Fontein in de tuin zonder wateraansluiting: pomp, stroom en voorraad

Hoe een fontein zonder kraan werkt

Een fontein heeft geen wateraansluiting nodig, omdat hij geen water verbruikt. Een dompelpomp onder in een schaal, bak of verborgen reservoir zuigt het water aan en duwt het naar een uitloop, waarna het terugvalt in hetzelfde reservoir. Wat er verdwijnt, is alleen wat verdampt, spat of wegwaait.

Het probleem is dus niet de kraan maar de stroom voor de pomp, en een voorraad die de pomp onder water houdt tot je weer met de gieter komt. Waar zo'n fontein in de indeling thuishoort, hangt af van de zitplek en de zichtlijnen, en die afweging staat bij het inrichten van de tuin als geheel.

De opstellingen die zonder leiding werken, verschillen vooral in hoeveel water ze bij zich hebben. Een schaal met een pompje heeft een paar liter, een muurfontein met opvangbak een paar tientallen liters en een bronsteen op een verzonken reservoir vaak vijftig liter of meer. Hoe groter die voorraad, hoe langer je weg kunt zonder bij te vullen.

Zoek je water dat stil mag staan, zoals een vogelbad, een regenelement of een bak zonder pomp, dan staan die opties bij water in de tuin zonder een vijver te graven. Hier gaat het om water dat beweegt.

Opstelling	Waar hij past	Voorraad water	Waar het op vastloopt
Schaalfontein met een pompje in de schaal	Terras, balkon of op een sokkel naast de zitplek	3 tot 10 liter	De schaal is de hele voorraad, dus in een warme week sta je om de paar dagen met de gieter
Drijvende zonnefontein in een schaal of bak	Een plek met directe zon vanaf het middaguur	Wat de schaal bevat	Hij spuit alleen zolang er volle zon op het paneel staat
Muurfontein of spuwer met opvangbak	Tegen een tuinmuur of schutting in een kleine tuin of patio	30 tot 60 liter	Een straal die te hard gaat en naast de bak landt
Bronsteen of zuil op een verzonken reservoir	In een grind- of splitvlak, ook midden in de tuin	40 tot 100 liter	Graafwerk, en de steen moet in het reservoir gedragen worden en niet op het rooster
Waterbak met borrelaar of overlooprand	Als strak element op een terras	100 liter en meer	Het gewicht: een bak van 120 bij 50 cm met 35 cm water weegt gevuld ruim 200 kg

Stroom zonder kraan: stopcontact, 12 volt of zonnepaneel

Elke pomp heeft stroom nodig, en de keuze tussen netstroom, laagspanning en zon bepaalt meer dan de fontein zelf. Een pomp op 230 volt loopt zolang je wilt, maar vraagt een stopcontact dat buiten mag en een kabel die niemand in de weg ligt. Een pomp op zonne-energie heeft geen kabel naar het huis, maar staat stil zodra er een wolk voor de zon schuift.

Bij 230 volt hoort de groep van het buitenstopcontact achter een aardlekschakelaar van 30 mA. NEN 1010 schrijft dat voor nieuwe installaties voor, maar in een oudere meterkast is het niet vanzelfsprekend, dus kijk het na voordat er een pomp in het water gaat. Het stopcontact zelf is minstens IP44: spatwaterdicht, met een klapdeksel.

Laat de pompkabel onder het stopcontact eerst een lus naar beneden maken voordat hij omhoog naar de stekker gaat. Water dat langs de kabel loopt, druppelt dan onder in die lus af in plaats van de stekker in te lopen.

Een pomp op 12 volt krijgt zijn stroom uit een veiligheidstransformator bij het stopcontact. Raak je die kabel later met een spade, dan staat er geen netspanning op, en daarom is laagspanning de logische keuze bij jonge kinderen of een fontein ver achter in de tuin. De keerzijde is dat er voor hetzelfde vermogen bijna twintig keer zoveel stroom door de kabel gaat, en een lange dunne kabel raakt onderweg spanning kwijt.

