Patio tuin inspiratie: welke stijl, kleur en materiaal tussen jouw muren werkt

Wat een patiofoto uit het zuiden je niet vertelt

De meeste beelden van patio's die je als inspiratie bewaart, zijn in juni of juli gemaakt, rond het middaguur of in de schemering, en vaak in Spanje, Italië of Marokko. Dat zie je niet aan de foto, maar je eigen patio merkt het wel.

Waarom een omsloten tuin zich hier anders gedraagt, met minder zon en meer vocht, staat bij het gedrag van een patio met zon, wind en schaduw. Hier gaat het om wat je van zo'n beeld wel en niet kunt overnemen.

Het grootste verschil is de hoek van de zon. In Sevilla, op 37 graden noorderbreedte, staat de zon rond het middaguur het hele jaar ongeveer 15 graden hoger dan in Nederland: op 21 december 29 graden tegen nog geen 15 bij ons.

Een muur van 250 cm werpt daar rond 21 maart 1,9 m schaduw en hier 3,2 m, en in december 4,5 m tegen bijna 10 m. Een patio van 5 m diep houdt daar in maart 3 m zon op de vloer en hier 1,8 m, en in december ligt hij hier volledig in de schaduw.

Een foto laat bovendien weg wat niet mooi is: de regenpijp, de buitenkraan met de slang, de kist waar de kussens na een bui in moeten. Een groothoeklens rekt de voorgrond op en duwt de achtermuur weg, zodat een patio van 4 m diep ruim oogt met een loungebank die er in het echt niet naast een doorloop past.

Lees een beeld daarom als een lijst beslissingen en niet als een ontwerp om na te bouwen. De tabel zet naast elkaar wat je op zo'n foto ziet, wat erachter zit en wat je in je eigen patio nagaat. Hoe dezelfde ideeën in echte maten uitpakken, zie je bij uitgewerkte patio's met hun maten en zitplek.

Wat je op de foto ziet	Wat erachter zit	Wat je in je eigen patio nagaat
Korte, harde schaduwen recht onder tafel en stoelen	De zon stond hoog: rond het middaguur in de zomer, of op een zuidelijker breedte	Waar de schaduw van je zuidmuur in maart en oktober ligt, niet waar hij in juni ligt
Een olijf en lavendel in volle bloei	Juni of juli, op een plek met zes uur zon of meer	Hoeveel uur zon er in de zomer op de plek van de pot valt
Een smetteloos witte muur	Net gekalkt of geschilderd; kalkverf wordt op een muur die traag droogt binnen een paar jaar wolkig	Of je om de paar jaar opnieuw wilt kalken, of een silicaatverf kiest die jaren egaal van kleur blijft
Een loungebank met veel lege vloer eromheen	Een groothoeklens die de voorgrond groter en de achtermuur verder weg maakt	Het blok vloer van de bank met loopruimte, op schaal naast je eigen maten
Potten zonder slang, gieter of kraan in beeld	Gestyled voor de foto; een pot van 40 cm vraagt in juli dagelijks water	Waar het waterpunt zit en of er een druppelslang langs de muur kan
Kussens, kleden en plaids buiten	Een droge dag; tussen muren blijft textiel na een bui lang nat	Waar het textiel droog en met wat lucht eromheen opgeborgen wordt
Lichtsnoeren en lantaarns die warm en vol stralen	Een lange belichtingstijd in de schemering maakt licht voller dan het is	Of het licht 2700 K is, en hoe het er om tien uur 's avonds met het blote oog uitziet
Dezelfde vloer binnen en buiten zonder drempel	Een goot voor de pui en een buitentegel die op de binnentegel lijkt	Of je buitenvloer minstens 5 cm onder de dorpel ligt en een stroefheid van R11 heeft

Welke stijl bij de zon en de muren van jouw patio past

Een stijl bestaat op een patio uit drie keuzes die aan het licht vastzitten: de kleur en afwerking van de muren, het materiaal van de vloer en de soort beplanting. Een stijl die op zon leunt, valt in een schaduwpatio uit elkaar, terwijl een stijl die op blad en vorm leunt daar juist sterker wordt.

