Isolatieglas en BENG: welk glas in welk kozijn

Welke getallen op een offerte staan en wat ze betekenen

Glas en isolatie beantwoorden dezelfde vraag voor twee soorten vlakken: hoe snel verdwijnt warmte erdoorheen, en wat kost het om dat te vertragen. Voor dichte vlakken rekenen we met de Rc in vierkante meter kelvin per watt, voor ramen met de U-waarde in watt per vierkante meter per graad. Hoger is beter bij de Rc, lager is beter bij de U-waarde.

Wie die twee door elkaar haalt, vergelijkt twee offertes die niet over hetzelfde gaan. Hoe de schil en de installatie samen je verbruik bepalen staat in het overzicht van apparaten en energie in huis.

Op een glasofferte horen vier getallen te staan die allemaal iets anders meten. De Ug gaat over het midden van de ruit, de Uf over het kozijnprofiel, de psi over de rand van het pakket en de Uw over het hele raam, naar oppervlak gewogen.

Dat laatste getal is het enige dat je in de kamer voelt. Dezelfde ruit met een Ug van 0,6 levert in een houten kozijn een raamwaarde van ongeveer 1,0 en in een kunststof profiel van 82 mm ongeveer 0,8.

De naam op de offerte legt niets vast. Wat onder de naam bengglas wordt verkocht is drievoudig glas met een Ug van 0,5 tot 0,7, en BENG is een eis voor een heel gebouw en niet voor een product. Vraag daarom naar de opbouw in millimeters en naar de gemeten waarden.

Getal	Waar het over gaat	Eenheid	Wat gangbaar is
Ug	Alleen het glas, in het midden van de ruit	W/m²K	Oud dubbel glas 2,9, HR++ 1,1, drievoudig glas 0,5 tot 0,7
Uw	Het hele raam: glas, profiel en glasrand naar oppervlak gewogen	W/m²K	Dit getal telt in de kamer en verschilt bij hetzelfde glas per kozijn
Uf	Het kozijn- of raamprofiel zelf	W/m²K	Hout rond 2,0, kunststof van 70 mm rond 1,3, kunststof van 82 mm rond 1,0
Psi	De rand van het glaspakket, per strekkende meter	W/mK	Aluminium afstandhouder rond 0,08, een warme rand van kunststof rond 0,04
Rc	Een dicht vlak: dak, gevel of vloer	m²K/W	Lege spouwmuur rond 0,4, gevulde spouw rond 1,8, nieuwbouwdak 6,3
ZTA, ook g-waarde genoemd	Het deel van de zonwarmte dat binnenkomt	getal tussen 0 en 1	HR++ rond 0,60, drievoudig glas rond 0,50
LTA	Het deel van het daglicht dat binnenkomt	getal tussen 0 en 1	HR++ rond 0,80, drievoudig glas rond 0,70
Temperatuurfactor f	De koudste plek van een detail, zoals een hoek of een dorpel	getal tussen 0 en 1	Nieuwbouw houdt minstens 0,65 aan; daaronder slaat die plek als eerste aan

Welk glas past in welk kozijn

De sponning bepaalt wat er kan, niet de wens. De sponning is de gleuf waarin het glas staat, en daarvan tellen twee maten: de breedte, die minstens de glasdikte plus speling moet zijn, en de hoogte waarmee de glaslat de rand van het pakket afdekt.

Die tweede maat is geen detail. De randafdichting van isolatieglas is een kitrand die niet tegen ultraviolet licht kan, dus moet hij bedekt blijven; reken op ongeveer 15 mm dekking rondom en meet de sponning met een schuifmaat voordat je iets bestelt.

Een houten raam van na 1975 is meestal 67 mm dik en heeft een sponning voor 24 tot 28 mm glas. Daar gaat een HR++ pakket van 23 mm zo in, terwijl een drievoudig pakket van 36 tot 48 mm er nooit in past.

Bij oudere kozijnen met glas in stopverf is de sponning ongeveer 10 mm diep. Uitfrezen kan, maar wat overblijft aan hout aan de buitenzijde is de grens: blijft daar minder dan ruwweg 12 mm staan, dan verzwakt de glaslat de hele naad en komt er water bij het kopse hout.

Voor die situatie bestaat dun isolatieglas van 8 tot 12 mm met een Ug van 1,1 tot 1,6, en vacuümglas van 6 tot 10 mm dat met een Ug van 0,4 tot 0,7 zelfs onder drievoudig glas duikt. Beide vragen een smalle, vlakke sponning en een plaatser die met de randafdichting weet om te gaan.

