Een Bloomingville schilderij kiezen en ophangen: maat, lijst en gewicht

Wat je in huis haalt met een Bloomingville schilderij

Bloomingville is een Deens woonmerk, en wat daar als schilderij verkocht wordt, is in de regel een kant-en-klaar ingelijste illustratie of print en geen origineel doek. De vragen die ertoe doen gaan dus minder over de maker en meer over de lijst, de voorkant, de maat en het gewicht. Hoe die keuzes voor elk werk aan de wand samenhangen, staat in het overzicht over schilderijen, posters en lijsten kiezen en ophangen.

De lijsten zijn meestal smal en van naaldhout, op de productbladen vaak aangeduid als fir of pine. Naast ingelijste werken brengt het merk wanddecoratie van steengoed, bamboe, wol en metaal uit, en die hangen door hun vorm en gewicht heel anders aan de muur.

Het assortiment wisselt per collectie, en een model dat je nu ziet is een seizoen later niet altijd meer leverbaar. Specificaties verschillen per werk, dus leid niets af uit de merknaam alleen en loop het productblad langs met de tabel hieronder.

Staat een gegeven er niet bij, vraag het dan na voordat je bestelt. Vooral het gewicht en het materiaal van de voorkant bepalen straks hoe je het werk ophangt en waar het mag hangen.

Wat op het productblad staat	Wat het je vertelt	Waar je op let
Afmeting als L, H en W, of als breedte, hoogte en diepte	De maat van het werk; de laatste waarde is de diepte van de lijst, bij ingelijste werken vaak 2 tot 4 cm	Staat er ook een beeldmaat, dan is de print kleiner dan de lijst; voor ophangen en tussenruimte reken je met de buitenmaat
Materialen van lijst en achterkant	Hout voor de lijst, vaak mdf voor het achterschot	Mdf zwelt op in vochtige lucht, dus een badkamer valt af
Glas of kunststof in de materiaallijst	Of er een voorkant in zit en hoe zwaar die is	Glas weegt ruim het dubbele van kunststof van dezelfde dikte en breekt in scherven; kunststof krast sneller
Materiaal van de print	Papier, of textiel zoals katoen	Beide verbleken in direct zonlicht en gaan golven in vochtige lucht
Gewicht in kg	Welke bevestiging per punt volstaat	Ontbreekt het, reken dan met 2,5 tot 3,5 kg voor 50 bij 70 cm met glas en ongeveer een kilo minder met kunststof
Ophangsysteem, vaak pas te zien als het werk er is	Zaagtandbeugel, twee ogen met een koord, of twee D-ringen	Eén beugel of één koord is één ophangpunt, en daaraan draait een lijst scheef
Onderhoudsadvies	Hoe je voorkant en lijst schoonmaakt	Een kunststof voorkant verdraagt geen glasreiniger met alcohol of ammoniak

Welk formaat en hoeveel lijsten bij welk meubel passen

De ingelijste werken van dit merk zijn meestal middelgroot, rond 40 bij 40 tot 50 bij 70 cm. Dat bepaalt hoe je ze inzet: boven een groot meubel hangt er zelden één alleen, wel een groep van twee of drie.

De regel daarachter is een vuistregel uit de interieurpraktijk en geen norm: een werk of een groep boven een meubel beslaat 60 tot 75 procent van de breedte van dat meubel. Meubel en werk lezen dan als één vorm, met aan beide kanten genoeg wand om die vorm te zien. Hoe de kijkafstand daarbij meetelt, staat bij een schilderij kiezen vanuit de breedte van je wand.

Een groep telt als één vlak zolang de tussenruimte klein en overal gelijk is: 6 cm, met een marge van 5 tot 8 cm. Boven 10 cm valt de groep uiteen in losse lijstjes.

Reken daarbij met de buitenmaat. Een print van 50 bij 70 cm in een profiel van 1,5 cm rondom wordt buitenwerks 53 bij 73 cm, en twee van die lijsten met 6 cm ertussen halen 112 cm: 70 procent van een tweezitsbank van 160 cm.

Liggend of staand volgt de vorm eronder. Een bank, dressoir of bed is liggend, en daar sluit een groep op aan die samen breder is dan hoog, ook als de losse lijsten staand zijn. Vervang in de tabel de ronde maten door de buitenmaat van jouw lijsten.

Buitenmaat van de lijst	Eén lijst past boven of op	Groep die een breder meubel vult	Gewicht met glas, smalle houten lijst	Gewicht met kunststof
30 bij 40 cm, staand	Een smalle wand van 45 tot 50 cm naast een deur, of boven een nachtkastje van 45 cm	Drie naast elkaar, 102 cm: boven een tweezitsbank of een bed van 160 cm	1 tot 1,3 kg	0,7 tot 1 kg
40 bij 40 cm	Een ladekast of bijzettafel van 55 tot 65 cm breed	Drie naast elkaar, 132 cm: boven een driezitsbank van 210 cm; vier in een vierkant van 86 bij 86 cm: boven een commode van 120 tot 140 cm	1,2 tot 1,6 kg	0,8 tot 1,2 kg
40 bij 50 cm, staand	Een ladekast van 60 cm breed, of een smalle wand van 60 tot 65 cm	Twee, 86 cm: boven een commode van 120 tot 140 cm; drie, 132 cm: boven een driezitsbank van 210 cm	1,5 tot 2 kg	1 tot 1,5 kg
50 bij 70 cm, staand	Een smalle wand van 70 tot 80 cm, of boven een kast van 80 cm breed	Twee, 106 cm: boven een tweezitsbank of een bed van 160 cm	2,5 tot 3,5 kg	1,5 tot 2,5 kg
70 bij 50 cm, liggend	Een laag dressoir van 100 tot 115 cm	Twee, 146 cm: boven een driezitsbank van 210 cm of een dressoir van 200 cm	2,5 tot 3,5 kg	1,5 tot 2,5 kg
70 bij 100 cm, als je combineert met een groter werk	Liggend boven een tweezitsbank van 160 cm of een dressoir van 150 cm	Twee staand, 146 cm: boven een driezitsbank van 210 cm	5 tot 7 kg	3,5 tot 5 kg

Op welke hoogte de lijsten boven een bank, dressoir of bed komen

Op een vrije wand hangt het midden van een werk op 145 cm boven de vloer, met een marge van 140 tot 155 cm. Dat is de ooghoogte van een volwassene die staat, en het is een gewoonte en geen norm.

