Het plafond: afwerken, verven, hoog of schuin

Welk plafond je boven je hoofd hebt

Een plafond is geen verflaag maar een constructie met een afwerking eronder, en die combinatie bepaalt wat je ermee kunt. Dezelfde latex, dezelfde plug en dezelfde spot gedragen zich onder beton anders dan onder gipsplaat of onder een oud stucplafond op riet. Hoe het plafond aansluit op de wanden, de ramen en de vloer, staat in het overzicht van wanden, plafonds en ramen afwerken.

Zoek dus eerst uit wat er zit. Tik met de steel van een bezem tegen het vlak: beton klinkt dof en overal gelijk, gipsplaat klinkt hol met om de 40 tot 60 cm een massieve strook waar een regel of profiel loopt, en een stucplafond op riet klinkt hol op wisselende plekken.

Kijk daarna naar lijnen. Rechte naden op 120 cm afstand wijzen op kanaalplaten, de betonnen vloerelementen uit veel woningen van na ongeveer 1970, en een korrel van 1 tot 3 mm wijst op spuitwerk.

Boor je een proefgat op een plek die later onder een lamp verdwijnt, dan vertelt het boorgruis de rest. Fijn en grijs is beton, wit poeder is gips, en eerst wit en dan houtspaanders is een pleisterlaag tegen een houten balklaag. Wat een gladde pleisterlaag vraagt en wanneer die de moeite waard is, lees je bij stucwerk en gladde pleisterlagen.

Soort plafond	Hoe je het herkent	Wat het vraagt
Beton, glad gestukt of gesausd	Dof en overal even massief, de boor loopt stroef en het gruis is fijn en grijs	Houdt zware lasten aan een stalen plafondanker; scheuren ontstaan vooral op de naden tussen elementen
Kanaalplaatvloer	Rechte naden op 120 cm afstand, soms als ondiepe V-naad zichtbaar	Boor in een kanaal en niet in de rib ertussen, want in de ribben liggen de voorspanstrengen
Structuurspuitwerk	Korrel van 1 tot 3 mm die licht vangt, soms met een poederige bovenkant	Van voor 1994 kan er asbest in zitten: overschilderen mag, schuren en afsteken niet
Gipsplaat onder regels of profielen	Hol met om de 40 tot 60 cm een massieve strook, en wit gipspoeder uit het boorgat	Lichte lasten in een kiepplug, alles wat zwaar is of beweegt in de regel of de constructie erboven
Stucplafond op riet of latten	Huizen van voor de Tweede Wereldoorlog, hol op wisselende plekken, vaak fijne netscheuren	Een bol of verend vlak betekent dat het pleister loslaat van de drager, en dat laat je beoordelen voordat je verft
Houten schroten of een betimmering	Smalle planken met messing en groef, meestal gelakt of gebeitst	Kaatst veel minder licht terug dan wit; wit schilderen kan na ontvetten, schuren en een hechtprimer
Zichtbare houten balken	Balken met planken of plaat ertussen, vooral in oudere woningen en verbouwde boerderijen	De hoogte onder de balk telt voor wat er past, en loopgeluid van boven komt er ongedempt doorheen
Systeemplafond met losse tegels	Tegels van 60 bij 60 cm in een metalen raster, meestal in een kelder, bijkeuken of verbouwd bedrijfspand	Leidingen erboven blijven bereikbaar; een lamp hoort aan de constructie erboven en niet aan het raster

Hoe hoog een plafond is en wat de regels ervan zeggen

De meeste Nederlandse woonkamers hebben een plafond tussen 240 en 280 cm, maar per bouwperiode schuift dat flink. Meet op vier plekken en niet één keer in het midden, want balken, een doorbuigende vloer en een dikkere dekvloer maken binnen één kamer 2 tot 5 cm verschil.

Voor nieuwbouw vraagt het Besluit bouwwerken leefomgeving een vrije hoogte van minstens 260 cm in een verblijfsgebied, het deel van de woning waar je woont, slaapt en kookt. Voor een bestaande woning ligt de ondergrens op 210 cm. Onder een schuin dak komt daar een meetafspraak bij: volgens NEN 2580 telt vloer met minder dan 150 cm vrije hoogte niet mee als gebruiksoppervlakte.

