Een grote keukenklok: plek, maat en wat de keukenlucht ermee doet

Wat een grote klok in de keuken anders maakt dan in de woonkamer

Een wandklok heet groot vanaf ongeveer 40 cm doorsnede, en in een keuken komt de maat die past meestal uit tussen 40 en 70 cm. Dat is kleiner dan in een woonkamer, en de reden is niet de klok maar de wand: in een keuken is die grotendeels bezet door kasten, een afzuigkap en een achterwand.

Wat er overblijft zijn losse stroken: het stuk wand boven de tafel, een strook naast de bovenkasten en de ruimte boven de deur. Hoe die stroken samenhangen met het werkblad, de tafel en de looproutes, staat in het overzicht over het inrichten van een keuken.

Daar komen twee dingen bij die een woonkamer niet kent. Je leest de klok met je handen vol en vaak met je rug half naar de wand, en de lucht in een keuken draagt vet, damp en warmte naar elke wijzerplaat die in de buurt hangt.

Voor het aflezen zelf is een grote klok zelden nodig. Donkere wijzers op een lichte plaat lees je tot een afstand in decimeters die ongeveer gelijk is aan de doorsnede in centimeters, dus 40 cm op vier meter. Zo ver sta je in een gesloten keuken zelden van de wand.

Groter kiezen doe je in een keuken dus om een lege wand te vullen, of omdat je de klok ook vanuit de zithoek van een open woonkeuken wilt zien. Hoe je doorsnede, gewicht en uurwerk kiest voor een klok op een gewone kamerwand, staat bij een grote wandklok kiezen en ophangen. In de keuken schuiven vooral de plek, de hoogte en het materiaal op.

Welke doorsnede je vanaf het aanrecht en de tafel nog afleest

Begin bij de plek waar je het verst van de klok af bent en toch de tijd wilt zien. In een keuken is dat bijna altijd het werkblad of de tafel, en in een open woonkeuken de bank.

De vuistregel die wij aanhouden: de kijkafstand in decimeters is ongeveer de doorsnede in centimeters. Het mechanisme erachter is de hoek die een wijzer in je blikveld beslaat, want bij een verdubbelde afstand halveert die hoek en wordt een wijzer die op vier meter een duidelijke streep is op acht meter een haartje.

Die regel geldt voor matte donkere wijzers op een matte lichte plaat. Dunne wijzers, een plaat zonder markeringen of glas dat het licht van de onderbouwverlichting terugkaatst, halen de leesafstand omlaag, en dan heb je voor dezelfde plek een maat groter nodig.

In een galeikeuken met twee rijen op 110 tot 140 cm van elkaar kijk je nooit ver: de enige wand met afstand is de kopse wand, op de lengte van de rij. In een open keuken is het omgekeerd en bepaalt de zithoek de maat; hoe keuken en woongedeelte in zo'n opzet op elkaar aansluiten, lees je bij keuken en badkamer als geheel.

Kom je voor de verste plek uit op een maat die niet op de vrije wand past, dan wint de wand. Een klok die tot tegen een kastrand komt leest slechter dan een maat kleiner met 15 cm lucht eromheen, want zonder die lucht ziet het oog de klok en de kast als één blok.