Boven een meubel gaat de onderrand voor: die blijft 20 tot 30 cm boven de rugleuning van een bank of het blad van een dressoir. Bij kleine lijsten zakt de hartlijn daardoor onder de 145 cm, en dat is geen fout. Hang je een lijst van 40 bij 50 cm toch op 145 cm boven een bank van 85 cm hoog, dan zweeft de onderrand 35 cm boven de rug en valt de groep los van het meubel.

Voor je eigen opstelling tel je drie getallen op: de hoogte van het meubel, 25 cm en de helft van de hoogte van de lijst. Bij een rugleuning van 85 cm en lijsten van 73 cm hoog komt de hartlijn op 146,5 cm. De hoogtes boven een dressoir, in een trapgat of voor een wandcollage zoek je op in de maatwijzer met de hoogtes in huis.

Boven een bed houd je de onderrand 25 tot 35 cm boven het hoofdbord. Kies daar liever een kunststof voorkant dan glas, want je slaapt eronder.

Hangen lijsten van verschillende hoogte naast elkaar, laat dan de onderranden of de hartlijnen op één lijn liggen en niet de bovenranden. Boven een meubel lijnt de onderrand uit met de rugleuning, op een vrije wand de hartlijn met de rest van de kamer.

Glas, kunststof of een open werk en wat de voorkant doet

Of er glas, kunststof of niets voor de print zit, zie je op een productfoto nauwelijks, maar het bepaalt drie dingen: het gewicht, wat je in het werk terugziet en hoe je het schoonhoudt. Kijk daarom in de materiaallijst. Staat daar glas, dan zit er glas in; staat er alleen kunststof naast hout en mdf, dan is de voorkant vrijwel zeker geen glas.

Glas en kunststof kaatsen per oppervlak ongeveer 4 procent van het licht terug. Dat lijkt weinig, maar een donker deel van de print kaatst zelf maar een paar procent terug, en daar zie je dan het raam of de lamp in plaats van het beeld.

Een dunne kunststof plaat heeft een eigen gedrag. Hij ligt zelden helemaal vlak, dus een lamp spiegelt er golvend in, en droog afstoffen laadt hem statisch op, waarna hij juist stof aantrekt.

Goedkopere platen van polystyreen kunnen in de zon vergelen, terwijl acrylaat dat nauwelijks doet. Op een productblad staat meestal alleen kunststof, dus ga ervan uit dat het werk uit de zon moet blijven.

Een print op textiel zonder voorkant spiegelt niet en is het lichtst. Stof en keukendamp komen dan wel direct op het beeld, en een vlek gaat er niet meer uit.

Voorkant	Gewicht bij 50 bij 70 cm	Wat je erin ziet	Schoonmaken	Waar hij goed hangt
Glas	2,5 tot 3,5 kg met lijst en rug	Ongeveer 8 procent reflectie voor en achter samen: ramen en lampen spiegelen scherp	Glasreiniger op de doek en niet op het glas, zodat er geen vocht achter de lijst loopt	Een wand met licht van opzij, de gang, het trapgat
Kunststof	1,5 tot 2,5 kg	Evenveel reflectie als glas, en golvend als de plaat niet vlak ligt	Lauw water met een druppel afwasmiddel en een uitgewrongen microvezeldoek, zonder alcohol of ammoniak	Boven een bed, in een kinderkamer, op gipsplaat
Geen voorkant	Het lichtst van de drie	Geen reflectie; in strijklicht zie je de structuur van papier of doek	Afstoffen met een zachte kwast, nooit nat	Tegenover een raam, ver van keuken en badkamer
Ontspiegeld glas, als je zelf opnieuw inlijst	Als gewoon glas	Onder 1 procent reflectie en toch een scherp beeld	Microvezeldoek, want vingerafdrukken vallen op de coating eerder op	Recht tegenover een raam of onder een spot

De houten lijst: wat naaldhout doet en welke kleur waar staat

Naaldhout zoals spar en grenen is licht en makkelijk te bewerken, en daarom zie je het in veel smalle lijsten. Het is ook zacht: een tik met een ring of de rand van een tafel laat een deuk achter, en op een zwart gebeitste lijst zie je daar het lichte hout doorheen.

Onbehandeld of naturel gelakt naaldhout kleurt in licht na naar honinggeel. Een lijst die een paar jaar aan een lichte wand hing, is daarna zichtbaar donkerder dan een nieuwe uit dezelfde serie, en koop je later een tweede werk bij, dan zie je dat verschil naast elkaar.

De hoeken van smalle lijsten zijn meestal verlijmd en met hoeknietjes vastgezet. Til een lijst daarom aan twee zijden op en niet aan één hoek, want dan draait het gewicht van voorkant en rug precies die verbinding open.

Voor de kleur telt vooral het verschil in helderheid met de muur. Een naturel lijst op een zandbeige of greige muur is bijna even licht en valt weg, terwijl een zwarte lijst daar een rand trekt die een zachte print zelf niet heeft. Hoe dat mechanisme bij de print zelf werkt, staat bij het contrast tussen werk en muurkleur.

Afwerking van de lijst	Muur en interieur waar hij bij past	Wat er met de tijd gebeurt	Waar het wringt
Naturel naaldhout	Kalkwit of warm wit, naast een lichte eiken vloer en linnen	Kleurt in licht na naar geel, aan de zonzijde sneller	Op greige en zandbeige verdwijnt de rand, en naast koel grijs leest het hout oranje
Zwart gebeitst hout	Vrijwel elke lichte muur, en saliegroen	Deuken en krassen laten het lichte hout eronder zien	Op inktblauw of antraciet valt de lijst weg en blijft alleen de print over
Wit gelakt hout	Donkere muren, waar hij de rand van het werk markeert	Vuil op de hoeken waar je de lijst vastpakt valt snel op	Op een witte muur geen rand, dus het werk heeft geen begrenzing
Metaal, zwart of messingkleurig	Strakke kamers met stalen kozijnen of messing lampen	Blijft maatvast en kleurt niet na	Naast veel naturel hout is het het enige glanzende element en valt het uit de reeks

Ophangen: het systeem achterop en wat je wand per punt houdt

Draai het werk om voordat je een haakje koopt. Achterop zit meestal één zaagtandbeugel midden boven, twee ogen met een koord ertussen, of twee D-ringen, en elk systeem vraagt iets anders van de muur.

Een zaagtandbeugel en een koord over één haak zijn allebei één ophangpunt: de lijst hangt als een slinger en draait scheef zodra er een deur dichtslaat. Leg je het koord over twee haakjes 10 tot 20 cm uit elkaar, of zet je een haak onder elke D-ring, dan kan hij niet meer draaien en verdeelt het gewicht zich.

