Onkruid met zout bestrijden: wat er in de grond achterblijft

Zout laat twee stoffen achter, en elk doet iets anders

Wie onkruid met zout bestrijdt, ziet een plant verdrogen en denkt aan één middel met één werking. In de grond valt natriumchloride uiteen in natrium en chloride, en die twee gaan elk een eigen kant op. Waarom de wortel van het onkruid het intussen overleeft, staat bij onkruid dat terugkomt en wat er per soort tegen helpt.

Het eerste effect komt van het opgeloste zout als geheel. Het bodemvocht wordt zouter dan het sap in de wortelcellen, en dan trekt het water de verkeerde kant op: de plant verdroogt in grond die gewoon nat is. Dat heet fysiologische droogte, en het is de reden dat zout zichtbaar werkt.

Chloride is negatief geladen, net als klei- en humusdeeltjes, en hecht er daarom niet aan. Het blijft opgelost en reist mee met al het water dat beweegt: omlaag, zijwaarts naar de lage kant, en de plant in. In de plant gaat het met de verdamping mee naar de bladrand, hoopt zich daar op en laat het blad vanaf de rand afsterven.

Natrium is positief geladen en gaat juist wel aan de bodemdeeltjes zitten, op de plekken waar normaal calcium en magnesium zitten. Die twee houden kleiplaatjes in kruimels bij elkaar en natrium doet dat niet, dus de kruimels vallen uiteen en de grond slaat dicht. Chloride is daarmee het probleem van dit seizoen, natrium dat van de jaren erna.

Wat er in de grond komt	Wat het met de plant doet	Wat het met de grond doet	Hoe het weer verdwijnt
Opgelost zout, natrium en chloride samen	Maakt het bodemvocht zouter dan het celvocht, waardoor de wortel geen water meer opneemt	Houdt kleideeltjes nog bij elkaar zolang de concentratie hoog is	Verdunt met elke bui, en daarmee verdwijnt ook die tijdelijke samenhang
Chloride	Gaat met het verdampingswater naar de bladrand en laat het blad vanaf de rand afsterven	Hecht niet aan klei of humus, want die zijn net als chloride negatief geladen	Spoelt met het water mee naar de lage kant, het grondwater of de kolk
Natrium	Verdringt kalium bij de opname en maakt de droogte in de wortel erger	Duwt calcium en magnesium van de deeltjes af, waarna klei uiteenvalt en de grond dichtslaat	Pas als er calcium voor in de plaats komt en er daarna water doorheen zakt
Grond die is dichtgeslagen	Wortels krijgen te weinig lucht en regenwater zakt niet meer naar ze toe	Plassen na regen, een harde korst bij droogte, scheuren in klei	Door de structuur terug te bouwen met calcium, organische stof en bodemleven, en dat kost seizoenen

Waarom een beetje zout in de voeg niet in de voeg blijft

De redenering is begrijpelijk: tussen de tegels hoeft niets te groeien, dus wat het zout daar met de grond doet maakt niet uit. Dat klopt alleen als de voeg een afgesloten bakje is, en dat is hij niet. Een voeg is de doorlatendste plek van het terras, en de grond eronder is dezelfde grond als die van de border twintig centimeter verderop.

Wat niet door de voeg zakt, loopt over de tegels weg. Een terras ligt op afschot van 1 tot 2 cm per meter van de gevel af, dus wat over 300 cm tegels oplost, komt aan de lage kant terecht in een strook van 20 tot 50 cm. Voor dat deel betekent het dat wat over 300 cm verdeeld lag in een strook van 40 cm ruim zeven keer zo dicht op elkaar zit.

Onder het terras gaat het niet beter. Boomwortels groeien juist graag onder bestrating, omdat het vocht onder een tegel minder snel verdampt, en tegels die door wortels omhoog worden gedrukt zijn daar het zichtbare bewijs. Het zout dat door de voegen zakt, komt daarmee in de wortelzone van een boom die twee meter verderop in het gazon staat.