Keuken en kijkplek	Verste kijkafstand	Doorsnede die dat haalt	Waar het op vastloopt
Galeikeuken, klok op de kopse wand, gelezen vanaf het andere eind van de rij	2,5 tot 4 m	25 tot 40 cm	Zit er een raam in de kopse wand, dan hangt de klok ernaast in tegenlicht en leest de plaat donker
Eetkeuken van ongeveer 260 bij 380 cm, gelezen vanaf werkblad en tafel	3 tot 4 m	30 tot 40 cm	Groter past alleen op de wand boven de tafel; op een strook naast de kasten wordt het krap
L-keuken met de tafel in de open hoek	3 tot 4,5 m	35 tot 45 cm	Vanaf het aanrecht kijk je naar de rij, dus de klok hoort op een wand die je met een draai van je hoofd ziet
Keuken met kookeiland, gelezen vanaf het eiland	2,5 tot 4 m	30 tot 40 cm	Aan het eiland sta je met je rug naar de rij en kijk je de ruimte in, dus daar hoort de klok
Open woonkeuken, gelezen vanaf de eettafel	4 tot 6 m	40 tot 60 cm	De tafel staat vaak halverwege; kies de maat op de verste van tafel en werkblad
Open woonkeuken, gelezen vanaf de bank	6 tot 9 m	60 tot 90 cm	Zo'n maat past zelden tussen keukenkasten, dus hij komt op een wand van het woongedeelte
Klok met dunne wijzers en zonder markeringen	Elke afstand	10 tot 20 cm meer dan in de andere rijen	De regel gaat uit van matte donkere wijzers op een lichte plaat, en elke weglating kost leesafstand

Op welke plek in de keuken een grote klok past

In een keuken kies je eerst de plek en pas daarna de maat, want de plekken zijn schaars en elk heeft zijn eigen grens. De tabel hieronder zet ze naast elkaar, van de plek met de meeste ruimte tot de plekken waar een klok niet hoort.

De beste plek is meestal het stuk wand boven de tafel of de eetbank. Daar hangt geen kast en komt geen damp langs, en je ziet de klok vanaf de tafel en vanaf het werkblad. Hoe zo'n tafel tegen de wand past zonder dat de klep van de vaatwasser ertegenaan komt, staat bij een smalle keukentafel met een bank tegen de wand.

Kijk daarna naar de richting waarin je werkt. Aan het aanrecht sta je met je gezicht naar de bovenkasten. Een klok op de wand achter je zie je dan alleen als je je omdraait, een klok op een wand haaks op de rij met een draai van je hoofd.

Tussen werkblad en bovenkasten zit 50 tot 60 cm, en daar hangt ook het stopcontact op 115 cm. Een klok die je daar kwijt kunt is hooguit 30 cm, hangt op een armlengte van je gezicht en vangt elke spat, dus op die plek werkt een kookwekker beter.

Plek in de keuken	Ruimte die je daar hebt	Doorsnede die past	Waar het op vastloopt
Wand boven de keukentafel of eetbank	De breedte van de tafel, meestal 120 tot 180 cm	50 tot 70 cm	De onderrand moet boven het hoofd van wie zit blijven, dus niet lager dan ongeveer 145 cm
Vrije strook naast de bovenkasten	90 tot 150 cm breed	40 tot 60 cm, met 15 cm lucht aan weerszijden	Ligt de strook naast de kookplaat, dan hangt de klok in de stroom vetdamp naar de afzuigkap
Kopse wand van een galeikeuken zonder raam	Wandbreedte van 230 tot 260 cm	40 tot 50 cm	Je leest hem van opzij terwijl je aan een van beide rijen werkt, dus markeringen op de kwartieren helpen
Wand van een open woonkeuken die je vanaf de bank ziet	Doorlopende wand van 250 cm of meer	60 tot 90 cm	Het gewicht: bij 80 cm in metaal zit je al snel boven 5 kg, en dat vraagt een plug die bij de wand past
Boven de keukendeur of een doorgang	35 tot 50 cm tussen kozijn en plafond	30 tot 40 cm	Groot past hier niet in de hoogte, en vanaf het aanrecht kijk je er meestal schuin langs
Zijpaneel van een hoge kastkolom	Een paneel van ongeveer 60 cm diep	30 tot 40 cm	Het paneel is 16 tot 19 mm spaanplaat, dus de schroef moet kort blijven en houdt minder dan in steen
Tussen werkblad en bovenkasten	50 tot 60 cm hoog, met een stopcontact op 115 cm	Hooguit 30 cm	Spatten, stekkers voor de plaat en een kijkafstand van een armlengte
Boven de kookplaat of op de schouw van de afzuigkap	Een schouw van 30 tot 90 cm breed	Geen klok	Warmte en vetdamp stijgen hier recht omhoog en slaan neer op alles wat koeler is
Boven de spoelbak voor het raam	Meestal alleen een smalle strook boven het kozijn	Geen grote klok	Je kijkt tegen het daglicht in, zodat de plaat een donker silhouet wordt, en de damp van kraan en vaatwasser komt er langs