Het gewicht bepaalt daarna de bevestiging. De kilo's in de tabel komen uit onze eigen gegevens per wandtype en liggen bewust onder de getallen op de verpakking; bij twee punten reken je met anderhalf keer de waarde per punt, en daarvan gebruik je ongeveer zeventig procent.

Een lijst met kunststof voorkant van 1,5 tot 2,5 kg hangt in stucwerk aan één X-haak met geharde nagel, want die houdt daar 4 kg per punt. Dezelfde lijst met glas weegt tot 3,5 kg, en dan zijn twee X-haken of een plug de veilige keuze. Wil je de muur zo min mogelijk beschadigen, lees dan eerst hoeveel kilo een lijst zonder boren per punt mag wegen, want een plakstrip houdt op gesausd stucwerk niet meer dan 1 kg.

Wissel je graag van werk, dan kan het ook zonder nieuwe gaten. Aan een rail onder het plafond hangen lijsten aan een koord of ketting die je opschuift, en hoe je een fotolijst aan een ketting recht laat hangen lees je op de pagina daarover.

Wand	Lijst 50 bij 70 met kunststof, 1,5 tot 2,5 kg	Lijst 50 bij 70 met glas, 2,5 tot 3,5 kg	Waarom juist die
Gesausd stucwerk	Eén X-haak met geharde nagel, 4 kg per punt, of twee spijkerhaakjes	Twee X-haken, of een nylon plug	De nagel klemt door het stuc in de steen; een plakstrip houdt hier 1 kg en trekt bij bezwijken de verf mee
Gipsplaat of voorzetwand	Twee X-haken, 3 kg per punt	Twee hollewandpluggen, of een schroef in de houten regel erachter	Onder het karton zit 12,5 mm kruimelig gips; een schroef in de regel houdt het meest
Beton	Een nylon plug van 6 mm	Een of twee nylon pluggen	Een spijkerhaakje gaat er niet in en een X-haak houdt hier maar 2 kg per punt
Kalkzandsteen	Een nylon plug, geboord zonder klopstand	Een of twee nylon pluggen, zonder klopstand	Met de klop erop wordt het gat te ruim en draait de plug mee
Baksteen	Twee X-haken, 3 kg per punt	Een nylon plug in de steen en niet in de voeg	Specie is zachter dan de steen, dus een plug in de voeg houdt de helft
Gasbeton	Een gasbetonplug	Een gasbetonplug	Spijkers en X-haken houden hier niets, en een gewone plug trekt eruit als een kurk
Hout of een betimmering	Eén spijkerhaakje, 5 kg per punt	Twee spijkerhaakjes, of een houtschroef	De nagel klemt in de houtvezel, en dat is sterker dan een lijmlaag op hetzelfde vlak

Licht, vocht en warmte: waar een print het langst goed blijft

Een print op papier of katoen verbleekt door licht, en het is de optelsom die telt: hoeveel licht erop valt maal hoeveel uur. Ultraviolet en het korte blauwe deel van het zichtbare licht doen het meeste werk. Een zonvlek op de wand haalt binnen al gauw tienduizenden lux, terwijl musea voor papier ongeveer 50 lux aanhouden.

Kijk dus op welke wand de zon komt en waar de vlek over de dag heen schuift. Een wand in een kamer op het noorden krijgt geen directe zon en is voor papier de veiligste plek. Op het oosten en westen komt de zon laag en diep binnen, en dan raakt hij juist de wand tegenover het raam.

Vocht werkt via de muur. Een buitenmuur is in de winter kouder dan de kamerlucht, en achter een lijst die er plat tegenaan hangt staat de lucht stil en loopt de vochtigheid op. Twee viltjes of foambuffers van 5 tot 10 mm onder de onderhoeken laten er lucht langs.

Boven een radiator of kachel neemt opstijgende warme lucht stof mee en zet dat af op de koelere wand en de lijst, en na een paar stookseizoenen staat daar een grijze waas. In een badkamer zwelt een achterschot van mdf op en golft de print, en naast de kookplaat trekt vet in doek en papier.

Hoe verlichting, spiegels en wanddecoratie in de rest van het huis op elkaar aansluiten, zie je in het overzicht van decoratie en licht per ruimte.

Een reeks samenstellen die over een paar jaar nog klopt

Werken uit dezelfde collectie zijn in kleur en lijst op elkaar afgestemd, en dat maakt ze geschikt voor een groep van twee of drie. Koop zo'n reeks in één keer, want het assortiment wisselt en een tweede exemplaar is later niet altijd meer te krijgen.

Combineer je werken van dit merk met lijsten van elders, leg dan één ding vast dat overal terugkomt. Dat kan de kleur van de lijst zijn, de breedte van het profiel of het kleurbereik van de prints. Zijn alle drie verschillend, dan leest de wand als een stapel losse aankopen.

Verschillende formaten in één groep houden samen door de randen van de groep. Maak van de buitenkant een denkbeeldige rechthoek, bijvoorbeeld 120 bij 90 cm boven een dressoir van 180 cm, en houd binnen die rechthoek overal 6 cm tussenruimte.

Een passe-partout brengt een kleine print op een groter formaat. Een print van 30 bij 40 cm in een lijst van 50 bij 70 cm met een wit passe-partout telt aan de wand als een werk van 50 bij 70, en valt naast grotere lijsten dan niet meer weg.

Wil je later een werk kunnen vervangen, kies dan voor de hele groep hetzelfde formaat en hetzelfde ophangsysteem. Een nieuw werk hangt dan op dezelfde haakjes, zonder dat je de wand opnieuw uitmeet.

Van productblad tot haak in de muur

Elke stap levert een maat of een gewicht op dat de volgende stap nodig heeft.

1. Meet het meubel en reken de breedte van de groep uit

   Meet de breedte van het meubel waar de werken boven komen en neem daar 60 tot 75 procent van. Bij een dressoir van 180 cm is dat 110 tot 135 cm, en binnen die breedte kies je het aantal lijsten.

2. Zoek buitenmaat, voorkant en gewicht op

   Noteer per werk de buitenmaat, of er glas of kunststof in zit en het gewicht. Ontbreekt dat laatste, ga dan met de lijst op de personenweegschaal staan zodra hij binnen is en trek je eigen gewicht eraf.