Hoe het weer en het afschot samen bepalen waar korrels na een bui terechtkomen, staat uitgewerkt bij de route die gestrooid zout over en onder het terras aflegt. Voor de grond telt vooral de uitkomst: de schade komt niet op de plek waar je strooide, maar op de plek waar het water heen gaat.

Hoe lang zout in de grond blijft, per grondsoort

Zout wordt niet afgebroken, het verdwijnt alleen door weg te spoelen. Hoe snel dat gaat hangt van twee dingen af: hoeveel water de grond vasthoudt voordat er iets doorzakt, en of natrium er aan de deeltjes kan blijven hangen. Die twee verschillen per grondsoort zo sterk dat dezelfde hoeveelheid zout op zand en op klei een ander verhaal wordt.

Van oktober tot maart zakt er in een gemiddeld Nederlands jaar ruwweg 250 tot 300 mm meer regen de grond in dan er verdampt. Om het meeste chloride uit een laag te krijgen, houden wij als vuistregel aan dat er twee tot drie keer zoveel water doorheen moet zakken als de laag vasthoudt, omdat water niet als een nette golf zakt maar deels langs wortelgangen en scheuren wegschiet. Op zand, dat in de bovenste 30 cm maar 30 tot 60 mm water vasthoudt, haalt één natte winter dat ruim.

Op klei ligt het anders, en niet alleen omdat er meer water nodig is. Het chloride gaat met genoeg regen ook daar weg, maar het natrium blijft aan de kleideeltjes zitten tot er calcium voor in de plaats komt. Daarom laat een kleigrond na een zoutronde nog seizoenen slecht water door, terwijl er nauwelijks chloride meer in zit.

Je grondsoort bepaal je met een rolproef. Neem een vochtig klontje ter grootte van een walnoot en rol het tussen je handpalmen: zand valt uit elkaar en knarst, zavel rolt tot een dikke worm die breekt, klei rolt tot een dun glad draadje dat je kunt buigen. Leem voelt als meel, en veen is donker, sponzig en licht van gewicht.

Het lutumgehalte in de tabel is het aandeel deeltjes kleiner dan 2 micrometer, en dat staat op de uitslag van een grondmonster. De rolproef geeft dezelfde indeling op gevoel, en voor de vraag hoe lang zout blijft is dat nauwkeurig genoeg.

Grondsoort	Water in de bovenste 30 cm, orde van grootte	Wat natrium er doet	Hoe lang je het merkt
Zand, minder dan 8 procent lutum	30 tot 60 mm	Weinig, want er is nauwelijks klei die uiteen kan vallen	Chloride is na één natte winter grotendeels weg, tenzij het grondwater hoog staat
Zavel, 8 tot 25 procent lutum	75 tot 105 mm	De bovenlaag verslempt en vormt na een bui een korstje	Een tot twee winters, langer als de korst het water laat afstromen
Klei, 25 procent lutum of meer	105 tot 135 mm	Kleideeltjes vallen uiteen, de grond slaat dicht en scheurt bij droogte in grote blokken	Seizoenen: het natrium blijft tot er calcium voor in de plaats komt
Leem of löss	90 tot 120 mm	Verslempt van zichzelf al snel, en met natrium wordt de korst harder	Seizoenen, en elke zware bui maakt de korst opnieuw
Veen	150 mm of meer	Organische stof houdt natrium vast, maar slaat minder dicht dan klei	Meerdere winters, want het grondwater staat meestal hoog en het zout kan niet naar beneden weg
Zandbed onder bestrating	Weinig, want de tegels houden de regen tegen	Niets aan structuur, want het is schoon zand	Lang: er zakt alleen water door de voegen, en het zout gaat vooral zijwaarts naar de randen

Welke planten het eerst reageren, en waarom juist die

Welke plant schade krijgt, hangt minder af van hoe dicht hij bij de voeg staat dan van hoe diep zijn wortels zitten. Zout blijft na een bui eerst in de bovenste decimeters hangen en zakt pas met de volgende buien verder. Wat daar zijn wortels heeft, krijgt de hoogste concentratie.