Reken het na voor een pomp van 20 watt op 12 volt: die trekt 1,7 ampère. Over 25 meter kabel van 0,75 mm² verlies je 1,9 volt, bijna een zesde, en dan haalt de pomp zijn opvoerhoogte niet meer. Wil je onder 5 procent verlies blijven, dan kom je met 0,75 mm² tot ongeveer 8 meter, met 1,5 mm² tot 16 meter en met 2,5 mm² tot 26 meter.

Een zonnepaneel levert zijn wattpiek alleen bij volle zon loodrecht op het glas. Onder een grijze lucht komt er een tiende tot een vijfde uit, en dat is minder dan de meeste pompjes nodig hebben om aan te lopen. Met een accu erbij loopt de fontein ook 's avonds, maar dan voedt het paneel overdag de pomp en de accu tegelijk, terwijl een paneel op het zuiden in juni ongeveer 4 wattuur per wattpiek per dag oplevert, in oktober rond 1,5 en in december een halve.

Stroombron	Wanneer het past	Waar het op vastloopt	Wat je nodig hebt
230 volt uit een buitenstopcontact	Een muurfontein, bronsteen of waterbak die dagelijks uren loopt, binnen een paar meter van de gevel	Een verlengsnoer met binnenkoppelingen in het gras: vocht in de koppeling laat de aardlekschakelaar afslaan	Stopcontact van minstens IP44 op een groep met een aardlekschakelaar van 30 mA, en een druppellus in de pompkabel
12 volt via een veiligheidstransformator	Een fontein ver van het huis, of een tuin waar kinderen spelen en de kabel over de grond loopt	Een lange, dunne kabel: de spanning zakt en de pomp haalt zijn hoogte niet	Transformator bij het stopcontact en uit de buurt van het water; bij een pomp van 20 watt kabel van 1,5 mm² vanaf ongeveer 8 meter
Zonnepaneel direct aan de pomp	Een schaal of kleine bak die alleen bij zon hoeft te bewegen	Een wolk, een tak die schaduw over één cel legt of kalk op het glas: de pomp stopt	Paneel los van de fontein, op het zuiden en 30 tot 40 graden schuin; de meegeleverde kabel niet verlengen
Zonnepaneel met accu	Dezelfde schaal, maar ook in de avond of bij wisselend weer	In het najaar en het vroege voorjaar raakt de accu overdag niet meer vol, omdat het paneel de pomp en de accu tegelijk moet voeden	Een paneel met ruim meer wattpiek dan de pomp aan watt vraagt, en de accu in de winter vorstvrij binnen
Geen stroom, alleen hoogteverschil	Een tijdelijk straaltje uit een hoger gezette regenton	Water loopt alleen van hoog naar laag en komt niet terug: de ton loopt leeg en dan staat alles stil	Een kraantje onder aan de ton en een opvang eronder; het is geen circuit

Hoeveel water er verdwijnt en hoe vaak je bijvult

Wij rekenen met 5 mm verdamping per warme zomerdag van open water. Dat klinkt als niets, maar het is 5 liter per vierkante meter, en een kleine bak in de zon warmt sneller op dan een vijver en verliest eerder meer dan minder.

Hoe lang je weg kunt, volgt uit twee getallen. Het open wateroppervlak in vierkante meters maal 5 is je verlies in liters per warme dag, en de voorraad is de waterhoogte tussen de volle stand en 2 cm boven de bovenkant van de pomp, maal het oppervlak van de bak.

Deel de voorraad door het verlies en je hebt het aantal dagen op verdamping alleen. Wat spat, van een rand afwaait of op een warme steen opdroogt, komt daar nog bij, en bij een straal in de wind kan dat meer zijn dan de verdamping zelf.

De tabel rekent het uit voor zes gangbare opstellingen. Het verschil tussen een schaal en een verzonken reservoir zit vooral in de voorraad: onder een laag kiezels ligt bijna geen water open, en er staat vijf keer of meer zoveel water boven de pomp.

