Naar de inhoud
Bekijk de rekenhulpen

Patio tuin voorbeelden: vijf indelingen met de maten erbij

12 minuten lezen Patio & binnentuin Bijgewerkt 14 september 2026
Stadstuin met een ronde tuintafel, groene stoelen, een bakstenen pad en borders.

Een patio uit een voorbeeld werkt bij jou alleen als je de rekensom overneemt en niet de opstelling. De hoogte van de muur aan de zuidkant gedeeld door 0,78 geeft de middagschaduw eind maart, en de zitplek hoort buiten die schaduw, tegen het muurvlak dat naar de zon kijkt. De vijf voorbeelden lopen van een binnenplaats van 6 m² tot een stadstuin van ruim 40 m² op het noorden met de zitplek achterin. In elk voorbeeld blijft 90 cm vrij voor de pui, is de doorloop minstens 60 cm en krijgt de vloer één functie. Planten kies je per muurvlak, en de stijl pas als je weet hoeveel zon er op de muren valt.

Handig bij het plannen

Tijd
een avond meten, een zaterdag uitzetten

Gereedschap

  • Rolmaat van minstens 5 m
  • Kompas, of de kompasfunctie op je telefoon
  • Ruitjespapier van 5 mm, waarbij een hokje 10 cm is
  • Stoepkrijt of schilderstape om de meubels op de tegels uit te zetten
  • Uitzetkoord en vier piketten
  • Waterpas van minstens 120 cm om het afschot na te meten

Materiaal

  • Karton om een tafel en een bank op ware grootte uit te leggen

Wat elk voorbeeld vastlegt voordat er een meubel in staat

Een voorbeeld van een patio is pas bruikbaar als je weet waarom alles staat waar het staat. Bij elk van de vijf indelingen staan daarom vier gegevens vooraan: de maat, de hoogte van de muren, het muurvlak dat de zon vangt en de weg waarlangs alles naar binnen komt. Waarom juist die vier de rest bepalen, staat in het overzicht van hoe een omsloten tuin met zon, wind en regen omgaat.

De zon rekenen we steeds uit op het middaguur, als de zon pal zuid staat; in de zomertijd is dat rond half twee. Een muur werpt dan een schaduw van zijn hoogte gedeeld door de tangens van de zonnestand: rond 21 maart deel je door 0,78, op 21 juni door 1,84 en op 21 december door 0,26.

Een schutting van 180 cm legt zo eind maart 2,3 m schaduw en in december 7 m. Die ene deling verklaart waarom een zitplek uit een voorbeeld bij jou ineens in de schaduw kan liggen.

Lees de voorbeelden dus niet als plaatjes om na te bouwen, maar als rekensommen waarin je je eigen maten invult. Hoe je de tuin daarna echt aanlegt, met afschot, fundering en borders, staat bij het indelen en aanleggen van een patiotuin.

VoorbeeldMaat en murenWaar de zon valtWat de vloer krijgtWaar het op knelt
Patio achter een benedenwoning240 bij 250 cm, 6 m², muren van 200 cmVooral op de bovenkant van de muren; de vloer krijgt alleen in de zomer een paar uurEen bank met kist, een bistrotafel van 60 cm en één klapstoelMuren van samen bijna 15 m² tegen 6 m² vloer: het groen moet de hoogte in
Binnenplaats in de schaduw400 bij 300 cm, 12 m², een gevel van 600 cm aan de zuidkantOp de vloer het hele jaar geen middagzon; van eind april tot eind augustus alleen op de bovenkant van de muur aan de noordkantEen ronde tafel van 80 cm met twee stoelen en een waterschaalEen vloer die twee tot drie keer trager droogt dan een open terras
Smalle strook naast een aanbouw250 bij 800 cm, 20 m², schuttingen van 180 cmVerschuift over de dag van de ene lange schutting naar de andereTwee stoelen met een bijzettafel aan het eind van de strookBorder, zitplek en doorloop moeten samen in 250 cm passen
Patio in de hoek van een L-woning500 bij 500 cm, 25 m², twee gevels en twee schuttingen van 180 cmRond het middaguur van maart tot oktober op de strook langs de achtergevelEen eethoek voor vier met een bank tegen de keukenvleugel, en een waterbak tegenoverTwee deuren met elk hun eigen vrije vlak, en een tafel die in juli in de volle zon staat
Stadstuin op het noorden450 bij 900 cm, ruim 40 m², gevel van twee bouwlagenAchterin: van half maart tot eind september valt de middagzon op wie tegen de achterschutting zitEen loungebank met lage tafel achterin, split in het midden en tegels bij de puiDe eerste 3 m bij de pui krijgt ook in juni geen middagzon op de vloer

Een patio van 240 bij 250 cm achter een benedenwoning

Dit is de kleinste maat waarop een zitplek nog werkt: 6 m² achter een benedenwoning, met aan drie kanten een muur van 200 cm en aan de vierde de gevel met een schuifpui. Voor de pui blijft 90 cm vrij, want over die strook stap je met een dienblad naar buiten. Na die strook en een border van 40 cm langs de achtermuur blijft er 240 bij 120 cm over.

