Welk beestje is dit? Ongedierte in huis herkennen

Vier vragen brengen de meeste beestjes op naam

Wie een beestje over de vloer ziet lopen, kijkt eerst naar de kleur, en juist die vraag levert het minst op. In onze eigen lijst van 39 soorten die in Nederlandse woningen opduiken, past bruin bij 27 soorten en zwart bij 17. De kledingkast als vindplaats past maar bij 5 soorten, en hout bij 3.

Bijna elk beestje dat je vindt, wijst naar een van vijf dingen: open voedsel, vocht, wol of dons, een dood dier of vogelnest, of een open route naar buiten. Hoe die oorzaken samenhangen met voorraad, schoonmaken en ventileren, staat in het overzicht van schoonhouden, opruimen en ongedierte in huis.

Werk daarom in een vaste volgorde: eerst de bouw, dan de vindplaats, dan de maat en als laatste de kleur. Die volgorde volgt uit hoe vast elk kenmerk is. Het aantal poten verandert nooit, een Duitse kakkerlak groeit van 3 naar 15 mm, en een bedwants wordt na een maaltijd donkerder en boller.

Met bouw, vindplaats, maat en kleur blijven er bij de meeste soorten twee of drie kandidaten over. De beestjeszoeker stelt precies die vier vragen en zet de soorten die het best passen bovenaan, met de bron, de aanpak en de haast erbij.

Wat daarna overblijft is een keuze tussen dubbelgangers. Bij een deel daarvan verandert het verschil de hele aanpak, bij een ander deel maakt het niets uit, en dat onderscheid scheelt je veel zoekwerk met een loep.

Tel de poten voordat je naar de kleur kijkt

Een insect heeft zes poten en een lijf in drie delen: kop, borststuk en achterlijf. Alles met acht poten is een spin, een mijt of een boekenschorpioen, met veertien poten een pissebed, en met tientallen poten een duizendpoot of miljoenpoot.

Dat onderscheid is geen biologieles maar een beslissing. Spinnen, duizendpoten en de boekenschorpioen zijn jagers: ze vreten niets in huis aan en zitten alleen waar hun prooi zit. Vind je er veel, dan is de vraag welke kleine beestjes en welk vocht ze te eten geven.

De pissebed is een landkreeftje dat via kieuwachtige organen ademt en in een droge kamer binnen een dag uitdroogt. Een pissebed binnen wijst daardoor naar een vochtige route uit de kruipruimte, de gevel of een lekkende afvoer, en niet naar een vieze vloer.

Binnen de insecten zegt de rug het meest. Twee harde dekschilden met een rechte naad maken een kever, vier geschubde vleugels die als een dakje liggen een mot, en twee doorzichtige vleugels een vlieg of mug.

Bij kevers gaat de herkenning daarna verder via de kop, de sprieten en het oppervlak van het schild. Hoe je dat met een loep aanpakt, staat bij een kever op naam brengen aan sprieten, kop en schild.