Tel daarom eerst de zonuren op de plek waar je zit en waar de grootste planten komen. Onder de drie uur directe zon in juni heb je een schaduwpatio en tussen drie en zes uur halfschaduw; pas boven de zes uur blijven olijf, lavendel en rozen vol in plaats van mager.

Houd het per stijl bij drie hoofdmaterialen, want op 20 m² ziet het oog elk extra materiaal als een losse onderbreking. Dat is een ontwerpgewoonte en geen wet, maar hij werkt in een kleine ruimte om dezelfde reden als binnen: herhaling leest als een keuze, een vijfde materiaal als toeval.

Wie een noordelijk palet van graniet, grijs hout en grassen zoekt, vindt de maten en soorten bij een tuin met het palet van graniet, berk en gras. Daar staat ook de kleinere boom die op een patio de berk vervangt. Hoe je de zitplek en de route vastlegt voordat de stijl aan bod komt, staat bij de indeling van een kleine patio met zitplek en doorloop.

De tabel is geen stijlgids maar een beslistabel. Lees de tweede kolom eerst: past wat de stijl vraagt niet bij je patio, dan hoeft de rest van de rij niet meer.

Stijl	Wat hij van de patio vraagt	Muur, vloer en materiaal	Beplanting	Waar hij op vastloopt
Mediterraan	Zes uur zon of meer op de zitplek, en een zuid- of westmuur voor de warmteminnende planten	Kalkverf in gebroken wit of zandkleur, gebakken tegels of klinkers, split in zandtint, terracotta potten	Olijf in een pot van minstens 50 cm, vijg tegen de muur, lavendel, rozemarijn, tijm, salie	In de schaduw blijft de olijf mager en worden terracotta en gebakken tegels groen: de stijl leunt op zon die er dan niet is
Strak en modern	Werkt in zon en schaduw, maar vraagt vlakke muren en rechte hoeken	Glad gestucte of egaal geschilderde muur, keramische tegel van 60 bij 60 cm met smalle voeg, randen van zwart staal of cortenstaal	Blokken taxus of Japanse hulst, Carex of Japans bosgras in grote groepen, één meerstammige boom	Elke vlek, kalkrand en groene waas valt op een groot glad vlak op, dus deze stijl vraagt het meeste schoonmaakwerk
Weelderig groen in cottagestijl	Halfschaduw tot zon, en volle grond: borders van minstens 40 cm langs de muren	Oude baksteen of gebakken klinkers met open voeg, verweerd hout, zinken bakken	Doorbloeiende klimroos, clematis, hortensia, vrouwenmantel, ooievaarsbek, Japanse anemoon	In potten droogt de weelde in juli op, en dicht blad tegen de muur houdt het metselwerk langer nat
Japans geïnspireerd	Doet het goed in schaduw en windstilte, juist waar een patio vochtig blijft	Donkere of natuurlijke muur, geharkt split, stapstenen, een scherm van bamboe of hout	Japanse esdoorn, varens, Japans bosgras, mos, niet-woekerende bamboe als Fargesia	Blad blijft in het split liggen, en woekerende bamboe als Phyllostachys loopt onder de schutting door naar de buren
Noordelijk of Baltisch	Halfschaduw en schrale grond; verdraagt de koele kant van de patio	Graniet als stapsteen, split in grijs of zandbeige, onbehandeld hout dat vergrijst	Meerstammige krentenboom, grassen, varens, lage bodembedekkers als Waldsteinia	Een berk past niet: zijn wortels tillen de tegels binnen tien jaar op, dus kies een boom die onder de 4 m blijft
Industrieel	Zon of schaduw, maar geen plek waar je in de volle zon op blote voeten loopt	Grote betontegels, zwart staal, cortenstalen bakken, een staalmat als klimrek	Grassen, varens, klimop of wingerd op de staalmat, hosta in de schaduw	Donker staal wordt in de zon te heet om aan te raken, en cortenstaal laat de eerste maanden roest af op lichte tegels
Moors of Andalusisch binnenhof	Een dichte binnenplaats met zon rond het middaguur, en ruimte voor water in het midden	Kalkwitte muren, geglazuurde wandtegels met patroon, gebakken vloer, een waterschaal of lage fontein	Citrus en olijf in potten die binnen overwinteren, sterjasmijn tegen de muur, pelargoniums	Geglazuurde tegels die niet vorstbestendig zijn, springen na een paar winters van de muur

