cm rusten je handen de hele avond. Op je eigen bank kun je die maten natrekken om te zien waar de glimplekken komen.
De plek van de bank telt net zo hard mee. Een paneelradiator op 50 tot 70 graden droogt de laag uit, dus houd minstens 20 cm tussen radiator en armleuning of rugleuning. Achter glas op het zuiden krijgt de bovenrand van de rug de meeste zon, en daar vergeelt een lichte kleur als eerste en verliest de laag zijn rek.
De naden verdienen een aparte beurt met de stofzuiger. Kruimels en zand in een naad schuren bij elke keer zitten langs de rand van de laag, en daar begint het loslaten. Vind je in een naad lege huidjes of zwarte stipjes zo groot als een balpenpunt, dan is dat geen gewoon vuil en breng je eerst het beestje of zijn sporen op naam voordat je verder schoonmaakt.
Wat een bank, autostoel, jas of tas elk anders nodig heeft
Dezelfde laag krijgt op een autostoel iets anders te verduren dan op een hoofdbord, en daarom verschilt per voorwerp waar je begint en hoe vaak. De aanpak blijft sop, nawissen en droogwrijven; wat verandert, is waar het vuil zit en welke fout er op dat voorwerp voor de hand ligt.
Een kunstleren autostoel heeft het zwaarst te verduren. Zand van schoenen en kleding schuurt bij het instappen over de zijwang, zweet en warmte komen samen, en in een auto in de zomerzon loopt het interieur op tot ruim boven 60 graden. Stofzuig daarom eerst met een zachte borstel, want die zandkorrels maken van een vochtige doek schuurpapier.
Veel autostoelen en bureaustoelen hebben geperforeerd kunstleer, met gaatjes voor ventilatie of voor de stoelverwarming eronder. Daar hoort vrijwel geen vocht op, dus neem het vlak af met een doek die alleen nog klam is en veeg de gaatjes niet vol met sop.
Een kunstleren jas of tas gaat niet in de wasmachine, tenzij het label dat uitdrukkelijk toestaat. In de trommel vouwt de laag honderden keren over dezelfde lijnen, en de centrifuge perst water door elke naad. Neem kraag, manchetten, zakranden en handvatten af met een uitgewrongen doek en hang een jas op een brede hanger uit de zon te drogen.
Bij schoenen komt er in de winter strooizout bij. Zout trekt vocht aan en laat bij het opdrogen witte randen achter, die terugkomen als je ze alleen droog wegveegt. Neem ze een paar keer achter elkaar af met lauw water en laat de schoenen met krantenpapier erin op kamertemperatuur drogen, niet op de verwarming.
| Voorwerp | Waar het vuil zit | Hoe vaak | Waar je op let |
|---|---|---|---|
| Bank | Bovenrand rug, koppen van de armleuningen, voorrand zitting en de naad tussen zitting en rug | Wekelijks de huidplekken, maandelijks het geheel | Naden stofzuigen en niet nat maken; minstens 20 cm van de radiator |
| Eetkamerstoel | Voorrand zitting en de bovenkant van de rug waar je de stoel aan trekt | Na een maaltijd met vet of saus, verder maandelijks | Etensresten in de naad tussen zitting en rug |
| Bureaustoel | Armleuningen en zitting | Armleuningen elke week | Zweet en lichaamswarmte komen samen; een geperforeerde zitting alleen klam afnemen |
| Autostoel | Zijwang bij het instappen, zitting en hoofdsteun | Maandelijks, in de zomer vaker | Eerst het zand wegzuigen; geen water in de gaatjes boven verwarming of ventilatie |
| Kinderstoel | Blad, zitting en de naad eromheen | Na elke maaltijd een vochtige doek | Sop is genoeg; desinfectiedoekjes laten een film achter op de plek waar gegeten wordt |
| Hoofdbord | Op hoofdhoogte, door haarproducten en huidvet | Maandelijks | Haarlak en gel verkleven tot een grauwe plek die met sop weggaat |
| Jas | Kraag, manchetten en zakranden | Per seizoen en bij vlekken | Niet in wasmachine of droger tenzij het label het toestaat; drogen op een brede hanger |
| Tas | Handvatten, onderhoeken en de sluiting | Maandelijks de handvatten | Een lekkende pen in de tas, en bewaren in plastic |
| Schoenen | Neus en de rand boven de zool | Na elke dag met strooizout of regen | Zoutranden met lauw water afnemen, drogen met krantenpapier en niet op de verwarming |
| Barkruk | Voorrand van de zitting | Maandelijks | De voorrand buigt bij elk op- en afglijden en barst daar het eerst |
Drogen, bewaren en vocht dat schimmel geeft
Na het schoonmaken wrijf je het vlak droog met een schone doek en laat je het verder drogen op kamertemperatuur. Een föhn, een radiator of de zon versnellen dat wel, maar warmte en vocht samen zijn precies de omstandigheden waarin polyurethaan het snelst afbreekt. Ga pas weer zitten als ook de naden droog aanvoelen.
