Indeling van een rijtjeshuis: de plattegrond per verdieping

Wat er in een rijtjeshuis vastligt voordat je iets indeelt

Een rijtjeshuis is een doos tussen twee woningscheidende wanden, en die wanden dragen in de meeste rijen de vloeren. De verdiepingsvloer overspant de breedte van wand tot wand, waardoor de binnenwanden naar hal en keuken in veel woningen niets hoeven te dragen. Hoe dat per bouwperiode verschilt, en welk type je hebt, staat bij de woningtypes met hun eigen vaste plattegrond.

De indeling van een rijtjeshuis begint dus bij wat er in die doos niet te schuiven valt. Dat is een kern van vier dingen die bijna altijd bij elkaar aan de straatzijde liggen: de trap, de meterkast, het toilet en de verticale afvoer, met daarboven de badkamer.

Die kern ligt vast om een technische reden. Een afvoer moet onder afschot lopen, een meterkast hangt aan de aansluiting van de netbeheerder en een trap neemt boven de overloop mee. Verplaats je één onderdeel, dan verhuizen de andere drie op papier mee.

Meet daarom eerst de maten in de tabel na in je eigen huis. Het zijn maten die wij in rijtjeshuizen doorgaans tegenkomen en geen normen; waar wel een regel geldt, staat die erbij.

Let bij de trap op de lengte, want die wordt vaak onderschat. Bij een verdiepingshoogte van 2,90 m en een optrede van 18 cm heb je 16 optredes en 15 aantredes, en met aantredes van 22 cm is de trap in bovenaanzicht al 330 cm lang.

Onderdeel	Wat je meestal meet	Hoe vast het ligt
Binnenbreedte tussen de woningscheidende wanden	4,8 tot 5,4 m bij tussenwoningen van na ongeveer 1995; bij een doorzonwoning is de kamer zelf 3,40 tot 4,20 m	Helemaal: elke opstelling in de woonkamer telt op over deze ene maat
Diepte van de begane grond	Ongeveer 8 tot 10 m binnenwerks, zonder uitbouw	Alleen met een uitbouw te veranderen, en dan schuift het daglicht mee naar achteren
Plafondhoogte	2,60 m in nieuwbouw, omdat dat de eis voor een verblijfsruimte is; 2,40 tot 2,60 m in oudere rijen	Vast; bepaalt of een hoge kast of een hanglamp boven de route past
Woningscheidende wand	Beton of kalkzandsteen, vaak twee lagen met een spouw ertussen	Draagt de vloeren en houdt het geluid van de buren tegen; niet doorbreken
Binnenwand naar hal of keuken	Lichtere blokken of gipsplaat van 7 tot 10 cm	Vaak niet dragend, maar dat stelt een constructeur vast en niet de dikte
Trap met trapgat	80 tot 90 cm breed en 280 tot 340 cm lang, plus ongeveer 90 cm vrij voor de onderste trede	Te verplaatsen met een verbouwing, maar boven verhuist de overloop mee
Meterkast	Naast of vlak achter de voordeur	De aansluiting van de netbeheerder zit erin; verplaatsen gaat via de netbeheerder
Toilet, badkamer en keukenafvoer	Toilet onder of naast de trap, badkamer boven de keuken of het toilet	De afvoer loopt onder afschot naar de verticale leiding, dus de natte ruimtes blijven daar in de buurt
Ventielen voor afzuiging	In keuken, toilet en badkamer, bij nieuwere woningen ook toevoer in elke kamer	De kanalen liggen in vloer en plafond en blijven waar ze zitten

Welke plattegrond je begane grond heeft en wat daar goed staat

Op de begane grond bepalen twee dingen de hele indeling: waar de keuken zit en of de hal een dichte gang is of opgaat in de kamer. Samen leveren ze een handvol plattegronden op die in rijtjeshuizen steeds terugkomen.

Het principe achter de tabel is in elke plattegrond hetzelfde. Een zithoek wil een hoek met twee wanden zonder deur, omdat een scherm, een bank en een kast elk een dichte wand nodig hebben. Een eethoek wil juist dicht bij het aanrecht staan, want tijdens een warme maaltijd loop je vier tot zes keer heen en weer.

Tel daarom per wand de openingen voordat je een meubel neerzet. Een wand met een deur en een doorgang is een route en geen opstelwand, ook al is hij 5 m lang.