Op welke hoogte de klok hangt naast kasten en boven de tafel

Onze eigen maattabel houdt voor een wandklok een hartlijn van 180 cm aan, met een marge van 170 tot 200 cm. In een keuken valt die maat op een handige plek. Bovenkasten van ongeveer 70 cm hoog hangen met de onderkant op 145 cm, dus 55 cm boven een werkblad van 90 cm, en hun midden ligt daarmee precies op 180 cm.

Hang je de klok op die hartlijn naast de kastrij, dan ligt zijn middelpunt op dezelfde lijn als het midden van de kasten. Het oog leest de klok dan als deel van die band, ook als hij kleiner is dan de kasthoogte, en bij kasten van 90 cm hoog schuift dat midden naar 190 cm, nog steeds binnen de marge.

Boven een keukentafel werkt de regel voor een dressoir niet. Boven een meubel waar niemand voor zit hangt een klok 20 tot 30 cm boven het blad. Aan tafel zit je met je hoofd op ruwweg 130 tot 140 cm, en een klok die daar begint verdwijnt achter het hoofd van wie tegenover je zit.

Houd de onderrand daarom boven ongeveer 145 cm. Een klok van 50 cm op 180 cm begint op 155 cm en een klok van 70 cm precies op 145 cm; bij 90 cm doorsnede schuift de hartlijn naar 190 cm om die onderrand vast te houden.

Boven 200 cm gaat het aflezen tegenwerken, want aan het werkblad sta je dicht bij de wand en kijk je schuin omhoog. De hoogtes van stopcontacten, bovenkasten, spiegels en lijsten staan naast elkaar in de maatwijzer met hoogtes aan de muur en in de keuken, zodat je ze op één wand op elkaar afstemt.

Vet, damp en warmte: wat de keukenlucht met een wijzerplaat doet

Bij bakken en braden gaan fijne vetdruppeltjes mee met de damp die van de pan opstijgt. Een afzuigkap vangt het grootste deel, maar wat ernaast ontsnapt koelt af tegen het eerste oppervlak dat koeler is dan de lucht zelf en blijft daar als een dunne film zitten.

Die film bindt stof, en daar zit het verschil tussen materialen. Op een gesloten gladde laag als lak, emaille of glas blijft het vet bovenop liggen en veeg je het weg met warm water en afwasmiddel. In hout, riet en de kale rand van mdf trekt het in, en daar gaat het er niet meer uit.

Damp werkt anders. Waterdamp van de pannen, de waterkoker en een vaatwasser die na het droogprogramma opengaat, condenseert op een koele plaat, en mdf neemt dat water op via de rand en het middengat waar het uurwerk doorheen steekt.

Een plaat die aan de voorkant gelakt is en aan de achterkant kaal, zwelt daardoor aan één zijde en trekt een paar millimeter bol. Dat is genoeg om de minuutwijzer tegen de plaat of het glas te laten schuren, en dan blijft de klok staan.

Warmte telt vooral boven en direct naast de kookplaat. Een dunne kunststof kap kan daar trekken, en een klok met een glazen front krijgt condens aan de binnenkant zodra warme vochtige lucht achter het glas komt en daar afkoelt.

Wie een klok met bewerkt messing of koper zoekt, zoals die past bij een Marokkaanse inrichting van de keuken, heeft met nog iets te maken. Onbehandeld messing en koper verkleuren door vocht en kookdampen, en een gelakte uitvoering houdt zijn kleur tot er een kras in de lak komt.