Een hoog plafond begint in de praktijk rond 280 cm. Vanaf daar werkt alles wat aan de hoogte hangt merkbaar anders: een plafondlamp geeft zwakker licht op tafel, geluid galmt langer, de warmste lucht hangt boven je hoofd en boven de meubels ontstaat een strook wand waar niets gebeurt.

Onder 250 cm speelt het omgekeerde. Een hanglamp komt dan in de looproute, een plafondventilator past er nauwelijks en een kast die je liggend opbouwt, gaat niet meer rechtop omdat zijn diagonaal langer is dan de kamer hoog.

Woning of ruimte	Gangbare plafondhoogte	Wat die hoogte met de kamer doet
Herenhuis of grachtenpand, bel-etage	320 tot 400 cm	Ruimte voor kasten in twee lagen en een grote hanglamp; zonder zacht materiaal op hoogte galmt de kamer
Jaren dertigwoning, benedenverdieping	270 tot 300 cm	Vaak met lijstwerk en een rozet; een hanglamp boven de tafel heeft een lang snoer nodig
Rijtjeshuis of flat uit de jaren vijftig tot tachtig	240 tot 260 cm	Een verlaagd plafond met spots haalt de kamer hier onder 240 cm, en dat merk je bij elke hanglamp
Nieuwbouw vanaf 2012	Minstens 260 cm vrije hoogte	Eis voor een verblijfsgebied; badkamer, toilet en berging mogen lager
Bestaande woning, ondergrens	210 cm vrije hoogte	Ook bij een verbouwing kom je daar in een verblijfsgebied niet onder
Zolder onder een schuin dak	Van het knieschot oplopend tot 250 cm of meer	Vloer onder 150 cm vrije hoogte telt volgens NEN 2580 niet mee als gebruiksoppervlakte
Onder zichtbare balken	Het plafondvlak min de hoogte van de balk	Meet voor een kast of hoogslaper onder de balk en niet in het vak ertussen

De inrichting van een kamer met een hoog plafond

Onder een hoog plafond verandert de kamer, maar de mens erin niet. Kunst hangt nog steeds met de hartlijn op 145 cm, een wandlamp op 160 cm, en het hoogste schap dat je zonder trapje pakt blijft op 200 cm. Daarom werkt de inrichting van een kamer met hoge plafonds in drie zones boven elkaar, en niet met grotere meubels.

De onderste zone loopt tot ongeveer 210 cm, en daar gebeurt alles wat je aanraakt: zitten, eten, pakken en lezen. Hier gelden precies dezelfde maten als in een kamer van 250 cm, en wie ze omhoog schuift omdat de wand hoog is, hangt de kunst boven ieders blikveld.

De middelste zone, van 210 tot ongeveer 280 cm, is het deel waar een hoge kamer leeg aanvoelt. Die vul je met dingen die van onderaf doorlopen: een kast tot het plafond, een gordijn aan een rail vlak onder het plafond, een groot werk waarvan alleen de bovenrand hoger komt, of een plant van 2 meter.

De bovenste zone laat je meestal leeg en licht. Wil je hem kleiner maken, dan is het doortrekken van de plafondkleur tot een lijst 30 tot 50 cm onder het plafond een gangbare keuze, omdat de wand optisch eindigt waar de lijst zit.

Bij de ramen zit de grootste winst. Een rail 12 cm boven een kozijn dat op 280 cm eindigt, laat onder een plafond van 340 cm een strook kale wand van bijna een halve meter over, terwijl een rail 5 tot 10 cm onder het plafond het gordijn over de hele hoogte trekt. Welke stof en welk systeem daar past, staat bij gordijnen en raamdecoratie per soort raam, en de losse hoogtes van rails, lampen en schappen zoek je op in de maatwijzer met hoogtes in huis.

Licht onder een hoog plafond

Licht wordt met het kwadraat van de afstand zwakker. Een plafondlamp op 340 cm hangt 265 cm boven een eettafel van 75 cm hoog, en dezelfde lamp op 250 cm hangt 175 cm boven het blad en geeft daar ruim twee keer zoveel licht. Dat verklaart waarom een hoge kamer met dezelfde lampen donkerder is.

Een hanglamp zakt daarom naar de plek waar hij licht moet geven: 80 cm boven het blad van de eettafel, net als in elke andere kamer. Onder een plafond van 340 cm betekent dat met een lamp van 30 cm hoog een snoer van ruim anderhalve meter, dus kijk naar de maximale snoerlengte voordat je bestelt, want inkorten kan altijd en verlengen zelden.

