Matt matras en topper: kiezen op kern, hardheid en maat

Wat er achter de zoekopdracht naar een Matt matras zit

Wie zoekt op een Matt matras of op een topper van Matt Sleeps, zoekt op een naam. De vraag erachter is bij elk matras dezelfde: past deze kern bij mijn gewicht en mijn slaaphouding, en kan ik de bovenste laag over een paar jaar los vervangen?

Wij testen geen matrassen en houden geen productgegevens per fabrikant bij, dus je vindt hier geen oordeel over een merk. Wat je wel vindt, is het rijtje gegevens waarmee je elk matras en elke topper beoordeelt, en waar die gegevens op een productpagina staan. Hoe bodem, matras en bedframe daarna samen één hoogte en één ligging maken, staat bij het kiezen van een bed en matras.

Vier gegevens beschrijven een matras volledig. De kern, dus schuim of vering. De dichtheid van dat schuim in kilo per kubieke meter. De hardheid, met de gewichtsklasse die de fabrikant eraan koppelt. En de dikte en het materiaal van de afdeklaag erboven.

Ontbreekt er een van die vier, dan kun je het matras met geen enkel ander matras vergelijken. Dat is op zichzelf informatie: wie wel de hoogte in centimeters noemt maar niet de dichtheid van het schuim, verkoopt de hoogte.

De topper staat daar los van en hoort niet automatisch bij het matras. Hij verandert de bovenste centimeters en laat de steun eronder ongemoeid, en juist dat maakt hem nuttig voor het ene en onbruikbaar voor het andere.

De kern bepaalt hoe het matras ligt en hoe lang het dat doet

De kern is de laag die je gewicht draagt. Schuim doet dat met zijn eigen veerkracht, vering met staal, en dat verschil merk je aan hoe snel het matras terugkomt als je omdraait.

Bij schuim is de dichtheid het getal dat telt, en dat is iets anders dan de hardheid. Dichtheid staat in kilo per kubieke meter en verschijnt als SG30, SG40, HR45 of HR55: SG35 betekent 35 kilo per kubieke meter.

Dichtheid zegt hoe lang het schuim zijn vorm houdt, hardheid hoe stevig het aanvoelt. Een zacht matras van 45 kilo per kuub gaat langer mee dan een stevig matras van 25, ook al voelt dat tweede in de winkel steviger onder je hand.

Daar zit het mechanisme achter bijna elke doorgezakte schuimkern. Onder herhaalde belasting vervormen de celwanden in licht schuim blijvend, en die vervorming zit op de plek waar je heup elke nacht ligt. Zwaarder schuim heeft dikkere celwanden en verdraagt meer belastingen voordat dat gebeurt.

Bij vering telt de verdeling en niet alleen het aantal veren. Pocketveren zitten elk in een eigen zakje en werken los van elkaar, waardoor de beweging van de ander naast je minder doorkomt. Doorgeknoopte veren hangen aan elkaar en bewegen als één vlak.

Boven elke vering ligt schuim, want op staal alleen slaap je niet. Die afdeklaag slijt eerder dan de veren eronder, en de dichtheid ervan is dus ook bij een veermatras het getal om na te vragen.

Kern of afdeklaag	Waaraan je het herkent	Hoe het ligt	Waar het als eerste op afknapt
Polyether, aangeduid als SG25 tot SG40	Een SG-getal: SG35 staat voor 35 kilo per kubieke meter	Veert meteen terug, ligt vlak en koel, omsluit weinig	Onder SG35 zakt de kern onder een volwassene binnen een paar jaar zichtbaar in
Koudschuim, aangeduid als HR45 tot HR65	HR plus hetzelfde soort getal in kilo per kubieke meter	Open celstructuur, veert snel terug en laat vocht door, neutraal van temperatuur	Lichte varianten die als koudschuim in de winkel liggen maar zich als polyether gedragen
Traagschuim, ook visco of memory genoemd	Een dichtheid boven ongeveer 45 kilo per kubieke meter en de belofte dat het je vorm volgt	Zakt langzaam weg onder lichaamswarmte, ligt warm en voelt in een koude kamer harder aan	Omdraaien kost moeite, want de holte van je vorige houding blijft nog even staan
Latex, natuurlijk of synthetisch	Een hoge dichtheid en een fors gewicht per matras	Veert per punt terug, dus schouder en heup zakken weg zonder dat de taille meezakt	Het gewicht: draaien en keren is werk voor twee personen
Pocketvering	Het aantal veren per vierkante meter of per matras	Elke veer werkt apart, dus je voelt de bewegingen van de ander naast je minder	De schuimlaag boven de veren, want die slijt eerder dan het staal eronder
Doorgeknoopte vering, ook bonnell genoemd	De goedkoopste veermatras, meestal zonder vermelding van zones	Het matras beweegt als één vlak van kop tot voet	De randen zakken het eerst, en elke beweging van de ander komt door