Wat je ziet	Groep	Voorbeelden in huis	Wat dat meteen zegt
Zes poten, twee harde dekschilden met een rechte naad	Kever	Tapijtkever, broodkever, spekkever, loopkever	Zoek naar voorraad, wol, een dood dier of vochtig hout
Zes poten, plat, lange sprieten, geen dekschilden	Kakkerlak	Duitse kakkerlak van 10 tot 15 mm	Een binnensoort die op de warmte van apparaten leeft
Zes poten, plat en ovaal als een appelpit, geen vleugels	Wants	Bedwants van 4 tot 5 mm	Zoek in naden binnen ongeveer 2 m van het bed
Zes poten, zijdelings plat, springt tientallen centimeters	Vlo	Kattenvlo van 2 tot 3 mm	Dier en woning tegelijk aanpakken
Zes poten, smalle taille, loopt in een spoor	Mier	Zwarte wegmier, faraomier	Volg het spoor naar het punt waar ze binnenkomen
Zes poten, drie staartdraden, geschubd lijf	Zilvervisje of papiervisje	8 tot 15 mm, grijs	Vocht in de badkamer, of papier en karton in droge kamers
Zes poten, 1 tot 2 mm, dikke kop, kruipt traag	Stofluis	Doorschijnend lichtbruin	Schimmel bij een luchtvochtigheid boven ongeveer 60 procent
Springt weg, 1 tot 2 mm, geen staartdraden	Springstaart	Wit, grijs of donker	Te veel vocht, verder niets
Twee doorzichtige vleugels	Vlieg of mug	Fruitvlieg, bromvlieg, varenrouwmug, afvoervliegje	Zoek het broedmateriaal: fruit, afval, potgrond of afvoer
Vier geschubde vleugels, in rust als een dakje	Mot	Kleermot, voorraadmot	De rups doet de schade, niet het motje
Pootloos wormpje met een spitse kop	Made	Wit tot crème, 5 tot 18 mm	Een vlieg kon bij vlees, afval of een dood dier
Wormpje met korte pootjes vooraan, harig of geringd	Keverlarve of motrups	Tapijtkeverlarve, meelworm, voorraadmotrups	De larve is de vreter en zit dichter bij de bron dan het insect
Acht poten, lijf in twee delen	Spin	Grote huisspin, trilspin	Een jager die vliegen en motjes volgt
Acht poten, kleiner dan 1 mm	Mijt	Meelmijt, vogelmijt, klavermijt	Vochtige voorraad, een vogelnest of een zonnige gevel
Acht poten en twee scharen vooraan, geen staart	Boekenschorpioen	3 tot 4 mm, bruin	Een ongevaarlijke jager op mijten en stofluizen
Veertien poten en een geschubd rugschild	Pissebed	10 tot 15 mm, grijs	Een vochtige route naar binnen
Eén paar poten per segment, plat en snel	Duizendpoot	Steenduizendpoot, huisduizendpoot	Een jager die op vocht en prooi afkomt
Twee paar poten per segment, rolrond en traag	Miljoenpoot	Glanzend zwart tot bruin	Na regen van buiten binnengelopen

Waar je het vond zegt meer dan hoe het eruitziet

Elk huisbeestje zit dicht bij wat het eet of bij het vocht dat het nodig heeft. De vindplaats haalt daardoor in één keer het grootste deel van de lijst weg: in de kledingkast blijven vooral de kleermot, de tapijtkever en de museumkever over, in een eiken balk alleen de houtkevers.

Er is één uitzondering, en die verklaart de meeste verkeerde conclusies. Soorten die vliegen, gaan op licht af en verlaten daarvoor hun bron: een broodkever uit de voorraadkast eindigt op de vensterbank, en een tapijtkever uit een vogelnest in de dakrand duikt eerst op de slaapkamer op.

Rupsen en larven doen iets vergelijkbaars, want een voorraadmotrups kruipt ver bij zijn eten vandaan om te verpoppen. Tel daarom de plek van huidjes, spinsel en vraatsporen zwaarder dan de plek waar een volwassen vlieger zit.

Een deel van de vindplaatsen ligt op de grens van binnen en buiten: de vloer bij de buitendeur, de hal naast het kruipluik, de vensterbank onder de klimop. Wat daar binnenkomt, houd je tegen met een deurstrip, gaas en een vrije strook langs de gevel, en hoe je die routes afsluit zonder de ventilatie te smoren staat bij kieren, roosters en ramen insectvrij maken.