Op die 120 cm past één opstelling. Een bank met kist van 120 bij 45 cm staat langs de linker zijmuur, met een bistrotafel van 60 cm ervoor en één klapstoel aan de overkant. Rechts blijft een doorloop van 65 cm naar de border en de buitenkraan.

Een tafel voor vier past hier niet, ook niet als hij er op de tekening in lijkt te passen. Een blad van 120 bij 80 cm vraagt met 75 cm achter elke stoel een blok van 120 bij 230 cm, en die 230 cm is dieper dan de hele vloer achter de pui.

Het groen gaat de muur op. De drie muren zijn samen bijna 15 m², meer dan twee keer de vloer, en een klimplant kost op de grond niet meer dan een plantgat van 40 bij 40 cm in de border.

Leg de vloer in tegels van 60 bij 60 cm, want 240 cm is precies vier tegels breed en dan snijd je alleen in de diepte. Laat hem met 1 tot 2 procent van de gevel af lopen naar een putje in de hoek bij de border, zodat een bui van 20 mm, op deze vloer ruim 100 liter, niet richting de dorpel gaat.

Alles gaat door het huis, dus de bank moet los door de smalste deur. Dezelfde volgorde van pui, route en ene functie staat stap voor stap bij een kleine patio als buitenkamer inrichten.

De bank staat tegen één muur
De bank staat tegen één muur. Daardoor blijft het midden van de patio vrij als doorgang.
Praktische tip

Leg de bank en de tafel eerst als karton op ware grootte op de tegels en schuif de pui helemaal open. Stoot de deur of je knie ergens tegen, dan verschuif je karton en geen meubel dat al door de gang is gesjouwd.

Een binnenplaats van 400 bij 300 cm zonder middagzon

Deze binnenplaats heeft aan de zuidkant een gevel van twee bouwlagen, 600 cm hoog, en aan de andere drie kanten muren van 250 cm. Op 21 juni werpt die gevel rond het middaguur 3,3 m schaduw, meer dan de 300 cm diepte van de patio, dus valt er ook midden in de zomer op dat uur geen zon op de vloer.

Wel komt de zon op de muur aan de overkant. Op 21 juni ligt de schaduwlijn op de muur aan de noordkant op 47 cm boven de vloer, en van eind april tot eind augustus zakt hij rond het middaguur onder de bovenrand van 250 cm. Die muur kijkt met zijn vlak naar het zuiden en is de enige plek waar iets groeit dat zon wil.

Daar hoort een clematis uit groep 3: de voet staat in de koele schaduw en de ranken klimmen naar het licht bovenaan. De rest van de patio leeft op hemellicht. Voor dat licht kies je planten op de hoeveelheid licht en de bodem die er is: varens, hosta en Epimedium in de border en een klimhortensia tegen de gevel.

Hemellicht zit rond 6500 K, en in dat koele licht wordt een koelgrijze muur grauw. Gebroken wit met een gele of roze onderlaag houdt stand en kaatst 60 tot 75 procent van het licht terug, tegen 15 tot 25 procent voor donker metselwerk. Dat verschil zie je ook in de kamers die op de binnenplaats uitkijken.

Zonder zon en met weinig wind droogt de vloer twee tot drie keer trager dan op een open terras. Kies daarom een betontegel met een ruw oppervlak, die ook met groene aanslag grip houdt, en leg hier geen houten vlonder. Wat tegen die aanslag en het mos in de voegen werkt en wat je er juist niet op zet, zoek je op in de wijzer voor onkruid en mos tussen tegels.

Water doet het op zo'n plek goed: in de schaduw warmt het minder op, verdampt er minder en groeien er minder algen. Een schaal met een klein pompje geeft geluid zonder dat je hoeft te graven, en hoe je dat opbouwt staat bij water in een kleine tuin zonder vijver.