3. Stel vast wat voor wand het is

   Tik met je knokkel: hol met om de 40 tot 60 cm een massieve plek is gipsplaat, overal massief is steen of beton achter het stucwerk. Kies daarna per punt de bevestiging uit de tabel, met een marge van zeventig procent.

4. Plak de groep in pakpapier op de wand

   Knip de buitenmaten uit, plak ze met schilderstape op de hoogte waar ze komen en houd 6 cm tussenruimte aan. Bekijk het vanaf de bank en vanaf de deur voordat er iets vast komt te zitten.

5. Teken het ophangpunt af en niet de hartlijn

   Meet achterop de afstand van de bovenrand tot het ophangpunt, met het koord strak omhoog. Tel bij de hartlijn de halve lijsthoogte op en trek die afstand eraf; de hartlijn zelf haal je uit de opzoektabel met hoogtes boven bank en dressoir.

6. Hang van binnen naar buiten en zet buffers onder de hoeken

   Hang de middelste lijst eerst en werk naar buiten, dan blijven de tussenruimtes gelijk. Zet twee viltjes onder de onderhoeken en leg de waterpas op de bovenrand van de lijst, niet op het koord.

Maatwijzer

De hoogtes en maten die in een huis kloppen: bar, eettafel, tv, schilderij, wandlamp, kapstok en gordijnrails, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Onderdeel Alle Zitten Eten en bar Aan de muur Licht Keuken Trap, hal en deur Slapen Raam en gordijn Werken Badkamer