Voor bewaren geldt hetzelfde. Een tas of jas in een plastic hoes of in een vochtige kast houdt vocht vast dat de laag van binnenuit laat loslaten, en daardoor valt een tas soms na een paar jaar in de kast in schilfers uit elkaar zonder dat hij ooit gedragen is. Bewaar kunstleer in een katoenen stofzak of los aan een hanger, in een ruimte die je verwarmt en ventileert.
Schimmel op nepleer groeit niet op de kunststof zelf, maar op het laagje huidvet en stof dat erop ligt. Je ziet hem als grijze of groene stipjes op kussens uit de schuur, de caravan of de boot, op plekken waar de relatieve luchtvochtigheid wekenlang boven ongeveer 70 procent blijft.
Borstel die stipjes buiten af, neem ze af met sop, wis na en laat het kussen een dag in de wind drogen, maar niet in de volle zon. Chloor haalt de schimmel sneller weg, maar ook de kleur, en tast de laag aan. Komt de schimmel na een paar weken terug, dan zit het probleem in de opslag en niet in het schoonmaken.
Vocht, schimmel en beestjes in huis hebben vaak dezelfde bron, en die onderwerpen staan bij elkaar in het deel over huishouden en ongedierte. Voor kussens die elk jaar in de schuur overwinteren, doet een droge en geventileerde plek meer dan welk middel ook.
Leg een kussen dat de winter in de schuur of caravan doorbrengt niet plat op de vloer, maar zet het rechtop met ruimte eromheen. Onder een kussen dat plat ligt, condenseert vocht tegen de koude ondergrond, en precies daar zie je in het voorjaar de eerste stipjes.
Plakkerig, dof of afbladderend: vuil of versleten
Na een paar jaar is de vraag bij een grauwe of kleverige zitting niet meer hoe je hem schoonmaakt, maar of er nog iets schoon te maken valt. Vuil ligt op het materiaal en gaat met sop weg. Afbraak zit in het materiaal en wordt door elke schoonmaakbeurt alleen maar beter zichtbaar.
De test die het verschil laat zien, kost een dag. Neem de plek af met sop, wis twee keer na met schoon water, wrijf hem droog en laat hem 24 uur met rust. Voelt hij daarna nog of weer kleverig, dan is het geen zeepfilm of huidvet meer maar de laag zelf.
Bij pu is dat de afbraak door vocht, warmte en huidvet: de lak wordt eerst kleverig, dan poederig, en dan komt hij in schilfers los. Bij pvc gebeurt iets anders, want daar zweten de weekmakers naar buiten en maken het vlak vettig en kleverig. Zijn ze grotendeels weg, dan wordt het materiaal hard en scheurt het bij het buigen.
Geen van beide is met een middel terug te draaien. Een reparatiepasta of verf voor kunstleer maakt een beschadiging minder zichtbaar, maar legt een nieuwe laag op een ondergrond die verder afbreekt, en op een zitting die buigt barst die nieuwe laag meestal als eerste.
Glimplekken op een matte bekleding zijn ook geen vuil. Op de armleuningen hebben handen de matte toplak weggesleten, en wat overblijft glanst. Schrobben om ze weer dof te krijgen maakt de plek alleen groter.