Waar je het vindt	Wat het meestal is	Waar de bron dan zit
In of bij pakken in de voorraadkast	Voorraadmot, rijstmeelkever, broodkever, rijstklander, meelmijt	Een open pak meel, muesli, rijst, noten of dierenvoer, en poppen in de schroefgaten van de legbordsteunen
Specerijenrek en theedoos	Tabakskever, broodkever	Een potje of zak die al lang open staat, met ronde gaatjes van ongeveer 1 mm in deksel of karton
Boven de fruitschaal en bij het gft-bakje	Fruitvlieg, huisvlieg	Gistend fruit, het bakje zelf, lege flessen of aanslag in het afvoerputje
Achter koelkast, vaatwasser of koffiemachine	Duitse kakkerlak, faraomier	De warmte van apparaten en leidingen, ook midden in de winter
Uit de pot van een kamerplant	Varenrouwmug, springstaart	Potgrond die nooit opdroogt en een schotel met water eronder
Badkamertegel en doucheputje	Afvoervliegje, zilvervisje, springstaart	Biofilm in de afvoer, kieren onder de badrand en vochtige lucht na het douchen
Kledingkast en wollen kleding	Kleermot, tapijtkever, museumkever	Wol, zijde, dons of bont dat maanden ongestoord hangt
Langs de plint en onder een kast die nooit verschuift	Tapijtkeverlarve, papiervisje, Duitse kakkerlak	De rand van een wollen kleed, vloernaden en karton; lege huidjes wijzen op een haard
Matras, lattenbodem en hoofdbord	Bedwants, huisstofmijt	Naden binnen ongeveer 2 m van de slaapplek; de mijt zelf zie je niet
Mand, bank en tapijt waar een huisdier ligt	Kattenvlo	Eitjes, larven en poppen zitten grotendeels in vloer en mand en maar voor een klein deel op het dier
Vensterbank, lamp en raam	Broodkever, tabakskever, museumkever, klavermijt, bromvlieg	Vliegers die hun bron verlaten: die zit elders in huis of buiten
Hout, balken en kapconstructie	Houtworm, bonte knaagkever, huisboktor	Hout dat te vochtig is, of bij de huisboktor naaldhout in een warme kap
Zolder, dakgoot en kamer onder de dakrand	Spekkever, tapijtkever, vogelmijt, een groep bromvliegen	Een vogelnest of een dood dier
Vloer bij de buitendeur, hal of kruipluik	Loopkever, pissebed, oorwurm, steenduizendpoot	Tuin of kruipruimte; binnen drogen ze uit
Plafondhoek, kelder en garage	Trilspin, grote huisspin	Rustige hoeken met prooi; niets om aan te pakken
Kast met papier, boeken of archiefdozen	Papiervisje, stofluis, boekenschorpioen	Karton en papier, of schimmel boven ongeveer 60 procent luchtvochtigheid

In de keuken zegt de hoogte welk beestje het is

De keuken is de kamer waar de meeste groepen samenkomen: voorraadbeestjes, vliegjes, mieren en de soorten die op de warmte van apparaten leven. Ze houden elk hun eigen hoogte aan, en die hoogtes liggen vast omdat een keuken op vaste maten gebouwd is.

In de onderste 30 cm lopen de soorten die een rand zoeken. Een Duitse kakkerlak glijdt langs de plint van 10 cm, die 5 cm terugligt, naar de warme motor onder de koelkast, en een meelworm kruipt uit de zak brokken of vogelvoer onderin de kast. Een faraomier van 2 mm zoekt dezelfde warmte, maar dan in de holtes bij de vaatwasser en achter de koffiemachine.

Op het werkblad van 90 cm hangen de fruitvliegen boven de fruitschaal en loopt het mierenspoor langs de naad tegen de wand. Het afvoervliegje zit plat als een grijs driehoekje bij de spoelbak en komt uit de aanslag in de sifon en de overloop.

Hoog in de keuken zit de voorraadmot. Het motje rust met de vleugels als een dakje op de muur, en de rupsen verpoppen tegen de bovenrand van een kastdeur, in de hoek van een legbord en in een schroefgat. Broodkevers en tabakskevers vliegen nog verder, naar de lamp en het raam.

Lees de hoogte dus als eerste aanwijzing. Laag betekent warmte of dierenvoer, werkbladhoogte betekent fruit, zoet of afvoer, en hoog betekent een mot of kevertje dat de voorraad al verlaten heeft, zodat je niet zoekt waar het zit maar welk pak openstaat.

Witte, grijze, rode en gevlekte beestjes

Zwart en bruin zijn de kleuren waar de meeste vragen over gaan, en die hebben elk hun eigen overzicht: wat een groot zwart insect in huis betekent, en welke bruine insecten van 1 mm tot 1,5 cm in keuken, bed en kast opduiken. De andere kleuren sluiten meer uit, omdat er minder soorten bij passen.