OnderdeelKeuze in dit voorbeeldWaarom juist op deze plek
WandenKalkverf of lichte stuc in gebroken wit met een gele onderlaagKaatst 60 tot 75 procent van het hemellicht terug naar de vloer, de planten en de ramen van de woning
VloerLichtgrijze betontegel van 40 bij 40 cm met een ruw oppervlakHoudt grip als hij groen wordt, en een kleiner formaat volgt het afschot zonder plassen
Klimplant op de muur aan de noordkantClematis uit groep 3 op draden, 40 cm uit de muur geplantDie muur krijgt van eind april tot eind augustus middagzon op de bovenkant, terwijl de voet koel blijft
Klimplant tegen de gevelKlimhortensia, zelfhechtendGroeit in diepe schaduw en hecht zonder draad; houd hem weg van kozijnen en de dakrand
Border40 cm breed langs twee muren, met varens, hosta en EpimediumSchaduwplanten die vocht verdragen; slakken vinden de hosta hier sneller dan in een open tuin
MeubelsRonde tafel van 80 cm met twee stoelen van aluminium en textileenNa een bui in een half uur droog, waar hardhout in de schaduw binnen een seizoen groen uitslaat
WaterSchaal van 60 cm op een verborgen reservoir met een pomp op 12 voltIn de schaduw verdampt minder en groeien minder algen, dus je vult minder vaak bij
LichtTwee wandspots van 2700 K, IP65, die de muur aan de noordkant aanlichtenEen aangelichte wand laat de begrenzing zien, en dan lijkt de binnenplaats 's avonds groter
Let op

Zelfhechters als klimhortensia en klimop halen zacht kalkvoegwerk van voor 1945 uit de muur. Staat de binnenplaats tussen oude gevels, span dan draden op 5 cm van de muur en kies een klimplant die zich daaromheen slingert.

Een strook van 250 cm breed en 8 m lang naast een aanbouw

Een strook naast of achter een aanbouw richt je in de lengte in en nooit in de breedte. Alles wat dwars staat, knipt de strook in stukken die elk te kort zijn om te gebruiken, terwijl zones achter elkaar met één doorloop langs een zijde de volle 8 m laten werken.

In dit voorbeeld staan schuttingen van 180 cm aan beide lange zijden. De zon schuift over de dag van de ene naar de andere: de schutting die met zijn vlak naar het oosten kijkt krijgt de ochtend, die naar het westen de middag en de avond.

Leg de border van 40 cm tegen de schutting die op jouw uur zon heeft en de doorloop van 60 cm langs de andere. Een zitje van twee stoelen van 60 bij 60 cm met een bijzettafel kost 160 bij 120 cm en past dan aan het eind van de strook, met de doorloop ernaast en 30 cm speling.

Een eettafel voor vier past pas vanaf ongeveer 300 cm breed, en dan alleen met een bank met kist tegen de schutting in plaats van stoelen aan die kant. De tabel laat per breedte zien wat er na border en doorloop overblijft.

Tegels of planken dwars op de lengte laten zo'n strook breder lijken, omdat het oog de voegen telt. Een lamp aan het eind, tegen de korte schutting, trekt de blik de diepte in en haalt de gangwerking eruit. Ligt je strook aan één kant open, dan gelden eerder de afwegingen voor een gewone tuin en buitenruimte.

Breedte van de strookVerdeling over de breedteWat er dan in pastWaar het op knelt
180 cmBorder 40, plank van 40 cm diep op 105 cm hoogte, doorloop 100Staand iets drinken aan de plank met twee krukkenDe doorloop is ook de plek waar je staat, dus met twee mensen aan de plank komt er niemand meer langs
220 cmBorder 40, bistrotafel 70, doorloop 60, border 50Ontbijt voor twee, met de stoelen in de lengte tegenover elkaarHet blok is 220 cm lang, dus de tafel komt aan het eind en niet halverwege de strook
250 cmBorder 40, zitje 120, doorloop 60, speling 30Twee stoelen van 60 bij 60 cm met een bijzettafel van 45 cmEen border aan beide zijden laat nog maar 50 cm doorloop over
300 cmBorder 40, bank met kist 45, tafel 80, stoel met 75 cm ruimte, doorloop 60Eten voor vier: twee op de bank en twee op stoelen aan de overkantMet stoelen aan beide lange zijden wordt het blok 230 cm breed en is de doorloop weg
350 cm en brederTwee zones achter elkaar, doorloop van 70 tot 90 langs één zijdeEen eethoek bij de pui en een zitplek achterinDe doorloop hoort langs de zones te lopen en niet ertussendoor

Een patio van 500 bij 500 cm in de hoek van een L-woning

Deze patio ligt in de binnenhoek van een woning met een keukenvleugel. Aan de noordkant staat de achtergevel met een schuifpui van 240 cm, aan de westkant de keukenvleugel van 300 cm hoog met een deur naar buiten, en aan de zuid- en oostkant schuttingen van 180 cm.

De achtergevel kijkt met zijn vlak naar het zuiden en is de warmste wand. De schutting aan de zuidkant werpt rond 21 maart 2,3 m schaduw, dus ligt de strook van 270 cm langs de achtergevel dan rond het middaguur in de zon. In juni is die strook 4 m breed en in december is er niets van over.