Wie de grootste voorraad wil zonder te graven, komt uit bij een losse waterbak op het terras met een borrelaar erin. Met 150 liter boven de pomp kom je op verdamping alleen ruim zeven weken ver.

Opstelling	Open water	Voorraad boven de pomp	Verlies op een warme dag	Bijvullen na, op verdamping alleen
Drijvende zonnefontein in een schaal van 40 cm doorsnede	0,13 m²	Ongeveer 3 liter	0,6 liter, plus wat de straal naast de schaal blaast	5 dagen
Schaal van 50 cm met rechte rand, pomp van 5 cm hoog, water tot 12 cm	0,20 m²	5 cm, bijna 10 liter	1 liter	10 dagen
Muurfontein met opvangbak van 80 bij 40 cm, water tot 30 cm	0,32 m²	15 cm, 48 liter	1,6 liter, plus spatwater van de straal	30 dagen
Bronsteen op een verzonken reservoir van 60 cm doorsnede	Vrijwel nul onder rooster en kiezels	20 cm, ongeveer 50 liter	Het natte deel van de steen telt als open water: bij 0,15 m² is dat 0,75 liter	Ruim 60 dagen op papier; een steen in de middagzon droogt sneller dan open water
Waterbak van 120 bij 50 cm met borrelaar, water tot 35 cm	0,60 m²	25 cm, 150 liter	3 liter	50 dagen
Vogelbad van 40 cm zonder pomp, 4 cm diep	0,13 m²	Geen pomp; onder 2 cm baadt er niets meer	0,6 liter, plus wat badende vogels eruit slaan	Hier gaat hygiëne voor: ververs elke dag of om de dag

De pomp kies je op opvoerhoogte en niet op liters per uur

Op de doos van een pomp staan twee getallen: het maximale debiet, bijvoorbeeld 1000 liter per uur, en de maximale opvoerhoogte, bijvoorbeeld 1,5 meter. Die twee haalt de pomp nooit tegelijk. Het debiet geldt bij nul centimeter hoogte, en op de maximale hoogte komt er geen druppel meer uit.

Daartussen loopt de pompcurve, die ongeveer recht afzakt. Moet de pomp uit het voorbeeld het water 80 cm optillen, dan houd je rond de 450 liter per uur over, nog geen helft van wat er op de doos staat.

Meet de opvoerhoogte van de waterspiegel tot de uitloop en niet vanaf de bodem van de bak. Tel er per meter slang ongeveer 10 cm bij, en meer als de slang nauwer is dan de uitgang van de pomp of er bochten en een regelkraan in zitten. Kies dan een pomp waarvan de maximale opvoerhoogte ongeveer het dubbele is van die maat, en knijp hem met de regelaar af tot de straal klopt.

Te sterk is net zo lastig als te zwak. Een straal uit een opening van 13 mm gaat bij 300 liter per uur met ruim 0,6 meter per seconde naar buiten, is bij 70 cm val bijna 0,4 seconde onderweg en landt 24 cm voor de uitloop. Bij 600 liter per uur is dat 47 cm, en dan komt het water naast een opvangbak van 40 cm diep terecht.

Een borrelsteen werkt met dezelfde natuurkunde, maar dan omhoog. Een bolling van 4 cm boven een gat van 13 mm vraagt ruim 400 liter per uur aan de uitloop, en boven een gat van 20 mm al 1000 liter, omdat dat gat ruim twee keer zoveel oppervlak heeft.

De debieten in de tabel komen uit de valwet, zonder luchtweerstand en zonder verlies in het mondstuk. Voor een straal of bolling omhoog zijn het dus ondergrenzen, en voor een spuwer boven een bak is het de bovengrens waarbij het water nog binnen blijft.