In het oudste type loopt de kamer van gevel tot gevel, en daar gelden andere verhoudingen; hoe je een doorzonkamer van voor tot achter in zones verdeelt, staat daar uitgewerkt. Een rijtjeshuis uit de jaren 30 heeft meestal een voor- en een achterkamer, en wat de erker aan de straat voor de voorkamer betekent, lees je bij de voorkamer met erker van een jaren 30 woning.

Plattegrond van de begane grond	Waar de zithoek past	Waar de eethoek past	Waar het op knelt
Dichte keuken aan de straat, kamer over de volle breedte aan de tuin	In de hoek aan de tuinzijde, tegen de wand waarin geen deur zit	Voorin de kamer, direct bij de keukendeur	Haldeur en keukendeur zitten allebei in de voorwand, dus de strook ertussen is route
Open keuken aan de straat, kamer als L om de hal	In de dichte hoek achter de trap	In de keukenstrook naast de hal	De routes vanuit hal en keuken naar de tuin komen allebei langs de zithoek
Keuken aan de tuinzijde, kamer aan de straat	Voorin, met het raam aan de straat opzij en niet achter het scherm	Aan de tuin, bij de keuken	Inkijk vanaf de stoep en de enige tuindeur achter het aanrecht
Trap open in de woonkamer	Tegenover of naast de trap, nooit eronder	Aan de kant van de keuken	De onderste trede vraagt 90 cm aankomst en trekt een route dwars door de kamer
Doorzonwoning, kamer van gevel tot gevel	In de achterste helft, waar twee lange wanden dicht zijn	In de voorste helft bij de keuken	Een kamerbreedte van 3,40 tot 4,20 m, dus bank en route passen net
Jaren 30 rijtjeshuis met voor- en achterkamer	In de kamer zonder doorgang naar de keuken	In de kamer aan de tuin, naast de keuken	De en-suitedeuren midden in de lange wand halen daar de opstelwand weg
Rijtjeshuis met uitbouw over de volle breedte	In het oude deel van de kamer	In de uitbouw, onder het daklicht	Het oude midden ligt ver van het glas en krijgt het minste daglicht

Plattegrond van de begane grond met de keuken aan de straat

Het schema werkt de meest voorkomende plattegrond van een tussenwoning uit de laatste dertig jaar uit. Links aan de straat ligt de hal met meterkast en trap, rechts ernaast een open keuken, en achter de trap loopt de woonkamer over de volle breedte van 510 cm naar de tuin.

Daarmee is de woonkamer een L om de hal heen. De dichte hoek zit achter de trap: de woningscheidende wand links en de wand achter de trap vormen samen de enige hoek zonder deur, raam of doorgang, en daar staan scherm, kast en zithoek.

De eettafel staat dwars in de keukenstrook van 300 cm breed. Tussen het keukenblok en de tafel blijft 170 cm, genoeg voor 75 cm achter de stoelen en 95 cm om aan het werkblad te staan met een lade open.

De routes bepalen de rest. Vanuit de haldeur loop je door een strook van 140 cm boven de zithoek langs, en vanuit keuken en hal gaat de weg naar de schuifpui langs de rechterwand, achter de bank om. Niemand hoeft tussen scherm en bank door.

Wil je dezelfde optelsom met je eigen maten maken, dan kun je je eigen begane grond op schaal natekenen en daar de meubels met hun loopruimte verschuiven. Begin dan met de trap en de meterkast, want die zijn in deze voorbeeldindeling de enige vlakken die niet mogen bewegen.

De woonkamer indelen: welke opstelling bij welke deuren hoort

Bij de indeling van de woonkamer in een rijtjeshuis kom je steeds dezelfde drie opstellingen tegen: een L in de hoek, de bank tegen een lange wand, en de zithoek als eiland. Welke van de drie past, hangt minder af van smaak dan van waar de deuren zitten, want de kortste lijn tussen twee deuren is de lijn die gelopen wordt.

Leg daarom eerst de deuren en doorgangen op je tekening en trek de lijnen ertussen. De opstelling die die lijnen niet kruist, is de opstelling die werkt. De maten achter die optelsom, van 45 cm beenruimte tot 75 cm achter een eetstoel, staan bij elkaar in de loopruimtes rond bank, salontafel en eettafel.

Hoe breed een opstelling minstens moet zijn, is voor een tussenwoning al uitgerekend. Wat hier telt is de vraag waar hij in de plattegrond komt te staan, en of je kamer één zone of twee zones achter elkaar krijgt; die keuze volgt uit de verhouding tussen lengte en breedte, en staat bij de opstelling per kamervorm.