Waar geen tafel onder hangt, blijft de onderkant op minstens 210 cm, want daar loop je onderdoor. De hoogte erboven vul je niet met een grotere lamp, maar met licht dat omhoog gaat: een uplighter of een wandlamp die tegen het plafond schijnt, maakt van het witte vlak een grote, zachte lichtbron.

Dat werkt alleen als het plafond licht terugkaatst. Met een lichtreflectiewaarde boven 70 blijft het licht in de kamer, terwijl een houten of donker plafond het grootste deel ervan opneemt. Hoe je lichtpunten per zone combineert, staat bij lampen en verlichting in huis.

Inbouwspots in een hoog plafond hebben een smallere bundel nodig, want een brede bundel verdeelt zijn licht over de wanden voordat het beneden is. Houd ze op 60 tot 90 cm van de wand en onderling ongeveer twee keer zo ver uit elkaar als ze van de wand zitten.

Lichtbron	Onder een plafond van 240 tot 260 cm	Onder een plafond van 300 cm en hoger
Plafondlamp of plafonnière	Houdt de doorloop vrij en geeft bruikbaar algemeen licht	Komt met minder dan de helft van het licht op tafel aan; alleen als basis, nooit als enige lamp
Hanglamp boven de eettafel	Onderkant 80 cm boven het blad, snoer rond 70 cm	Onderkant ook 80 cm boven het blad, snoer vaak langer dan 130 cm
Hanglamp zonder tafel eronder	Alleen een plat model, want de onderkant moet op 210 cm blijven	Onderkant op 210 tot 230 cm, met ruimte voor een grote kap
Inbouwspots	Brede bundel rond 60 graden, 60 tot 90 cm uit de wand	Smallere bundel van 24 tot 36 graden, anders verdwijnt het licht in de wanden
Uplighter of wandlamp die omhoog schijnt	Het plafond is dichtbij en kaatst veel terug	Maakt van het plafond een zachte lichtbron, mits de lichtreflectiewaarde boven 70 ligt
Wandlamp op ooghoogte	Hart op 160 cm	Hart ook op 160 cm; een tweede lichtbron hoger licht de bovenste zone aan
Plafondventilator met lamp	Alleen een plat model, en onder ongeveer 250 cm komen de bladen onder de gangbare 230 cm	Past goed, met een verlengstang zodat de bladen op 250 tot 270 cm draaien

Galm en warmte in een hoge ruimte

Een hoge kamer galmt langer, omdat hij meer lucht en meer harde wand heeft terwijl het zachte materiaal gewoon op de vloer blijft. De nagalmtijd volgt ruwweg het volume gedeeld door de hoeveelheid materiaal dat geluid opneemt. Een kamer van 5 bij 7 m bevat bij 260 cm hoogte 91 m³ lucht en bij 340 cm 119 m³, dus met dezelfde bank, hetzelfde kleed en dezelfde gordijnen klinkt hij een kwart tot een derde langer na.

Het plafond is daarbij het grootste harde vlak dat nergens door wordt afgedekt. Een akoestisch paneel van 4 tot 5 cm dik tegen het plafond dempt vooral stemmen en servies, en met 5 cm lucht erachter vangt hetzelfde paneel ook lagere tonen. Boven de eettafel en de zithoek doet zo'n paneel het meest, want daar ontstaat het geluid.

Lange gordijnen over de volle hoogte, een gevulde kast tot het plafond en een groot vloerkleed tellen mee, omdat zacht en onregelmatig materiaal geluid opneemt en verstrooit. Een lege, strakke kamer met een gietvloer en glad stucwerk is onder een hoog plafond de lastigste combinatie.

Warmte gedraagt zich net zo voorspelbaar. Radiatoren verwarmen grotendeels via opstijgende lucht, en die lucht blijft tegen het plafond hangen, dus hoe hoger het plafond, hoe meer warmte er boven je hoofd zit. Vloerverwarming geeft een kleiner verschil tussen vloer en plafond, omdat ze een groter deel van haar warmte als straling afgeeft.