Gazongras zit met het grootste deel van zijn wortels in de bovenste 10 tot 15 cm en is daardoor bijna altijd het eerste dat verkleurt. Vaste planten wortelen tot ongeveer 30 cm, een haag en een boom grotendeels tot 60 cm, en een boom reikt ook nog tot voorbij de rand van zijn kroon. Hoe dieper de wortels, hoe later de schade komt en hoe langer hij aanhoudt.

De vertraging komt van het chloride. Het reist met het verdampingswater naar het blad en hoopt zich daar in de loop van het groeiseizoen op, dus een haag die in april zout in de wortelzone kreeg, laat pas in juli of augustus bruine bladranden zien. Omdat er maanden tussen zitten, wordt de oorzaak dan vaak bij de zomerdroogte gezocht.

Een haag of boom met zoutschade rooi je niet meteen. Het nieuwe blad dat het volgende voorjaar uit schonere grond komt, laat zien of de plant het redt, en afgestorven takken haal je weg in de periode die per soort in de snoeikalender voor hagen en bomen staat.

Wat er naast het terras staat	Waar de wortels zitten	Hoe het op zout reageert	Wanneer je het ziet
Gazon	Grotendeels in de bovenste 10 tot 15 cm	Het eerst, omdat de wortels in de laag zitten waar het zout blijft hangen; roodzwenkgras verdraagt meer dan de meeste gazongrassen	Binnen een tot twee weken, als een bruine strook langs de rand
Vaste planten en jonge aanplant in de border	Tot ongeveer 30 cm	Blad verdroogt vanaf de rand, en kiemplanten en net geplante planten gaan het eerst	Binnen enkele weken bij jonge planten, later bij planten die er al jaren staan
Rododendron, azalea en andere ondiep wortelende heesters op zure grond	Ondiep, grotendeels in de bovenste 30 cm	Gevoelig, en herstel met kalk valt af omdat ze ook geen kalk verdragen	In de loop van de zomer, als bruine bladranden
Haag van beuk of coniferen	Grotendeels tot 60 cm, en aan de terraskant het dichtst bij de voegen	Gevoelig: beuk krijgt bruine bladranden, coniferen kleuren van onderen bruin	Beuk in juli of augustus, coniferen vaak pas maanden later
Linde, paardenkastanje en andere bomen in de buurt	Grotendeels in de bovenste 60 cm, tot voorbij de kroonrand en onder de tegels	Linde en paardenkastanje staan bekend als gevoelig voor strooizout langs wegen	Juli en augustus, maanden nadat het zout in de grond kwam
Duindoorn, tamarisk en rimpelroos	Wisselend, vaak diep en breed	Verdragen zout, het zijn planten van de kust	Zelden zichtbaar, en daarom een keuze voor een strook die nog herstelt

Zoutschade onderscheiden van droogte, hondenplas en verdichting

Een bruine plek naast een terras kan vier oorzaken hebben, en drie daarvan hebben niets met zout te maken. Het verschil zie je aan de vorm van de plek, aan waar in de tuin hij ligt en aan hoe de grond zich gedraagt. De tabel zet de kenmerken naast elkaar.

Twee eenvoudige proeven maken het zeker. De eerste is de kluitjestest, die werkt op zavel, klei en leem: leg een droog kluitje ter grootte van een erwt in een glas gedemineraliseerd water of regenwater, en kijk na tien minuten en na twee uur.

Valt het kluitje uiteen en blijft het water helder, dan is de structuur in orde. Trekt er een melkwit wolkje uit dat niet bezinkt, dan laten de kleideeltjes los van elkaar, en dat is het kenmerk van te veel natrium. Gebruik geen kraanwater, want het calcium daarin houdt de deeltjes nog bij elkaar en maakt de test onbetrouwbaar.

De tweede proef werkt op elke grondsoort en laat zien wat een zaadje van de grond vindt. Vul twee potjes, één met grond van de verdachte plek en één met grond van elders in de tuin, en zaai er tuinkers in. Tuinkers kiemt binnen twee tot drie dagen, dus kiemt het eerste potje duidelijk slechter of blijven de kiemblaadjes geel en klein, dan zit er nog te veel zout.