De eethoek staat tegen de keukenvleugel, omdat de keuken daar het dichtst bij is en de dag daar in twee helften uiteenvalt. Op een junimorgen rond negen uur staat de zon in het oosten op ongeveer 30 graden en werpt de oostschutting ruim 3 m schaduw, zodat de bank ruim 4 m verderop in de zon staat. Rond acht uur 's avonds staat de zon op zo'n 15 graden in het westen en zet de keukenvleugel de hele eethoek in de schaduw.

Twee deuren nemen hier vloer. Voor de schuifpui blijft 90 cm vrij, en de keukendeur draait naar buiten met een blad van 90 cm, dus die kwartcirkel van 90 bij 90 cm blijft leeg. Daarom begint de bank pas op 170 cm van de achtergevel.

Tegenover de bank, tegen de oostschutting, staat een waterbak van 120 bij 60 cm op 385 cm afstand. Dat is de wand die je vanaf de tafel ziet, dus daar heeft water de meeste zin. Een kraan is niet nodig: een fontein die op een pomp en een eigen voorraad draait vul je uit de regenton in de hoek bij de pui. Welke bak bij welke plek en diepte past, staat bij het kiezen van een waterbak voor buiten.

In juli is de strook langs de achtergevel de heetste plek van de patio, want de gevel geeft de middagwarmte tot laat in de avond terug. Houd de vloer daar licht van kleur, omdat een donkere tegel in de volle zon oploopt tot 50 of 60 graden, en zet een parasol naast de tafel met de voet buiten de doorloop.

Een stadstuin van 450 bij 900 cm met de zitplek achterin

Een tuin op het noorden ligt aan de noordkant van het huis, dus werpt de eigen gevel zijn schaduw de tuin in. Bij een gevel van twee bouwlagen, 600 cm hoog, is die schaduw rond het middaguur op 21 juni 3,3 m lang, rond 21 maart 7,7 m, en in december ligt de hele tuin erin.

Voor een zitplek telt niet de vloer maar de hoogte waarop je zit. Op 110 cm, ongeveer de schouders van wie zit, is de schaduw rond 21 maart 6,3 m en op 21 juni 2,7 m lang. Wie tegen de achterschutting zit, op 8 tot 9 m van de gevel, zit dus van half maart tot eind september rond het middaguur in de zon.

Daarom staat de zitplek hier achterin, met de rug naar de achterschutting. Die schutting kijkt met zijn vlak naar het zuiden en is de warmste wand van de tuin, en een vijg in een pot van 50 cm of een druif op draden staat daar goed.

De eerste 3 m bij de pui krijgt ook in juni rond het middaguur geen zon op de vloer. Die strook is geen verloren ruimte maar de plek voor wat geen zon nodig heeft: de kist voor kussens en gereedschap, de regenton onder de regenpijp en betontegels met een ruw oppervlak die vanuit de keuken snel te belopen zijn.

In het midden ligt gebroken split 8/16 mm op gronddoek, zodat de regen ter plekke wegzakt en er geen lijngoot door de hele tuin hoeft. Onder de zitplek en voor de pui liggen tegels, want de poten van een tafel of fauteuil zakken in split weg.

De borders volgen de zon per zijmuur. De schutting links in de tekening staat aan de oostkant en kijkt naar het westen, dus daar horen in het achterste deel clematis uit groep 3 en een doorbloeiende klimroos. De schutting rechts kijkt naar het oosten en krijgt achterin hortensia en Japanse anemoon en bij de gevel varens. In welke maand je de clematis, de roos en de druif terugzet, zoek je op in de snoeikalender per klimplant en heester.

Dezelfde indeling in vijf stijlen

Een stijl is in een patio geen losse keuze, want het licht op de muren beslist welke stijl standhoudt. Mediterrane planten hebben zon op het muurvlak nodig, en een strakke lichte vloer laat in de schaduw elke groene rand zien.

Op de vloer is zichtbaar waar de muur schaduw werpt
Op de vloer is zichtbaar waar de muur schaduw werpt. De zitplek ligt aan de rand van het zonnige deel.

Leg daarom eerst het voorbeeld dat bij je vorm en ligging past naast de tabel, en kies pas daarna het palet. De maten en de plek van de zitplek veranderen niet als je van mediterraan naar strak overstapt; de vloer, de wandkleur en de beplanting wel.

Houd per stijl drie materialen aan: één voor de vloer, één voor de wand en één voor de meubels. Dat is een gewoonte en geen regel, maar op 12 tot 25 m² tussen muren leest elk extra materiaal als een los stuk, omdat je de hele patio in één blik ziet.

Uitgewerkte combinaties van materiaal, kleur en textiel voor een patio staan op een eigen pagina. Voor het noordelijke palet van graniet, split en grassen is de baltische tuin met zijn materialen en maten verder uitgewerkt, inclusief de versie voor een kleine ommuurde tuin.