| Wat je ziet of voelt | De test | Vuil of materiaal | Wat je doet |
|---|---|---|---|
| Kleverig over het hele vlak, direct na het schoonmaken | Twee keer nawissen met schoon water en drogen | Vuil: een film van het middel | Voortaan minder zeep en altijd nawissen |
| Kleverig op hoofdsteun en armleuningen | Sop, nawissen en 24 uur met rust laten | Materiaal, als het daarna weer gaat kleven | Wekelijks afnemen vertraagt het, herstellen kan niet |
| Glimplekken op een matte bekleding | Blijven glanzen na een sopbeurt | Materiaal: de matte toplak is weggesleten | Niet schrobben, want dan wordt de plek groter |
| Een lichte of donkere kring | De rand valt samen met de plek die je behandelde | Vuil: de oude film eromheen | Het hele paneel van naad tot naad afnemen |
| Haarscheurtjes langs een vouw | Worden duidelijker als je het materiaal buigt | Materiaal: buigmoeheid van de deklaag | Geen alcohol of oplosmiddel; een hoes remt verder scheuren |
| Schilfers met de stof eronder zichtbaar | Laten los bij een vingernagel | Materiaal: afbraak van pu of gebonden leer | Losse schilfers weghalen, dan een hoes of nieuwe bekleding |
| Hard, stijf en gescheurd pvc | Buigt niet meer mee en kraakt | Materiaal: de weekmakers zijn eruit | Geen middel brengt ze terug, dus vervangen |
| Witte randen op schoenen of een tas | Verdwijnen als het nat is en komen terug bij drogen | Vuil: zout | Een paar keer afnemen met lauw water |
| Gelige zweem op een lichte kleur | Minder onder een los kussen of op een plek zonder zon | Materiaal: veroudering door licht en warmte | Geen bleekmiddel; uit de zon zetten remt het |
Zo maak je een bank of stoel van nepleer schoon
De volgorde gaat van droog naar nat en van mild naar sterk, zodat je nooit met vuil over de lak schuurt en nooit een middel gebruikt dat niet nodig was.
-
Zoek uit wat het materiaal is en test op een verborgen plek
Kijk bij een naad of onder de zitting naar de snijkant en de achterkant, en zet op de achterkant van een rugkussen een druppel van het sop dat je gaat gebruiken. Laat die tien minuten staan, wis hem weg en kijk in strijklicht of de plek doffer, glanzender of kleveriger is geworden.
-
Stofzuig de naden en stof de vlakken droog af
Ga met het spleetmondstuk door elke naad en met een zachte borstel over de vlakken. Zand en kruimels die blijven liggen, schuren anders onder de vochtige doek over de lak.
-
Maak het sop en leg drie doeken klaar
Los een halve theelepel handafwasmiddel op in een liter water van ongeveer 30 graden en zet een tweede kom met schoon lauw water ernaast. Houd een derde, droge doek apart, want die neemt het vocht op voordat het in de naden trekt.
-
Behandel vlekken eerst apart, van mild naar sterk
Dep verse vlekken droog, neem ze af met sop en kijk na elke stap. Alleen bij inkt, stift en jeansverf ga je daarna over op een wattenstaafje met isopropylalcohol van 70 procent, en die plek wis je meteen na met sop en water.
-
Neem de vlakken af van naad tot naad, van boven naar beneden
Werk in vlakken van ongeveer 50 bij 50 cm met een doek die niet meer druipt, en begin bij de bovenrand van de rug zodat vuil water over het deel loopt dat nog vuil is. Maak altijd een heel paneel af, anders blijft er een kring zichtbaar op de plek waar je stopte.
-
Wis na met schoon water
Ga met de tweede doek, uitgewrongen in schoon water, over hetzelfde vlak. Zo haal je de zeep eraf die anders opdroogt tot een film die kleeft en stof vasthoudt.
-
Wrijf droog en laat drogen op kamertemperatuur
Wrijf elk vlak droog met de derde doek en druk hem even in de naden. Laat de bank daarna drogen zonder föhn, radiator of zon, en ga er pas weer op zitten als ook de naden droog aanvoelen.
-
Controleer na een dag in strijklicht
Kijk de volgende dag schuin langs de vlakken met het plafondlicht uit. Voelt een plek kleverig, wis hem dan nog eens na met schoon water; is hij een dag later weer kleverig, dan is het de laag zelf en geen zeep.
Beestjeszoeker
Beschrijf wat je ziet: grootte, kleur, waar je het vond en hoeveel. Je krijgt de waarschijnlijke soort, waar hij vandaan komt en wat er werkt. Open de volledige beestjeszoeker
Nalopen voordat je begint
Uit de praktijk
De bank voelt na het schoonmaken kleveriger dan ervoor
Plakt een zitting direct na een schoonmaakbeurt, dan ligt er bijna altijd een film van het middel zelf op. Te veel afwasmiddel, groene zeep, een allesreiniger of vochtige doekjes laten stoffen achter die niet verdampen en bij het opdrogen gaan kleven.
Wis het vlak twee keer na met een doek in schoon lauw water en wrijf het droog. Is de plek na een dag weer kleverig terwijl de rest van de bank dat niet is, dan zit het niet in het middel maar in de toplaag, en dat zie je bijna altijd eerst op de hoofdsteun en de armleuningen.