De muren: kleur, afwerking en hoeveel licht ze teruggeven

In een patio van 4 bij 5 m met muren van 200 cm aan drie kanten staat 28 m² muur tegenover 20 m² vloer, en dan telt de gevel nog niet mee. De muren zijn dus het grootste vlak dat je ziet, buiten en vanuit de kamer, en voor alles wat in de schaduw staat zijn ze de lichtbron.

Hoeveel licht een kleur teruggeeft, staat als lichtreflectiewaarde of LRV op het kleurblad van de fabrikant: 0 is zwart, 100 is wit. Die waarde is gemeten op een glad staal. Op ruw metselwerk ligt de werkelijke opbrengst lager, omdat elke voeg en elke korrel een kleine schaduw werpt, en dat verschil is bij strijklicht langs de muur het grootst.

Welke kleur standhoudt, hangt aan de richting waarin het muurvlak kijkt. Koel grijs en grijsblauw worden op een muurvlak zonder directe zon grauw, omdat er in hemellicht weinig rood en geel is om terug te kaatsen, en op een westmuur worden ze in het avondlicht van 2500 K vuilgrijs. Gebroken wit met een gele of roze onderlaag, zandkleur en olijfgroen houden zich in beide situaties, en hetzelfde mechanisme zie je binnen bij warme kleuren die per raamrichting omslaan.

Groen op een muur achter groene planten vraagt een aparte afweging. Een saliegroene muur geeft rond 40 procent van het licht terug en laat grijsgroen blad van lavendel en olijf erin opgaan, terwijl flessengroen minder dan een tiende teruggeeft en lichtgroen blad ervoor juist laat oplichten. Hoe salie, olijf en flessengroen zich bij weinig licht gedragen, werken we binnen verder uit.

De afwerking bepaalt hoe de kleur veroudert. Kalkverf is dampopen en krijt langzaam af, waardoor de muur in een paar jaar wolkig wordt, en dat hoort bij een mediterrane of Moorse patio.

Silicaatverf verkiezelt met de minerale ondergrond en blijft jaren egaal, wat beter past bij een strakke patio. Gewone buitenmuurverf op kunststofbasis sluit vocht in het metselwerk op, en in een patio die traag droogt komt dat in het voorjaar als blaren weer naar buiten.

Muurkleur	Licht dat hij teruggeeft, bij benadering	Op een muurvlak zonder directe zon	Op een zon- of avondmuur	Past bij
Kalkwit of gebroken wit met een gele onderlaag	LRV 60 tot 80, afhankelijk van hoe ruw de muur is	Blijft rustig en licht, zonder grauwe zweem	Kantelt in de late zon naar room en geel	Mediterraan, Moors, cottage, en elke patio die licht tekortkomt
Zuiver koel wit	LRV 80 tot 90	Wordt blauwig, en grijs in de schaduw	Hard en blauwig aan de belichte kant, oranje in het avondlicht	Strak modern op details en kozijnen, zelden op een hele muur
Zandkleur of greige	LRV 50 tot 65	Houdt zijn warmte en blijft licht genoeg	Blijft dezelfde kleur en wordt alleen iets warmer	Noordelijk, mediterraan, strak, en een patio met veel hout
Licht koel grijs of grijsblauw	LRV 50 tot 65	Wordt betongrauw, omdat er geen warm licht is om het grijs op te tillen	Klopt in de ochtend, wordt in het avondlicht vuilgrijs met een paarse zweem	Liever niet in een patio; kies bij een strakke stijl greige
Terracotta of okerrood	LRV 15 tot 30	Blijft warm, maar leest roziger dan op de kaart	Gaat in de avondzon bijna gloeien	Mediterraan en Moors, op één muur en niet op alle drie
Saliegroen	Rond LRV 40	Schuift naar grijs	Houdt zich goed, maar laat grijsgroen blad erin opgaan	Cottage, als achtergrond voor bloeiende planten
Olijfgroen of flessengroen	LRV 15 tot 25 voor olijf, onder 10 voor flessengroen	Diep en egaal, zolang de verf mat is	Wordt in het avondlicht donkerder en bruiner	Japans en industrieel, achter lichtgroen blad dat ervoor oplicht
Antraciet of zacht zwart	LRV onder 10	Laat de muur verdwijnen, maar slokt het weinige licht op	Wordt heet en straalt tot laat in de avond warmte uit	Industrieel en strak, alleen achter dicht groen