De L-opstelling in de hoek zonder deur

Een bank van 210 cm met een fauteuil van 85 cm haaks erop, of een hoekbank met een longchair van 165 cm, vraagt twee dichte wanden of één dichte wand en een open zijde waar geen route loopt. In een tussenwoning is dat bijna altijd de hoek aan de tuinzijde tegen een woningscheidende wand, of de hoek achter de trap.

Leg de korte poot van de L aan de kant waar niemand loopt. Ligt die poot aan de route, dan sluit hij de doorgang naar de tuin af en loop je om de hele zithoek heen.

De bank tegen de woningscheidende wand

Deze opstelling past waar de kamer smal is en de route langs de andere wand kan. Met de bank tegen de ene woningscheidende wand en het scherm op de andere tel je 95 plus 45 plus 60 plus 90 plus 40, samen 330 cm, en in een kamer van 510 cm blijft er 180 cm over.

Die 180 cm moet ergens heen, en daar gaat deze opstelling in een brede tussenwoning mis: de kijkafstand wordt te groot of er ontstaat een lege strook midden in de kamer. Zet de bank dan liever van de wand af, met een console van 30 cm erachter.

De zithoek als eiland midden in de kamer

Een eiland van bank, salontafel en fauteuils op een kleed werkt vanaf ongeveer 450 cm kamerbreedte, want er moet aan minstens één kant een route van 90 cm langs. Het voordeel is dat twee routes om het eiland heen kunnen lopen in plaats van erdoorheen.

Leg het kleed zo groot dat alle voorpoten erop staan: bij een bank van 210 cm met 20 cm marge aan weerszijden is dat 250 cm breed. Een kleiner kleed knipt het eiland weer in stukken.

Eten, spelen en werken zonder muren ertussen

Op de begane grond van een rijtjeshuis delen keuken, eethoek en zithoek meestal één ruimte, dus de zones moeten uit meubels, licht en vloer komen. Werk met hooguit twee grenzen tegelijk: de rug van een meubel en een kleed, of een kleed en een hanglamp.

Voor de eethoek is de hanglamp de sterkste grens. Met de onderkant 75 tot 90 cm boven het blad valt het licht op de tafel en niet in de ogen, en ligt de zone vast zonder dat er een centimeter vloer af gaat.

Een speelhoek hoort in de zichtlijn vanaf de plek waar je het vaakst staat, en dat is het aanrecht. Staat het keukenblok tegen de voorgevel, dan kijk je bij het koken naar de straat en heb je de kamer in je rug. Een speelkleed van 160 bij 230 cm in de strook tussen tafel en zithoek ligt dan het dichtst bij.

Een uitschuifbare tafel in de keukenstrook vraagt rekenwerk vooraf. Een blad van 160 cm dwars in een strook van 300 cm laat 70 cm aan elke kopse kant; uitgeschoven tot 210 cm is dat nog 45 cm, en daar kan geen stoel meer staan.

Een wandplank als werkplek werkt voor een laptop, maar niet voor een groot scherm. Op een blad van 40 tot 50 cm diep staat een scherm van 27 inch te dicht op je ogen, en daarvoor heb je 70 tot 80 cm diepte nodig. Past dat beneden niet, dan gaat de werkplek naar de kleinste slaapkamer boven.

De eerste verdieping: slaapkamers en badkamer rond de overloop

Boven ligt de indeling nog vaster dan beneden. De trap komt uit op een overloop van 90 tot 120 cm breed, de badkamer ligt boven de keuken of het toilet omdat de afvoer daar naar beneden gaat, en de rest van de vloer is verdeeld over twee of drie slaapkamers.

De grootste slaapkamer ligt meestal over de volle breedte aan de voor- of de achterzijde. Kies je zelf, neem dan de tuinzijde: aan de straatkant komen verkeer, stemmen en koplampen binnen, aan de achterkant ligt een blok tuinen tussen jou en de volgende rij.

In een slaapkamer beslist het bed de rest. Een bed van 140 bij 200 cm met 60 cm langs beide zijden vraagt 260 cm kamerbreedte, en met 75 cm aan elke kant, genoeg om een hoeslaken om de hoek te trekken zonder het bed te verschuiven, is dat 290 cm.

De kledingkast komt daarna. Een kast met draaideuren is 60 cm diep en vraagt 100 cm ervoor, samen 160 cm vloer; met schuifdeuren is het 68 plus 60, samen 128 cm. In een kamer van 280 cm breed is dat het verschil tussen een bed dat past en een bed dat tegen de kast staat.