Hardheid betekent niet bij elke fabrikant hetzelfde

Hardheid staat meestal als H1 tot H5 op de pagina, of als zacht, medium en stevig. Die schaal is geen norm. Elke fabrikant kiest zelf welke gewichtsklasse bij welk cijfer hoort, dus een H2 bij de een ligt als een H3 bij de ander.

Gebruik het cijfer daarom om modellen binnen één merk te vergelijken en nooit om merken naast elkaar te leggen. Wat je wel tussen merken kunt vergelijken, is de gewichtsklasse die er in kilo's bij staat, want kilo's betekenen overal hetzelfde.

Gewicht en slaaphouding bepalen samen wat je nodig hebt. Je gewicht bepaalt hoe diep je wegzakt, je houding bepaalt waar dat wegzakken moet gebeuren en waar juist niet.

De zijslaper is het lastigste geval. Je schouder is je breedste punt en moet dieper wegzakken dan je taille, anders duwt het matras je bovenlichaam omhoog en knikt je nek naar boven. Een matras met zones is daarop gemaakt: het schoudergedeelte geeft eerder mee dan het middendeel.

De test daarvoor kost niets en werkt beter dan tien minuten proefliggen in een winkel. Ga op je zij liggen en laat vanaf de rug langs je wervelkolom kijken: loopt die lijn recht van stuit tot nek, dan klopt de hardheid. Hangt hij door bij je heup, dan is het matras te zacht; loopt hij bij je schouder omhoog, dan is het te hard.

Op je rug geldt de handtest. Schuif een vlakke hand onder je onderrug: gaat die er moeiteloos onderdoor en houd je ruimte over, dan vult het matras de holte van je lende niet en ligt je bekken te hoog.

Slaaphouding en gewicht	Wat de kern moet doen	Waaraan je merkt dat het niet klopt
Zijslaper met een licht postuur	Schouder en heup laten wegzakken en de taille blijven dragen	Je nek knikt omhoog en je schuift 's nachts een arm onder je hoofd om dat te compenseren
Zijslaper met een zwaarder postuur	Een stevige kern die draagt, met een zachte afdeklaag of topper erop voor de schouder	Je arm slaapt: het matras geeft de schouder geen ruimte en knelt af
Rugslaper	De holte onder de lende opvullen zonder het bekken omhoog te duwen	Een vlakke hand gaat moeiteloos onder je onderrug door en houdt daar ruimte over
Buikslaper	Het bekken dragen, want dat is het zwaarste punt in deze houding	Je zakt met je buik weg en ligt in een holle rug, wat je 's ochtends onderin voelt
Twee personen met meer dan ongeveer 25 kilo verschil	Twee losse matrassen van 80 of 90 cm breed, elk met een eigen hardheid	Eén matras van 160 cm dat de zwaarste draagt, ligt voor de lichtste als een plank
Wie veel woelt en van houding wisselt	Snel terugveren, zodat de vorige houding niet blijft staan	Traagschuim komt langzaam terug en maakt elke draai zwaarder dan nodig
Wie het 's nachts warm heeft	Lucht doorlaten: koudschuim, latex of vering met een open afdeklaag	Traagschuim houdt lichaamswarmte vast en wordt juist zachter naarmate het warmer wordt

Welke matrasmaat je nodig hebt en wat de kamer daarvan overlaat

De lengte volgt rechtstreeks uit je eigen lengte: reken je lichaamslengte plus 20 cm. Ben je langer dan 1,90 m, dan is 210 cm de maat en geen luxe, want anders liggen je hielen of je kruin op de rand.