Kozijn of raam	Wat er nu in zit	Wat erin kan	Waar het op vastloopt
Houten kozijn van voor 1975, glas in stopverf	Enkel glas van 4 mm in een sponning van ongeveer 10 mm	Dun isolatieglas van 8 tot 12 mm, of vacuümglas van 6 tot 10 mm	Het hout dat na het uitfrezen overblijft; bij dun raamhout is dat te weinig
Houten raam van na 1975, raamhout 67 mm	Dubbel glas of HR++ in een sponning van 24 tot 28 mm	HR++ van 23 mm past rechtstreeks; drievoudig glas niet	De sponningbreedte, en bij een draaiend deel het gewicht op de scharnieren
Kunststof profiel van 70 mm uit de jaren negentig	HR of HR++ van 20 tot 24 mm	HR++ altijd, drievoudig glas soms tot ongeveer 40 mm met andere glaslatten	Het beslag en de stalen versterking in het profiel; vraag het profielnummer op
Kunststof profiel van 82 mm	Drievoudig glas	Alles tot ongeveer 48 mm	Niet de sponning maar de aansluitnaad met de muur bepaalt hier de winst
Aluminium met thermische onderbreking	Dubbel glas of HR++	Tot drievoudig glas, afhankelijk van de profieldiepte	Het profiel zelf: smalle series komen zelden onder een Uf van 2,2
Stalen raam uit de jaren dertig	Enkel glas van 4 mm in een sponning van 4 tot 6 mm	Dun isolatieglas met een smalle rand, of een achterzetraam in de dag	Het staal geleidt zelf, dus het profiel wordt de koudste lijn van het raam
Kozijn met roeden of glas in lood	Kleine vakken enkel glas	Isolatieglas per vak, of een achterzetraam voor het hele kozijn	De randlengte per vak: bij een vak van 30 bij 40 cm weegt de rand zwaarder dan het glas
Monument of beschermd stadsgezicht	Enkel glas, vaak met roeden	Dun isolatieglas, vacuümglas of een voorzet- of achterzetraam	De vergunning en het aanzicht van buiten; de gemeente beslist over de zichtbare kant

Wat een glaspakket weegt en wat het raam ermee moet

Floatglas weegt 2,5 kilo per vierkante meter per millimeter dikte, en die regel maakt het rekenen simpel. Enkel glas van 4 mm komt op 10 kilo per vierkante meter, een dubbel pakket met twee ruiten van 4 mm op 20 kilo en een drievoudig pakket op 30 kilo.

Voor een vast raam maakt dat weinig uit, want het kozijn staat in de muur. Bij een draaiend deel komt het verschil op het beslag en op de hoekverbindingen terecht: een raam van 100 bij 140 cm gaat van 28 naar 42 kilo glas.

Dat is het punt waarop oude scharnieren gaan zakken en het raam aan de sluitzijde tegen het kozijn loopt. Vervangt de glaszetter het pakket in een bestaand draaiend raam, laat dan de scharnieren en de hoekverbindingen meteen nalopen.

Onder in de sponning staat het glas op stelblokjes van ongeveer 5 mm hoog, die het gewicht naar het raamhout brengen en het pakket vrij van de bodem houden. Staat het glas op de bodem zelf, dan staat de randafdichting in het water dat daar blijft liggen.

Een roedeverdeling verandert de som helemaal. Een vak van 30 bij 40 cm heeft 1,4 meter glasrand op 0,12 vierkante meter glas, dus een warme rand met een psi van 0,04 telt daar al 0,47 bij de U-waarde op. Een ruit met Ug 1,1 gedraagt zich in zo'n vakje dus als een ruit van ruim 1,5.

Waarom isolatieglas na jaren lek raakt

Een isolatieruit is geen massief product maar een luchtdichte doos. Tussen de ruiten zit een afstandhouder die gevuld is met een droogmiddel, en daaromheen liggen twee dichtingen: een butylrand die het gas binnenhoudt en een tweede kitrand die de ruiten mechanisch bij elkaar houdt.

Zolang die twee heel zijn, blijft het droogmiddel de paar gram vocht opnemen die er bij de productie in zat. Raakt de dichting aangetast, dan komt er elke dag wat vochtige buitenlucht bij en verzadigt het droogmiddel; vanaf dat moment slaat de binnenkant van het pakket aan.

Het symptoom is een sluier of een druppelrand die je er niet uit poetst en die bij zon verdwijnt en de volgende ochtend terug is. Repareren kan niet, want de doos valt niet opnieuw te sluiten; het pakket gaat eruit.

Drie dingen versnellen dat proces: water dat in de sponning blijft staan, ultraviolet licht op een rand die niet genoeg bedekt is, en spanning doordat het pakket op de verkeerde plek wordt ondersteund. Alle drie gaan over de montage en niet over het glas.

Een gezonde ruit gaat 25 tot 30 jaar mee en de fabrieksgarantie op de dichting loopt meestal tien jaar. Dat is lang vergeleken met de installatie die eronder hangt: een ketel of warmtepomp uit de levensduurtabel voor apparaten en installaties is in diezelfde periode een keer of twee vervangen.