Onderdeel	Wat	Maat	Marge die werkt	Waar het van afhangt
Zitten	Bank, zithoogte	44 cm	40 tot 48 cm	Meet tot de ingezakte zitting, niet tot het bolle kussen. Hoger kom je makkelijker op en af, lager zit je meer achterover.
Zitten	Bank, zitdiepte	60 cm	55 tot 65 cm	Boven 70 cm hangen je voeten vrij en zit je gedwongen onderuit. Loungebanken gaan tot 100 cm en zijn bedoeld om op te liggen.
Zitten	Bank, totale hoogte met rugleuning	80 cm	75 tot 90 cm	Staat de bank voor een raam, dan blijft hij onder de vensterbank als hij niet hoger is dan 80 cm.
Zitten	Fauteuil, zithoogte	45 cm	42 tot 48 cm	Een paar centimeter hoger dan de bank scheelt bij het opstaan. Een lage lounge-fauteuil zakt naar 38 cm.
Zitten	Salontafel, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Vuistregel: gelijk aan of net onder de zithoogte van de bank. Dan zet je je kopje neer zonder voorover te buigen.
Zitten	Salontafel, afstand tot de bank	40 cm	35 tot 45 cm	Minder en je knieën stoten tegen de rand, meer en je moet opstaan om je glas te pakken.
Zitten	Bijzettafel naast de bank, hoogte	60 cm	55 tot 65 cm	Gelijk met de armleuning, dan pak je je glas zonder te kijken.
Zitten	Poef of voetenbank, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Iets lager dan de zitting waar je op zit, anders drukt de rand in je kuiten.
Zitten	Doorloop tussen bank en meubel	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm loop je er met een volle wasmand langs. 60 cm is te krap om elkaar te passeren.
Zitten	Tv-meubel, hoogte	45 cm	40 tot 55 cm	Hierop komt het midden van een 55 inch scherm op ongeveer 80 cm. Wil je het midden op ooghoogte, dan hang je de tv aan de wand.
Eten en bar	Barblad, hoogte	105 cm	100 tot 110 cm	De barkruk moet 25 tot 30 cm lager zijn dan het blad.
Eten en bar	Barblad, diepte	40 cm	30 tot 60 cm	40 cm is een bord plus een glas. Wil je er ook snijden of een laptop neerzetten, dan 60 cm.
Eten en bar	Barblad, overstek voor je knieën	25 cm	20 tot 30 cm	Zonder overstek zitten je knieën tegen het kastje. Boven 30 cm moet het blad onderstut worden, anders kantelt het als iemand erop leunt.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij een blad van 105 cm	78 cm	75 tot 82 cm	Het verschil tussen zitting en blad blijft 25 tot 30 cm, want daar passen je bovenbenen.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij aanrechthoogte (90 cm)	63 cm	60 tot 67 cm	Hetzelfde verschil van 25 tot 30 cm. Een gewone barkruk van 78 cm is hier te hoog en je zit met je knieën omhoog.
Eten en bar	Bar, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Met 60 cm stoot je je elleboog niet tegen je buurman. Onder 55 cm zit je schouder aan schouder.
Eten en bar	Eettafel, hoogte blad	75 cm	72 tot 78 cm	Vaste maat in de meubelbranche, geen norm. Een dik hardstenen of houten blad telt mee, dus meet de bovenkant.
Eten en bar	Eettafel, vrije hoogte onder het blad	68 cm	65 tot 72 cm	Hier zitten je bovenbenen. Een dikke tafelrand, een schuiflade of een dwarsbalk eet die ruimte op.
Eten en bar	Eetstoel, zithoogte	45 cm	44 tot 47 cm	Het verschil met het tafelblad moet 28 tot 32 cm zijn. Bij een tafel van 78 cm hoort dus een stoel van 46 tot 48 cm.
Eten en bar	Eettafel, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Een placemat is 45 cm breed, de rest is ruimte voor je ellebogen en je glas. Aan de kopse kant reken je een extra plek van 60 cm.
Eten en bar	Eettafel, diepte	90 cm	80 tot 100 cm	Bij 80 cm raken de borden tegenover elkaar bijna. Bij 90 cm past er een schaal of een kaars in het midden.
Eten en bar	Ronde eettafel, diameter	120 cm voor 4 personen	110 tot 150 cm	Reken 60 cm omtrek per persoon en houd het midden vrij voor de schalen. Vanaf 140 cm zitten er zes mensen omheen.
Eten en bar	Ruimte achter een eetstoel	100 cm	75 tot 110 cm	75 cm om de stoel achteruit te schuiven en op te staan, 100 cm om er ook achterlangs te lopen met een schaal.
Aan de muur	Schilderij, hartlijn boven de vloer	145 cm	140 tot 155 cm	Vuistregel, geen norm: het midden van het werk op ooghoogte van iemand die staat. Hang alles in de kamer op dezelfde hartlijn, dan loopt de wand rustig.
Aan de muur	Schilderij boven een bank, onderrand	25 cm boven de rugleuning	20 tot 30 cm	Lager en het lijkt of het werk op de bank leunt. Door de bank schuift de hartlijn omhoog naar 150 tot 165 cm, en dat mag hier.
Aan de muur	Schilderij boven een dressoir, onderrand	25 cm boven het blad	20 tot 30 cm	Genoeg om er een lamp of een vaas voor te zetten zonder dat die de lijst raakt.
Aan de muur	Wandcollage, ruimte tussen de lijsten	6 cm	5 tot 8 cm	Gelijke tussenruimte laat de groep als een vlak lezen. Boven 10 cm valt de groep uiteen in losse lijstjes.
Aan de muur	Schilderij in een trapgat, hartlijn	145 cm boven de neus van de trede	140 tot 150 cm	Meet loodrecht boven de voorkant van de trede waar je staat. Dan loopt de rij lijsten mee met de trap in plaats van scheef te lijken.
Aan de muur	Spiegel in de hal, hartlijn	155 cm	150 tot 165 cm	De bovenkant moet boven het hoofd van de langste huisgenoot uitkomen, anders ziet die zijn kruin niet.
Aan de muur	Spiegel boven de wastafel, onderkant	20 cm boven het blad	15 tot 25 cm	Ruimte voor de kraan en een zeeppompje. Bij 20 cm kijk je nog recht in je gezicht in plaats van tegen je hals.
Aan de muur	Wandklok, hartlijn	180 cm	170 tot 200 cm	Boven ooghoogte en boven de meubels, zodat je hem van de andere kant van de kamer ziet en er niemand voor staat.
Aan de muur	Tv, midden van het scherm	105 cm	100 tot 115 cm	Op ooghoogte als je op de bank zit: bij een zitting van 44 cm zit je oog op ongeveer 115 cm. Boven een schouw kijk je omhoog en dat voel je na een film in je nek.
Aan de muur	Tv, kijkafstand	2 keer de schermdiagonaal	1,5 tot 2,5 keer	Een 55 inch scherm is 140 cm diagonaal, dus 2 tot 3,5 m. Bij 4K mag je dichterbij zitten omdat je de pixels niet meer ziet.
Aan de muur	Stopcontact, hart boven de vloer	30 cm	25 tot 35 cm	Gewoonte, geen norm: NEN 1010 schrijft geen hoogte voor, alleen de zones in de badkamer. Achter een dressoir zet je hem net zo goed op 15 cm, boven een werkblad juist hoog.
Aan de muur	Schakelaar, hart boven de vloer	105 cm	90 tot 110 cm	Ook een gewoonte. 105 cm is de oude Nederlandse standaard: je vindt hem in het donker met je hand op heuphoogte. Voor kinderen en vanuit een rolstoel werkt 90 tot 100 cm beter.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, onderkant	80 cm boven het blad	75 tot 90 cm	Laag genoeg om het blad te verlichten, hoog genoeg om iemand tegenover je aan te kijken. Bij een plafond boven 280 cm mag hij iets hoger.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, breedte	30 cm binnen de rand van het blad	30 tot 40 cm binnen de rand	Anders stoot je je hoofd als je langs de tafel loopt of een stoel aanschuift.
Licht	Hanglamp boven een kookeiland, onderkant	75 cm boven het blad	70 tot 85 cm	Boven een blad van 90 cm kom je dan op 165 cm, ongeveer ooghoogte. Kies dus een kap die de lamp van onderaf afschermt. Bij twee of drie lampen reken je 70 tot 90 cm hart op hart.
Licht	Hanglamp in de hal of boven de trap, onderkant	210 cm boven de vloer	200 tot 230 cm	Vrije doorloop, niemand stoot zijn hoofd. Boven een trap meet je vanaf de hoogste trede die onder de lamp ligt.
Licht	Wandlamp, hart	160 cm	150 tot 170 cm	Ooghoogte. Schijnt de lamp opzij of omhoog, dan mag hij lager hangen. In een open lamp op ooghoogte kijk je recht in de bron.
Licht	Leeslamp naast een stoel, onderkant van de kap	110 cm	100 tot 125 cm	Net boven je schouder als je zit, dan valt het licht op de pagina en niet in je ogen.