In de breedte zijn 80, 90, 120, 140, 160 en 180 cm de gangbare maten. Een tweepersoonsbed van 160 of 180 cm bestaat meestal uit twee losse matrassen van 80 of 90 cm, en dat is de enige manier om twee hardheden naast elkaar te leggen.

Wat de kamer overlaat, bepaalt of die 180 cm er echt in past. Naast het bed loop je bij 60 cm net langs, maar je hebt 70 tot 75 cm nodig om het dekbed op te slaan en een hoeslaken om de hoek te trekken zonder het bed te verschuiven.

In een kamer van 300 cm breed kost een bed van 180 cm dus 60 cm aan weerszijden en een bed van 160 cm 70 cm. Aan het voeteneind werkt 60 cm als minimum en 90 cm als je er nog een bankje kwijt wilt.

Teken die keuze een keer op schaal voordat je bestelt. Dat kan met je eigen wandmaten in de kamerplanner, zodat je ziet wat er naast en voor het bed overblijft. Is de kamer smaller dan ongeveer 260 cm, dan gelden dezelfde afwegingen als bij een smalle slaapkamer indelen, waar het bed tegen één zijwand komt en er maar aan één kant ruimte overblijft. Heb je juist ruimte over, dan komt de vraag op of het bed vrij in de kamer kan staan, en die staat bij een grote slaapkamer indelen.

Meet ook de weg naar de slaapkamer toe. Een opgerold matras komt overal om de hoek, maar een matras uit één stuk van 180 bij 210 cm moet langs de trap, en onder 80 cm vrije trapbreedte loopt dat vast.

Wat een topper wel en niet doet

Een topper is een losse laag van 5 tot 10 cm die op het matras ligt. Hij verandert de centimeters waarin je wegzakt en laat de steun uit de kern eronder ongemoeid, en dat is meteen de hele afbakening van wat hij kan.

Daarmee is hij geschikt voor drie dingen. Een matras dat goed draagt maar te hard aanvoelt zachter maken, de laag vernieuwen die als eerste slijt, en bij twee losse matrassen in één bed de naad in het midden dichtleggen.

Voor één ding is hij niet geschikt: een kuil opvullen. Een blijvende indruk in de kern komt gewoon terug in de topper, omdat die de vorm eronder volgt. De eerste weken voelt het beter en daarna lig je weer in dezelfde holte.

Onder 4 cm heet een laag vaak nog topper maar gedraagt hij zich als een dikke beschermer: je voelt hem onder je hand en niet in je ligging. Boven 10 cm neemt de topper de ligging over van het matras, en dan koop je feitelijk een tweede matras.

De materialen zijn dezelfde als bij matrassen en doen hetzelfde. Koudschuim veert snel terug en ligt neutraal, traagschuim omsluit en ligt warm, latex veert per punt terug en weegt fors, polyether is het lichtst en zakt het eerst in.

Een topper gaat 3 tot 6 jaar mee en een matras met pocketvering 8 tot 10 jaar. Je kunt die verhouding naast de levensduur van andere onderdelen in huis leggen, en ze verklaart waarom een topper vervangen goedkoper uitpakt dan een heel matras: je vernieuwt de laag die versleten is en laat de kern liggen.

Reken de hoogte na voordat je er een koopt. Een topper van 7 cm tilt het slaapvlak 7 cm op, en de streefhoogte van 55 cm voor de bovenkant van de matras geldt inclusief die laag. Je hoeslaken moet over matras en topper samen passen, dus over 24 plus 7 cm past er geen hoeslaken met 30 cm hoekhoogte.

De bodem eronder bepaalt hoe lang het matras meegaat

Per nacht verlies je een derde tot een halve liter vocht, en dat gaat grotendeels door het matras heen naar beneden. Wat er onder het matras ligt, bepaalt of dat vocht weg kan of blijft hangen.

Een lattenbodem waarvan de latten verder dan 6 cm uit elkaar liggen, laat het matras er tussenin doorzakken. Bij een veermatras zakt de vering op die plekken plaatselijk in en die blijft dan ingezakt, ook als het matras verder nog goed is.

