Eethoek en eetkamer inrichten

Eerst de plek, dan pas de tafel

De meeste eethoeken beginnen bij de verkeerde vraag: welke tafel wordt het. De bruikbare volgorde is omgekeerd. Eerst bepaal je waar in huis gegeten wordt, dan hoeveel vloer die plek werkelijk biedt, en pas daarna welke tafelmaat en welke vorm daarin passen.

Dat komt doordat een eettafel het enige grote meubel is dat aan alle kanten tegelijk ruimte vraagt. Een kast staat tegen de wand en een bank heeft één voorkant, maar rond een tafel moeten stoelen naar achteren kunnen en mensen langs kunnen lopen, en dat verdubbelt de maat die je nodig hebt.

De eethoek ligt bijna altijd tegen de keuken aan en deelt zijn vloer met de kamer ernaast, dus hij hangt vast aan alles wat verder in de keuken en de badkamer speelt. Schuif de opstelling daarom eerst op schaal in de kamerplanner voordat je iets bestelt, met de loopruimtes erbij getekend.

Vijf plekken waar de eettafel kan staan

Waar de eethoek komt hangt af van twee dingen: de afstand tot de keuken en het blok vloer dat vrij is. Elke meter tussen aanrecht en tafel loop je per maaltijd tientallen keren, dus dicht op de keuken wint het meestal van mooi in de kamer.

In een open keuken schuift de eethoek tussen keukenblok en zitgedeelte, en daar telt de route dubbel: de openstaande klep van oven of vaatwasser komt 55 tot 60 cm uit en mag een uitgeschoven stoel niet raken. Houd tussen keukenblok en tafelrand daarom 100 cm aan, liever 120.

Komt de tafel in de woonkamer, dan is hij een zone naast de zithoek en gelden de regels voor de indeling van de woonkamer: de hoofdroute loopt langs de eethoek en niet erdoorheen. In een erker werkt een rond blad met een vaste bank langs het glas, omdat daar aan de raamzijde toch niemand achterlangs hoeft.

Plek van de eethoek	Wanneer die plek werkt	Waar het op knelt
In de keuken zelf	Dagelijks eten met twee tot vier; een tafel van 120 bij 80 cm is dan genoeg	De klep van oven of vaatwasser komt 55 tot 60 cm uit en mag geen stoelrug raken
Tussen open keuken en zitgedeelte	De kortste route tussen koken en eten, met de tafel als scheiding tussen de zones	De tafel ligt midden in de hoofdroute; aan de loopzijde blijft 100 cm vrij
In de woonkamer als tweede zone	Zodra de keuken te smal is voor een blok van 180 bij 240 cm	De eethoek concurreert met de zithoek om dezelfde vloer en om het daglicht
In een aparte eetkamer	Lang tafelen en een tafel van 240 cm of meer, want hier mag de tafel centraal staan	Buiten de maaltijden staat de ruimte leeg; een tweede functie voorkomt dat
Aan het kookeiland of een bar	Ontbijt en korte maaltijden; reken 65 cm blad per kruk	Op een kruk zonder rugleuning zit niemand een hele avond

Hoeveel vloer een eethoek werkelijk kost

De maat die telt is niet die van het blad, maar die van het blok: blad plus stoelen plus de ruimte om ze te gebruiken. Achter een stoel is 75 cm nodig om hem uit te schuiven en op te staan, en 100 cm waar ook nog iemand achterlangs moet met een schaal in de handen.

Een tafel van 180 bij 90 cm voor zes wordt daarmee een blok van 180 bij 240 cm. Aan een kopse kant waar niemand zit is 60 cm genoeg om langs te lopen, en staat die kant tegen de wand, dan vervalt ook dat.

Dat blok schuif je als geheel door de plattegrond, met dezelfde methode als bij een kamer laag voor laag inrichten: eerst de vaste punten en de routes, dan het blok, dan pas het meubel. De maten uit deze gids staan ook bij elkaar in de maatwijzer, zodat je ze tijdens het meten niet uit je hoofd hoeft te kennen.