StijlPast bijVloer en wandBeplantingWaar het op vastloopt
MediterraanEen muurvlak dat naar het zuiden of westen kijkt, met minstens vijf uur zonVorstbestendige gebakken tegel in terracotta, muren in kalkverf van gebroken wit of okerVijg, druif, lavendel, rozemarijn en salie, en een olijf in een pot van 60 cmTerracotta potten die water opzuigen schilferen bij vorst, en een olijf in een pot vriest bij strenge vorst door als hij niet beschut staat
Strak en modernElke ligging, vooral kleine patio's met één functieKeramische tegel van 60 bij 60 cm in lichtgrijs, stuc of een glad gevoegde muurTaxus in bolvorm, Carex, hosta en varens in grote vierkante bakkenEen egale lichte tegel toont elke groene rand en elk blad, en veel steen met weinig blad galmt tussen de muren
Groen en overwoekerdHalfschaduw met drie tot vier uur zonGebakken klinker of split, muren die grotendeels achter blad verdwijnenKlimroos, clematis, hortensia, vrouwenmantel en Geranium macrorrhizumElke klimplant heeft een eigen snoeimaand, en een dichte wand van blad houdt de vloer ervoor nog langer nat
Noordelijk en rustigSchaduw en koel hemellichtGebroken split in grijs of zandbeige, granieten stapstenen, hout dat mag vergrijzenVarens, Carex, Japans bosgras en een meerstammige krentenboomEen berk hoort bij dit palet maar staat liever 4 m van elke verharding, en die ruimte heeft een patio zelden
Japans geïnspireerdHalfschaduw en windstilteGrind of split met een paar grote stapstenen en een lage houten wandJapanse esdoorn in een pot van 60 cm, Japans bosgras, varens en mos in de schaduwBamboe zonder wortelbegrenzing loopt onder de schutting door naar de buren

Een voorbeeld omrekenen naar je eigen patio

Geen patio is precies zo groot als een voorbeeld, en de verschillen zitten zelden in de vierkante meters. Een muur die 50 cm hoger is, een deur die naar buiten draait of een gang van 73 cm verandert meer aan de indeling dan een meter extra vloer.

Begin bij de muurhoogte, want die verschuift de zon. Elke 50 cm extra hoogte aan de zuidkant legt rond 21 maart 64 cm meer schaduw, op 21 juni 27 cm en in december bijna 2 m. Schuif de zitplek dus even ver van die muur af, of neem voor lief dat hij in het voor- en najaar later in de zon komt.

Spiegelen mag, maar dan spiegel je alles: de zitplek, de planten per muurvlak en de plek van de lamp. Een voorbeeld op het westen dat je op het oosten toepast, wordt een ontbijtplek in plaats van een avondplek. De clematis die de middagzon wilde, staat dan tegen een muur die na half twee in de schaduw valt.

Blijft er na het omrekenen minder vloer over, dan valt eerst de tweede border af, daarna de stoel aan de lange zijde en pas als laatste de doorloop van 60 cm. Een smallere doorloop merk je elke keer dat je naar de kraan of de border loopt, terwijl een border minder alleen minder groen oplevert, en dat groen kan nog de muur op.

Houd bij twijfel het voorbeeld aan dat qua ligging het dichtst bij jouw patio komt, en niet het voorbeeld dat qua maat het dichtst bij komt. Een patio van 20 m² op het noorden lijkt meer op de stadstuin van ruim 40 m² dan op de hoekpatio van 25 m² met zon langs de achtergevel.

Wat bij jou anders isWat er in het voorbeeld verschuiftHoe je het nameet
De muur aan de zuidkant is 50 cm hogerRond 21 maart 64 cm meer schaduw, op 21 juni 27 cm, in december bijna 2 mMeet de bovenrand vanaf je eigen vloer, met klimplant of trellis erop
Je patio ligt gespiegeldZitplek, planten per muurvlak en lamp gaan mee naar de andere kantKijk met een kompas welke kant elk muurvlak op kijkt, niet aan welke kant de muur staat
De pui of tuindeur draait naar buitenEen blad van 70 tot 90 cm zwaait een kwartcirkel over de vloer, en daarin staat nietsZet de deur helemaal open en trek met krijt de boog van het blad op de tegels
Er is geen achteromMeubels in modules van 80 tot 90 cm breed, en geen loungebank uit één stukMeet de dagmaat van de smalste deur in huis en de breedte van de gang bij de bocht
Er zit geen grond onder de tegelsKlimplanten en heesters gaan in potten van 40 tot 50 cm doorsnee in plaats van in de borderTil op de plek van de border een tegel op en kijk of je op zand of op beton stuit
Het putje zit op een andere plekDe vloer loopt met 1 tot 2 procent naar dat punt, en de zitplek komt niet op de laagste lijnGiet na een droge dag een emmer water uit bij de pui en kijk waar het blijft staan
De muren zijn van metselwerk van voor 1945Geen zelfhechters maar draden op 5 cm van de muurKras met een sleutel in de voeg: brokkelt hij tot zand, dan is het kalkmortel

Zo zet je een voorbeeld om naar je eigen patio

Elke stap levert een gegeven op dat je in het gekozen voorbeeld invult, dus de volgorde ligt vast.