In welke volgorde je de schil aanpakt

Welke maatregel het meest oplevert is geen vast rijtje maar een som: het aandeel van dat vlak in het warmteverlies maal de sprong die je er kunt maken. Een ongeïsoleerd dak scoort op allebei hoog, terwijl HR++ vervangen door drievoudig glas op allebei laag scoort.

Hoe dat aandeel per woningtype ligt, kun je nalezen bij de verdeling van het warmteverlies over dak, gevel, vloer en glas. In een tussenwoning met een onbewoonde zolder weegt het dak het zwaarst, bij een grote pui het glas.

Comfort loopt niet gelijk op met die som. Een koude ruit voel je op anderhalve meter afstand, een koud dak merk je alleen aan de stookkosten, dus zit je elke avond langs een groot raam, dan mag dat raam voorkruipen.

Kieren horen in hetzelfde rijtje thuis, ook al staan ze op geen tekening. Een naad van 2 mm langs een deurstijl van 2 meter is 40 vierkante centimeter permanent open gat, en die lucht van buiten moet je van begin af aan opwarmen.

Wat er verder aan de stookkant te halen valt, van de aanvoertemperatuur tot de radiatoren, staat bij de manieren om thuis energie te besparen. De schil gaat wel voor: hoe lager de warmtevraag per kamer, hoe meer vrijheid je in de installatie houdt.

Maatregel	Van	Naar	Waar het op vastloopt
Vlieringvloer isoleren	Rc 0,3 tot 0,5	Rc 3,5 met 12 cm minerale wol	Een vliering waar je nog wilt lopen: dan komt er een vloerplaat op en wordt het pakket dikker
Schuin dak van binnenuit isoleren	Rc 0,3 tot 0,5	Rc 4,0 tot 6,0, afhankelijk van de spanthoogte	De dampremmende laag, die aan de warme kant hoort en aan alle randen moet doorlopen
Spouwmuur vullen	Rc ongeveer 0,4	Rc ongeveer 1,8	Een spouw smaller dan 4 cm, speciebaarden, of doorslaand vocht op de weerzijde
Vloer of kruipruimtebodem isoleren	Rc 0,15 tot 0,4	Rc 2,5 tot 3,5	Water in de kruipruimte, en een kruiphoogte onder 50 cm waar niemand kan werken
Kieren en naden dichten	Niet in Rc uit te drukken	Direct merkbaar aan de tocht	Ventilatie die ongemerkt meedicht, waardoor het vocht binnenblijft
Enkel glas vervangen door HR++	U 5,7	U 1,1	De sponning en het kozijnhout; bij een monument het aanzicht van de gevel
HR++ vervangen door drievoudig glas	U 1,1	U 0,5 tot 0,7	Het kozijn, dat meestal mee moet, en het beslag van de draaiende delen

Hoeveel isolatie er nodig is voor een bepaalde Rc

De Rc van een vlak is de optelsom van elke laag, en per laag deel je de dikte in meters door de lambda van het materiaal. Twaalf centimeter minerale wol met een lambda van 0,035 levert 0,12 gedeeld door 0,035, dus ongeveer 3,4.

Daarmee is elke folderclaim na te rekenen. Wil je Rc 3,5 halen, dan heb je van een materiaal met lambda 0,035 ongeveer 12,5 cm nodig en van pir met lambda 0,022 nog geen 8 cm.

Bij een spouw ligt de dikte vast en is de lambda het enige waar je nog aan kunt draaien. In een spouw van 5 cm haal je met parels ongeveer 1,5 en met vlokken iets minder, en dat is meteen de reden dat een gevulde spouw zelden boven de 2 uitkomt.

Ter vergelijking: voor nieuwbouw vraagt het Besluit bouwwerken leefomgeving een Rc van 4,7 voor de gevel, 6,3 voor het dak en 3,7 voor de vloer. Voor een bestaande woning geldt geen isolatie-eis zolang je niets verbouwt, dus die getallen zijn hier een richtpunt en geen verplichting.

De keuze tussen materialen gaat verder dan de lambda. Drukvastheid bepaalt wat er onder een dekvloer kan, dampopenheid bepaalt wat een constructie met vocht doet, en dikte bepaalt of een zolderkamer na het isoleren nog een kamer is.