Licht	Vloerlamp naast de bank, onderkant van de kap	140 cm	130 tot 150 cm	Je hoofd zit op de bank op ongeveer 130 cm. Blijft de kap daarboven, dan kijk je niet in het lampje.
Licht	Bedlamp aan de wand, hart	65 cm boven de matras	55 tot 75 cm	Op zithoogte in bed, zodat het licht op je boek valt. Meet vanaf de matras en niet vanaf de vloer, want een boxspring scheelt 20 cm.
Licht	Spiegellamp badkamer, twee lampen naast de spiegel	160 cm hart	155 tot 170 cm	Licht van de zijkant geeft geen schaduw onder je ogen en je kin. Een enkele lamp boven de spiegel doet dat wel.
Licht	Inbouwspot, afstand tot de wand	70 cm	60 tot 90 cm	Dichterbij krijg je een felle boog op het stucwerk, verder weg blijft de wand donker. Onderling 100 tot 150 cm, afhankelijk van de stralingshoek.
Licht	Buitenlamp naast de voordeur, hart	190 cm	170 tot 210 cm	Boven je hoofd, zodat je niet in de lamp kijkt terwijl je het slot zoekt. Op ooghoogte ben je juist blind.
Keuken	Aanrecht, hoogte bovenkant blad	90 cm	85 tot 95 cm	De Nederlandse standaard: onderkast, verstelbare poten en een blad van 3 tot 4 cm samen. Vuistregel: ellebooghoogte min 10 tot 15 cm, dus ben je langer dan 1,85 m, draai de poten dan uit.
Keuken	Werkblad, diepte	60 cm	57 tot 65 cm	Kookplaten en spoelbakken zijn op 60 cm gemaakt. Een diep blad van 70 cm geeft ruimte achter de kookplaat, maar je reikt verder naar de bovenkastjes.
Keuken	Bovenkastjes, onderkant boven het werkblad	55 cm	50 tot 60 cm	Onder 50 cm past je keukenmachine er niet onder en sta je met je hoofd tegen de deur. Boven 60 cm kom je niet bij het bovenste schap.
Keuken	Bovenkastjes, diepte	35 cm	32 tot 40 cm	Ondieper dan het werkblad, zodat je er niet tegenaan stoot als je over het blad buigt om te snijden.
Keuken	Afzuigkap boven een gaskookplaat, onderkant	70 cm	65 tot 75 cm	De vlam en de hete lucht moeten weg kunnen: onder 65 cm boven de pannendrager wordt het vetfilter te heet. Houd altijd de minimummaat uit de handleiding aan, dat is een eis van de fabrikant.
Keuken	Afzuigkap boven inductie, onderkant	60 cm	55 tot 65 cm	Geen vlam, dus hij mag lager, en lager hangen vangt meer damp. Ook hier is de handleiding leidend, want die maat hoort bij het apparaat.
Keuken	Kookeiland, loopruimte rondom	120 cm	100 tot 150 cm	Bij 100 cm kun je de vaatwasser openen en er nog langs. Bij 120 cm passeren twee mensen elkaar terwijl er een lade open staat.
Keuken	Twee keukenrijen tegenover elkaar, afstand	120 cm	110 tot 140 cm	Een ovendeur en een lade die tegenover elkaar open staan hebben allebei ongeveer 60 cm nodig.
Keuken	Oven op werkhoogte, bodem van de ovenruimte	90 cm	80 tot 100 cm	Je tilt een hete bakplaat er recht uit in plaats van gebogen. Boven 100 cm til je een schaal boven je middel en zie je niet meer wat erin staat.
Keuken	Vaatwasser, nismaat	60 cm breed, 82 cm hoog	60 tot 60,5 cm breed	Een onderbouwmodel schuift onder een blad van 90 cm. Een vrijstaand model heeft zijn eigen bovenblad en is ongeveer 85 cm hoog.
Keuken	Inbouwkoelkast, nishoogte	88, 122 of 178 cm	vaste maten per model	De kast volgt de nismaat, dus meet de nis en niet het apparaat. Achter en boven het apparaat moet ventilatieruimte vrij blijven.
Keuken	Stopcontact boven het werkblad, hart	115 cm	110 tot 120 cm	Dat is 20 tot 30 cm boven het blad, dus vrij van spetters en niet weggewerkt achter de waterkoker. Houd minstens 30 cm afstand tot de spoelbak.
Keuken	Keukenplint, hoogte	10 cm	10 tot 15 cm	De poten zijn verstelbaar en met de plint stel je de aanrechthoogte fijn in. De plint staat 5 cm terug, zodat je met je tenen onder het kastje kunt.
Trap, hal en deur	Trapleuning, hoogte	90 cm	80 tot 100 cm (norm)	Norm: het Bouwbesluit, sinds 2024 het Besluit bouwwerken leefomgeving, eist een leuning tussen 80 en 100 cm, gemeten vanaf de voorkant van de trede. Een leuning is verplicht als je over de trap meer dan 1 m stijgt.
Trap, hal en deur	Optrede, hoogte van een trede	maximaal 18,8 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw tot 22 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl, voor een woning. Oude trappen zijn vaak 20 tot 21 cm en dat mag blijven zolang je de trap niet vernieuwt.
Trap, hal en deur	Aantrede, diepte van een trede	minimaal 22 cm bij nieuwbouw	22 cm is de ondergrens (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Bij een draaiende trap geldt die maat op de looplijn, dus in de punt van een kwartdraai mag de trede smaller zijn.
Trap, hal en deur	Trap, vuistregel voor comfortabel lopen	2 x optrede + aantrede = 60 cm	58 tot 64 cm	Geen norm maar een oude vuistregel. 17 op en 26 aan loopt rustig (60), 20 op en 22 aan is een gewone Nederlandse trap (62). Daarbuiten struikel je op de maat.
Trap, hal en deur	Trap, vrije breedte	80 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 70 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Onder 80 cm krijg je een matras of een bank niet naar boven.
Trap, hal en deur	Trap, vrije hoogte erboven	230 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 190 cm (norm)	Norm, gemeten loodrecht boven de voorkant van de trede. Bij een dichtgezette zoldertrap is dit de maat waar je tegen de balk loopt.
Trap, hal en deur	Vloerafscheiding langs een trapgat of vide	100 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 90 cm (norm)	Norm: verplicht zodra het verval meer dan 1 m is. Openingen mogen niet groter zijn dan 10 cm en tussen 20 en 70 cm boven de vloer mag er niets zijn waar een kind op kan klimmen.
Trap, hal en deur	Binnendeur, dagmaat van het kozijn	83 x 201,5 cm	78, 83, 88 of 93 cm breed; 201,5, 211,5 of 231,5 cm hoog	Industriestandaard, geen norm. Na montage houd je ongeveer 3 cm minder vrije doorgang over, dus voor een rolstoel of rollator kies je een blad van 93 cm.
Trap, hal en deur	Deurkruk, hoogte	100 cm	95 tot 105 cm	Gewoonte: het slot zit in een standaardkozijn op die hoogte. Verplaatsen kan alleen als je het slotgat in het blad meeverhuist.
Trap, hal en deur	Kapstok, hoogte van de haken	170 cm	160 tot 180 cm	Een lange jas hangt ongeveer 100 cm af, dus op 170 cm blijft hij vrij van de vloer. Een kinderkapstok komt op 110 tot 120 cm.
Trap, hal en deur	Hal, vrije loopruimte	100 cm	90 tot 120 cm	Onder 90 cm kun je niet met twee mensen langs elkaar en past er geen kinderwagen naast de kapstok.
Trap, hal en deur	Drempel, hoogte	maximaal 2 cm	0 tot 2 cm	Boven 2 cm struikel je eroverheen en kom je er met een rollator of rolstoel niet zonder helling over. Een schuine aanloop haalt de rand eraf.
Slapen	Bed, bovenkant matras	55 cm	45 tot 65 cm	Zit je op de rand met je voeten plat op de vloer en je knieën in een hoek van 90 graden, dan is de hoogte goed. Een boxspring komt vaak op 60 tot 65 cm, een laag frame op 45.
Slapen	Matras, standaardmaten	140 x 200 cm	80, 90, 120, 140, 160 of 180 cm breed; 200 of 210 cm lang	Ben je langer dan 1,90 m, neem dan 210 cm. Twee losse matrassen van 90 x 210 vullen samen een bed van 180 x 210.
Slapen	Nachtkast, hoogte bovenblad	60 cm	55 tot 70 cm	Gelijk met of iets boven de matras, dan zet je liggend je glas neer zonder te kijken. Bij een boxspring van 65 cm hoort dus een hoge nachtkast.
Slapen	Loopruimte naast het bed	70 cm	60 tot 90 cm	60 cm is genoeg om langs te lopen, 70 cm om het bed op te maken zonder tegen de kast te stoten.
Slapen	Kledingroede voor lange kleding	160 cm	150 tot 170 cm	Een jas of lange jurk hangt 120 tot 140 cm af, dus eronder blijft nog ruimte voor een lade of een schoenenbak.
Slapen	Kledingroede voor korte kleding	100 cm	95 tot 110 cm	Hemden en dubbelgevouwen broeken hangen 70 tot 90 cm af. Met twee roedes boven elkaar, op 100 en 195 cm, verdubbel je de hangruimte.