Materialen die tussen vochtige muren anders verouderen

Een patio droogt traag, en daardoor veroudert materiaal er anders dan op een open terras. Alles wat patina vormt, doet dat door afwisselend nat en droog te worden, en in een schaduwhoek blijft het vooral nat.

Cortenstaal is daar het duidelijkste voorbeeld van: de roestlaag die het staal beschermt, wordt pas dicht als het oppervlak steeds weer opdroogt. Bij wisselend weer duurt dat 6 tot 18 maanden, maar in een hoek die dagen vochtig blijft, blijft het staal langer roesten en afgeven. Zet het de eerste jaren niet direct op lichte tegels of natuursteen, want dat roestwater tekent blijvend af.

Bij hout werkt het met licht in plaats van water. Uv breekt de lignine aan het oppervlak af en laat een grijze laag achter, die op het zuiden binnen een jaar zilvergrijs is. In de schaduw van een patio duurt dat ruim twee keer zo lang en groeien er algen op, zodat dezelfde plank groengrijs wordt in plaats van zilver.

Voor de inspiratie betekent dit dat je een materiaal kiest op hoe het er over vijf jaar in jouw hoek uitziet. Een verweerde zinken bak of een terracotta pot met kalkranden hoort bij een cottage- of mediterrane patio, terwijl dezelfde vlek op een strakke patio een gebrek is.

Kalkhoudende natuursteen en voegmortel verdragen geen zuur, ook geen azijn of een zure reiniger. Tegen groen tussen de tegels en in het split zijn vegen, krabben en heet water de middelen die wel mogen. Welke methode bij jouw ondergrond past, zoek je op in de onkruidwijzer voor tegels, split en muren.

Materiaal	Wat het in een paar jaar doet	In de schaduwhoek	Waar je op let
Cortenstaal	De roestlaag stabiliseert in 6 tot 18 maanden en geeft daarna weinig meer af	Blijft langer roesten en afgeven	Niet op lichte tegels of natuursteen zonder strook donker split ertussen; zout verstoort de beschermlaag
Zink	Wordt dof blauwgrijs door een dunne carbonaatlaag	Witte vlekken waar water zonder lucht blijft staan, zoals tussen gestapelde bakken	Geen regenwater dat eerst over eiken of ceder loopt, want de looizuren tasten zink aan
Koper	Binnen een paar maanden donkerbruin, pas na vele jaren groen	Blijft langer bruin	Afstromend water kleurt lichte steen en voegen groen
Ongeglazuurd terracotta	Zuigt water op en krijgt witte kalkranden en een groene waas	Binnen een seizoen groen	Water in de poriën zet bij vorst uit; zet de pot op voetjes en in de winter droog
Vezelcement	Verandert weinig en blijft grijs en egaal	Kan groen aanslaan, maar houdt weinig water vast	Vorstbestendig en lichter dan terracotta van dezelfde maat
Onbehandeld hardhout of lariks	Op het zuiden binnen een jaar zilvergrijs	Ruim twee keer zo traag, en groengrijs door algen	Olie alleen als je de bruine kleur wilt houden, en dan elk jaar opnieuw
Kalkverf op metselwerk	Krijt af en wordt wolkig, met lichte en donkere plekken	Krijt sneller af waar de muur nat blijft, met een groene zoom onderaan	Alleen op een minerale ondergrond; reken op opnieuw kalken om de paar jaar
Silicaatverf op metselwerk	Blijft jaren egaal van kleur	Groene waas komt er net zo goed op waar de muur lang nat blijft	Alleen op een minerale ondergrond, niet over een laag kunststofverf
Geglazuurde tegels met patroon	Kleur en glans blijven zoals ze waren	Vocht op het glazuur maakt ze glad, dus alleen op de muur of als rand	Kijk op het technische blad of de tegel vorstbestendig is, anders springt hij na een paar winters los
Beton als tegel, bak of bank	Kalkuitslag in het eerste jaar, daarna trekt de kleur licht bij	Wordt groen, maar het ruwe oppervlak houdt grip	Geen zuur tegen de kalkuitslag; die spoelt in de loop van een of twee jaar vanzelf weg