Een dichte plaat onder het matras of een matras rechtstreeks op de vloer is de andere kant van hetzelfde probleem: er komt geen lucht onderlangs. Het vocht koelt af tegen de koude onderkant, slaat daar neer als condens en geeft na een paar maanden vlekken aan de onderzijde.

Dat werkt precies zo tegen een koude buitenmuur. Staat het hoofdeinde tegen een slecht geïsoleerde wand, dan is de lucht achter het bed het koudst en slaat het vocht daar neer. Op zolder komt daar de schuine wand bij, en hoe je het bed daar plaatst staat bij een bed onder een schuin dak.

Een verstelbare bodem stelt een extra eis aan het matras. Alleen een kern die als verstelbaar verkocht wordt buigt mee op de scharnierpunten; een stugge kern houdt op die plekken een blijvende vouw.

Kijk daarom eerst wat er al onder ligt voordat je een matras uitzoekt. Een nieuw matras op een doorgezakte bodem neemt binnen een jaar dezelfde vorm aan, en veel fabrikanten sluiten dat in hun voorwaarden uit.

Wat er onder het matras ligt	Wat dat met het matras doet	Waar je op let
Vlakke lattenbodem met latten tot 6 cm uit elkaar	Draagt gelijkmatig en laat onderlangs lucht door	Meet de afstand tussen de latten na; verder uit elkaar en het matras zakt ertussen
Lattenbodem met verstelbaar hoofd- en voeteneind	Buigt het matras op twee scharnierpunten	Alleen een matras dat als verstelbaar verkocht wordt buigt mee; een stugge kern houdt daar een vouw
Boxspringbodem met eigen vering	Voegt een verende laag toe onder het matras en maakt het geheel zachter	De hoogte loopt op: de bovenkant komt al gauw op 60 tot 65 cm, en een topper telt daar bovenop
Dichte plaat of een bodem in een gesloten hoes	Houdt het vocht van de nacht onder het matras vast	Kijk na een paar maanden aan de onderzijde; vlekken betekenen dat er geen lucht bij komt
Matras rechtstreeks op de vloer	Koude vloer en lichaamsvocht geven samen condens aan de onderkant	Zet het matras wekelijks een dag rechtop, of leg een ventilerende onderlegger ertussen
Oude bodem met doorgezakte latten	Geeft de vorm van het vorige matras door aan het nieuwe	Een nieuw matras zakt op dezelfde plek door, en bij veel fabrikanten vervalt daarmee de garantie

Bedenktijd, proefslapen en garantie zijn drie verschillende dingen

Koop je online, dan heb je 14 dagen wettelijke bedenktijd waarin je zonder reden mag terugsturen. Dat je de folie eraf hebt gehaald en op het matras hebt geslapen, haalt dat recht niet weg: een matras valt niet onder de goederen die om hygiënische redenen zijn uitgesloten.

Proefslapen is iets anders. Dat is een aanbod van de verkoper dat verder gaat dan die 14 dagen, en de voorwaarden bepaalt hij zelf. Kijk wie de retourkosten draagt, of je geld terugkrijgt of een tegoed, en of het aanbod ook voor de topper geldt of alleen voor het matras.

Dat onderscheid doet ertoe omdat je lichaam tijd nodig heeft. Stap je van een doorgezakt matras over op een matras dat wel draagt, dan gaan spieren die jarenlang meecompenseerden anders werken, en dat voel je de eerste week als stijfheid in je onderrug en schouders.

Reken daarom op twee tot vier weken voordat je een oordeel velt. Binnen 14 dagen kun je wel merken dat iets duidelijk mis is, zoals een arm die elke nacht slaapt, maar niet of een matras bij je past.

Garantie is het derde ding en gaat over een gebrek, niet over spijt. Wat als gebrek telt staat in de voorwaarden van de fabrikant en gaat vrijwel altijd over een blijvende indruk die je meet in het onbelaste matras, dus zonder dekbed en zonder topper erop.

Zoek die grens en de eis die de fabrikant aan de bodem stelt op voordat je bestelt, niet als er iets mis is. Een matras dat op een bodem ligt die de fabrikant niet toelaat, valt bij een claim als eerste af.