Wit betekent in huis bijna altijd een larve, een rups of een springstaart, want volwassen insecten die binnen leven zijn zelden wit. Een wit wormpje zonder poten is een made, een wit rupsje onder een spinseldraad een motrups.

Grijs en zilver horen bij beestjes die aan vocht vastzitten. Het zilvervisje glanst metaalachtig en blijft in de badkamer, het papiervisje is matter en loopt door droge kamers, en de pissebed en de huisduizendpoot volgen de natte route uit kelder en kruipruimte.

Rood valt in twee groepen uiteen. Rode stipjes van onder 1 mm zijn een mijt: in het voorjaar op een zonnige vensterbank meestal een onschuldige klavermijt, in juni en juli in een slaapkamer onder de dakrand een vogelmijt die steekt.

Gevlekt of gestreept is het bruikbaarste kleurkenmerk, omdat het patroon per soort vastligt. Een mozaïek van gele, witte en zwarte schubjes is een tapijtkever, een lichte band over de voorste helft een spekkever, en twee donkere lengtestrepen op het halsschild een Duitse kakkerlak.

Kleur en maat	Wat het meestal is	Waar je het vindt	Hoeveel haast
Wit tot crème, pootloos, 5 tot 18 mm, spitse kop	Made	Afvalbak en kattenvoer, of bij een dood dier in vloer of plafond	Nu
Wit rupsje van 8 tot 10 mm onder een spinseldraad	Larve van de kleermot	Plooi of kraag van wollen kleding	Nu
Witte rupsjes van 10 tot 15 mm, spinsel in de voorraad	Rups van de voorraadmot	Muesli, noten en rijst, tot in het deksel van de pot	Nu
Doorschijnend wormpje van ongeveer 5 mm met zwarte kop	Larve van de varenrouwmug	Bovenste centimeters van natte potgrond	Rustig
Wit, grijs of donker, 1 tot 2 mm, springt weg	Springstaart	Badkamervloer, plantenpot, plint in nieuwbouw	Geen haast
Doorschijnend lichtbruin, 1 tot 2 mm, springt niet	Stofluis	Kozijn, papier, boekenkast tegen een koude muur	Rustig
Zilvergrijs en glanzend, 8 tot 12 mm, drie staartdraden	Zilvervisje	Bij het doucheputje en onder de badrand	Rustig
Matgrijs tot grijsbruin, 10 tot 15 mm, lange staartdraden	Papiervisje	Droge kamers, dozen met papier, archief	Rustig, maar reken in maanden
Grijs, 10 tot 15 mm, veertien poten, geschubd rugschild	Pissebed	Hal, kelder, kruipluik, onder de keukenkast	Geen haast
Grijs vliegje van 2 tot 4 mm, plat als een driehoekje	Afvoervliegje	Badkamertegel naast het putje of de overloop	Rustig
Grijsbruin met lange gestreepte poten, lijf 2 tot 3 cm	Huisduizendpoot	Muur of plafond van badkamer en kelder	Geen haast
Felrood stipje onder 1 mm, in groepjes in het voorjaar	Klavermijt	Zonnige vensterbank en gevel	Geen haast
Grijswit tot rood stipje van 0,7 tot 1 mm, jeukende bultjes	Vogelmijt	Slaapkamer onder een nest in de dakrand, in juni en juli	Nu
Roodbruin, plat en geleed, snel, 1,5 tot 3 cm	Steenduizendpoot	Kruipruimte, natte plint, kelderdeur	Geen haast
Gele, witte en zwarte schubjes, rond, 2 tot 3 mm	Tapijtkever	Vensterbank in het voorjaar, larven bij wol en dons	Nu
Zwart met een geelgrijze band voorop, 7 tot 9 mm	Spekkever	Zolder of dakgoot, bij een dood dier of oud nest	Nu
Lichtbruin met twee donkere strepen op het halsschild, 10 tot 15 mm	Duitse kakkerlak	Achter koelkast, vaatwasser of cv-ketel	Nu

Gaatjes, huidjes en poeder als sporen zonder beestje

Veel huisbeestjes zie je zelf nooit, omdat ze 's nachts actief zijn, in hout of een matras zitten of te klein zijn om te zien. Wat ze achterlaten is vaak betrouwbaarder dan het beestje, want een spoor ligt stil en hoort meestal bij één groep.