Zoek de hoogtes van kastplanken, roedes en een hoogslaper op in de maatwijzer met hoogtes in huis. De tabel geeft de kamers zoals wij ze in rijtjeshuizen doorgaans tegenkomen; het zijn geen normen, en in jouw huis kan elke kamer 20 cm afwijken.

Ruimte boven	Wat wij meestal meten	Wat erin past met loopruimte	Waar het op knelt
Grote slaapkamer over de volle breedte	Ongeveer 330 bij 480 tot 510 cm	Bed 180 bij 200 cm met 75 cm langs beide zijden, plus een kastwand van 60 cm diep met 100 cm ervoor	Het raam over de breedte laat maar één lange wand over voor het hoofdeinde of de kast
Tweede slaapkamer	Ongeveer 270 bij 350 cm	Bed 140 bij 200 cm met 60 cm langs beide zijden, en een schuifdeurkast van 68 cm diep	Bed en draaideurkast samen: 260 plus 160 cm past niet naast elkaar in 350 cm
Kleinste slaapkamer	Ongeveer 210 tot 240 bij 280 tot 320 cm	Eenpersoonsbed 90 bij 200 cm langs de wand, of een bureau van 120 bij 60 cm met 90 cm achter de stoel	Een tweepersoonsbed laat hier geen 60 cm langs beide zijden over
Badkamer	Ongeveer 180 tot 220 bij 220 tot 280 cm	Douche van 90 bij 90 cm, wastafel, soms een toilet	De afvoer: een douche verder van de verticale leiding vraagt meer hoogte in de vloer
Overloop	90 tot 120 cm breed	Alleen doorloop, of een ondiepe kast van 30 cm	Deuren van vier ruimtes draaien erop uit; een kast op de overloop zit altijd in een draaivlak
Zolder met vaste trap	De volle diepte, bruikbaar waar het dak hoger is dan 150 cm	Slaapplek, werkplek of berging tussen de knieschotten	De strook onder 150 cm telt niet mee als gebruiksoppervlakte en past alleen lage kasten

Zolder, trapkast en berging als de plekken voor spullen

Een rijtjeshuis heeft geen bijkeuken en geen kelder, dus wat niet in een kamer hoort, verdeelt zich over drie plekken: de kast onder de trap, de zolder en de berging of garage buiten het huis. Welke spullen waar komen, volgt uit hoe vaak je ze pakt.

De trapkast ligt het dichtst bij de voordeur en is dus voor wat dagelijks mee naar buiten gaat: stofzuiger, tassen, schoenen. De maat die daar telt is de hoogte per plek, want onder 110 cm sta je niet meer rechtop. Hoe je de kast onder de trap met laden en planken indeelt, hangt af van waar die hoogte ophoudt.

De zolder is voor wat een paar keer per jaar mee moet, en in veel rijtjeshuizen ook de plek van de wasmachine en de binnenunit van ketel of warmtepomp. Een wasmachine op zolder vraagt een kraan, een afvoer, een eigen groep en een vloer die het centrifugeren niet doorgeeft. Zet hem boven of vlak naast een dragende wand, want midden op een overspanning trilt de vloer mee en hoor je dat in de slaapkamer eronder.

Zet er ook een lekbak onder met een eigen afvoer. Een losgeschoten slang loopt op zolder niet naar een putje, maar door de vloer naar het plafond van de kamer eronder.

Wat groot, vuil of zwaar is, hoort buiten. Een fiets, een grasmaaier en gereedschap passen in een berging achter in de tuin of in een garage in een garageblok, en hoe je een garage of berging indeelt als werk- en opslagplek bepaalt of daar ook de tweede koelkast en de voorraad nog kunnen staan.

De indeling veranderen: wat kan en wie het beoordeelt

Bijna elke wens om een rijtjeshuis anders in te delen komt neer op een van de ingrepen in de tabel. Ze verschillen weinig in de sloop, maar veel in wat erachter zit: een afvoer, een draagfunctie of een aansluiting die niet van jou is.

De keuken verplaatsen is het duidelijkste voorbeeld. Een afvoer heeft als vuistregel ongeveer 1 cm afschot per meter nodig, dus van de voorgevel naar de achtergevel zakt hij over 8 m zo'n 8 cm plus zijn eigen doorsnee. Op een betonvloer zonder kruipruimte is die hoogte er niet, en dan eindigt het plan in een verhoogde vloer of een pomp.