Type fontein	Opvoerhoogte die je meet	Debiet aan de uitloop	Slang	Pomp om naar te zoeken
Schaal met sproeikopje, straal van 20 cm	Waterspiegel tot de sproeikop plus de straalhoogte, samen rond 30 cm	Rond 200 l/u bij een mondstuk van 6 mm	13 mm, zo kort mogelijk	Maximaal 400 tot 600 l/u en 1 m opvoerhoogte
Borrelsteen met een gat van 13 mm	Waterspiegel tot de bovenkant van de steen, vaak 30 tot 60 cm	300 tot 450 l/u voor een bolling van 2 tot 4 cm	13 mm	Maximaal rond 1000 l/u en 1,5 m opvoerhoogte of meer
Borrelsteen met een gat van 20 mm	Waterspiegel tot de bovenkant van de steen, vaak 30 tot 60 cm	850 tot 1000 l/u voor een bolling van 3 tot 4 cm	19 mm	Maximaal rond 2000 l/u en 2 m opvoerhoogte of meer
Spuwer aan de muur, uitloop 13 mm, 70 cm boven het water	70 cm plus 10 cm per meter slang	250 tot 350 l/u; bij 600 l/u schiet de straal over een bak van 40 cm diep	13 mm	Maximaal rond 1000 l/u en 1,5 tot 2 m opvoerhoogte, met regelaar
Overlooprand of watervalblad van 30 cm breed	Waterspiegel tot de rand	Grofweg 330 tot 700 l/u voor een laagje van 3 tot 5 mm; houd de minimumopgave van de rand aan als die hoger ligt	19 mm	Opvoerhoogte het dubbele van de hoogte tot de rand, met daar nog het debiet dat de rand vraagt

Een verborgen reservoir onder kiezels

Bij een bronsteen, een zuil of een verdwijnfontein zit de voorraad onder de grond. In een ingegraven kuip van kunststof staat de pomp, erop ligt een rooster met kiezels, en de pomp duwt het water door een slang in de steen omhoog. Het water loopt langs de steen naar beneden, zakt tussen de kiezels door en komt terug in de kuip.

Die opbouw heeft drie voordelen boven een open schaal. Er valt bijna geen licht op het water, dus algen krijgen weinig kans, en er ligt bijna niets open, dus je verliest vooral wat van de steen verdampt. Er is ook geen open water waar een peuter in kan vallen, mits het rooster een staande volwassene houdt en niet alleen uit gaas bestaat.

De steen zelf staat niet op het rooster. Een granieten zuil van 20 bij 20 bij 60 cm weegt ruim 60 kilo en drukt een rooster in het midden door tot hij scheef zakt. Zet hem op een stapel betonblokken of een steunframe in de kuip, met de slang ernaast omhoog.

Laat de rand van de kuip 2 tot 3 cm boven het maaiveld uitsteken, want regenwater dat over de tuin loopt neemt aarde mee die niet in je voorraad hoort. Leg rond de kuip een kraag van folie die schuin naar het reservoir afloopt, zodat water dat verder van de steen spat toch terugkomt.

Zo'n verdwijnpunt onder een splitvlak van grijs graniet sluit aan bij een sobere tuin in Baltische stijl, waar het water verdwijnt tussen hetzelfde split dat op de paden ligt.

De plek bepaalt hoeveel onderhoud hij vraagt

Een fontein in de volle zon verliest meer water en groeit sneller dicht met algen, en een fontein onder een boom zit elke herfstweek vol blad. De plek die het minste werk geeft, ligt in halfschaduw, met zon in de ochtend en schaduw vanaf het middaguur, en niet onder een kruin die over het water hangt.

Daar botst het met een zonnefontein, die juist de middagzon nodig heeft. Zet het paneel dan los van de fontein op een zonnige plek, met de voorkant op het zuiden en 30 tot 40 graden schuin, en laat de fontein zelf in de schaduw staan. Let daarbij op een tak die in de loop van de middag over het paneel schuift: de cellen van een klein paneel staan in serie, dus schaduw op één cel knijpt de stroom van het hele paneel af.