Plaat of kast	Vet en damp	Schoonmaken	Weegt bij 60 cm ongeveer	Waar het op vastloopt
Gelakt of gepoedercoat staal	Vet blijft bovenop, en damp doet niets zolang de lak heel is	Warm water met afwasmiddel en een zachte doek	2,5 tot 4 kg	Een beschadiging in de lak roest in een vochtige keuken door
Aluminium, geanodiseerd of gelakt	Vet blijft bovenop en het roest niet	Warm water met afwasmiddel, geen schuurmiddel	1 tot 2 kg	Soda of een sterke ontvetter laat vlekken achter op het metaal
Emaille op staal	Neemt niets op en kan tegen warmte	Warm water met afwasmiddel, ook met ontvetter	3 tot 5 kg	Een stoot tegen de rand laat een schilfer los, en daaronder roest het staal
Mdf met print of lak	Trekt water in via de rand en het middengat en zet bol	Alleen vochtig afnemen, want schuren of ontvetter haalt de print mee	2 tot 3,5 kg	Een bolle plaat laat de wijzers schuren, en dan staat de klok stil
Massief hout, geolied	Neemt vet op zodra de olielaag dun wordt en werkt met de luchtvochtigheid	Afnemen en af en toe opnieuw oliën	3 tot 5 kg	Een schijf uit één stuk kan scheuren in de wisseling tussen kookdamp en droge stooklucht
Kunststof	Vet blijft bovenop, maar een matte structuur houdt het vast	Warm water met afwasmiddel	1 tot 2 kg	Vergeelt in direct zonlicht, en een dunne kap kan boven de kookplaat vervormen
Klok met glazen front	De plaat blijft schoon en het glas krijgt de film	Het glas als een raam, de plaat erachter hoeft niet	4 tot 6 kg	Warme damp achter het glas geeft condens aan de binnenkant, en daar kom je niet bij
Messing of koper, onbehandeld	Verkleurt door vocht en kookdampen	Poetsen, of de verkleuring laten staan	2,5 tot 4 kg	Een gelakte uitvoering houdt zijn kleur, maar een kras in de lak wordt een donkere lijn
Riet, rotan of touw	Vet en stof zetten zich tussen de vezels vast	Met een kwast, en vet gaat er niet meer uit	1 tot 2 kg	Na een paar jaar boven een werkblad is de kleur een tint donkerder en voelt het plakkerig
Open skelet met losse cijfers op de wand	De wand is de wijzerplaat en krijgt de film	Om elk cijfer heen de wand afnemen	Onder 1,5 kg	Op tegels geven de voegen lijnen die op wijzers lijken

Waarom een klok tegen tegels en glanzende fronten slecht leest

Een keukenwand is zelden egaal. Er zitten tegels met voegen, glanzende fronten, een glazen of stenen achterwand en een strook ledverlichting onder de bovenkasten, en elk daarvan haalt iets af van het verschil tussen wijzer en plaat.

Tegels met een voeg van 2 tot 3 mm geven de wand een raster van lijnen. Hangt daar een open klok of een plaat met dunne wijzers op, dan lopen de voegen door het beeld en leest het oog ze mee als wijzers of markeringen. Een dichte plaat met een duidelijke rand sluit dat raster af.

Glans is het tweede punt. Hoogglans fronten, glas en geglazuurde tegels kaatsen het raam en de onderbouwverlichting terug, en een klok met glas ervoor doet dat ook, zodat er vanaf de tafel een lichtvlek over de bovenste helft van de plaat staat.

Kies de kleur van de plaat op wat eromheen zit. Tegen witte tegels en lichte fronten tekent een donkere rand of een donkere plaat de cirkel af, tegen antraciet of zwarte fronten leest alleen een lichte plaat nog. Naast houten fronten werkt een effen plaat in wit of zwart beter dan een tweede houtsoort.

Hang de klok bij voorkeur op een wand haaks op het raam. Het daglicht strijkt dan langs de plaat, zodat de wijzers een smalle schaduw krijgen in plaats van weg te vallen in een weerspiegeling.