  1. Meet de vloer en de hoogte van elke muur

    Meet de patio op bij de gevel en bij de achterkant, en de hoogte van elke muur of schutting vanaf jouw vloer tot de bovenrand, trellis en klimplant meegeteld. Noteer met een kompas per muur welke kant zijn vlak op kijkt, want dat bepaalt de zon op dat vlak en niet de ligging van het huis.

  2. Reken de middagschaduw uit voor maart en juni

    Deel de hoogte van de muur aan de zuidkant door 0,78 voor eind maart en door 1,84 voor eind juni. Trek voor een zitplek eerst 110 cm van die hoogte af, dan krijg je de schaduw op schouderhoogte, en zet beide lijnen op de tekening.

  3. Teken de vaste punten en de weg naar binnen

    Zet de pui met zijn draairichting, de dorpel, het putje, de regenpijp en de buitenkraan op papier, met 90 cm vrij voor de pui. Meet ook de dagmaat van de smalste deur in huis, want die beslist straks of een bank uit één stuk kan of dat het modules worden.

  4. Kies het voorbeeld dat qua ligging het dichtst bij komt

    Pak het voorbeeld met dezelfde verhouding tussen zon en schaduw, ook als de maat afwijkt, en spiegel het als jouw patio andersom ligt. Spiegel dan de zitplek, de planten en de lamp tegelijk, anders klopt de helft van het voorbeeld niet meer.

  5. Leg de ene functie met krijt of karton op de vloer

    Zet het blok vloer van de gekozen functie uit, met 75 cm achter elke stoel en een doorloop van minstens 60 cm naar de achterkant. Laat het een paar dagen liggen: loop je steeds op dezelfde hoek vast, dan schuif je het blok voordat er iets besteld is.

  6. Wijs per muurvlak de beplanting toe

    Het vlak dat naar het zuiden of westen kijkt krijgt de soorten die warmte willen, het vlak dat naar het noorden kijkt de klimhortensia en de varens. Plant klimplanten 40 cm uit de muur, want vlak langs het metselwerk staan ze in de regenschaduw en in het puin van de fundering.

  7. Kies als laatste vloer, wandkleur en stijl

    Pas nu weet je welk deel van de vloer in de schaduw blijft en welk deel heet wordt, en daar kies je het materiaal op. Controleer het afschot van 1 tot 2 procent naar het putje met een waterpas voordat de tegels of het split worden bezorgd.

Onkruidwijzer

Kies de plek en het soort onkruid. Je ziet welke aanpak werkt, wat er wettelijk mag op verharding en in de tuin, en wat zout en azijn echt doen met je bodem. Open de volledige onkruidwijzer

Nalopen voordat je een voorbeeld overneemt

Uit de praktijk

Wat hier misgaat

De zitplek uit het voorbeeld ligt bij jou tot mei in de schaduw

Het symptoom is een zitplek die op de tekening in de zon lag en in april nog koud en donker is. De oorzaak zit bijna altijd in de hoogte van de muur aan de zuidkant: een schutting van 200 cm in plaats van 180 cm, of een trellis van 40 cm erbovenop die in het voorbeeld ontbrak.

Rond 21 maart kost elke 20 cm extra muurhoogte ruim 25 cm zon op de vloer, en een klimplant op de rand telt in die schaduw gewoon mee. Reken daarom met de hoogte die er echt staat, blad en al, en schuif de zitplek die afstand op of kies een lagere, open bovenrand.

Waar dit op vastloopt

De tegels bij de pui worden groen terwijl de rest schoon blijft

Groene aanslag die precies bij de gevel begint en een paar meter de tuin in loopt, volgt de schaduwlijn van die gevel. Op die strook valt het grootste deel van het jaar geen zon, en zonder zon en wind droogt een vloer alleen door verdamping, twee tot drie keer trager dan op een open terras.

Schoonmaken alleen helpt daar niet lang, want de aanslag komt terug zolang de tegel na elke bui een dag nat blijft. Wat wel werkt: een ruwe tegel die grip houdt, een afschot van 2 procent in plaats van 1 zodat het water sneller wegloopt, en geen kist, pot of mat die de tegel eronder nog verder afdekt.

Wat hier misgaat

Het water in de waterbak is binnen een week groen

Groen water in een bak of schaal is een optelsom van licht, warmte en voeding. Een bak die vanaf het middaguur in de zon tegen een warme schutting staat, warmt in een paar uur op, en elk blad dat erin valt voedt de algen.