Slapen	Kast, diepte voor hangende kleding	60 cm	55 tot 65 cm	Een hanger is 45 cm breed en met 60 cm diepte sluit de deur zonder dat de mouwen klem zitten. Is de kast ondieper dan 55 cm, zet de roede dan in de lengte.
Slapen	Kast, legborddiepte voor truien en broeken	40 cm	35 tot 45 cm	Een opgevouwen trui is ongeveer 30 cm breed. Met 40 cm valt de stapel niet naar voren als je de deur opent.
Slapen	Kast, hoogste bruikbare schap	200 cm	190 tot 210 cm	Verder reik je niet zonder trapje. Wat boven 210 cm staat, is opslag voor koffers die je twee keer per jaar pakt.
Slapen	Hoogslaper, vrije hoogte boven de matras	100 cm	90 tot 110 cm	Genoeg om rechtop in bed te zitten. Meet van de bovenkant van de matras tot het plafond, niet tot de bodem van het bed.
Raam en gordijn	Gordijnrails, hoogte boven het kozijn	12 cm	10 tot 15 cm	Boven het kozijn laat het raam groter lijken en houdt de rail het gordijn uit het glas. Zit het plafond dichtbij, monteer de rail dan 5 tot 10 cm onder het plafond of direct tegen het plafond.
Raam en gordijn	Gordijnrails, uitloop naast het kozijn	20 cm per zijde	15 tot 25 cm	Daar staat het opzij geschoven gordijn geparkeerd, zodat het niet voor het glas blijft hangen en je het daglicht niet inlevert.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vloer	1 cm boven de vloer	0 tot 2 cm	Net vrij van de vloer: het sleept niet en hangt toch recht. Wil je het gordijn op de vloer laten vallen, maak het dan 5 tot 10 cm langer dan de maat tot de vloer.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vensterbank	2 cm boven de bank	1 tot 3 cm	Vrij van de bank, zodat het gordijn niet omkrult op de plank en de warmte van de radiator eronder langs kan.
Raam en gordijn	Gordijn, stofbreedte	2 keer de railbreedte	1,5 tot 2,5 keer	Bij 1,5 keer hangt de stof vlak, bij 2,5 keer krijg je volle plooien. Een wave-rail vraagt 2 tot 2,5 keer, anders staat de golf niet.
Raam en gordijn	Rolgordijn of plissé in de dag, speling	0,5 cm per zijde	0,3 tot 1 cm	Meet de dagmaat op drie hoogtes en neem de kleinste maat, want een kozijn staat zelden haaks.
Raam en gordijn	Vitrage, afstand tot het glas	5 cm	3 tot 10 cm	Tegen koud glas wordt de stof vochtig en krijg je vlekken. Verder naar binnen botst hij op de vensterbank of de raamkruk.
Raam en gordijn	Vensterbank binnen, diepte	20 cm	15 tot 30 cm	Volgt de dikte van de muur plus een overstek van 2 tot 3 cm. Vanaf 20 cm staat een plant er stabiel op.
Raam en gordijn	Vensterbank buiten, overstek	4 cm	3 tot 5 cm	Met een waterhol aan de onderkant. Zonder dat overstek loopt regenwater terug over de gevel en krijg je vuilstrepen onder het raam.
Raam en gordijn	Radiator onder het raam, onderkant	12 cm boven de vloer	10 tot 15 cm	Er moet lucht onderlangs kunnen, daar begint de convectie. Houd ook 3 tot 5 cm tussen radiator en wand en 10 cm vrij onder de vensterbank.
Werken	Bureau, hoogte blad zittend	74 cm	72 tot 76 cm	Je onderarmen liggen horizontaal op het blad en je schouders blijven laag. Kun je het blad niet verstellen, zet dan de stoel hoger en je voeten op een steun.
Werken	Zit-stabureau, stahoogte	105 cm	95 tot 120 cm	Ellebooghoogte staand. Vuistregel: je lichaamslengte min 75 cm, dus bij 1,80 m kom je op 105 cm.
Werken	Bureaustoel, zithoogte	45 cm	40 tot 52 cm	Voeten plat op de vloer, knieën iets lager dan je heupen. De gasveer van een bureaustoel dekt dat bereik zelf.
Werken	Vrije hoogte onder het bureaublad	68 cm	65 tot 72 cm	Je bovenbenen moeten eronder passen, ook met een lade of een kabelgoot. Houd daarnaast 60 cm breed en 60 cm diep beenruimte vrij.
Werken	Bureaublad, diepte	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm staat het scherm op armlengte, 50 tot 80 cm van je ogen, en ligt je toetsenbord er nog voor.
Werken	Beeldscherm, bovenrand	op ooghoogte of iets lager	110 tot 125 cm boven de vloer	Je kijkt dan licht naar beneden en dat is de rustpositie van je ogen. Een laptop op het blad zit ongeveer 20 cm te laag, dus zet hem op een standaard met een los toetsenbord.
Werken	Toetsenbord, afstand tot de bladrand	10 cm	8 tot 15 cm	Daar rusten je handpalmen. Zonder die strook hangen je armen in de lucht en trekt het in je schouders.
Werken	Wandplank boven het bureau, onderkant	45 cm boven het blad	40 tot 60 cm	Een A4-ordner is 32 cm hoog, dus die past er nog onder, en je stoot je hoofd niet als je opstaat.
Werken	Boekenschap, diepte	25 cm	20 tot 30 cm	Een pocket is 12 cm diep, een gebonden boek 16 tot 20 cm. Bij 25 cm staan ze allemaal binnen de rand.
Werken	Boekenschap, overspanning zonder steun	80 cm	70 tot 90 cm	Boeken wegen al snel 25 kg per meter schap. Bij 18 mm plaatmateriaal blijf je onder 80 cm, anders zakt het schap zichtbaar door.
Keuken	Schap voor borden, diepte	32 cm	30 tot 35 cm	Een plat bord is 26 tot 28 cm in doorsnee. Met 32 cm houd je een vinger ruimte om de stapel te pakken zonder te schuiven.
Badkamer	Wastafel, bovenkant	85 cm	80 tot 95 cm	Vuistregel: heuphoogte, dan buig je niet voorover om je handen te wassen. Gebruiken kinderen de wastafel, dan is 80 cm prettiger.
Badkamer	Opzetkom, hoogte van het meubel	75 cm	70 tot 80 cm	Tel de kom van 10 tot 15 cm erbij op, dan komt de bovenrand op 85 tot 95 cm. Vergeet die optelsom en je wast je handen op keukenhoogte.
Badkamer	Handdoekhaak naast de wastafel	140 cm	120 tot 160 cm	Binnen handbereik met natte handen, dus naast de wastafel en niet aan de andere kant van de ruimte.
Badkamer	Handdoekradiator, onderkant	20 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Daar zitten de aansluitingen en je kunt eronder dweilen. Hang de bovenkant niet hoger dan 180 cm, anders kom je niet bij de handdoek. Een smalle handdoekradiator geeft weinig vermogen, dus reken hem niet als enige verwarming.
Badkamer	Douchekraan, hart	100 cm	95 tot 110 cm	Heuphoogte, zodat je de kraan kunt bedienen zonder onder de koude straal te gaan staan.
Badkamer	Badkraan, hart	65 cm	60 tot 75 cm	Ongeveer 20 cm boven de badrand, dan kun je bijmengen terwijl je in bad zit.
Badkamer	Regendouchekop	210 cm	200 tot 225 cm	Minstens 20 cm boven het hoofd van de langste gebruiker, want je staat er recht onder. Bij een schuin dak meet je op het punt waar je echt staat.
Badkamer	Handdouche aan een glijstang, bovenste stand	190 cm	180 tot 200 cm	De stang is 60 tot 90 cm lang, dus de onderste stand komt rond 110 cm. Daarmee spoel je het bad, een kind of de hond af.
Badkamer	Toilet, zithoogte	40 cm	38 tot 48 cm	Standaard is 40 cm. Een verhoogd toilet van 45 tot 48 cm zit op stoelhoogte en daar sta je makkelijker van op. Bij een hangend toilet bepaal je de hoogte zelf met het inbouwframe.
Badkamer	Toilet, vrije ruimte voor de pot	60 cm	55 tot 70 cm	Daar staan je knieën en voeten. Zijwaarts wil je 80 cm breedte, anders zit je met je schouder tegen de muur.
Badkamer	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 75 cm hoog; 20 tot 30 cm voor de voorkant van de pot	Zittend pak je de rol zo zonder te draaien. Hang je hem naast of achter je, dan verdraai je je rug elke keer.
Badkamer	Fonteintje in het toilet, bovenkant	85 cm	80 tot 90 cm	Dezelfde hoogte als een wastafel. Let op de draairichting van de deur, want een fonteintje van 40 cm breed vraagt een vrije hoek.
Badkamer	Stopcontact in de badkamer	buiten 60 cm van bad of douche	norm, geen gewoonte	NEN 1010 verdeelt de badkamer in zones: binnen 60 cm van de rand van een bad of douche mag geen wandcontactdoos. Alle wandcontactdozen moeten achter een aardlekschakelaar van 30 mA.