Wat je ziet	Kenmerk van zout	Kenmerk van een andere oorzaak
Bruine strook in het gazon	Volgt de lage rand van het terras en is 20 tot 50 cm breed	Droogte: ligt op de hoogste en zonnigste plekken en kleurt na twee flinke buien weer bij
Ronde bruine plekken	Zelden zout, want zout tekent een strook en geen cirkel	Hondenurine: de plek heeft een donkergroene rand die harder groeit, omdat daar verdunde stikstof terechtkomt
Blad bruin vanaf de rand, nerf nog groen	Begint aan de terraskant en verschijnt midden in de zomer	Droogte: het blad hangt eerst slap, verkleurt als geheel, en nieuw blad na regen is gezond
Coniferenhaag bruin	Vooral de onderste meter aan de kant van het terras	Vorst en uitdroging: bruin over de volle hoogte aan de wind- en zonkant na een koude, droge winter
Witte aanslag	Op kale grond aan de lage kant, verdwijnt na regen en komt bij droogte terug	Kalkuitbloei: zit op de steen zelf en komt uit voegmortel of beton
Plas die na regen blijft staan	Harde korst bovenin, daaronder is de grond los	Verdichting: de grond is ook op een spade diep hard, door lopen of zwaar materieel
Graszaad komt niet op	Tuinkers kiemt in grond van die plek slechter dan in grond van elders	Beide potjes kiemen goed: dan lag het aan zaaidiepte, droogte of vogels

Herstellen gaat in een vaste volgorde: openmaken, calcium, spoelen

De volgorde is geen voorkeur maar volgt uit wat natrium en chloride doen. Chloride spoel je weg met water, maar natrium moet eerst van de bodemdeeltjes af, en dat gebeurt alleen als er calcium voor in de plaats komt. Spoel je een kleigrond door zonder dat calcium, dan verdwijnt het zout uit het bodemvocht dat de deeltjes nog bij elkaar hield, en valt de structuur pas echt uiteen.

Op zand speelt dat nauwelijks, want daar is weinig klei die kan uiteenvallen. Daar is spoelen de hele behandeling: in porties, zodat elke portie kan wegzakken voordat de volgende komt, tot er in totaal 60 tot 180 liter per vierkante meter doorheen is. Meet met een emmer hoeveel liter je slang per minuut geeft, dan weet je hoe lang je per vierkante meter moet gieten.

Op zavel, klei en leem begin je met openmaken, en alleen bij droge grond. Steek de korst los met een riek en werk er compost doorheen, zodat water er weer in kan en het bodemleven iets te eten heeft; natte klei bewerken kneedt de kruimels juist kapot. Daarna komt het calcium, en pas dan het water.

Voor dat calcium werkt gips beter dan kalk, en dat heeft met oplosbaarheid te maken. Gips lost ruim 2 gram per liter op en levert zijn calcium dus meteen aan het bodemvocht, terwijl kalk in neutrale of kalkrijke grond nauwelijks oplost en ook nog de zuurgraad verhoogt. Hoeveel gips een grond nodig heeft, hangt af van het lutumgehalte en de hoeveelheid natrium, en dat getal komt uit een grondmonster en niet uit een vuistregel.

Doe het werk in een droge week in oktober of november, samen met het najaarsonderhoud van tuin en terras. De winterregen doet daarna het meeste spoelwerk, en in het voorjaar laat de kiemtest zien of de grond klaar is.