Een blauwe zweem op een lichte zitting die niet weggaat
Een blauwgrijze waas op de voorrand van de zitting en op de hoogte van de achterzakken komt van indigo uit spijkerstof. Die kleurstof wrijft vooral af van nieuwe en vochtige jeans, en de warmte van je lichaam helpt hem de kunststof in.
Zolang de kleur nog op het oppervlak ligt, gaat een deel eraf met sop en daarna met een wattenstaafje isopropylalcohol. Wat erin is getrokken zit in het polymeer, dus schrobben of een sterker middel maakt alleen de toplak dof rond een vlek die blijft. Een nieuwe spijkerbroek eerst een paar keer wassen, of een plaid op de zitting, voorkomt het.
Kunstleer bladdert juist op de hoofdsteun en de armleuningen
Laat pu kunstleer los op de bovenrand van de rug en op de koppen van de armleuningen terwijl de zijkanten nog gaaf zijn, dan is huidvet de oorzaak en geen gewone ouderdom. Talg, zweet en handcrème maken de toplak op die plekken zacht, het vocht uit zweet versnelt de afbraak, en de laag wordt er eerst kleverig en daarna poederig.
Schoonmaken kan dat niet terugdraaien, maar op een bank die nog gaaf is wel vertragen: een wekelijkse veeg met een uitgewrongen doek haalt het vet weg voordat het inwerkt. Waar de schilfers al loslaten, is een hoes of nieuwe bekleding de uitweg.
Veelgemaakte fouten
Een stoomreiniger op kunstleer zetten
Stoom komt met meer dan 100 graden uit het mondstuk en brengt tegelijk vocht in de naden. Die combinatie weekt de lijm tussen deklaag en drager en versnelt de afbraak van polyurethaan, en het resultaat zie je vaak pas maanden later als bladders.
Leervet of balsem gebruiken omdat het leer heet
Kunststof neemt geen vet op. De balsem blijft als laag bovenop liggen, wordt kleverig in de warmte en houdt stof en haar vast, zodat de zitting sneller grauw wordt dan zonder.
Grauwe plekken wegpoetsen met een melaminespons
Een melaminespons werkt als heel fijn schuurpapier. Het vuil verdwijnt, maar de matte of glanzende toplak verdwijnt in dezelfde haal, en die plek blijft daarna afwijken van de rest.
Te nat werken langs de naden
Elke steek in een naad is een gaatje naar de stof en het schuim eronder. Water dat daarin trekt, droogt uren tot dagen niet op, laat de laag van binnenuit los en gaat muf ruiken.
Drogen op de radiator, met een föhn of in de zon
Warmte en vocht samen breken polyurethaan sneller af dan elk van beide apart, en bij pvc drijft warmte de weekmakers eruit. Een jas of tas die op de verwarming droogt, wordt stijf en krijgt barstjes langs de vouwen.
Alleen de vlek schoonmaken en niet het hele paneel
Rond een behandelde plek ligt nog de oude film van huidvet en stof. In strijklicht zie je dan een schone vlek met een donkerdere rand, en die valt meer op dan de oorspronkelijke vlek.
Alcohol of desinfectiedoekjes als vaste reiniger gebruiken
Alcohol lost vet goed op en lijkt daarom te werken, maar het neemt bij elke beurt een beetje van de lak op pu mee en trekt weekmakers uit pvc. Na een paar maanden wordt de plek dof en stroef, en later barst hij.
Veelgestelde vragen
Hoe maak je nepleer schoon zonder het te beschadigen?
Stofzuig eerst de naden en stof de vlakken af, en neem ze daarna af met een doek uitgewrongen in lauw water met een halve theelepel handafwasmiddel per liter. Wis na met een doek in schoon water en wrijf alles droog.
Laat het op kamertemperatuur drogen en gebruik geen aceton, wasbenzine, chloor, soda, melaminespons, stoom of leervet. Test elk middel eerst op een plek die hetzelfde gebruik en dezelfde zon heeft gehad.
Kun je een kunstleren bank met een stoomreiniger schoonmaken?
Nee. Stoom komt met meer dan 100 graden uit het mondstuk en duwt vocht door de steekgaatjes in de naden.
Warmte en vocht samen versnellen de afbraak van polyurethaan en weken de lijm tussen de deklaag en de stof eronder, en dat zie je vaak pas maanden later als bladders. Een uitgewrongen doek met lauw sop haalt hetzelfde vuil weg zonder dat risico.
Is azijn geschikt om nepleer schoon te maken?