Een plafondventilator in de winterstand op een laag toerental duwt die warme laag langs de wanden omlaag zonder dat je tocht voelt. Waar een hoge ruimte verder warmte kost, bij een vide of onder een slecht geïsoleerd dak, staat bij de plekken waar een huis de meeste warmte verliest.

Een laag plafond hoger laten lijken, of een hoog plafond lager

Hoe hoog een plafond oogt, hangt af van waar het oog de bovenrand van de kamer leest. Een scherpe kleurgrens tussen wand en plafond is zo'n rand, en laat je die wegvallen, dan heeft het oog geen vast punt en schat het de hoogte ruimer in. Dat zijn keuzes en geen regels, maar het mechanisme erachter is steeds hetzelfde.

Voor een laag plafond betekent dat: zo licht mogelijk, diepmat en zonder contrasterende plafondlijst. Glans spiegelt de lampen en maakt het vlak zichtbaar, en een vlak dat je ziet, schat je dichterbij in.

Een hoog plafond laat je lager lijken met het omgekeerde. Een tint die warmer of iets donkerder is dan de wand komt naar je toe, en een lijst of kleurgrens 30 tot 50 cm onder het plafond legt de bovenrand van de kamer op die lijn. Houd de lichtreflectiewaarde daarbij boven ongeveer 70, anders moeten er elke avond meer lampen aan.

Welk wit precies bij je wanden en je windrichting past, staat bij de keuze van plafondverf en plafondwit. Voor de wanden eronder helpt de muurkleur per ruimte, en wat noord- of zuidlicht met een tint doet, zoek je op in de lichtwijzer per uur en seizoen.

Wat je wilt	Wat je met het plafond en de bovenrand doet	Waarom dat werkt
Een laag plafond rond 240 cm hoger laten lijken	Diepmat wit met een zo hoog mogelijke lichtreflectiewaarde, zonder plafondlijst in contrast	Zonder zichtbare rand en zonder glans heeft het oog geen punt om de hoogte aan af te lezen
Een lage kamer met donkere wanden	De wandkleur over het plafond doorzetten	De hoeklijn verdwijnt en de kamer leest als één schil; reken wel op minder teruggekaatst licht
Een hoog plafond vanaf 280 cm lager laten lijken	Een tint warmer of donkerder dan de wand, of de plafondkleur tot een lijst de wand af	Een warmere, donkerdere tint komt optisch naar je toe en de lijst wordt de nieuwe bovenrand
Een smalle hoge kamer of gang die als een schacht voelt	Plafond en bovenste strook wand in één tint, iets donkerder dan de wand eronder	De strook boven de lijst hoort dan bij het plafond, waardoor de verhouding breder oogt
Zichtbare houten balken	Het vlak tussen de balken licht houden, of balken en vlak in één kleur verven	Donkere balken op wit geven een streeppatroon dat het plafond laat zakken; één kleur laat de balken wegvallen
Een zolder met schuinte en knieschot	Een kleurgrens op de knik tussen schuinte en vlak plafond, of alles in één licht wit	Een grens halverwege de schuinte snijdt de kamer in stukken die kleiner lijken dan ze zijn
Een kamer op noord onder een hoog plafond	Warm wit op het plafond, geen koel gebroken wit	Een vlak dat alleen indirect noordlicht krijgt, maakt een koel wit grauw

Het plafond afwerken: verven, spuiten, stucen of vervangen

Welke afwerking past, hangt minder aan smaak dan aan wat er nu zit. Een gaaf gestukt of gelatext plafond vraagt alleen twee lagen plafondverf, een krijtend of zacht plafond moet eerst worden vastgezet, en spuitwerk van voor 1994 blijft zitten tot bekend is of er asbest in zit.

Plafondverf is dikker ingesteld dan muurlatex en diepmat, zodat hij minder spat en aanzetten minder opvallen. Reken met 11 m² per liter per laag: een plafond van 4 bij 5 m vraagt voor twee lagen 3,6 liter. Voor een hele kamer telt de verfcalculator met plafond en wanden apart hetzelfde op, en hoe je zonder banen rolt staat in de gids over een plafond latexen.

Bladdert de oude laag in schilfers af, dan houdt nieuwe verf ook niet. Meestal is dat lijmverf of kalk die water opneemt zodra er latex op komt, en hoe je dat herkent en oplost, staat bij verf die loslaat en afbladdert.