Situatie	Wat je doet	Waarom zo	Waar het op vastloopt
Er liggen nog korrels op de tegels	Droog opvegen, schoon zout bewaren voor gladheid en vuil veegsel bij het restafval	Droog zout kun je nog oprapen, opgelost zout niet meer	Afspuiten met de slang brengt alles in één keer naar de lage rand
Zandgrond, net gebeurd	In porties doorspoelen tot er 60 tot 180 liter per vierkante meter door is	Chloride hecht niet aan zand en gaat met het water mee	Een hoge grondwaterstand: dan blijft het ondiep hangen en helpt een natte winter meer dan de slang
Zavel, klei of leem met een korst	Lossteken bij droge grond, compost erdoor, gips volgens grondmonster, dan spoelen	Calcium moet het natrium eerst van de deeltjes duwen, anders spoel je alleen het chloride weg	Natte klei bewerken: dan kneed je de laatste kruimels tot een dichte massa
Plantenbak of verhoogd bed	De grond vervangen	Een bak heeft te weinig volume en vaak te weinig afvoer om door te spoelen	De oude grond op één plek in de border storten: het zout gaat mee
Zandbed onder bestrating	Voegen schoonkrabben, het terras laten liggen en de randen doorspoelen	Onder tegels regent het nauwelijks, dus het zout vertrekt alleen via de voegen en zijwaarts	Openbreken is pas nodig bij schade aan beton of fundering
Veengrond of een hoge grondwaterstand	Organische stof erop, de winter laten werken en de plek een seizoen niet beplanten	Het zout kan niet diep weg en komt in de zomer met opstijgend vocht terug	Kunstmest geven: dat zijn nog meer zouten in hetzelfde bodemvocht
Haag of boom met bruine bladranden	Laten staan, water geven in droge weken, geen kunstmest	Een plant met zoutschade herstelt via nieuw blad uit schonere grond	Te vroeg rooien, terwijl veel hagen na een natte winter weer normaal uitlopen

Wat de regel zegt, ook voor een klein stukje op eigen terrein

De Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden kijkt naar wat je met een stof doet. Gebruik je zout om planten dood te maken, dan is het op dat moment een gewasbeschermingsmiddel, en dat mag alleen als het Ctgb dat gebruik heeft toegelaten. Voor zout is dat nooit gebeurd.

De wet noemt geen ondergrens in hoeveelheid of oppervlakte, en eigen terrein is geen uitzondering. Een handvol in de voeg naast de achterdeur valt onder dezelfde regel als een zak over de oprit, en de NVWA houdt er toezicht op en kan een boete opleggen. Hoe hoog die uitvalt, hangt af van de situatie.

Dat zout gewoon in de winkel ligt, verandert daar niets aan. Het is toegelaten als voedingsmiddel, als veevoer en tegen gladheid, en wat er gebeurt als de zak strooizout die van de winter over is in het voorjaar op het terras belandt, volgt dezelfde route van voeg naar lage rand.

Voor professionals geldt sinds maart 2016 een verbod op chemische onkruidbestrijding op verhardingen. De achtergrond is dezelfde als bij zout: wat op een terras of oprit valt en niet in de plant blijft, loopt via de kolk naar het riool of het oppervlaktewater, en daar haal je het niet meer terug.

Eén soort middel uit een fles mag wel: een middel met een Ctgb-toelatingsnummer op het etiket, bijvoorbeeld op basis van pelargonzuur, en dan alleen voor de toepassing die letterlijk in het gebruiksvoorschrift staat. Het werkt bij contact op het blad, dus wortelonkruid staat er na 2 tot 4 weken weer.

Wat op een plek die herstelt wel werkt tegen onkruid

Een plek die herstelt, verdraagt geen methode die er iets aan toevoegt. Dat sluit elk middel uit dat zouten of zuren in de grond brengt, en het maakt de keuze eenvoudiger dan hij lijkt. Hitte, handwerk en een laag organisch materiaal laten niets achter dat het herstel in de weg zit.

Kokend water helpt op zo'n plek zelfs een heel klein beetje mee met spoelen, al is een halve liter per pol daarvoor veel te weinig. Een brander laat niets achter, maar hoort niet bij droogte en niet langs hout. De voeg krabben haalt de vuillaag weg waarin het volgende zaad kiemt, en daarmee de reden om ooit nog iets te willen strooien.

Op kale grond die weer moet gaan leven werkt een laag gecomposteerde houtsnippers of schors van 5 tot 8 cm dubbel: hij houdt licht bij het onkruidzaad weg en voedt bij het afbreken het bodemleven dat de kruimelstructuur terugbouwt. Gebruik geen verse snippers, want die nemen bij het afbreken stikstof uit de bovenlaag weg. Welke methode bij jouw plek en jouw soort onkruid past en hoe lang het dan wegblijft, kun je per plek en per soort opzoeken in de onkruidwijzer.