Materiaal	Lambda in W/mK	Dikte voor Rc 3,5	Waar het thuishoort	Waar je op let
Glas- of steenwol in dekens	0,032 tot 0,040	11 tot 14 cm	Tussen spanten, op een vlieringvloer, in een voorzetwand	Mag nergens worden samengeperst: de helft van de dikte is de helft van de Rc
Steenwolvlokken voor de spouw	0,035 tot 0,040	12 tot 14 cm	Bestaande spouwmuren	De spouwbreedte ligt vast, dus 5 cm levert hier ongeveer 1,3 en geen 3,5
EPS-parels met lijm	0,033 tot 0,035	12 tot 13 cm	Bestaande spouwmuren	De lijm houdt de parels op hun plek bij een doorbraak of een nieuw raam
Pir met aluminium cachering	0,022 tot 0,023	8 cm	Daken en vloeren, en overal waar de dikte telt	Naden en aansluitingen dicht tapen: een kier in de plaat is een koudebrug over de hele lengte
Xps	0,032 tot 0,036	11 tot 13 cm	Onder een dekvloer en tegen een kruipruimtebodem	Drukvast en vochtbestendig, maar vrijwel dampdicht en dus niet overal geschikt
Houtvezelplaat	0,038 tot 0,042	13 tot 15 cm	Daken en binnenwanden waar je vocht wilt laten bufferen	Zwaarder en dikker voor dezelfde Rc; op een vlieringvloer telt dat gewicht mee
Cellulosevlokken	0,038 tot 0,040	13 tot 14 cm	Ingeblazen in gesloten dak- en wandconstructies	Moet op dichtheid worden ingeblazen, anders zakt het pakket in en ontstaat er bovenin een lege strook
Gespoten pur	0,026 tot 0,030	9 tot 11 cm	Onregelmatige vlakken en kruipruimtebodems	Hecht overal aan vast en is later niet meer te verwijderen zonder de ondergrond te beschadigen

Condens, dauwpunt en de koudste plek in de kamer

Lucht van 20 graden kan ongeveer 17 gram water per kubieke meter vasthouden. Bij 60 procent luchtvochtigheid zit er iets meer dan 10 gram in, en elk oppervlak dat kouder is dan 12 graden haalt dat water er weer uit. Dat is het dauwpunt, en daar slaat de eerste condens neer.

De temperatuur van een ruit aan de kamerzijde reken je uit met de binnentemperatuur min de U-waarde maal het temperatuurverschil maal 0,13. Bij 20 graden binnen en nul buiten komt enkel glas op ruim 5 graden, oud dubbel glas op 12,5 en HR++ op ruim 17.

Voor dichte vlakken werkt dezelfde som. Een lege spouwmuur komt aan de binnenkant op ruim 15 graden en een gevulde op bijna 19, en dat verschil van vier graden is precies het verschil tussen een muur die bij 70 procent aanslaat en een muur die droog blijft.

De koudste plek is zelden het midden van een vlak. Dat is de hoek, de aansluiting van kozijn en muur, de betonrand van de vloer en de onderste centimeters van de glasrand, waar de afstandhouder de warmte doorgeeft.

Een dicht gordijn maakt dat erger. Het onderbreekt de koudeval in de kamer, maar het glas erachter wordt kouder dan zonder gordijn, dus verschijnt de condens juist daar. Wat stof en montagehoogte daarin doen staat bij raamdecoratie en de warmte langs het glas.

Luchtvochtigheid binnen bij 20 graden	Dauwpunt	Wat er bij nul graden buiten als eerste aanslaat
40 procent	6,0 graden	Alleen enkel glas, dat op ongeveer 5 graden zit
50 procent	9,3 graden	Enkel glas, en bij vorst ook de glasrand van oud dubbel glas
60 procent	12,0 graden	Oud dubbel glas zit met 12,5 graden op de grens; de glasrand en een koude hoek eronder
70 procent	14,4 graden	Alles wat ouder is dan HR++, de naad tussen kozijn en muur, en een hoek achter een kast
80 procent	16,4 graden	Een lege spouwmuur op ruim 15 graden; HR++ op 17 graden komt in de buurt

Ventileren als het huis eenmaal dicht zit

Een huishouden van vier brengt ruwweg 10 tot 15 liter water per dag in de lucht: douchen, koken, wassen drogen en ademen. Zolang er tocht was, verdween dat vocht via kieren naar buiten zonder dat iemand er iets voor deed.

Na het dichten van die kieren is dat pad weg en stijgt de luchtvochtigheid. Het vocht zoekt dan de koudste plek die nog over is, en dat is na het isoleren van de gevel vaak een hoek achter een kast of de onderdorpel van een raam.

De afvoer moet daarom mee. Het Besluit bouwwerken leefomgeving vraagt voor een badkamer 14 kubieke decimeter per seconde, ongeveer 50 kubieke meter per uur, voor een keuken 21 en voor een toilet 7.

Lucht die je afzuigt moet ergens vandaan komen. Roosters in de gevel of boven de ramen laten die lucht binnen, en een spleet van 1 tot 2 cm onder de binnendeuren brengt hem naar de ruimte waar de afzuiging hangt.