De tafelmaat volgt uit het aantal eters

Per couvert reken je 60 cm breedte langs de tafelrand en 40 cm diepte het blad op. Die 60 cm is geen etiquette maar ellebogenwerk: een placemat is 45 cm breed en de rest is ruimte voor je glas en je armen. Aan een kopse kant die meedoet komt er per zitplaats 60 cm lengte bij.

De diepte van het blad bepaalt wat er in het midden kan staan. Bij 80 cm raken de borden van twee mensen tegenover elkaar bijna; vanaf 90 cm past er een schaal of een kaars tussen, en bij 100 cm blijft dat zo met dekschalen erbij.

Meer soorten en maten, van salontafel tot consoletafel, staan in het overzicht van tafels per soort en maat. De tabel hieronder rekent per gezelschap meteen het blok vloer mee, want op die maat past een eethoek of past hij niet.

Gezelschap	Tafelmaat	Blok vloer met stoelen en loopruimte
2 tot 4, dagelijks	120 bij 80 cm	120 bij 230 cm: het blad plus 75 cm achter elke lange zijde
6 personen	180 bij 90 cm, marge 160 tot 200 cm	180 bij 240 cm; moet er iemand achterlangs, dan groeit die zijde naar 100 cm
8 personen	240 bij 100 cm, marge 220 tot 260 cm	240 bij 250 cm, plus 60 cm lengte per kopse kant waar iemand mee-eet
4 tot 5 aan een rond blad	doorsnee 120 cm, marge 110 tot 130 cm	cirkel van ongeveer 270 cm, want een rond blad vraagt rondom dezelfde vrije ruimte
6 aan een rond blad	doorsnee vanaf 140 cm	cirkel van ongeveer 290 cm; vanaf hier is een rechthoek zuiniger met vloer
Wisselend, met uitschuiftafel	160 cm dicht, 210 tot 260 cm uitgeschoven	reken het blok met de uitgeschoven maat op de plek waar hij echt openstaat

Rechthoekig, rond of uitschuifbaar: wat de vorm doet

Een rond blad heeft geen hoeken om je aan te stoten en iedereen kijkt elkaar aan, maar het betaalt daarvoor in vloer: rond een cirkel is de vrije ruimte aan alle kanten even breed, dus nergens valt iets af te snoepen. Tegen een wand of in een hoek verliest een rond blad meteen een deel van zijn zitplaatsen.

Een rechthoek is de vorm die tegen een muur kan. Schuif je de kopse kant tegen de wand, dan lever je daar een couvert in, maar het blok wordt 60 cm korter. Voor dagelijks gebruik met af en toe visite is dat een redelijke ruil: aanschuiven betekent alleen de tafel even van de muur trekken.

Een uitschuiftafel koopt flexibiliteit, maar de extra 50 tot 100 cm lengte moet er op het moment zelf wel zijn. In een krappe ruimte is een smalle eettafel met een blad van rond 80 cm diep vaak bruikbaarder dan een mechanisme dat nooit open kan.

Stoelen, een eetbank of een vaste bank

Een eetkamerstoel is 45 tot 50 cm breed aan de zitting en met rugleuning 50 tot 60 cm diep. Armleuningen maken hem ongeveer 10 cm breder en stellen een tweede eis: ze moeten onder het blad van 75 cm kunnen schuiven, anders staat de stoel altijd half uitgeschoven en groeit het blok met 20 cm.

Een eetbank zonder rug van 140 tot 180 cm lang en 35 tot 45 cm diep schuift helemaal onder de tafel en kost daardoor alleen vloer als er iemand op zit. Dat maakt hem de zuinigste zitplaats aan de wandzijde van een krappe eethoek; het nadeel is dat wie in het midden zit alleen opstaat als de buren meewerken.

Wat er per soort aan maten en modellen bestaat, staat bij het kiezen van stoelen. Verwacht je zware belasting, kijk dan naar de constructie-eisen bij stevige eetkamerstoelen: daar zit het verschil in het frame en de verbindingen, niet in het uiterlijk.

Hoogtes die op elkaar moeten aansluiten

Rond de eettafel liggen de hoogtes in een keten. Het blad zit op 75 cm, de zitting 28 tot 32 cm daaronder, en tussen zitting en onderkant van het blad passen dan precies je bovenbenen. Verandert één schakel, dan schuift de rest mee: bij een tafel van 78 cm hoort een stoel van 46 tot 48 cm.