Bij gaatjes in hout zegt de vorm meer dan het aantal. Ronde gaatjes van 1 tot 2 mm zijn houtworm, ronde van 3 tot 4 mm de bonte knaagkever, en ovale gaten van 6 tot 10 mm de huisboktor, de enige houtkever in huis die geen ronde gaten maakt.

Poeder en korreltjes vragen een tweede blik. Zwarte stipjes ter grootte van een balpenpunt in de matrasnaad zijn uitwerpselen van bedwantsen, zwarte korreltjes uit een vacht die op vochtig wit papier roodbruin uitlopen zijn vlooienuitwerpselen, en bruingrijs poeder op de rand van een pot dat zoetig en muf ruikt is een massa meelmijten.

Een geluid is ook een spoor. In een stil oud huis klopt de bonte knaagkever in het voorjaar kort met zijn kop tegen het hout, en op een warme dag kan de larve van de huisboktor raspend knagen, met pauzes ertussen.

Bij kevers in hout en voorraad gaat het daarna om de details van gat, boormeel en schild. Die stap staat uitgewerkt bij houtkevers en voorraadkevers uit elkaar houden.

Wat je vindt	Van welk beestje	Waaraan je het zeker weet
Ronde gaatjes van 1 tot 2 mm met fijn lichtbruin boormeel	Houtworm (kleine klopkever)	Verse gaatjes hebben scherpe lichte randen, oude zijn donker en stoffig
Ronde gaten van 3 tot 4 mm met korrelige bolletjes in het boormeel	Bonte knaagkever	Alleen in oud, vochtig loofhout, meestal eiken
Ovale gaten van 6 tot 10 mm in balken of dakbeschot	Huisboktor	Alleen in naaldhout, vooral in de kap
Ronde gaatjes van ongeveer 1 mm door karton, papier of een deksel	Larve van de broodkever of tabakskever	Poeder dat uit het pak of potje gelopen is
Klontjes meel of muesli die door draden aan elkaar plakken	Rups van de voorraadmot	Witte rupsjes van 10 tot 15 mm tot in het deksel
Rijstkorrels met ronde gaatjes die in water blijven drijven	Rijstklander	Een vuistregel: aangevreten korrels zitten vol lucht
Lege bruine huidjes langs de plint of onder een kast	Larve van de tapijtkever of museumkever	Harige wormpjes van 4 tot 5 mm in de buurt
Onregelmatige gaten in wol, zijde of dons	Kleermot of tapijtkever	Spinseldraden en witte rupsjes wijzen op de mot, huidjes op de kever
Afgeknaagde randen en gaatjes in papier, karton en foto's	Papiervisje	Ook in droge kamers, en overdag in een doos
Zwarte stipjes ter grootte van een balpenpunt in de matrasnaad	Bedwants	Lege huidjes en kleine bloedvlekjes op het laken
Zwarte korreltjes in een vacht of mand	Kattenvlo	Op vochtig wit papier lopen ze roodbruin uit
Bruingrijs poeder op de rand van een pot dat lijkt te bewegen	Meelmijt	Een zoetige, muffe geur die een beetje naar munt ruikt
Bruine stipjes op ramen en lampen	Huisvlieg	Grijze vliegen van 6 tot 8 mm met vier strepen op het halsschild
Zand tussen de terrastegels en een spoor langs de plint	Zwarte wegmier	Nest onder de bestrating, en in juli of augustus een zwermdag
Kort tikken uit een balk in het voorjaar	Bonte knaagkever	Het mannetje klopt met zijn kop; ronde gaten van 3 tot 4 mm
Raspend knagen met pauzes op een warme dag	Larve van de huisboktor	Ovale uitvlieggaten en een warme zolder

Welke beestjes steken, bijten of klachten geven

Van de 39 soorten in onze lijst zijn er drie die in huis om bloed steken: de bedwants, de kattenvlo en de vogelmijt. Een steenduizendpoot kan bijten als je hem oppakt, wat bij deze maat als een speldenprik voelt, en de huisduizendpoot doet dat zelden. Geen enkele kever in een Nederlandse woning steekt, en de grote huisspin en de trilspin komen in de praktijk niet door de huid.