De achtermuur is het beeld dat je vanuit de kamer ziet

Van november tot maart zit je zelden buiten, maar je kijkt elke dag naar de patio. In een tuin van 20 m² tussen muren is de achtermuur, gezien vanaf de bank door de pui, daarom het belangrijkste beeld van de hele patio, en daar begint de aankleding.

Wie op een bank met een zithoogte van 44 cm zit, heeft zijn ogen op ongeveer 115 cm boven de vloer. De buitenvloer ligt minstens 5 cm onder de dorpel, dus leg het blikvangende deel van de achtermuur rond 120 cm boven de tegels. Dat kan een kroon zijn die daar hangt, een waterornament op die hoogte of een muurvlak dat een spot op die hoogte aanlicht.

Kijk daarna vanaf je vaste plek op de bank waar de stijlen van de pui op de achtermuur vallen. Bij een schuifpui van twee delen valt het midden van de muur vaak achter de dubbele stijl waar de delen elkaar raken.

Een pot die precies in het midden staat, zie je binnen dan het hele jaar in twee helften. Zet de blikvanger daarom een halve pui opzij, in het midden van één glasvlak.

Werk op die muur in drie lagen boven elkaar: varens of bodembedekkers tot ongeveer 45 cm, het blikvangende deel rond ooghoogte, en klimplanten of een kroon daarboven tot de rand van de muur. Die gelaagdheid is een ontwerpgewoonte, en ze werkt omdat het oog diepte leest waar dingen elkaar overlappen, ook als de hele opstelling maar 60 cm diep is.

Dezelfde manier van kijken, waarbij je eerst vastlegt vanaf welke plek een beeld moet kloppen, helpt ook bij een inspiratiebeeld vertalen naar je eigen woonkamer. Welke klimplant tegen welk muurvlak hoort en hoe je hem aan draad of rek laat groeien, staat bij de klimplanten met hun steun en hun muurvlak.

Beplanting per stijl, met het moment waarop je snoeit

Planten maken een stijl sneller herkenbaar dan materiaal, maar ze zijn ook het deel dat het eerst tegenvalt. Kies daarom per stijl twee of drie soorten structuur die het hele jaar blijven staan, en vul pas daarna aan met wat bloeit.

Structuur betekent in een patio wintergroen blad of een duidelijke vorm: taxus als blok, een lavendelbol, een olijf, varens die tot diep in de winter staan, of de takken van een Japanse esdoorn. Van november tot maart is dat het enige wat je vanuit de kamer ziet, dus het bepaalt of de stijl in de winter nog bestaat.

Zet soorten in groepen van drie tot vijf dezelfde en herhaal ze op twee plekken. Op een kleine vloer leest één groep van vijf varens als een beslissing, en vijf verschillende soorten naast elkaar als een verzameling.

Buxus staat op veel mediterrane en strakke inspiratiebeelden, maar heeft in Nederland veel last van buxusmot en buxusziekte. Taxus en Japanse hulst geven hetzelfde strakke blok; taxus loopt ook uit oud hout weer uit, en Japanse hulst wil een zure, vochtige grond.

De snoeimomenten in de tabel komen uit onze eigen kalender en schuiven een paar weken met het weer mee. Voor soorten die er niet in staan, kun je de snoeimaand per soort opzoeken, en houd tussen half maart en half juli rekening met een nest in dichte klimplanten en hagen.