Vervang je het glas, dan is dat het moment om de roosters mee te nemen. Een ventilatierooster boven de ruit kost een strook van 10 tot 15 cm glas, en die strook is minder waard dan een slaapkamer die 's ochtends op 75 procent luchtvochtigheid staat.

Wanneer nieuw glas loont en wanneer het kozijn voorgaat

Nieuw glas in een kozijn dat over vijf jaar vervangen wordt, is geld dat je twee keer uitgeeft. Test het hout daarom eerst: duw met een schroevendraaier in de onderdorpel, in de kopse kanten en onder de glaslat, en zakt het hout zonder kracht een halve centimeter weg, dan is de dorpel aangetast.

Het schilderwerk vertelt het tempo. Dekkende verf op buitenhout houdt het ruwweg vier tot zeven jaar vol en transparante beits twee tot drie, en op het zuiden en het westen gaat dat sneller dan op het noorden.

Moet het kozijn toch vervangen, dan verandert het werk van een dagklus in bouwen, met stucwerk, vensterbanken en schilderwerk erachteraan. Dat plan je samen met de rest, en hoe je dat ordent staat bij de volgorde waarin je een verbouwing aanpakt.

Kies je per gevel, kijk dan naar de windrichting. Op het zuiden levert glas met een hoge ZTA in de winter gratis stookwarmte en in juli oververhitting, terwijl een noordgevel het hele jaar dezelfde vlakke hemel heeft; wat de windrichting met licht en zonwarmte doet kun je per kamer opzoeken.

De winst van de laatste stap naar drievoudig glas komt pas binnen als de rest al laag zit. Dan kan de aanvoertemperatuur omlaag, wat bij verwarmen op een lagere aanvoertemperatuur meer oplevert dan aan het glas zelf. Wat de maatregelen samen voor je label doen, rekent de opname voor het energielabel uit, en die laat je pas doen als alles klaar is.

Wat je vooraf regelt bij een monument, een VvE of een huurwoning

Glas vervangen in een bestaand kozijn is in een gewone woning normaal gesproken vergunningvrij, zolang het aanzicht van de gevel niet verandert. Verandert de indeling van het kozijn of komt er een ander profiel, dan gaat die vlieger niet meer op.

Bij een rijks- of gemeentelijk monument is het omgekeerde het uitgangspunt: wijzigen mag alleen met een vergunning, en die gaat over wat je van buiten ziet. Achterzetramen en dun isolatieglas met een smalle, donkere afstandhouder komen daar vaker door dan een dik pakket met een brede rand.

In een beschermd stadsgezicht zit de beoordeling op het gevelbeeld en niet op het glas zelf. Overleg met de gemeente voordat je meet, want een roedeverdeling die verdwijnt is precies wat daar wordt tegengehouden.

Bij een appartement horen gevel, kozijnen en beglazing meestal tot het gemeenschappelijke deel. Wat je zelf mag vervangen staat in de splitsingsakte, en een wijziging aan de buitenkant loopt via de vergadering van eigenaars.

In een huurwoning is de schil van de verhuurder: glas, kozijnen en de isolatie van dak en gevel horen bij het casco. Voor subsidie op isolatie in een koopwoning gelden voorwaarden aan het aantal vierkante meters, aan de isolatiewaarde die je haalt en soms aan het aantal maatregelen. Die voorwaarden veranderen per jaar, dus lees ze na voordat je de opdracht geeft en niet erna.

Levensduurtabel

Per apparaat de gemiddelde levensduur, wat hem verkort, en het punt waarop repareren duurder is dan vervangen. Bekijk alle gegevens

Zoeken Soort Alle Wassen en drogen Koken Koelen Schoonmaken Klimaat en water Installatie Interieur