Het patroon van de bultjes zegt welke van de drie het is. Bedwantsen steken 's nachts in een groepje of rijtje op de huid die tegen het matras lag, vlooien in groepjes rond enkels en onderbenen, en vogelmijten op armen, nek en romp in een kamer onder een nest.

Beten alleen zijn geen diagnose, omdat niet iedereen erop reageert. Zoek daarom altijd het spoor erbij: in de matrasnaad, in de mand of op de vensterbank onder de dakrand. Welke kleine bruine beestjes je verder in bed, op de bank of in de mand kunt tegenkomen, staat naast elkaar bij bultjes in bed en vlooien in de mand.

Andere klachten komen zonder beet. De uitwerpselen van de huisstofmijt zijn een van de grootste oorzaken van huisstofallergie, en een Duitse kakkerlak verspreidt bacteriën en allergenen die bij gevoelige mensen de luchtwegen irriteren. Vliegen lopen van afval en ontlasting naar je eten en nemen bacteriën mee.

De kattenvlo heeft nog een tweede kant: bij huisdieren kan hij lintworm overbrengen. Behandel het dier via de dierenarts met een middel dat op soort en gewicht is afgestemd, want een verkeerd middel is voor katten gevaarlijk.

Hoeveel haast een beestje vraagt en waarom

Wij delen de soorten in drie groepen in: geen haast, rustig aanpakken en nu aanpakken. Die indeling hangt niet af van hoe eng een beestje eruitziet, maar van wat er gebeurt als je een maand niets doet.

Negen soorten vragen geen haast. Het zijn tuinbeesten die binnen uitdrogen, zoals de loopkever, de oorwurm en de pissebed, of jagers die andere beestjes opruimen, zoals spinnen, duizendpoten en de boekenschorpioen. Ze vertellen iets over een kier of over vocht, en daar zit de klus.

Achttien soorten pak je rustig aan, binnen een paar dagen. Een pak dat openstaat, een afvoer met aanslag of een vochtige badkamer blijft een probleem tot je de bron weghaalt, maar er gaat intussen niets onherstelbaar kapot.

Twaalf soorten vragen meteen actie, om vier verschillende redenen. Larven van de kleermot en de tapijtkever vreten ongezien door, bedwantsen, vlooien en vogelmijten steken, een huisboktor holt 3 tot 10 jaar lang een balk uit, en faraomieren en Duitse kakkerlakken leven alleen binnen en zitten dus als kolonie in het gebouw zelf.

Bij die laatste twee meld je het in een appartement of rijtjeshuis bij de verhuurder of de VvE, omdat ze via leidingschachten naar de buren lopen. Buitenbeesten die telkens terugkomen, houd je tegen door de routes onder de deur en achter de roosters dicht te zetten.