Methode	Wat het in de grond achterlaat	Hoe lang het onkruid wegblijft	Op een plek die herstelt
Kokend water, een halve liter per pol	Niets; het water verdunt eerder dan dat het iets toevoegt	3 tot 6 weken op mos en jong onkruid	Past, maar houd het van de rand van gras en border af
Onkruidbrander, 1 tot 2 seconden per plant	Niets	Met rondes in maart, mei en augustus een seizoen	Past op tegels en grind, niet bij droogte en niet langs hout
Voegenkrabber, daarna twee keer per jaar vegen	Niets; je haalt juist organisch vuil weg	2 tot 4 maanden per krabronde	Past, zolang je niet dieper krabt dan het schone voegzand
Onkruidsteker, 10 tot 15 cm wortel mee	Een gat dat je vult met zand en graszaad	Weg zolang de hele wortel eruit is	Past, maar zaai het gat pas dicht als de kiemtest goed is
Gecomposteerde snippers of schors, 5 tot 8 cm	Organische stof die de structuur helpt terugbouwen	2 tot 3 jaar tegen zaadonkruid	Past het best, vooral op klei en leem
Bodembedekkers, 8 tot 12 per vierkante meter	Wortelgangen waardoor water weer wegzakt	Na twee seizoenen komt er vrijwel geen zaadonkruid meer op	Pas planten als de kiemtest goed is, en begin niet met soorten die gevoelig zijn voor zout

Zo herstel je een plek waar zout is gebruikt

Elke stap maakt de volgende mogelijk: eerst voorkomen dat er meer zout de grond in gaat, dan bepalen wat de grond nodig heeft, en pas daarna spoelen en zaaien.

1. Veeg losse korrels droog op voordat er water bij komt

   Droog zout kun je nog oprapen, opgelost zout niet meer. Veeg korrels en veegsel op met stoffer en blik, bewaar schoon zout droog voor de winter en doe vuil veegsel bij het restafval. Spuit het terras pas af als er niets meer ligt, anders spoel je alles in één keer naar de lage rand.

2. Kijk waar het water van het terras naartoe loopt

   Giet een emmer water op het midden van het terras en volg waar het heen stroomt: naar het gazon, naar de border of naar een kolk. Aan dat eind zit het meeste zout, en daar begin je met testen en herstellen.

3. Bepaal de grondsoort met de rolproef

   Rol een vochtig klontje tussen je handen: valt het uiteen, dan is het zand, breekt een dikke worm, dan is het zavel, en rolt het tot een dun glad draadje, dan is het klei. Op zand kun je door naar het spoelen, op zavel, klei en leem komen er eerst twee stappen tussen.

4. Doe de kluitjestest en zaai tuinkers als nulmeting

   Leg een droog kluitje in gedemineraliseerd water en kijk na tien minuten en na twee uur of er een melkwit wolkje uit trekt. Zaai tegelijk tuinkers in grond van de plek en in grond van elders, want die twee potjes zijn je meetlat voor de rest van het herstel.

5. Steek de korst los bij droge grond en werk compost erdoor

   Steek de bovenste 15 tot 20 cm los met een riek zonder de grond om te keren, en werk er een laag compost doorheen. Doe dit alleen als de grond niet aan de riek plakt, want natte klei kneed je tot een dichte massa.

6. Geef gips waar de kluitjestest een wolkje liet zien

   Laat een grondmonster onderzoeken, zodat je weet hoeveel gips de grond nodig heeft, en strooi dat over de losgemaakte laag. Gips lost direct op en duwt het natrium van de kleideeltjes af, zodat het daarna met het water kan vertrekken.

7. Spoel in porties en laat elke portie eerst wegzakken

   Geef per keer niet meer dan de grond in een half uur opneemt, en wacht tot er geen water meer op staat. Op zand heb je in totaal 60 tot 180 liter per vierkante meter nodig; op klei doet een natte winter na het gips het meeste werk.