Soort	Apparaat of onderdeel	Gaat gemiddeld mee	Wat hem korter maakt	Repareren of vervangen
Wassen en drogen	Wasmachine	8 tot 12 jaar	Te vol laden, te lage wastemperaturen waardoor er biofilm ontstaat, hard water zonder ontkalken	Onder de 6 jaar bijna altijd repareren; boven de 10 jaar is een reparatie boven 250 euro zelden de moeite
Wassen en drogen	Wasdroger, condens	10 tot 14 jaar	Pluis dat achter het filter in de behuizing komt, drogen in een klein halletje zonder ventilatie, en de trommel vol laden in plaats van driekwart	Verwarmingselement, thermostaat en riem zijn losse onderdelen en meestal de moeite; onder de 8 jaar repareren
Wassen en drogen	Wasdroger, warmtepomp	8 tot 12 jaar	De warmtewisselaar achter de klep niet schoonmaken, waardoor de compressor tegen een dichtgeslibde wisselaar aan blijft werken	Ventilator, sensoren en pomp zijn te repareren; een defecte compressor betekent vervangen, want het koudemiddelcircuit zit dicht
Koken	Oven, inbouw en elektrisch	10 tot 15 jaar	Vet dat op het element inbrandt, pyrolyse op 500 graden vaker dan een paar keer per jaar, en een deur die je dichtslaat waardoor het scharnier verzakt	Element, thermostaat, scharnier en deurglas zijn los te krijgen: bijna altijd repareren, ook omdat een nieuwe oven in dezelfde inbouwmaat moet passen
Koken	Combimicrowave	8 tot 10 jaar	Leeg of met heel weinig eten aanzetten, vet op het micaplaatje voor de golfgeleider, en met de deur rammelen waardoor de deurschakelaars het opgeven	De deurschakelaar is de meest voorkomende storing en een goedkope reparatie; onder de 5 jaar repareren, daarboven wegen een nieuwe magnetronbuis plus arbeid zelden op
Koken	Inductiekookplaat	10 tot 15 jaar	De ruimte onder de plaat dichtzetten met een volle lade, zodat de elektronica zijn warmte niet kwijt kan; overkoken tot er vocht onder het glas komt; een zware pan die valt	Een vermogensmodule of de touchbediening is per zone te vervangen; gebarsten glas betekent bijna altijd een nieuwe plaat
Koken	Gasfornuis	15 tot 20 jaar	Overkoken in de branders, een vuile vonkontsteking en een dichtgeslibd thermokoppel, waardoor de vlam niet blijft staan	Branderdeksels, thermokoppel en gaskraantjes zijn goedkope onderdelen: repareren. Nieuwbouw krijgt sinds 1 juli 2018 geen gasaansluiting meer (Wet VET), dus daar is elektrisch koken de reden om te vervangen
Koken	Afzuigkap	10 tot 15 jaar	Vetfilters die niet in een sopje of de vaatwasser gaan en een verzadigd koolstoffilter bij recirculatie, waardoor de motor tegen weerstand in blijft draaien	Motor, schakelaar en verlichting zijn te vervangen: onder de 8 jaar repareren. Filters zijn onderhoud en geen reparatie: koolstof elk half jaar tot jaar
Koken	Airfryer	3 tot 5 jaar	De korf in de vaatwasser, waardoor de antiaanbaklaag eraf gaat, en de uitblaas aan de achterkant tegen een wand of onder een keukenkastje	Niet repareren: de behuizing zit geklonken of geplakt en het arbeidsloon komt boven de prijs van een nieuwe uit
Koken	Waterkoker	3 tot 6 jaar	Kalk op het verwarmingselement bij hard water, en koken met minder water dan de onderste streep waardoor het element droogloopt	Niet repareren. Ontkalken is het onderhoud: bij hard water ongeveer maandelijks, bij zacht water een paar keer per jaar
Koken	Koffiemachine, volautomaat	5 tot 10 jaar	Niet ontkalken, de zetgroep nooit uitnemen en invetten, en melkleidingen die na het schuimen niet worden doorgespoeld	Zetgroep, pomp en aftapventiel zijn losse onderdelen en revisie bij een reparateur is gangbaar; onder de 6 jaar bijna altijd repareren
Koken	Kokendwaterkraan	7 tot 10 jaar	Hard water zonder filter, waardoor het reservoir onder de gootsteen verkalkt, en een filterpatroon dat langer dan een jaar blijft zitten	Reservoir en kraan zijn losse onderdelen: bij een defect reservoir hoeft de kraan niet mee, en omgekeerd ook niet
Koelen	Koelkast met vriesvak	10 tot 15 jaar	Naast de oven of in de zon staan, stof op de condensor aan de achterkant, en een deurrubber dat hard is geworden waardoor de compressor blijft doorlopen	Thermostaat, ventilator en deurrubber zijn te vervangen; een lek in het koudemiddelcircuit of een defecte compressor betekent vervangen
Koelen	Vrieskist of losse vriezer	15 tot 20 jaar	Een ijslaag dikker dan een halve centimeter, die merkbaar stroom kost, en een plek in een onverwarmde garage die kouder wordt dan zijn klimaatklasse (SN, N of T) toestaat	Thermostaat en deurrubber zijn losse onderdelen en de mechaniek is eenvoudig; bij een kist zit de winst vooral in ontdooien, niet in repareren