Op pu niet, want zuur versnelt de afbraak van polyurethaan en een zuurrest in de naden blijft doorwerken. Op pvc kan sterk verdunde schoonmaakazijn bij terugkerende schimmelstipjes, en ook dan wis je na met schoon water. Voor gewoon vuil en huidvet doet lauw sop hetzelfde werk, zonder geur en zonder risico voor de toplaag.
Hoe krijg je balpen uit nepleer?
Hoe verser, hoe beter. Dep de lijn eerst met sop en kijk of hij verbleekt; doet dat niets, rol dan een wattenstaafje met isopropylalcohol van 70 procent over de inkt zonder te wrijven, en pak een nieuw staafje zodra het blauw wordt.
Test de alcohol eerst op een verborgen plek en neem de vlek meteen na met sop en water. Is de inkt al dagen oud of zit hij op pvc, dan is hij vaak het materiaal in getrokken en blijft er een schaduw.
Mag een kunstleren jas in de wasmachine?
Alleen als het label dat uitdrukkelijk toestaat. In de trommel vouwt de laag steeds over dezelfde lijnen en de centrifuge perst water door elke naad de voering in. Neem de jas liever af met een uitgewrongen doek met lauw sop, vooral de kraag, de manchetten en de zakranden, en laat hem op een brede hanger uit de zon en weg van de verwarming drogen.
Kun je nepleer insmeren of impregneren?
Insmeren met leervet, balsem of olie werkt niet, want kunststof neemt niets op en het middel blijft kleverig bovenop liggen. Een beschermmiddel op waterbasis dat uitdrukkelijk voor kunstleer of vinyl is gemaakt, mag wel, na een test op een verborgen plek. Het maakt het oppervlak iets gladder voor vuil, maar voedt niets en brengt geen verloren weekmakers terug.
Hoe vaak moet je een kunstleren bank schoonmaken?
Stofzuig de naden en neem de bovenrand van de rug, de armleuningen en de voorrand van de zitting wekelijks af met een uitgewrongen doek, want daar zit het huidvet dat de toplak aantast. Een volledige beurt met sop, nawissen en droogwrijven is eens per maand genoeg, en in de zomer of met huisdieren vaker. Die beurt past in een vast schoonmaakritme voor het hele huis.
Hoe krijg je wit of lichtgekleurd nepleer weer schoon?
Grauw van huidvet en stof gaat weg met lauw sop, nawissen en droogwrijven, en soms zijn daar twee rondes voor nodig. Een gelige tint die gelijkmatig over het hele vlak ligt en onder een los kussen minder is, is geen vuil maar veroudering door licht en warmte. Bleekmiddel maakt die plek niet wit maar geel of vlekkerig, en tast de laag daarbij aan.
Hoe haal je een geur uit een kunstleren bank of stoel?
De geur zit bijna nooit in de kunststoflaag, want die neemt niets op. Rooklucht en zweetlucht zitten in het schuim en de stof eronder, en een nicotinefilm op het oppervlak herken je aan een geelbruine doek na een sopbeurt.
Maak het oppervlak schoon, zet de ramen open en kijk of de kussens een rits hebben, zodat het schuim apart kan luchten. Is er urine in het schuim getrokken, dan is nieuw schuim vaak de enige oplossing.
Hoe maak je schoenen van nepleer schoon na een natte winterdag?
Neem ze dezelfde dag af met een doek in lauw water, want strooizout trekt vocht aan en laat bij het opdrogen witte randen achter. Doe dat twee of drie keer tot de randen niet meer terugkomen, wrijf de schoenen droog en laat ze met krantenpapier erin op kamertemperatuur drogen. Op de verwarming wordt het materiaal stijf en barst het op de knik bij de tenen.
Wat doe je als nepleer afbladdert?
Schoonmaken lost het niet op, want de laag breekt zelf af. Haal losse schilfers voorzichtig weg zodat ze niet verder scheuren, en neem de rest af met een uitgewrongen doek zonder middel.
Een reparatiepasta maakt een klein plekje minder zichtbaar, maar op een zitting die buigt barst die nieuwe laag snel. Voor een bank of stoel die je wilt houden, is een hoes of nieuwe bekleding de uitweg.
Wanneer je beter een vakman belt
Zolang de laag heel is, maak je nepleer zelf schoon. Laat de deklaag in vellen los, ruikt het schuim na urine of vocht, of scheurt pvc langs de naden, dan gaat het om nieuwe bekleding of nieuw schuim, en dat is werk voor een stoffeerder. Die kan ook beoordelen of het frame en de vering opnieuw bekleden waard zijn, want bij een frame van plaatmateriaal is dat vaak niet zo.