Nalopen voordat je bestelt en boort

• Buitenmaat van elk werk bekend, en nagegaan of de opgegeven maat de print of de lijst is
• Breedte van de lijst of de groep tussen 60 en 75 procent van het meubel eronder
• Gewicht van het productblad genoteerd, of de lijst zelf gewogen
• Voorkant bekend: glas, kunststof of geen, en gekeken wat er recht tegenover hangt
• Wand getikt en per punt een bevestiging gekozen met zeventig procent marge
• Afstand van de bovenrand tot het ophangpunt gemeten met het koord onder spanning
• Onderrand 20 tot 30 cm boven het meubel, of hartlijn op 145 cm op een vrije wand
• Geen zonvlek, geen radiator eronder en geen koude buitenmuur zonder buffers achter de lijst

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

De opgegeven maat als beeldmaat lezen

Staat er 53 bij 73 cm op het productblad, dan kan dat de buitenmaat zijn en is de print zelf kleiner. Staat er alleen de maat van de print, dan komt de lijst er aan elke kant nog 1 tot 2 cm bij.

Voor de groep en de tussenruimte telt alleen de buitenmaat, en bij drie lijsten naast elkaar scheelt die verwarring al gauw 6 tot 12 cm.

Eén lijst van 50 bij 70 boven een driezitsbank

Een lijst van 50 cm breed beslaat boven een bank van 210 cm nog geen kwart van de breedte. Bank en werk lezen dan niet als één vorm, en de lijst lijkt midden op de wand kwijtgeraakt.

Twee liggende lijsten van 70 bij 50 cm of drie staande van 40 bij 50 cm vullen daar de 60 tot 75 procent.

Glas boven een bed of in een kinderkamer

Glas breekt in scherven als een lijst valt, en boven een bed valt hij precies op de plek waar je ligt. Een tik tegen het hoofdbord of een deur die hard dichtgaat is genoeg om een lijst aan één punt van de haak te wippen.

Kies daar een kunststof voorkant of een werk zonder voorkant, en hang het aan twee punten.

Een kunststof voorkant droog afstoffen of met glasreiniger poetsen

Droog wrijven laadt de plaat statisch op, waarna hij stof aantrekt, en zandkorrels in dat stof trekken fijne krassen die je in strijklicht ziet. Glasreiniger met alcohol of ammoniak geeft op acrylaat haarscheurtjes.

Gebruik lauw water met een druppel afwasmiddel en een uitgewrongen microvezeldoek, en veeg in één richting.

Papier in een zonvlek of boven de radiator hangen

Een zonvlek op de wand geeft papier in een paar uur evenveel licht als een museum het in maanden toestaat, en een kunststof voorkant houdt het ultraviolet maar deels tegen. Boven een radiator zet de opstijgende lucht stof af op lijst en wand.

Kijk op een zonnige dag waar de vlek over de wand schuift, en hang het werk daarbuiten en naast de verwarming in plaats van erboven.

De bovenranden gelijk zetten bij lijsten van verschillende hoogte

Hangen een lijst van 40 bij 50 cm en een van 50 bij 70 cm naast elkaar met de bovenranden op één lijn, dan zit de onderrand van de kleine lijst 20 cm hoger dan die van de grote. Boven een bank of dressoir valt de groep daardoor aan één kant los van het meubel.

Leg boven een meubel de onderranden op één lijn, en op een vrije wand de hartlijnen.

Veelgestelde vragen