Stijl	Structuur die blijft staan	Wat je ertussen zet	Wanneer je de structuur snoeit
Mediterraan	Olijf in een pot, lavendel als bol, rozemarijn	Tijm, salie, vedergras, een vijg tegen de warmste muur	Lavendel in augustus na de bloei met 2 tot 3 cm blad, en in april licht terug tot een bol van 10 tot 15 cm
Strak en modern	Taxus of Japanse hulst als blok, een meerstammige boom	Carex en Japans bosgras in grote groepen	Taxus eind juni en eventueel eind augustus; wintergroene Carex knip je niet maar kam je in april uit
Weelderig groen in cottagestijl	Doorbloeiende klimroos, klimhortensia op de noordmuur	Clematis, boerenhortensia, vrouwenmantel, ooievaarsbek, Japanse anemoon	Doorbloeiende klimroos in februari of maart, klimhortensia na de bloei vanaf half juli, boerenhortensia eind maart alleen de uitgebloeide bollen
Japans geïnspireerd	Japanse esdoorn, varens, niet-woekerende bamboe	Japans bosgras, mos, Epimedium	Japanse esdoorn tussen november en januari, en dan alleen dood hout en takken die tegen elkaar schuren
Noordelijk of Baltisch	Meerstammige krentenboom, grassen die de winter door staan	Varens, Waldsteinia en Geranium macrorrhizum als bodembedekker	Siergrassen eind februari tot half maart terug tot 10 tot 15 cm, voor de nieuwe scheuten komen
Industrieel	Klimop of wingerd op een staalmat, grassen	Hosta en varens in de schaduw, Carex in de zon	Klimop buiten het broedseizoen, en elk jaar weg bij goot en dakrand
Moors of Andalusisch binnenhof	Citrus en olijf in potten, sterjasmijn tegen de muur	Pelargoniums, lavendel en kruiden in potten	Citrus in het voorjaar voordat hij naar buiten gaat, en alleen wat uit de vorm groeit

Water, geluid en spiegelend licht in een omsloten ruimte

Akoestisch is een patio een kleine zaal zonder dak. Evenwijdige harde muren kaatsen geluid heen en weer, zodat een gesprek, een pomp of een vallende straal water er harder klinkt dan in een open tuin, en de buren zitten vaak op een paar meter afstand.

Water werkt daardoor in twee richtingen: een straal die 20 tot 30 cm in een bak valt, geeft een zachte ruis die het geluid van straat en buren grotendeels toedekt. Een straal van een meter hoog op een stenen bodem klinkt tussen muren als een kraan die openstaat. Begin laag, want de valhoogte en de hoeveelheid water bepalen samen hoe hard het klinkt.

Stilstaand water in een schaal of bak vraagt in de zomer aandacht. Een mug kan in een warme week in ondiep stilstaand water van ei tot volwassen dier uitgroeien, dus ververs het minstens eens per week of houd het in beweging met een pompje.

Planten, textiel en een houten scherm breken de weerkaatsing, harde gladde vlakken versterken haar. Een strakke patio met glad stucwerk en keramische tegels klinkt daarom holler dan een cottagepatio met dezelfde maten.

Een spiegel of een deur met spiegelglas tegen de achtermuur verdubbelt de diepte die je ziet, en in een donkere patio ook het licht. Hang hem onder een overstek of licht voorover, zodat hij de vloer weerspiegelt en niet de lucht, want vogels vliegen op een gespiegelde lucht of struik af. Hoe glas en spiegels in een kleine ruimte met de diepte omgaan, staat bij wat een spiegel in een kleine badkamer met de ruimte doet.

Houd het licht in de avond op 2700 K en richt het op muur en groen in plaats van op de vloer. Een grondspot die de kroon of het klimrek van onderaf aanlicht, houdt het beeld door de pui ook in de winter overeind, en dat is het seizoen waarin je de patio het vaakst van binnenuit ziet.