Een wand weghalen lijkt eenvoudiger, maar de vraag is niet hoe dik hij is. De vraag is of er iets op rust: een vloer die hier niet van wand tot wand spant, een raveelbalk langs het trapgat of een wand erboven. Dat stelt een constructeur vast, en bij een dragende wand vraag je bij de gemeente na of er een vergunning nodig is.

Het openen van de hal heeft een gevolg dat pas in de winter opvalt. Een trap in de kamer werkt als een schoorsteen: warme lucht stijgt via het trapgat naar boven, en beneden stroomt koelere lucht na.

Een uitbouw of een erker verandert ook hoe ver het daglicht de kamer in komt, en wat dat per gevel oplevert staat bij de woningtypes. De tabel beperkt zich tot wat er binnen de bestaande doos gebeurt.

Wat je wilt veranderen	Wat het oplevert	Waar het van afhangt	Wie het beoordeelt
Wand tussen keuken en kamer weghalen	Eén ruimte van straat tot tuin, met de eettafel naast het aanrecht	Of de wand draagt, en of de kookgeur door de hele begane grond mag	Constructeur; bij een dragende wand ook de gemeente
Hal opheffen en de trap open in de kamer	1 tot 2 m² bij de kamer en daglicht in de hal	Warmte en geluid die via het trapgat naar boven gaan, en de tocht van de voordeur	Constructeur als er een wand uit gaat
Keuken van de straat naar de tuinzijde	De eethoek aan de tuin, de oude keuken wordt kamer	Afschot van de afvoer over 5 tot 8 m, en waar het afzuigventiel zit	Installateur voor afvoer, gas en ventilatie
Toilet verplaatsen	Een ruimere hal of een grotere trapkast	Een afvoer van 110 mm die onder afschot naar de verticale leiding moet	Installateur
Badkamer boven naar een andere kamer	Een grotere badkamer, bijvoorbeeld over de volle breedte	De hoogte die de afvoer in de vloer vraagt, boven het plafond van de woonkamer	Installateur, en bij een betonvloer een constructeur voor sparingen
Zolder tot slaapkamer maken	Een extra kamer zonder uitbouw	Een vaste trap, daglicht en isolatie van het dak; een dakkapel aan de achterkant kan onder voorwaarden vergunningvrij, aan de voorkant meestal niet	Gemeente voor de dakkapel, controleer via het Omgevingsloket
Meterkast verplaatsen	Ruimte naast de voordeur	De aansluiting van gas, water en stroom komt hier binnen	De netbeheerder, en dat is werk met een eigen offerte

Zo zet je de indeling van je rijtjeshuis op papier

Werk van wat vastzit naar wat je kunt schuiven, verdieping voor verdieping.

1. Meet elke verdieping op en teken de vaste kern

   Meet de breedte tussen de woningscheidende wanden op drie hoogtes, de diepte met een laser en de plafondhoogte. Teken daarna de trap met 90 cm aankomst voor de onderste trede, de meterkast, het toilet, de afvoeren en de ventielen, want die vlakken schuif je niet.

2. Tel per wand de deuren, doorgangen en ramen

   Zet bij elke wand hoeveel openingen erin zitten en kleur de wanden en hoeken zonder opening. Dat zijn de enige plekken voor scherm, bank en kast, en in een tussenwoning zijn het er vaak maar twee.

3. Trek de routes van 90 cm tussen de openingen

   Verbind de voordeur met de trap, de haldeur met het aanrecht en het aanrecht met de tuindeur. Op de plek waar routes elkaar kruisen komt geen meubel, en daar leg je ook geen kleed met een rand die je elke dag raakt.

4. Geef de zithoek de dichte hoek en de eettafel de plek bij het aanrecht

   Zet de zithoek in de hoek zonder deur en reken hem over de breedte op, van tv-meubel tot bank en route. Zet de eettafel zo dicht bij het aanrecht als de 75 cm achter de stoelen toelaat; welke opstelling daarbij past, staat in de beslistabel van de begane grond.

5. Deel de verdieping in vanuit de bedden

   Teken per slaapkamer eerst het bed met 60 cm langs beide zijden, dan de kast met zijn draai- of schuifruimte, en pas daarna een bureau. Past het bed niet met die marges, dan is de kamer een werk- of logeerkamer en niet de plek voor een tweepersoonsbed.