Waar je in een keukenwand boort en wat die per punt houdt

Weeg de klok voordat je een plug kiest: ga met en zonder klok op een personenweegschaal staan en lees het verschil af. De doorsnede in een webshop zegt niets over het gewicht, en een klok van 60 cm weegt in mdf 2 tot 3,5 kg en met een glazen front 4 tot 6 kg.

In een keukenwand zit meer dan in een woonkamerwand. Boven het werkblad lopen de leidingen naar de stopcontacten, meestal verticaal boven of onder de doos, en naast de afzuigkap loopt de kabel omhoog, dus boor nooit blind in de strook recht boven een stopcontact.

Veel keukens hebben een voorzetwand van gipsplaat waarachter water, afvoer en elektra zijn weggewerkt. Een kiepplug heeft achter de plaat minstens 5 cm vrije ruimte nodig, en juist in zo'n voorzetwand is die ruimte vaak al bezet.

De kilo's in de tabel komen uit onze eigen tabel met bevestigingen en gelden per punt in een droge, gezonde ondergrond. Wij noemen een bevestiging pas goed als de last onder 70 procent daarvan blijft, en twee punten tellen voor anderhalf keer en niet voor het dubbele, omdat een klok zelden precies gelijk aan beide punten trekt.

Een klok van 5 kg op gipsplaat hangt dus goed aan een metalen hollewandplug van 10 kg, want 70 procent daarvan is 7 kg, maar niet aan een kunststof exemplaar van 4 kg. Zoek je eigen combinatie op in de ophangwijzer per wandsoort en gewicht en kies daar als soort de wandklok.

Plakken op tegels lijkt in een keuken voor de hand te liggen, maar montagetape houdt op tegel ongeveer 3 kg per punt, en met 70 procent marge zit een grote klok daar al snel boven. Op een tegel met een vetfilm hecht het nog slechter, dus ontvet eerst met spiritus en houd plakken voor klokken tot ongeveer 2 kg.

Wand in de keuken	Wat erin gaat	Houdt per punt	Waar het in de keuken op vastloopt
Tegels op steen	Nylon plug in de steen achter de tegel	12 kg	Boor zonder klopstand door het glazuur en niet in de voeg; leidingen lopen vanaf het tappunt omhoog
Gipsplaat of voorzetwand	Metalen hollewandplug, boorgat 8 mm	10 kg	Achter een keukenvoorzetwand lopen water, afvoer en elektra, dus eerst de leidingzoeker erlangs
Gipsplaat met de houten regel erachter	Schroef minstens 40 mm in het hout	15 kg	De regels zitten om de 40 tot 60 cm en zelden precies waar de klok moet komen
Gipsplaat met een kiepplug	Kiepplug of tuimelplug, boorgat 10 tot 13 mm	12 kg	Vraagt 5 cm vrije ruimte achter de plaat, en die is in een keuken vaak bezet door leidingen
Gestuukte steen	Nylon plug voorbij de stuclaag	15 kg	Zit de plug half in het stucwerk, dan trekt hij een trechter uit de wand
Kalkzandsteen	Nylon plug, klopstand uit of op de lichtste stand	20 kg	Het gat wordt snel te ruim, en boorstof in het gat laat de plug meedraaien
Beton	Nylon plug van 8 mm, boren met klopstand	25 kg	Wapening en elektrabuizen; stuit je op staal, verplaats het gat 3 tot 5 cm
Baksteen	Nylon plug in de steen, niet in de voeg	15 kg	Specie houdt ongeveer de helft, en oude zachte steen vraagt een plug van 50 tot 60 mm
Gasbeton	Gasbetonplug of gasbetonschroef	10 kg	Een gewone nylon plug trekt eruit als een kurk; blijf 10 cm van hoeken
Tegel, zonder boren	Montagetape in een strook boven en een strook onder	3 kg	Een vetfilm op de tegel en warmte van de kookplaat laten het tape loslaten
Zijpaneel van een kastkolom	Houtschroef korter dan de plaatdikte	Minder dan 15 kg	Spaanplaat houdt ongeveer de helft van massief hout, en een schroef die doorsteekt komt in de kast uit

Het uurwerk: koppel, secondewijzer en geluid in een open keuken

Een grote klok vraagt een sterker uurwerk dan een kleine. De minuutwijzer van een klok van 60 cm is ruim 25 cm lang, terwijl een gewoon quartzuurwerk op kortere wijzers is gemaakt. Vanaf ongeveer 40 cm doorsnede hoort er daarom een uurwerk met hoog koppel achter de plaat.