Groep	Soorten	Waarom deze haast	De eerste stap
Geen haast: tuinbeesten	Loopkever, oorwurm, pissebed	Ze vinden binnen geen eten of te weinig vocht en drogen uit	Buiten zetten en de kier op vloerhoogte zoeken
Geen haast: jagers	Grote huisspin, trilspin, steenduizendpoot, huisduizendpoot, boekenschorpioen	Ze eten vliegen, zilvervisjes, mijten en stofluizen	Laten lopen, of hun prooi en het vocht aanpakken
Geen haast: vochtsignaal	Springstaart	Hij eet schimmel en verdwijnt als het droger wordt	Luchtvochtigheid naar 50 tot 60 procent
Rustig: voorraad	Broodkever, tabakskever, rijstmeelkever, rijstklander, meelkever, meelmijt	De schade blijft beperkt tot de partij die al besmet is	Kast leeg, pakken nalopen, voorraad in glas of een dichte bak
Rustig: vocht en papier	Zilvervisje, papiervisje, stofluis, huisstofmijt	Ze hangen aan vocht, schimmel of papier en nemen langzaam toe	Meten met een hygrometer en papier in dichte dozen
Rustig: vliegen en muggen	Fruitvlieg, huisvlieg, bromvlieg, varenrouwmug, afvoervliegje	Ze komen uit broedmateriaal dat je zelf kunt weghalen	Fruit, gft, potgrond of afvoer aanpakken
Rustig: overig	Zwarte wegmier, museumkever, houtworm	Het mierennest zit buiten, en houtworm vreet alleen in vochtig hout en werkt jarenlang langzaam	Lokaas op het spoor, en bij hout eerst het vocht zoeken
Nu: vreters van wol en voorraad	Kleermot, tapijtkever, voorraadmot	De larven vreten door zolang de bron er ligt	De haard zoeken, wassen op 60 graden of 72 uur invriezen
Nu: steken	Bedwants, kattenvlo, vogelmijt	Ze blijven steken tot de bron weg is, en bedwantsen verspreiden zich	Plaagdierbedrijf bij bedwantsen, dierenarts bij vlooien, het nest bij vogelmijten
Nu: bedorven voedsel of een dood dier	Maden, spekkever	Het kadaver of het afval trekt steeds nieuwe vliegen en kevers aan	Het afval of dode dier weghalen met handschoenen
Nu: hout in de constructie	Huisboktor, bonte knaagkever	Ze kunnen de draagkracht van balken aantasten	Een bouwkundige en een plaagdierbedrijf laten kijken
Nu: binnensoorten	Faraomier, Duitse kakkerlak	Ze leven alleen binnen en lopen via schachten door het gebouw	Niet spuiten, melden bij verhuurder of VvE en laten behandelen

Dubbelgangers en wanneer het verschil de aanpak verandert

Een deel van de soorten is zonder loep niet uit elkaar te houden, en bij een ander deel zie je het verschil wel maar doet het er niet toe. Stel daarom eerst de vraag of de aanpak verschilt, want is het antwoord nee, dan is een zeker benoemde groep genoeg.

Waar het wel verschil maakt, gaat het bijna altijd om een maatregel die bij de ene soort werkt en bij de andere averechts. Een contactspray op een spoor van zwarte wegmieren verplaatst alleen het spoor, maar bij faraomieren leidt hij tot knopvorming: de kolonie splitst zich in meerdere nesten en het probleem wordt groter.

Hetzelfde speelt bij zilvervisjes en papiervisjes. Het zilvervisje verdwijnt als de badkamer droger wordt, terwijl het papiervisje van papier en karton in droge kamers leeft en zich niets aantrekt van een hygrometer.

Bij kleine vliegjes is de bron het verschil. Een fruitvlieg met rode ogen hangt boven fruit, een tenger zwart muggetje dat opvliegt bij het gieten komt uit de potgrond, en een grijs vliegje dat plat als een driehoekje op de tegel zit komt uit de afvoer: drie vliegjes van 2 tot 4 mm met drie verschillende klussen.