6. Laat toetsen wat je aan de plattegrond wilt veranderen

   Wil je een wand weghalen of de keuken verplaatsen, leg dat dan voor aan een constructeur of installateur voordat je meubels koopt. Een stopcontact, een lichtpunt en een afvoer volgen uit de nieuwe indeling, dus die beslissing hoort vóór de elektricien en de vloer.

Nalopen voordat je de indeling vastlegt

• Binnenbreedte, diepte en plafondhoogte per verdieping zelf gemeten, niet van de verkooptekening overgenomen
• Trap, meterkast, toilet, afvoeren en ventielen als vaste vlakken op de tekening
• 90 cm vrij voor de onderste trede en een hal van minstens 90 cm naast de trap
• Routes tussen voordeur, trap, aanrecht en tuindeur getekend, zonder meubel op een kruising
• Zithoek in een hoek zonder deur, met de kijkafstand op 1,5 tot 2,5 keer de schermdiagonaal
• Eettafel met 75 cm achter elke stoel en binnen een paar stappen van het aanrecht
• Elk bed met 60 cm langs beide zijden en de kast met 100 cm voor draaideuren
• Wand, afvoer of meterkast die verandert eerst voorgelegd aan constructeur, installateur of netbeheerder

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

De trap tekenen zonder de ruimte ervoor

Een trap van 90 bij 320 cm lijkt op papier een strook langs de wand. In gebruik vraagt de onderste trede 90 cm aankomst, en boven komt de trap uit op een overloop die de deuren van alle kamers moet bedienen.

Wie die aankomst niet tekent, zet er een kast of een kapstok neer en loopt voortaan schuin de trap op.

De zithoek op een wand met een deur of doorgang plannen

Een wand van 5 m met de haldeur en de keukendoorgang erin oogt als de langste opstelwand van de kamer. Het is in werkelijkheid een route, want tussen die twee openingen wordt de hele dag gelopen.

Een bank daartegen staat in de looplijn, en een scherm daar hangt naast een deur die steeds opengaat.

De keuken verplaatsen zonder naar de afvoer te kijken

Kasten en een werkblad zijn in een dag verzet, een afvoer niet. Met ongeveer 1 cm afschot per meter vraagt een keuken 8 m verderop 8 cm hoogte plus de buis zelf, en in een dekvloer van 5 tot 7 cm op beton is die er niet.

Het afzuigventiel van de ventilatie blijft bovendien in de oude keuken zitten, en daar hoort geen woonkamer onder.

Een wand beoordelen op hoe hol hij klinkt

Een lichte wand van gipsblokken klinkt hol en voelt als niet dragend, maar de klank zegt niets over wat erop rust. Een wand naast het trapgat of onder een wand op de verdieping kan meedragen, ook als hij 7 cm dik is.

Alleen een constructeur die de overspanning van de vloer kent, kan zeggen of hij eruit kan.

De grootste slaapkamer aan de straat laten omdat hij daar al is

De verkooptekening noemt de kamer aan de straat vaak de ouderslaapkamer, maar dat is een keuze van de architect en geen gegeven. Aan de straatzijde komen verkeer, stemmen en koplampen binnen, aan de tuinzijde ligt een blok tuinen tussen jou en de volgende rij.

Wie licht slaapt, heeft meer aan een kleinere kamer aan de tuin dan aan een grotere aan de straat.

Een opstelling van een foto overnemen zonder de breedte na te rekenen

Een woonkamer op een inspiratiefoto is vaak breder dan 510 cm en gefotografeerd met een lens die de ruimte groter laat lijken. De opstelling die er ruim uitziet, kan in jouw kamer 60 cm tekortkomen op precies de route naar de tuin.

Reken de opstelling over de breedte op met je eigen maat voordat je iets bestelt.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

De indeling op papier doe je zelf, maar vier dingen in een rijtjeshuis niet. Of een binnenwand iets draagt, stelt een constructeur vast, en bij een dragende wand vraag je bij de gemeente na of er een vergunning nodig is.

Een afvoer, gasleiding of ventilatiekanaal verplaatsen om de keuken of badkamer te verhuizen is werk voor een erkend installateur. Een meterkast verplaatsen kan alleen via de netbeheerder, omdat de aansluiting van hem is.

In woningen van voor 1994 kan asbest zitten in vloerzeil, in plaatmateriaal rond de meterkast en in oude afvoeren. Laat dat inventariseren voordat je een wand of vloer sloopt.