Onderhoud dat het verschil maakt tussen zes en tien jaar

Draai het matras elke drie maanden een halve slag, kop naar voet. Daarmee verplaatst de zwaarste belasting van je heup naar een stuk kern dat nog niet is belast, en dat is de goedkoopste manier om een kuil uit te stellen.

Keren kan alleen als het matras dubbelzijdig is. Veel matrassen hebben één afwerklaag en dan leg je bij het keren de comfortlaag naar beneden, wat de ligging verandert en de laag platdrukt die je nodig hebt. Een topper is bijna altijd eenzijdig en die draai je dus alleen kop naar voet.

Sla het dekbed 's ochtends open en laat het bed een half uur liggen voordat je opmaakt. Het vocht dat in de kern is getrokken, komt er alleen uit als de bovenkant open ligt.

Een molton of matrasbeschermer vangt dat vocht op en kan op 60 graden in de wasmachine; de kern zelf kun je niet wassen. Dat is meteen het enige dat tegen huisstofmijt werkt: mijten leven van huidschilfers en hebben vocht nodig, en bij 60 graden houden ze het in het beddengoed niet vol.

Behandel vlekken met koud water en dep ze uit, want warm water zet eiwitvlekken juist vast. Doorweek de kern niet: schuim en vering drogen daar niet meer uit en je ruilt een vlek in voor schimmel aan de binnenkant.

Of het matras op is, meet je met dezelfde lat als de bodem. Leg hem over de breedte en kijk of er licht onderdoor komt op de plek waar je heup ligt. Is die holte blijvend, dan is het matras klaar en helpt er geen topper meer. Blijft het matras goed maar is het bed toe aan iets, kijk dan wat een bed opnieuw laten stofferen kost voordat je het hele bed vervangt. Wat er verder in de kamer bij komt kijken, van de kast tot het licht bij het bed, staat in de gidsen over de slaapkamer als geheel.

Zo kies je een matras zonder achteraf te ruilen

Elke stap levert de grens waarbinnen de volgende stap nog mag kiezen.

1. Leg je eigen gegevens vast: lengte, gewicht en slaaphouding

   Reken je lichaamslengte plus 20 cm voor de matraslengte, dus bij 1,88 m kom je op 208 cm en daarmee op de maat 210. Noteer je gewicht, want dat is het enige getal waarmee je hardheden tussen merken kunt vergelijken, en schrijf op in welke houding je inslaapt en in welke je wakker wordt.

2. Meet de kamer en de weg ernaartoe

   Trek naast het bed 60 cm als ondergrens en 70 tot 75 cm als werkbare maat, en aan het voeteneind 60 tot 90 cm. Meet daarna de trap, de bocht in de overloop en de deuropening: een matras uit één stuk moet daar langs, een opgerold matras niet.

3. Controleer eerst de bodem die je al hebt

   Meet de afstand tussen de latten en leg een rechte lat over de lege bodem. Ligt de afstand boven 6 cm of hangt de bodem in het midden door, dan vervang je die eerst, anders zakt het nieuwe matras op dezelfde plek weer in.

4. Zet van elk matras vier gegevens naast elkaar

   Noteer de kern, de dichtheid in kilo per kubieke meter, de hardheid met de gewichtsklasse die eraan hangt, en het materiaal en de dikte van de afdeklaag. Ontbreekt de dichtheid, vraag die dan op; komt er geen antwoord, dan valt dat matras af omdat je hem met niets kunt vergelijken.

5. Lees bedenktijd, proefslaapaanbod en garantievoorwaarden voordat je bestelt

   Zoek op wie de retour betaalt, hoe lang het proefslapen loopt, welke blijvende indruk als gebrek telt en welke bodem de fabrikant eist. Deze vier punten bepalen wat je nog kunt doen als het matras tegenvalt, en ze zijn achteraf niet meer te veranderen.

6. Laat een opgerold matras uitzetten voordat je erop slaapt

   Een vacuüm gerold matras heeft een dag tot enkele dagen nodig om zijn volle hoogte te halen, en de opgegeven hoogte klopt pas daarna. Laat hem in die tijd in een geventileerde kamer liggen, dan trekt de geur van het verpakken er ook uit.