De ondergrond moet vlak en draagkrachtig zijn. Een muurfontein met een opvangbak van 80 bij 40 cm en 30 cm water weegt gevuld bijna 100 kilo, en dat is op tegels in een zandbed geen punt maar op een houten vlonder of een balkon een vraag voor wie de constructie kent.

In een kleine patiotuin waar elke vierkante meter vloer telt houdt een muurfontein de grond vrij. De wand tegenover de zitplek is dan de logische plek, omdat je het water daar ziet en hoort, en in uitgewerkte voorbeelden van patiotuinen vind je indelingen om die wand in terug te zoeken.

Planten rond de fontein geven schaduw op het water, maar blad en bloemen die erin vallen, eindigen op het filter van de pomp. Kies de beplanting eromheen daarom op bladval en hoogte, en voor de soorten zelf kijk je bij het inrichten van een tuin met planten. Hangt er een heester over het water, snoei hem dan in de periode die de snoeikalender per soort aangeeft, en niet pas als het blad al in de pomp zit.

Kalk, algen en muggen in water dat rondgaat

Water in een gesloten circuit verandert, ook als je dat niet ziet. Kalk stapelt zich op, algen groeien op licht en voeding, en muggen zoeken stil water voor hun eitjes.

De kalk komt uit het leidingwater waarmee je bijvult. Omdat alleen het water verdampt, blijft de kalk achter, en na een zomer bijvullen zit hij als witte rand op de steen en als laag op de rotor van de pomp, die daardoor zwaarder draait. Regenwater bevat vrijwel geen kalk, dus wie daarmee bijvult, heeft dat probleem niet.

Algen hebben licht, warmte en voeding nodig. Die voeding komt uit blad, stuifmeel, vogelpoep en stof, en een paar liter water in de zon warmt sneller op dan een vijver. Een schaal in de halfschaduw die je wekelijks leeggiet en uitschrobt met een borstel en schoon water blijft helder, en een algenmiddel of chloor hoort niet in water waar vogels en insecten uit drinken.

Muggen leggen hun eitjes op stilstaand water, en de larven van de gewone steekmug hebben in de zomer ongeveer een tot twee weken nodig tot ze uitvliegen. Een oppervlak dat elke dag een paar uur beweegt of een reservoir onder fijn gaas wordt geen kraamkamer, een zonnefontein die een week bewolking stilstaat wel. Ververs het water dan voordat hij weer gaat lopen.

Tussen de kiezels en het grind rond de fontein kiemt na een jaar onkruid. Strooi daar geen zout, want het spoelt het reservoir in, trekt in een poreuze steen en bloeit daar wit uit, en het is als onkruidbestrijder niet toegelaten. Wat tussen grind wel mag en hoe lang het helpt, zoek je op in de onkruidwijzer voor grind en split.

Wat vorst doet met schaal, steen en pomp

Water zet bij bevriezen ongeveer 9 procent uit, en die kracht zoekt de zwakste plek. In een bak met rechte, starre wanden duwt een ijsplaat tegen de zijkanten, in onverglaasd aardewerk scheurt water in de poriën de scherf van binnenuit open, en in een geboorde bronsteen bevriest het boorgat als een prop die de steen kan splijten.

Haal de pomp eruit voor de eerste nachtvorst, in het binnenland meestal eind oktober of begin november. Maak het filter en de rotor schoon en bewaar de pomp vorstvrij; veel fabrikanten adviseren een emmer water zodat de afdichtingen niet uitdrogen, dus volg de handleiding van jouw pomp.

Een schaal van keramiek of terracotta gaat leeg naar binnen, of ondersteboven onder een afdak zodat er geen regen in blijft staan. Een kuip van polyetheen mag in de grond blijven, omdat die meegeeft als het ijs uitzet, zeker als de wanden schuin naar buiten lopen en het ijs omhoog kan schuiven. Laat hem half leeg staan en leg er een blok piepschuim in dat de druk opvangt.