Het zwaarste moment ligt tussen half en heel, als de minuutwijzer omhoog klimt. Rond kwart voor staat hij horizontaal en trekt zijn gewicht het hardst aan de as. Een wijzer die daar ook nog net langs een bolgetrokken plaat schuurt, kost een licht uurwerk precies de kracht die het niet heeft.

De keuken is de ene kamer waar een secondewijzer echt iets doet: bij een ei, een theezakje of een saus die op de seconde moet. Een stappende secondewijzer tikt 3600 keer per uur, en met een afzuigkap, een koelkast en een vaatwasser aan valt dat overdag weg in het achtergrondgeluid.

In een open woonkeuken ligt dat 's avonds anders. Als de apparaten uit zijn en je in de zithoek zit, komt elke tik terug van de tegels en de harde fronten, en een gipsplaten voorzetwand geeft hem door als een klankkast. Daar kies je dus een uurwerk met doorlopende wijzer.

In een slaapkamer valt die keuze altijd op doorlopend, omdat het daar stil is op het moment dat het ertoe doet; hoe je daar de wanden verdeelt, staat bij het inrichten van een grote slaapkamer.

Een radiografisch uurwerk zet zichzelf gelijk, ook bij de overgang naar zomertijd, en dat scheelt bij een klok die hoog boven de tafel hangt, mits het tijdsignaal niet door beton wordt tegengehouden. Gebruik in elk uurwerk een alkalinebatterij van 1,5 volt, want een oplaadbare cel levert 1,2 volt en juist een uurwerk met hoog koppel mist dan de kracht voor lange wijzers.

Zo hang je een grote klok in de keuken op

De volgorde loopt van de plek waar je kijkt naar de wand waar je boort.

1. Kies de plek vanaf de kookplaat, de spoelbak en de tafel

   Sta aan de kookplaat en aan de spoelbak, ga aan tafel zitten en kijk welke wand je vanaf minstens twee van die plekken ziet zonder je om te draaien. Streep de strook boven de kookplaat, de schouw van de kap en de wand boven de spoelbak meteen weg, want daar staat de klok in damp of in tegenlicht.

2. Meet de verste kijkafstand en kies de doorsnede

   Meet van die wand tot de verste plek waar je de tijd wilt lezen en neem die afstand in decimeters als doorsnede in centimeters. Past die maat niet met 15 cm lucht aan weerszijden, dan wint de wand en kies je een maat kleiner met meer contrast.

3. Plak een papieren cirkel op en kook er een avond onder

   Knip de doorsnede uit papier en plak hem met schilderstape op de gekozen plek. Beoordeel hem 's avonds met de onderbouwverlichting aan, want dan zie je of er een lichtvlek op de plek van de wijzers valt.

4. Leg de hoogte vast op de hartlijn of het midden van de kastrij

   Teken de hartlijn op 180 cm, of op het midden van de bovenkasten als die hoger zijn dan 70 cm. Boven de tafel controleer je daarna of de onderrand boven 145 cm blijft, en schuif je bij een grote doorsnede de hartlijn omhoog tot dat klopt.

5. Weeg de klok en loop de leidingen na

   Ga met en zonder klok op de weegschaal staan en kies een bevestiging waarbij het gewicht onder 70 procent van wat het punt houdt blijft. Haal een leidingzoeker langs de plek, zeker boven een stopcontact en naast de afzuigkap, en boor bij tegels eerst zonder klopstand.