Kleine ingrepen die het beeld van een patio het meest veranderen

Wie de patio niet opnieuw wil aanleggen, haalt de meeste verandering uit de grootste vlakken en uit het licht, niet uit extra spullen. Een muur een andere kleur geven kost een dag en verandert 28 m² beeld, een nieuwe set kussens nog geen vierkante meter.

Begin bij de muur die je vanuit de kamer ziet. Borstel los zand, mos en groene aanslag eraf en verf niet in de volle zon of vlak voor een bui. Volg voor het voorbevochtigen de verpakking, want kalkverf wil op een licht vochtige muur en silicaatverf op een droge.

Daarna komt het licht, omdat dat de patio in de avond en in de winter zichtbaar houdt. Een lichtsnoer boven de zitplek hangt op 220 tot 240 cm, zodat niemand er met zijn hoofd tegenaan loopt, en een grondspot onder de blikvanger laat die ook na zonsondergang vanuit de kamer zien.

Vervang een verzameling kleine potten door twee of drie grote met dezelfde plant. Een pot van 50 cm houdt ongeveer 100 liter grond vast en redt het in een warme week met water om de dag. Drie gelijke potten op een rij lezen als een keuze in plaats van als toeval.

Kussens en een buitenkleed zijn het snelst te wisselen. Kies kussens van in de massa geverfd acryl, dat in de zon kleurvast blijft.

Een kleed van polypropyleen leg je alleen op tegels die goed afwateren, want tussen muren droogt de tegel onder het kleed dagen niet op, en daar ontstaan groene en zwarte vlekken. Til het na een bui op of hang het over een stoel.

Van inspiratiebeeld naar je eigen patio

Het licht bepaalt de stijl en de stijl bepaalt de materialen, dus de aankopen komen pas als de zonuren en de blikvanger vastliggen.

1. Verzamel beelden en schrijf bij elk beeld op wat het laat zien

   Leg vijf tot tien beelden naast elkaar en noteer per beeld de muurkleur, het vloermateriaal, de beplanting en de richting van de schaduwen. Wat op meer dan de helft terugkomt, is wat je echt zoekt; de rest is de foto.

2. Tel de zonuren op de zitplek en bij de grootste planten

   Zet op een heldere dag in mei of september met stoepkrijt de schaduwrand op de vloer om tien, twee en zes uur. Onder de drie uur zon valt een mediterrane stijl af, en boven de zes uur blijven olijf, lavendel en rozen vol.

3. Kies de stijl met de beslistabel en leg drie hoofdmaterialen vast

   Streep de stijlen weg waarvan de tweede kolom niet bij je patio past, en kies uit wat overblijft. Schrijf de drie hoofdmaterialen voor muur, vloer en potten op voordat je iets koopt, zodat een losse aankoop in de winkel geen vierde materiaal wordt.

4. Zet een proefvlak op de muur die je vanuit de kamer ziet

   Zet een vlak van minstens 50 bij 50 cm op de muur zelf en bekijk het buiten op jouw uur en binnen vanaf de bank. Kies pas als je het op een grijze dag en in het avondlicht hebt gezien, want tussen die twee zit meer verschil dan tussen twee naburige kleuren op de kaart.

5. Leg de blikvanger vast op ooghoogte en naast de stijl van de pui

   Fotografeer de patio vanaf de bank en markeer op de foto waar de stijlen van de pui vallen. Zet daarnaast, rond 120 cm hoog, het ene element waar het oog op moet landen: een boom in een grote pot, een waterschaal of een aangelichte klimplant.

6. Plant eerst de structuur en vul het voorjaar erna aan

   Zet eerst de soorten die het hele jaar blijven staan, in groepen van drie tot vijf. Kijk een winter lang vanuit de kamer hoe dat oogt en vul in het voorjaar aan met wat bloeit, want dan zie je waar het beeld echt leeg is.

7. Hang het licht en kies als laatste het textiel

   Richt een grondspot van 2700 K op de blikvanger en hang een lichtsnoer op 220 tot 240 cm boven de zitplek. Kies kussens en een kleed op de kleuren die muur en planten al hebben, zodat ze daarop aansluiten in plaats van ermee te concurreren.