Glad stucwerk is de keuze als het plafond vol reparaties, naden of oude korrel zit en je een strak vlak wilt. Het is nat werk dat een kamer een paar dagen buiten gebruik zet, en een stukadoor krijgt een plafond sneller en vlakker dan de meeste mensen zelf. Spuitwerk dekt dezelfde onrust sneller af, maar terug naar glad kan daarna alleen door af te steken of eroverheen te stucen.

Een nieuw plafond van gipsplaat onder het oude is de route als het oude vlak bol hangt, als er leidingen of spots in moeten of als je loopgeluid van boven wilt dempen. Het kost hoogte, van ongeveer 5 cm zonder spots tot 11 cm of meer met spots.

Wat je aantreft	Wat meestal werkt	Waar het op vastloopt
Gaaf plafond, eerder gelatext	Twee lagen diepmatte plafondverf	Een opgedroogde natte rand geeft een baan die je in laag licht ziet
Krijtend plafond met kalk of oude sausverf	Fixeermiddel, daarna latex	Zonder fixeer trekt de roller de oude laag los
Lijmverf in een ouder huis	Afwassen tot op de ondergrond en voorstrijken	Latex erover laat in vellen los zodra de lijmverf nat wordt
Hard structuurspuitwerk van na 1994	Rollen met een lange vacht, of opnieuw spuiten	Een korte vacht komt niet tussen de korrels en laat witte puntjes over
Structuurspuitwerk van voor 1994	Overschilderen, of eerst een asbestonderzoek als het eraf moet	Schuren of afsteken zonder onderzoek kan asbestvezels vrijmaken
Veel reparaties, naden en ongelijke vlakken	Glad stucen of opnieuw spuiten	Verf maakt een plafond niet vlakker; elke oneffenheid blijft zichtbaar
Bol hangend of verend stucplafond op riet	Laten beoordelen, daarna vastzetten of een nieuw plafond eronder	Een roller of nat stucwerk op zo'n vlak kan het pleister verder losdrukken
Leidingen, spots of loopgeluid	Een verlaagd plafond van gipsplaat	Kost hoogte en vraagt een vlakke afwerking van alle naden

Wat een verlaagd plafond aan hoogte kost

Een verlaagd plafond hangt aan houten regels of metalen profielen onder het bestaande plafond, met gipsplaat van 12,5 mm eronder. De regels of profielen liggen hooguit ongeveer 50 cm uit elkaar, want bij een ruimere maat gaat de plaat op den duur zichtbaar tussen de bevestigingen hangen.

Zonder spots kost dat 4 tot 6 cm: een regel of profiel van 22 tot 27 mm, de ophanging, de plaat en de afwerking. Met inbouwspots bepaalt de inbouwdiepte de verlaging, want de spot moet tussen het oude plafond en de nieuwe plaat passen. Een ledspot van 70 mm diep komt zo op ongeveer 11 cm, en een rond ventilatiekanaal van 125 mm brengt het op 17 cm of meer.

Leg die maat naast wat je hebt. In een rijtjeshuis van 250 cm houd je met spots 239 cm over, ruim boven de 210 cm die voor bestaande bouw geldt, maar een hanglamp komt dan wel in je looproute.

Bij een houten balklaag doet een verlaagd plafond nog iets: met verende bevestiging en minerale wol erboven dempt het loopgeluid van de verdieping erboven. Dat werkt alleen als het nieuwe plafond nergens star aan de balken vastzit, want elk hard contact geeft het geluid alsnog door.

Zet de spots op de tekening voordat de profielen hangen, zodat ze tussen de profielen vallen en niet erop. Nieuwe lichtpunten en schakelaars daarvoor trekken staat bij elektra aanleggen en aansluiten in huis.

Onder een schuin dak bepaalt de dakhelling wat er past

Onder een schuin dak hangt alles aan één getal: de hellingshoek van het dak. Die bepaalt hoeveel hoogte je wint voor elke centimeter die je van het knieschot de kamer in gaat, en dus waar een bed, een bureau of een kledingkast kan staan.

Meet de helling met een waterpas en een rolmaat. Houd de waterpas horizontaal met één uiteinde tegen de schuinte, meet 50 cm uit en meet daar recht omhoog tot het dakvlak; deel die maat door 5 en je hebt de hoogtewinst per 10 cm uit de tabel.