Zet de bak tegen het muurvlak dat na de middag in de schaduw valt, of kies in de hoekpatio de plek die de keukenvleugel het eerst afschermt. Vis blad er dagelijks uit en vul bij met regenwater uit de ton, dan blijft er ook geen kalkrand van leidingwater achter.

Veelgemaakte fouten

Een voorbeeld overnemen op het beeld in plaats van op de maten

Een foto laat zien wat er staat, niet hoe hoog de muren zijn en op welk uur de zon op de zitplek valt. Wie de opstelling nabouwt zonder muurhoogte en ligging mee te nemen, krijgt dezelfde meubels op een plek met ander licht.

Neem uit een voorbeeld dus de rekensom over: de afstand van de zitplek tot de muur aan de zuidkant, de doorloop en het blok vloer per functie.

De zitplek tegen de muur aan de zuidkant zetten

Het voelt logisch om aan de zonkant te gaan zitten, maar die muur werpt zijn schaduw juist de patio in. De zonnige plek ligt tegenover de zonkant, tegen de muur die met zijn vlak naar het zuiden kijkt.

Tegen de muur aan de zuidkant hoort wat geen zon nodig heeft: de kist, de regenton en de schaduwplanten.

Een eethoek en een loungehoek tegelijk willen op een kleine vloer

Een eethoek voor vier kost met loopruimte 120 bij 230 cm en een loungehoek voor vier 280 bij 260 cm. Samen is dat ruim 10 m² zonder doorloop, en op een patio onder 20 m² blijft er na borders en de strook voor de pui zelden zoveel over.

Kies één functie voor de vloer en geef de tweede een klapstoel of een bank met kist die tegen de muur wegvalt.

Het draaivlak van een deur die naar buiten opengaat vergeten

Een keukendeur of tuindeur met een blad van 90 cm zwaait een kwartcirkel van 90 bij 90 cm over de patio. Zet daar een stoel of een pot neer, en de deur gaat voortaan maar half open, precies op het moment dat je met een schaal naar buiten wilt.

Mediterrane beplanting kiezen voor een patio met weinig zon

Lavendel, rozemarijn en een vijg groeien op de warmte die een muurvlak op het zuiden of westen opslaat. Tegen een muur die maar een paar uur zon krijgt blijven ze klein, bloeien ze nauwelijks en vallen ze in een natte winter uit.

Kies de stijl daarom na de zon per muurvlak, en niet andersom.

Het regenwater naar de dorpel laten lopen

Een patio loopt bij een verstopte afvoer niet over naar het gras, maar vol tot het water de laagste drempel bereikt, en dat is meestal de dorpel van de pui. Laat de vloer daarom met 1 tot 2 procent van de gevel af lopen. Maak aan de rand van een border één plek die 2 cm lager ligt dan de dorpel, zodat het water daarheen gaat als het putje dichtzit.

Veelgestelde vragen

Welke patio tuin voorbeelden werken op minder dan 10 vierkante meter?

Op 6 tot 10 m² werkt één zitplek en geen eethoek voor vier. Een bank met kist van 120 bij 45 cm langs een zijmuur, een bistrotafel van 60 cm en één klapstoel laten achter 90 cm vrij voor de pui nog een doorloop van 65 cm over op een vloer van 240 cm breed.

Het groen gaat de muur op, want drie muren van 200 cm zijn samen al gauw twee keer zo groot als de vloer. Een tafel van 120 bij 80 cm vraagt met stoelen een blok van 230 cm diep en past daar niet.

Hoe richt je een patio op het noorden in?

Zet de zitplek achterin, zo ver mogelijk van de eigen gevel, want die werpt zijn schaduw de tuin in. Een gevel van 600 cm legt rond 21 maart op schouderhoogte 6,3 m schaduw, dus wie op 8 m of verder zit, heeft van half maart tot eind september rond het middaguur zon.

De strook bij de pui krijgt wat geen zon nodig heeft: de kist, de regenton en schaduwplanten. De achterschutting kijkt naar het zuiden en is de plek voor een vijg of een druif.

Kun je een voorbeeld van een patio spiegelen naar je eigen tuin?

Ja, zolang je alles tegelijk spiegelt: de zitplek, de planten per muurvlak en de plek van de lamp. Een indeling op het westen die je op het oosten toepast, wordt een ontbijtplek, en de clematis die middagzon wilde staat dan tegen een muur die na half twee in de schaduw valt.

Kijk daarom met een kompas welke kant elk muurvlak op kijkt en verhuis de planten mee met het licht, niet met de tekening.

Hoe deel je een smalle patio van 2,5 meter breed in?

In de lengte, met een border van 40 cm tegen de schutting die op jouw uur zon krijgt en een doorloop van 60 cm langs de andere. Een zitje van twee stoelen van 60 bij 60 cm met een bijzettafel kost 160 bij 120 cm en past aan het eind van de strook met 30 cm speling.