Twijfel tussen	Waar je het verschil ziet	Verandert de aanpak?
Zwarte wegmier en faraomier	De faraomier is ongeveer 2 mm, geelbruin en doorschijnend, en loopt ook in de winter binnen	Ja: bij faraomieren nooit spuiten, alleen lokaas via een plaagdierbedrijf
Zilvervisje en papiervisje	Het zilvervisje glanst en blijft in de badkamer; het papiervisje is matter, groter en loopt door droge kamers	Ja: vocht aanpakken helpt alleen tegen het zilvervisje
Kleermot en voorraadmot	De kleermot zoekt het donker en fladdert de kast in; de voorraadmot fladdert 's avonds door de keuken	Ja: de ene zit in wol, de andere in de voorraadkast
Fruitvlieg, varenrouwmug en afvoervliegje	Rode ogen boven fruit; zwart en tenger uit potgrond; grijs driehoekje op de tegel	Ja: fruit en gft opruimen, potgrond laten opdrogen, of de afvoer borstelen
Vogelmijt en klavermijt	De vogelmijt is grijswit tot donkerrood en steekt in juni en juli; de klavermijt is felrood en zit in het voorjaar in de zon	Ja: bij de vogelmijt het nest zoeken, bij de klavermijt niets
Bultjes van bedwants of vogelmijt	Bij de bedwants liggen zwarte stipjes in de matrasnaad; vogelmijten bewegen als stipjes over vensterbank en laken	Ja: bedwantsen vragen een plaagdierbedrijf, vogelmijten het weghalen van een nest
Springstaart en stofluis	De springstaart springt weg, de stofluis kruipt traag door	Nee: bij allebei is droger maken het antwoord
Broodkever en tabakskever	Alleen met een loep: gladde dekschilden en zaagvormige sprieten bij de tabakskever	Nee: voorraad nalopen en in glas zetten
Tapijtkever en museumkever	De museumkever is minder bont, en dat zie je alleen met een loep	Nee: haard zoeken, naden uitzuigen, wol wassen of invriezen
Eén bromvlieg of een groep	Tien of meer in dezelfde kamer binnen een paar dagen	Ja: bij een groep ligt er binnen een dood dier
Steenduizendpoot en huisduizendpoot	De steenduizendpoot is plat en roodbruin; de huisduizendpoot heeft lange gestreepte poten en sprint over de muur	Nee: allebei jagers, allebei geen haast
Huisvlieg en kleine kamervlieg	De kleine kamervlieg draait rustige achtjes rond de lamp midden in de kamer	Deels: de bron van de kleine kamervlieg zit vaker in de kruipruimte of een vogelnest

Hoe je de beestjeszoeker invult zodat de uitkomst klopt

De zoeker legt je vier antwoorden naast de kenmerken van alle 39 soorten. Elke soort krijgt per vraag een punt als jouw antwoord bij die soort past, de soorten met de meeste punten komen bovenaan, en bij een gelijke stand gaat de soort met de minste missers voor.

Je ziet maximaal drie soorten die op minstens twee van de vier vragen passen. Past geen enkele soort op twee vragen, dan toont hij de twee die het dichtst in de buurt komen, en dat is meestal een teken dat een van je antwoorden niet klopt.

Omdat elke vraag even zwaar telt, kost één verkeerd antwoord de goede soort meteen een plaats. Een kleur die onder lamplicht roodbruin leek, of een maat waarin je de poten hebt meegeteld, schuift een verkeerde soort naar boven.

Bekijk het beestje daarom bij daglicht op wit papier, en verander bij twijfel steeds één antwoord. De soort die bij elke variant bovenaan blijft staan, is de sterkste kandidaat, en die proef doe je in de zoeker met vragen over maat, kleur, vindplaats en vorm.

De uitkomst is een richting en geen determinatie. Bij hout in de constructie en bij een plaag die na een behandeling terugkomt, laat je een vakman kijken voordat je geld aan een middel uitgeeft.

Vraag in de zoeker	Hoe je hem beantwoordt	Waar het misgaat
Hoe groot is het?	Meet het lijf zonder poten, sprieten en staartdraden, op ruitjespapier van 5 mm; de keuze is kleiner dan 2 mm, 2 tot 5 mm, 5 tot 10 mm of groter dan 1 cm	Een huisduizendpoot met een lijf van 2 tot 3 cm lijkt met poten veel groter; zit je op een grens, probeer dan beide klassen
Welke kleur heeft het?	Bij daglicht en van boven bekeken	Een bedwants wordt na een maaltijd donkerder en een vogelmijt rood; twijfel je tussen bruin en roodbruin, probeer dan allebei
Waar vond je het?	De plek van larven, huidjes en vraatsporen, niet die van een vliegend exemplaar	Een kevertje op de vensterbank komt uit de voorraadkast of van wol; bij vondsten in meerdere kamers kies je ‘Door het hele huis’
Hoe ziet het eruit?	Kies de vorm die het dichtst in de buurt komt	Wantsen, vlooien en mijten staan in de lijst onder ‘Hard schild, kruipt’, en een pissebed onder ‘Bol en grijs, rolt op’ of ‘Heel veel poten’

Beestjeszoeker

Beschrijf wat je ziet: grootte, kleur, waar je het vond en hoeveel. Je krijgt de waarschijnlijke soort, waar hij vandaan komt en wat er werkt. Open de volledige beestjeszoeker

Veelgestelde vragen