De vrije hoogte onder het blad is de maat die kopers overslaan. Een dikke rand, een lade of een dwarsbalk brengt de 68 cm die er hoort te zitten terug tot 60, en dan passen armleuningen er niet meer onder en zitten lange eters klem met hun knieën.

Eet je aan een blad op barhoogte, dan verspringt de hele keten 30 cm omhoog; hoe blad, kruk en voetsteun zich dan verhouden staat bij een bar op de juiste hoogte. Aan een blad op aanrechthoogte van 90 cm hoort weer een lagere kruk, en dat verschil wordt in de winkel zelden verteld.

Onderdeel	Gangbare maat	Marge die werkt	Waarom die maat
Eettafel, bovenkant blad	75 cm	72 tot 78 cm	Vaste maat in de meubelbranche, geen norm; een dik blad telt mee, dus meet de bovenkant
Vrije hoogte onder het blad	68 cm	65 tot 72 cm	Hier zitten je bovenbenen; een rand, lade of dwarsbalk gaat er direct vanaf
Eetstoel, zithoogte	45 cm	44 tot 47 cm	Het verschil met het blad blijft 28 tot 32 cm, anders eet je te hoog of te laag
Barblad	105 cm	100 tot 110 cm	De kruk hoort 25 tot 30 cm lager dan het blad
Barkruk bij een blad van 105 cm	78 cm	75 tot 82 cm	Zelfde verschil van 25 tot 30 cm, daar passen je bovenbenen
Barkruk bij aanrechthoogte 90 cm	63 cm	60 tot 67 cm	Een gewone barkruk van 78 cm is hier te hoog en zet je knieën omhoog
Overstek van een barblad voor de knieën	25 cm	20 tot 30 cm	Zonder overstek stoten je knieën; boven 30 cm moet het blad onderstut worden
Hanglamp, onderkant boven het blad	80 cm	75 tot 90 cm	Laag genoeg voor het blad, hoog genoeg om elkaar aan te kijken
Hanglamp, afstand tot de tafelrand	30 cm binnen de rand	30 tot 40 cm binnen de rand	Anders stoot je je hoofd bij het aanschuiven of langslopen

Licht boven de tafel en het kleed eronder

Een hanglamp boven de eettafel hangt met de onderkant 80 cm boven het blad en blijft 30 tot 40 cm binnen de rand. Lager kijk je tegen de kap aan in plaats van naar je tafelgenoten, hoger verlicht de lamp de hele kamer en het blad niet meer.

Boven een lange tafel werken twee of drie kleinere lampen op 70 tot 90 cm hart op hart beter dan één grote, omdat het licht dan over de hele lengte van het blad valt. De armaturen per soort staan bij verlichting kiezen, en hoeveel licht de plek nodig heeft reken je na met de lichtwijzer.

Een kleed onder de eettafel steekt 60 tot 70 cm buiten het blad, want een uitgeschoven stoel moet met alle vier de poten op het kleed blijven staan. Bij een tafel van 180 bij 90 cm kom je zo op ongeveer 300 bij 230 cm; welk materiaal stoelpoten en kruimels overleeft, staat bij het vloerkleed kiezen.

Als de ruimte voor de eethoek krap is

Zodra de strook smaller is dan ongeveer 240 cm kan er niet aan beide lange zijden een stoel uitschuiven, want 90 cm blad plus tweemaal 75 cm is precies 240. Vanaf dat punt verandert de eethoek van een meubelkeuze in een puzzel met vaste stukken: een smaller blad, één zijde tegen de wand, en de zitplaatsen waar de loopruimte zit.

De wandzijde heeft geen uitschuifruimte nodig, dus daar wint een vaste bank of eetbank 60 tot 70 cm ten opzichte van stoelen. Hoe je zo'n opstelling opbouwt en welke maten daarbij horen, staat in de gids over een smalle eethoek inrichten.

In een smalle keuken schuift de eetplek vaak mee de lengte in. Welke bladmaten daar werken staat bij een smalle keukentafel kiezen, en de maten van het keukenblok zelf, van aanrechthoogte tot looppad, bij de keuken inrichten.

Veelgestelde vragen