Een border aan beide zijden laat nog maar 50 cm doorloop over. Eten voor vier past pas vanaf ongeveer 300 cm breed, met een bank met kist tegen de schutting.

Past een eethoek voor vier in een patio van 25 vierkante meter?

Ja, met ruimte voor een border en water, maar dan zonder loungehoek ernaast. Een tafel van 120 bij 80 cm met een bank met kist aan één lange zijde en twee stoelen aan de andere kost met 75 cm achter de stoelen ongeveer 160 bij 200 cm.

Reken wel de deuren mee: 90 cm vrij voor de schuifpui en een kwartcirkel van 90 bij 90 cm voor een deur die naar buiten draait. In de hoekpatio van 500 bij 500 cm begint de bank daardoor pas op 170 cm van de achtergevel.

Waar zet je een waterbak of fontein in een patio?

Tegenover de zitplek, tegen de wand die je vanaf de tafel ziet, en bij voorkeur op een plek die na de middag in de schaduw valt. Water dat de hele middag in de zon tegen een warme schutting staat, warmt snel op en wordt groen, zeker als er blad in valt.

Een kraan is niet nodig: een pomp op 12 volt met een verborgen reservoir laat hetzelfde water rondgaan, en je vult bij uit de regenton. Zet de bak niet op de laagste lijn van de vloer, want daar hoort het putje.

Welke vloer past bij een patio die bijna geen zon krijgt?

Een betontegel met een ruw oppervlak, of gebroken split waar geen tafel op staat. Een ruwe tegel houdt grip als hij groen wordt, terwijl op keramiek en gepolijste steen de waterfilm blijft staan en glad wordt.

Leg in de schaduw geen houten vlonder, want hout blijft daar nat en slaat binnen een seizoen groen uit. Een afschot van 2 procent in plaats van 1 laat het water sneller weglopen, en dat scheelt merkbaar in aanslag.

Welke klimplant zet je tegen welke muur van een patio?

Kijk naar de richting van het muurvlak, niet naar de kant waar de muur staat. Tegen een vlak dat naar het zuiden of westen kijkt passen clematis uit groep 3, een doorbloeiende klimroos en een druif; tegen een vlak naar het oosten clematis uit groep 1 en hortensia.

Een vlak dat naar het noorden kijkt is voor de klimhortensia, die in diepe schaduw groeit en zichzelf hecht. Op kalkvoegwerk van voor 1945 kies je geen zelfhechter maar draden op 5 cm van de muur.

Hoe maak je een mediterrane patio die het in Nederland volhoudt?

Alleen tegen een muurvlak dat naar het zuiden of westen kijkt en minstens vijf uur zon krijgt, want lavendel, rozemarijn en vijg groeien op de warmte die zo'n muur opslaat. Zet ze in grond met grof zand erdoor, zodat de wortels in een natte winter niet in het water staan.

Kies potten van hout, kunststof of vezelcement, of terracotta die als vorstbestendig is aangegeven. Een olijf in een pot heeft bij strenge vorst een beschutte plek of een winterhoes nodig.

Hoeveel schaduw geeft een schutting van 180 cm in een patio?

Rond het middaguur op de vloer 1,0 m op 21 juni, 2,3 m rond 21 maart en 21 september, en 7,0 m op 21 december. Voor een zitplek is de schaduw op schouderhoogte korter: op 110 cm is dat ongeveer 40 cm in juni en 90 cm eind maart.

Wie dus ruim een meter van die schutting af zit, zit van maart tot september rond het middaguur met het bovenlichaam in de zon. Staat er een trellis of klimplant op de rand, tel die hoogte dan mee.

Heb je een vergunning nodig voor een hogere muur om je patio?

Als hoofdregel mag een erfafscheiding op het achtererf tot 2 m hoog zonder vergunning, en aan de kant van openbaar toegankelijk gebied tot 1 m. Het omgevingsplan van je gemeente kan daarvan afwijken, dus kijk dat na voordat je laat metselen.

Staat de schutting precies op de erfgrens, dan is hij meestal van beide buren samen. Een klimrek, draden of een lamp schroef je daar dus niet zonder overleg in, ook niet aan jouw kant.

Wanneer je beter een vakman belt

Een voorbeeld omrekenen en uitzetten doe je zelf, maar drie onderdelen niet zonder meer. Een buitenstopcontact voor een pomp of wandlampen op een nieuwe groep in de meterkast is werk voor een elektricien; een pomp op 12 volt via een transformator aan een bestaand buitenstopcontact sluit je zelf aan.

Een putje of lijngoot aansluiten op het riool vraagt eerst een blik in de regels van je gemeente, want hemelwater lozen op het vuilwaterriool mag lang niet overal. En een muur hoger dan 2 m op het achtererf toets je aan het omgevingsplan voordat een metselaar begint.

Verder lezen over dit onderwerp