6. Hang de klok en controleer na een week de wijzers

   Draai de schroef zo ver in dat de kop 3 tot 5 mm vrij blijft en plak twee viltjes onderaan de achterkant, op de stand van vier en acht uur, zodat de klok niet om zijn ophangpunt draait. Kijk na een week of de wijzers elkaar en de plaat vrij lopen, want een plaat die in de keukenlucht bol trekt, laat dat binnen die tijd al zien.

Nalopen voordat de klok aan de keukenwand gaat

• Plek gekozen die je ziet vanaf twee van de drie werkplekken: kookplaat, spoelbak en tafel
• Minstens 60 cm naast de afzuigkap, en niet boven de kookplaat of de spoelbak
• Doorsnede in centimeters ongeveer gelijk aan de verste kijkafstand in decimeters
• Hartlijn op 180 cm, en boven de tafel de onderrand niet lager dan 145 cm
• Gesloten, afneembare plaat van gelakt metaal, emaille of kunststof in plaats van kaal mdf of riet
• Klok gewogen en een plug gekozen met de last onder 70 procent van wat het punt houdt
• Strook boven het stopcontact en naast de kap nagelopen met een leidingzoeker
• Uurwerk met hoog koppel vanaf 40 cm, en een doorlopende wijzer als de keuken open is naar de zithoek

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

De klok op de schouw van de afzuigkap hangen

De schouw is vaak het enige lege vlak in een keukenrij en lijkt daarom de plek voor een klok. Juist daar stijgen warmte en vetdamp recht omhoog, dus de plaat vervuilt er het snelst en een kunststof kap en de batterij krijgen de meeste warmte.

Je kijkt er vanaf de kookplaat bovendien van zo dichtbij tegenaan dat je hoofd in je nek gaat.

De regel voor boven een dressoir gebruiken boven de keukentafel

Boven een dressoir hangt een klok 20 tot 30 cm boven het blad, en boven een tafel van 75 cm zou dat een onderrand van 95 tot 105 cm geven. Aan tafel zit je hoofd op 130 tot 140 cm, dus dan verdwijnt de klok achter de hoofden van wie tegenover je zit.

Boven een tafel geldt de hartlijn van 180 cm, met de onderrand boven ongeveer 145 cm.

Een grote klok tussen werkblad en bovenkasten persen

Die strook is 50 tot 60 cm hoog, en het stopcontact op 115 cm neemt er het midden van in. Een klok van 40 cm komt dan tussen de stekkers van waterkoker en koffiezetapparaat te hangen, op een armlengte van je gezicht en in de spatzone van het werkblad.

Op die plek is een kleine klok of een kookwekker op het blad zelf de betere keus.

Een grote klok met montagetape op de tegels plakken

Montagetape houdt op tegel ongeveer 3 kg per punt, en met de marge van 70 procent die wij aanhouden blijft daar ongeveer 2 kg van over. Een klok van 50 cm in metaal zit daar al boven.

In een keuken komt er een vetfilm op de tegel bij en warmte in de buurt van de kookplaat, en allebei laten ze het tape eerder los. Een zware klok hoort aan een nylon plug in de steen achter de tegel.

Boren in de strook recht boven het stopcontact op het werkblad

De leidingen naar een wandcontactdoos lopen meestal verticaal, dus recht boven of onder de doos. Boven een werkblad ligt de klok vaak precies in die lijn, omdat je hem midden boven de rij wilt.

Op een voorzetwand van gipsplaat zakt de boor er zonder weerstand doorheen, en dan merk je pas wat erachter zat als het te laat is. Een leidingzoeker kost minder dan een nieuwe kabel.

De doorsnede kiezen op de keukenwand terwijl je vanaf de bank kijkt

In een open woonkeuken zit je op de bank vaak 6 tot 9 m van de keukenwand, en daar hoort een doorsnede van 60 tot 90 cm bij. Een klok van 40 cm die tussen de kasten past, lees je tot ongeveer 4 m.

Kies dan tussen een grote klok op een wand van het woongedeelte, of een kleinere klok in de keuken die alleen voor het werkblad en de tafel is.

Veelgestelde vragen