Haal bij een bronsteen de slang eruit zodat het boorgat leegloopt, en dek de bovenkant af zodat er geen regen in blijft staan. Zet de pomp pas terug als het niet meer vriest, in de meeste jaren vanaf half april en in het oosten van het land liever vanaf half mei, en laat hem dan een uur lopen voordat je de regelaar afstelt.

Zo zet je een fontein zonder kraan neer

De volgorde loopt van stroom naar water, want een stroompunt verplaats je later niet meer en een pomp wel.

1. Kies de plek op stroom, schaduw en zicht

   Meet de afstand van de plek tot het buitenstopcontact, of zoek voor een zonnepaneel een plek met zon vanaf het middaguur binnen het bereik van de kabel. Zet de fontein zelf in halfschaduw en in het zicht van de zitplek, want daar zie en hoor je hem het vaakst.

2. Regel de stroom voordat er water in komt

   Kijk in de meterkast of de groep van het buitenstopcontact achter een aardlekschakelaar van 30 mA zit, en of het stopcontact minstens IP44 is. Kies je 12 volt, reken dan de kabeldikte uit op de lengte: bij een pomp van 20 watt is 0,75 mm² genoeg tot 8 meter en 1,5 mm² tot 16 meter.

3. Meet de opvoerhoogte en kies daarop de pomp

   Meet van de toekomstige waterspiegel tot de uitloop en tel 10 cm per meter slang erbij. Zoek een pomp met een regelaar waarvan de maximale opvoerhoogte ongeveer het dubbele is, zodat je hem kunt afknijpen in plaats van hem te moeten ruilen.

4. Zet de bak of kuip waterpas op een vlak zandbed

   Reid 5 cm zand vlak af en controleer de rand in twee richtingen met de waterpas. Bij een overlooprand is dat geen detail: loopt er een laagje van 3 mm over een rand van 30 cm, dan krijgt de hoge kant bij 2 mm scheefstand nauwelijks nog water.

5. Zet de pomp op een tegel en leg de slang zonder knik

   Een tegel van 4 tot 5 cm houdt de aanzuiging boven het bezinksel, en een slang die kort en recht omhoog loopt, kost het minst opvoerhoogte. Leid de kabel met een druppellus naar het stopcontact, en zo dat je de pomp later zonder graven weer bovenhaalt.

6. Vul met regenwater en test op de laagste stand

   Vul tot de volle stand en zet de regelaar eerst bijna dicht. Draai hem open tot de straal of bolling de vorm heeft die je wilt, en kijk bij wind of het water nog binnen de bak landt, want wat ernaast valt is voorraad die je kwijt bent.

7. Markeer de laagste waterstand

   Zet een streep of een steen als peilmerk op 2 cm boven de bovenkant van de pomp, en steek bij een verzonken reservoir een stok met een streep door het rooster. Dan zie je in een warme week zonder rekenen wanneer de gieter moet komen.

8. Werk af met rooster en kiezels als alles loopt

   Leg bij een verzonken reservoir het gaas, het rooster en de kiezels pas neer als de pomp een dag zonder haperen heeft gelopen. Alles wat je daarna aan de pomp moet doen, begint met het weghalen van een laag stenen.

Onkruidwijzer

Kies de plek en het soort onkruid. Je ziet welke aanpak werkt, wat er wettelijk mag op verharding en in de tuin, en wat zout en azijn echt doen met je bodem. Open de volledige onkruidwijzer

Nalopen voordat de pomp aangaat

• Groep van het buitenstopcontact zit achter een aardlekschakelaar van 30 mA
• Stopcontact minstens IP44, met een druppellus in de pompkabel eronder
• Opvoerhoogte gemeten van waterspiegel tot uitloop, plus 10 cm per meter slang
• Maximale opvoerhoogte van de pomp ongeveer het dubbele van die maat
• Bak of kuip in twee richtingen waterpas
• Pomp op een tegel, met een peilmerk 2 cm boven de bovenkant
• Voorraad boven de pomp gedeeld door het verlies per warme dag uitgerekend
• Voor de eerste nachtvorst: pomp eruit, keramiek leeg, boorgat droog

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

De pomp kiezen op het debiet op de doos

Het grootste getal op de verpakking geldt bij nul centimeter opvoerhoogte, en die situatie bestaat in een fontein niet. Een pomp van 1000 liter per uur met een maximale hoogte van 1,5 meter levert op 80 cm nog rond de 450 liter.