Onkruidwijzer

Kies de plek en het soort onkruid. Je ziet welke aanpak werkt, wat er wettelijk mag op verharding en in de tuin, en wat zout en azijn echt doen met je bodem. Open de volledige onkruidwijzer

Nalopen voordat je iets koopt

• Zonuren op de zitplek en bij de grootste planten gemeten in mei of september
• Stijl gekozen die past bij het aantal zonuren van je patio
• Drie hoofdmaterialen voor muur, vloer en potten op papier
• Proefvlak van 50 bij 50 cm op de muur bekeken op jouw uur en vanaf de bank binnen
• Minerale verf alleen op een muur zonder oude kunststoflaag
• Blikvanger rond 120 cm hoog en niet achter de middenstijl van de pui
• Structuurplanten in groepen van drie tot vijf, met hun snoeimoment genoteerd
• Cortenstaal en koper niet boven lichte tegels of natuursteen

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Een stijl kiezen op een foto in plaats van op je zonuren

Een patiobeeld uit Zuid-Europa is gemaakt onder een zon die rond het middaguur het hele jaar ongeveer 15 graden hoger staat dan hier. Wat daar de hele dag in het licht staat, ligt in een Nederlandse patio met dezelfde muren grotendeels in de schaduw.

Tel eerst de uren en kies dan de stijl, anders wordt de olijf een dure pot met kale takken.

Alle muren in een donkere of sterke kleur zetten

Terracotta, olijfgroen of antraciet op één muur geeft een patio een achterwand; op drie muren slokt het het licht op dat de planten en de kamer erachter nodig hebben. Een muur met LRV 20 geeft ruim een kwart terug van wat een gebroken witte muur met LRV 75 teruggeeft.

Zet de sterke kleur op de muur die je vanuit de kamer ziet en houd de zijmuren licht.

Te veel materialen en soorten op een kleine vloer

Vijf materialen en twaalf soorten op 20 m² lezen als een tuincentrum, omdat het oog elke overgang als een rand ziet. Een patio van die maat verdraagt drie hoofdmaterialen en soorten in groepen van drie tot vijf, herhaald op twee plekken.

Buitenmuurverf op kunststofbasis op oud metselwerk zetten

Een dichte verflaag houdt het vocht in de steen vast, en in een patio die traag droogt zit er in metselwerk bijna altijd vocht. In het voorjaar duwt dat vocht de verf eraf in blaren en schilfers.

Kies op metselwerk een dampopen minerale verf, en kijk eerst of er al een kunststoflaag op zit, want daar hecht een minerale verf niet op.

Woekerende bamboe in de volle grond planten

Phyllostachys en andere bamboes met lange wortelstokken lopen onder bestrating, fundering en schutting door en komen bij de buren weer boven. In een patio met muren aan alle kanten hak je die wortelstokken er jaren later nog uit.

Kies een bamboe die in een pol blijft, zoals Fargesia, of zet de woekerende soort in een gesloten bak.

De blikvanger precies in het midden van de achtermuur zetten

Vanaf de bank binnen valt het midden van de muur vaak precies achter de middenstijlen van een schuifpui. De pot of het beeld dat daar staat, zie je dan het hele jaar in twee helften, en juist in de maanden dat je alleen door het glas kijkt.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

De aankleding van een patio doe je zelf, maar twee dingen niet. Een pomp voor een waterornament of een extra buitenlamp op 230 volt hoort op een buitengroep met aardlekschakelaar, en een nieuwe groep of een vast buitenstopcontact vanuit de meterkast aanleggen is werk voor een installateur. Een pomp op 12 of 24 volt met een transformator in een bestaand buitenstopcontact sluit je zelf aan.

Staan de voegen van een oude tuinmuur los of loopt er een scheur door het metselwerk, laat die dan herstellen voordat je hem kalkt of er een zwaar rek aan hangt. Een grote pot van 100 liter of meer op een patio boven een kelder of op een dakterras vraagt eerst een berekening van wat de vloer mag dragen. Voor afvoer en fundering onder de tegels gelden dezelfde regels als bij de aanleg van de rest van de tuin en de buitenruimte.