8. Zaai of plant pas als de tuinkers weer normaal kiemt

   Herhaal de kiemtest met verse grond van de plek. Kiemen de twee potjes even goed, dan kun je graszaad of nieuwe planten zetten, en blijft het verschil, wacht dan nog een winter in plaats van zaad te verspillen.

Onkruidwijzer

Kies de plek en het soort onkruid. Je ziet welke aanpak werkt, wat er wettelijk mag op verharding en in de tuin, en wat zout en azijn echt doen met je bodem. Open de volledige onkruidwijzer

Nalopen voordat je opnieuw zaait of plant

• Losse korrels droog opgeveegd voordat het terras nat werd
• Vastgesteld naar welke rand, border of kolk het terras afwatert
• Grondsoort bepaald met de rolproef
• Kluitjestest gedaan op zavel, klei of leem, met gedemineraliseerd water of regenwater
• Korst losgestoken bij droge grond, zonder de grond te keren
• Gips gegeven volgens een grondmonster, en geen bouwgips of kalk
• Geen kunstmest op de plek gegeven zolang het herstel loopt
• Tuinkers kiemt in grond van de plek even goed als in grond van elders

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Het terras afspuiten terwijl er nog korrels liggen

Met een tuinslang los je in een paar minuten alles op wat nog droog lag, en het afschot brengt die hele hoeveelheid in één keer naar de lage rand. Veeg eerst droog op wat je kunt zien, en spoel pas daarna.

Kalk strooien omdat dat goed zou zijn voor de grond

Kalk levert calcium, maar lost in neutrale of kalkrijke grond zo traag op dat het natrium er seizoenen langer aan de klei blijft zitten. Het verhoogt ook de zuurgraad, en onder rododendron, azalea of heide is dat een tweede schade bovenop de eerste.

Kunstmest geven om de kale strook op te peppen

Kunstmest bestaat zelf uit zouten en maakt het bodemvocht nog zouter, precies waar de wortels al geen water meer kunnen opnemen. Geef op een plek die herstelt alleen compost of gecomposteerd organisch materiaal, en wacht met voeding tot de kiemtest klopt.

Natte klei omspitten om het zout eruit te werken

Natte klei laat zich kneden, en elke steek duwt de laatste kruimels tot een dichte massa. Het zout verdeelt zich daarbij over een diepere laag in plaats van te verdwijnen, en de grond laat daarna nog slechter water door.

Meteen opnieuw inzaaien of planten

Kiemend zaad en jonge wortels zijn gevoeliger voor zout dan een plant die er al staat. Wie zaait voordat de grond schoon is, verliest het zaad en zoekt daarna de oorzaak bij het zaad, de zaaidiepte of de vogels.

Afgegraven grond uit een zoute plantenbak op één plek in de border storten

Het zout gaat met de grond mee en begint in de border opnieuw aan dezelfde route naar de wortels. Verdeel die grond dun over een plek zonder gevoelige beplanting, zodat regen het zout verdunt, en vul de bak met nieuwe grond.

Verwachten dat een natte winter klei vanzelf herstelt

Regen neemt het chloride mee, maar het natrium blijft aan de kleideeltjes zitten tot er calcium voor in de plaats komt. De grond ziet er na de winter schoon uit en blijft toch dichtslaan, en precies dan wordt aangenomen dat het zout weg is.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Herstellen doe je zelf, maar drie situaties vragen iemand met meetapparatuur of vakkennis. Wil je op een plek waar zout is gebruikt een nieuwe haag, boom of border aanleggen, laat dan een grondmonster onderzoeken op lutum, natrium en zoutgehalte, want dat bepaalt hoeveel gips er nodig is en of de grond al klaar is.

Toont een grote boom naast het terras twee zomers achter elkaar bruine bladranden of kale takken, laat hem dan beoordelen door een boomverzorger voordat er takken af moeten of de boom een risico wordt.

Zie je op de oprit of langs de fundering roestbruine strepen, scheuren langs de wapening of afschilferend beton, laat dan een aannemer kijken. Chlorideschade zit in het beton zelf en gaat onder een nieuwe laag gewoon door.