Schoonmaken	Vaatwasser	8 tot 12 jaar	Geen zout of een verkeerd ingestelde waterhardheid bij hard water, de zeef onderin nooit uithalen, en glasscherven of pitten die in de pomp komen	Pomp, aquastop en element zijn losse onderdelen; vuistregel: boven de 8 jaar en een reparatie boven een derde van de prijs van een nieuwe, dan vervangen
Schoonmaken	Stofzuiger met sleepslang	8 tot 12 jaar	Doorzuigen met een volle zak of een dichtgeslibd motorfilter, want de motor koelt op de lucht die erdoor gaat en loopt dan warm	Motorkolen, snoerhaspel en slang zijn te vervangen; zolang de motor goed is, is repareren bijna altijd goedkoper dan een nieuwe
Schoonmaken	Steelstofzuiger op accu	4 tot 7 jaar	De accu bepaalt de leeftijd: na ongeveer 500 tot 1000 laadcycli merk je het. Continu in de lader hangen en zuigen tot hij uitvalt maakt dat sneller	De accu vervangen is de reparatie. Kun je de accu er niet uit halen zonder de behuizing te breken, dan is het apparaat ten einde
Schoonmaken	Robotstofzuiger	4 tot 6 jaar	Haren om de zijborstel en de wielassen, een volle stofbak in het dokstation, en drempels waar hij zich elke ronde op stukdraait	Accu, borstels, wielen en filters zijn onderdelen: een nieuwe accu na 2 tot 4 jaar is bijna altijd goedkoper dan een nieuwe robot
Klimaat en water	Luchtreiniger	8 tot 10 jaar	Een hepa-filter dat te lang blijft zitten: de ventilator draait dan tegen weerstand in en er gaat minder lucht door	Ventilator en sensoren zijn te vervangen, maar de kosten zitten in de filters: reken op een filterwissel elk half jaar tot jaar
Klimaat en water	Ventilator, staand of plafond	Staand 5 tot 10 jaar, plafond 15 tot 20 jaar	Stof op de bladen, want dat brengt ze uit balans en dat kost het lager; een staande ventilator die de winter buiten doorstaat	Een staande ventilator repareer je niet; bij een plafondventilator zijn de motor en de aanloopcondensator wel te vervangen
Klimaat en water	Airco, vaste split	10 tot 15 jaar	Filters die niet elke paar maanden schoon worden gemaakt, een buitendeel in de volle zon of tegen een schutting, en koudemiddelverlies dat je laat lopen	Ventilator, print en sensoren zijn te repareren; aan het koudemiddel mag alleen een bedrijf met F-gassencertificaat werken, dat is wettelijk verplicht
Klimaat en water	Waterontharder	10 tot 15 jaar	Het zoutvat laten leeglopen, waardoor het harsbed niet meer regenereert, en ijzer of mangaan in het water dat het hars dichtzet	Het harsbed en het regelventiel zijn los te vervangen, dus een storing is zelden het einde van het toestel; het hars zelf gaat 8 tot 12 jaar mee
Klimaat en water	Mechanische ventilatiebox	15 tot 20 jaar	Een ventilatorwiel en kanalen die nooit worden schoongemaakt, en ventielen die dichtgedraaid blijven staan zodat de box tegen een dicht systeem aan draait	Motor en print zijn per merk los te krijgen; laat bij twijfel eerst meten, het Besluit bouwwerken leefomgeving vraagt voor een badkamer 14 dm³/s, ongeveer 50 m³ per uur
Installatie	Cv-ketel, hr-combi	15 tot 20 jaar	Waterdruk die koud onder 1 bar zakt, jaren geen onderhoud, kalk op de tapwaterwisselaar, en steeds bijvullen: dat brengt zuurstof in het water en dat geeft roest	Onder de 12 jaar repareren, onderdelen zijn gangbaar; boven de 15 jaar is een reparatie die richting een kwart van een nieuwe ketel gaat zelden de moeite
Installatie	Boiler, elektrisch	10 tot 15 jaar	Kalk op het element, en een magnesiumanode die nooit is nagekeken: die beschermt de binnenketel en is na een paar jaar opgelost	Element en anode vervangen is normaal onderhoud; een lekkende binnenketel is niet te repareren. Houd het water op minstens 60 graden tegen legionella
Installatie	Zonnepanelen	25 tot 30 jaar	Schaduw van een dakkapel, schoorsteen of boom over één paneel, wat de hele string meetrekt, en over de panelen lopen: dat geeft microscheurtjes in de cellen	Een paneel is per stuk te vervangen. Reken op ongeveer een half procent opbrengstverlies per jaar; dat is veroudering en geen defect
Installatie	Omvormer van de zonnepanelen	10 tot 15 jaar	Een warme, dichte meterkast of zon op de kast: de condensatoren binnenin gaan bij hoge temperatuur sneller achteruit	Bijna altijd vervangen in plaats van repareren, en per stuk. Ga ervan uit dat je er in de looptijd van de panelen één keer een nieuwe onder zet