7. Slaap er twee tot vier weken op en beslis pas daarna over een topper

   Beoordeel in die weken de lijn van je wervelkolom op je zij en de ruimte onder je lende op je rug, niet het gevoel van de eerste nacht. Blijkt de kern goed te dragen maar ligt het te hard, dan is dat het moment voor een topper; ligt het door, dan is het het verkeerde matras en helpt een topper niet.

Nalopen voordat je bestelt

• Matraslengte is je lichaamslengte plus 20 cm, dus 210 cm boven 1,90 m
• Dichtheid van het schuim staat in kilo per kubieke meter op de pagina, niet alleen de hoogte
• Hardheid is gekoppeld aan een gewichtsklasse in kilo's, en je vergelijkt die klasse en niet het cijfer
• Bij meer dan ongeveer 25 kilo gewichtsverschil twee losse matrassen van 80 of 90 cm gekozen
• Afstand tussen de latten van de bodem opgemeten en onder 6 cm gebleven
• Naast het bed 60 cm over als minimum, 70 tot 75 cm om het bed op te kunnen maken
• Hoogte van matras en topper samen past onder het hoeslaken en houdt de bedrand rond 55 cm
• Bedenktijd, proefslaapvoorwaarden en de bodemeis uit de garantie gelezen en bewaard

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Op hardheid kiezen en de dichtheid overslaan

Hardheid is wat je in de winkel voelt, dichtheid is wat bepaalt of je dat over vijf jaar nog voelt. Een stevig matras van 25 kilo per kubieke meter ligt in het begin prettiger dan een zacht matras van 45, en is jaren eerder ingezakt.

Staat er geen dichtheid bij, dan is dat zelden toeval. Vraag het na en beschouw het uitblijven van een antwoord als een antwoord.

Een topper kopen om een doorgezakt matras te redden

Een topper verandert de bovenste 5 tot 10 cm en niets daaronder. Een blijvende indruk in de kern komt er doorheen, alleen een paar weken later.

Meet eerst met een rechte lat of de kern nog vlak is. Is hij dat niet, dan koop je met een topper hooguit uitstel van een paar weken.

H-cijfers van verschillende merken naast elkaar leggen

H1 tot H5 is geen genormeerde schaal. Elke fabrikant bepaalt zelf bij welk gewicht welk cijfer hoort, dus H3 bij de een kan zachter liggen dan H2 bij de ander.

Vergelijk daarom de gewichtsklasse in kilo's die de fabrikant bij een hardheid noemt. Dat getal betekent overal hetzelfde en het cijfer ervoor niet.

Eén matras van 160 cm voor twee mensen met heel verschillende gewichten

Eén kern kan maar één hardheid hebben. Is die afgestemd op de zwaarste van de twee, dan ligt de lichtste bovenop een plank en zakt de schouder nergens weg.

Twee losse matrassen van 80 cm met elk een eigen hardheid lossen dat op, en een topper over de volle 160 cm legt de naad in het midden dicht.

Het nieuwe matras op de oude bodem leggen

Een bodem die in het midden doorhangt of latten heeft die verder dan 6 cm uit elkaar liggen, geeft die vorm binnen een jaar door aan het nieuwe matras. Je vervangt dan het onderdeel dat het nog deed.

Daar komt bij dat veel fabrikanten een eis aan de bodem stellen. Ligt het matras op iets wat daar niet aan voldoet, dan valt een claim op de garantie af.

Het hoeslaken niet nameten na het leggen van een topper

Matras en topper vormen samen één pakket dat het laken moet omsluiten. Bij 24 cm matras en 7 cm topper is dat 31 cm, en daar komt een hoeslaken met 30 cm hoekhoogte niet omheen.

Een laken dat te krap zit, schiet 's nachts los bij de hoeken en trekt het matras scheef. Meet de hoogte met de topper erop en tel er een paar centimeter bij op.

Het matras binnen een week beoordelen

De eerste nachten op een ander matras voelen bijna altijd verkeerd, ook als de keuze klopt. Je lichaam heeft twee tot vier weken nodig om zich aan andere ondersteuning aan te passen.

Beoordeel in die periode meetbare dingen: de lijn van je wervelkolom op je zij, de ruimte onder je lende op je rug, en of er een arm slaapt. Dat zijn signalen die niet wegtrekken met gewenning.

Veelgestelde vragen