Meet dus eerst de hoogte en lees daarna de pompcurve, anders koop je een pomp die op papier ruim genoeg is en in de tuin een druppelende spuwer geeft.

Een schaal die te klein is voor de straal

Een straal die hoger spuit dan de schaal breed is, laat in de wind een deel van zijn water naast de rand vallen, en dat kan meer zijn dan wat er verdampt. Een voorraad van 10 liter is dan veel sneller op dan de tabel met verdamping belooft, en de pomp valt droog.

Houd de straal laag ten opzichte van de schaal, of kies een opstelling met een verzonken reservoir als je hoogte wilt.

De pomp begraven onder kiezels of in het slib laten liggen

Kiezels die tegen de pomp aan liggen, blokkeren de aanzuiging, en een pomp op de bodem trekt het bezinksel van weken het filter in. Het debiet zakt dan zonder dat de waterstand verandert.

Zet de pomp op een tegel en laat er rondom een paar centimeter vrij water, en leg hem zo dat je hem eruit tilt zonder de hele afwerking weg te halen.

Een verlengsnoer van binnen door het raam naar buiten

Een snoer en koppeling voor binnen zijn niet spatwaterdicht, en een snoer dat tussen raam en kozijn klem zit, beschadigt op de plek waar het elke keer knikt. Vocht in die koppeling of die mantel laat de aardlekschakelaar afslaan, en zonder aardlekschakelaar is het een risico.

Een pomp in water hoort aan een buitenstopcontact van minstens IP44, of aan een transformator van 12 volt die daarop aangesloten is.

Het zonnepaneel aan de fontein laten zitten op een schaduwplek

Bij een set waarvan het paneel aan de fontein vastzit, staat het paneel op dezelfde halfschaduwplek die voor het water het beste is. Daar krijgt het te weinig directe zon, en het spatwater laat kalk op het glas achter.

Kies een set met een los paneel aan een kabel, zodat de fontein in de schaduw en het paneel in de zon kan staan.

Algenmiddel of chloor gebruiken in water waar dieren uit drinken

Vogels, bijen en egels drinken uit elke fontein die ze kunnen bereiken, ook als die daar niet voor bedoeld is. Een middel dat algen doodt, is voor hen niet onschuldig.

Pak algen aan bij de oorzaak: minder zon op het water, minder blad erin en wekelijks schoonmaken met een borstel en schoon water.

Keramiek en een geboorde steen de winter in laten gaan

Een schaal van onverglaasd aardewerk zuigt water op, en dat water zet bij vorst 9 procent uit in de scherf. Een geboorde bronsteen met water in het boorgat heeft hetzelfde probleem, maar dan in één kanaal midden in de steen.

Leeg en binnen, of ondersteboven onder een afdak, voordat het de eerste nacht vriest.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Een fontein neerzetten, een kuip ingraven en een pomp aansluiten op een bestaand buitenstopcontact doe je zelf. De grens ligt bij de aansluiting: een nieuwe groep in de meterkast, een aardlekschakelaar bijplaatsen of een grondkabel op 230 volt naar achter in de tuin is werk voor een elektricien.

Zo'n kabel ligt gangbaar op ongeveer 60 cm diepte, onder de spitdiepte, in een mantelbuis of als gepantserde grondkabel, en er hoort een tekening bij zodat er later niemand met een spade in steekt. Wil je dat graafwerk vermijden, dan legt een transformator van 12 volt bij de gevel de stroom naar de fontein zonder netspanning in de grond.