Installatie	Warmtepomp, lucht-water	15 tot 20 jaar	Pendelen: een pomp die te groot is voor de afgifte slaat kort aan en uit, en dat kost de compressor. Een buitendeel dat is ingebouwd krijgt zijn lucht niet weg	Ventilator, sensoren, expansieventiel en circulatiepomp zijn onderdelen; een defecte compressor betekent meestal een nieuw buitendeel, en aan het koudemiddel mag alleen een F-gassengecertificeerd bedrijf werken
Installatie	Led-lamp	15.000 tot 50.000 branduren	Een inbouwspot in een dicht, geïsoleerd plafond waar de warmte niet weg kan, en een dimmer die niet voor led is bedoeld: de elektronica in de voet gaat kapot, niet de led zelf	Niet repareren, wel gericht kopen: op de verpakking staan de branduren en het aantal schakelcycli. 25.000 uur is bij 3 uur per dag ruim 20 jaar
Interieur	Matras, pocketvering	8 tot 10 jaar	Vocht, want je verliest per nacht een derde tot een halve liter, en een bodem met latten verder dan 6 centimeter uit elkaar waardoor de vering plaatselijk doorzakt	Niet te repareren. Een blijvende kuil is het signaal; een topper erop maskeert die maar haalt hem er niet uit
Interieur	Topper	3 tot 6 jaar	Altijd dezelfde kant boven laten liggen, en polyether onder een zwaarder gewicht; koudschuim en latex houden hun veerkracht langer	Niet te repareren, wel los te vervangen. Dat is ook de reden om er een op te leggen: je vernieuwt de bovenste laag zonder een nieuw matras
Interieur	Bank met polyether zitting	7 tot 10 jaar	Altijd op dezelfde plek zitten. Polyether zakt de eerste jaren wat in en daarna blijft de kuil; een zitting van SG 35 of hoger houdt zijn vorm langer dan SG 25	De kussens zijn opnieuw te vullen met nieuw schuim en dat scheelt de halve bank; een doorgezakt frame van plaatmateriaal is het einde
Interieur	Bank met veren	12 tot 20 jaar	Op de armleuning of de voorrand zitten, waar geen vering onder zit, en nagels van huisdieren op de stof: de vering gaat langer mee dan de bekleding	Opnieuw stofferen en veren vervangen is gangbaar bij een massief houten frame, en dan gaat hij nog een ronde mee
Interieur	Laminaat	10 tot 20 jaar	Water in de naden, want de kern is hdf en die zwelt onherstelbaar op, en zand dat als schuurpapier werkt als er geen mat bij de voordeur ligt	Niet te schuren. Een beschadigde plank is te vervangen door de klikvloer vanaf de wand open te leggen; koop op slijtageklasse, AC4 voor een gang
Interieur	Pvc, klik of verlijmd	15 tot 25 jaar	Een toplaag van 0,3 mm in een gang waar 0,55 mm hoort, zware meubels zonder viltjes, en een ondervloer die niet vlak is	Een verlijmde plank is er per stuk uit te halen; bij klik moet je openleggen tot die plank. Houd daarom een paar planken over
Interieur	Gietvloer	20 tot 30 jaar	Scheuren in de ondervloer, die door de gietvloer heen doortrekken, en te veel restvocht in de zandcement of anhydriet op het moment van gieten	De toplaag is opnieuw aan te brengen, als vuistregel elke 10 jaar; een scheur is te vullen maar blijft meestal zichtbaar
Interieur	Houten vloer, massief of meerlaags	40 jaar of langer	Te droge lucht in de winter: hout wil 45 tot 60 procent luchtvochtigheid en krimpt daaronder tot naden. Water en hondennagels doen de rest	Schuren en opnieuw afwerken is de reparatie. Massief kan dat vaak vijf keer of meer, een meerlaagse vloer met een toplaag van 3 tot 4 mm twee tot drie keer
Interieur	Behang	10 tot 15 jaar	Zon die op één wand de kleur eruit trekt, vocht in keuken en badkamer, en een wand die niet is voorgestreken: bij het strippen komt het gips mee	Niet te repareren. Een hele baan vervangen kan als je een rol met hetzelfde batchnummer hebt overgehouden, anders zie je kleurverschil
Interieur	Binnenmuurverf	5 tot 10 jaar	Matte verf schoonmaken, want die is niet schrobvast; condens in de badkamer; en niet ontvetten of schuren voor het verven, waardoor de laag niet pakt	Bijwerken kan, maar bij mat blijven de aanzetten zichtbaar: rol een wand in één keer nat in nat, van boven naar beneden
Interieur	Kitrand in de douche	2 tot 5 jaar	Zeepresten waarin schimmel groeit, schoonmaakmiddel met chloor, en niet ventileren na het douchen; de schimmeldoder in de kit wast er in de loop van jaren uit	Niet te repareren: snij hem eruit, maak de naad vetvrij en droog, en zet nieuwe sanitairkit op siliconenbasis. Acrylaatkit hoort niet in een natte ruimte

Veelgestelde vragen