De tabel rekent de afstanden horizontaal vanaf een knieschot van 60 cm. Is het jouwe hoger, dan schuiven alle afstanden naar de muur toe, en de tweede kolom vertelt met hoeveel.

Drie hoogtes doen ertoe. Bij 150 cm begint volgens NEN 2580 de gebruiksoppervlakte, en dat is ook de hoogte die je boven het hoofdeinde van een bed nodig hebt: een matras met de bovenkant rond 50 cm plus 100 cm om rechtop te zitten. Bij 190 cm past een gewone kledingkast, en bij 210 cm loop je rechtop door.

Hoe je de strook onder de schuinte benut met laden, lage kasten en een bed met het voeteneinde naar het knieschot, staat bij ideeën voor de schuine wand in de slaapkamer. Voor de indeling van de hele kamer onder de kap lees je verder bij een slaapkamer onder een schuin dak indelen, en de zolder als geheel komt aan bod bij zolderkamers en ruimtes onder de kap.

Dakhelling	Hoogtewinst per 10 cm	Afstand tot 150 cm hoogte	Afstand tot 190 cm hoogte	Afstand tot 210 cm hoogte
30 graden	5,8 cm	156 cm	225 cm	260 cm
35 graden	7,0 cm	129 cm	186 cm	214 cm
40 graden	8,4 cm	107 cm	155 cm	179 cm
45 graden	10,0 cm	90 cm	130 cm	150 cm
50 graden	11,9 cm	76 cm	109 cm	126 cm
55 graden	14,3 cm	63 cm	91 cm	105 cm
60 graden	17,3 cm	52 cm	75 cm	87 cm

Iets ophangen aan het plafond: lamp, rail of hangstoel

Aan een plafond werkt gewicht anders dan aan een wand. Aan de wand drukt een lijst de plug langs de steen, aan het plafond trekt het gewicht de plug recht uit het gat, en in die richting houdt een plug meestal minder. De kilo's uit de ophangwijzer voor wanden gelden aan het plafond dus niet één op één; staat er op de verpakking een aparte waarde voor plafondmontage, reken dan daarmee.

Een lamp van een paar kilo hangt aan de haak bij het lichtpunt of aan een plug in beton. Een zware hanglamp, een hangstoel of een bokszak hoort in beton of in een houten balk en nooit alleen in gipsplaat, omdat wie in een hangstoel ploft of tegen een bokszak slaat, het ophangpunt kortstondig met een veelvoud van het eigen gewicht belast.

In een kanaalplaatvloer boor je in een kanaal en niet in de rib ertussen, want in de ribben liggen de voorspanstrengen die de vloer dragen. Begin met een kleine boor en een diepteaanslag: valt de boor na een paar centimeter door, dan zit je in een kanaal en hoort er een anker voor holle vloeren in.

Een gordijnrail tegen het plafond wordt vaak onderschat. Een volle stof over 300 cm hoogte weegt meer dan hij lijkt, en bij elke ruk aan het gordijn trekt de rail aan zijn steunen; zit er gipsplaat, zoek dan de regels op en schroef de steunen daarin. Meer over pluggen en boren in verschillende ondergronden staat bij ophangen en boren in huis.

Plafond	Een lamp van een paar kilo	Iets zwaars of iets dat beweegt
Gestort beton of breedplaatvloer	Nylon plug met schroefhaak	Stalen plafondanker of keilbout
Kanaalplaatvloer	Plug of hollevloeranker in een kanaal	Hollevloeranker in een kanaal, nooit in de rib met de voorspanstrengen
Gipsplaat onder houten regels	Kiepplug in de plaat, of een schroef in de regel	Alleen in de regel of de balk erboven, met een houtschroef die ruim in het hout grijpt
Gipsplaat onder metalen profielen	Kiepplug in de plaat	Niet aan het verlaagde plafond zelf, maar met een draadstang aan de constructie erboven
Houten balklaag met plaat of planken	Schroefhaak in de balk	Oogbout of schroefhaak midden in de balk, niet vlak bij de rand
Stucplafond op riet	Door het stuc heen in de balk erboven	Alleen in de balk; riet en pleisterlaag dragen niets
Systeemplafond met losse tegels	Aan een draad naar de constructie erboven	Nooit aan het metalen raster, dat is gemaakt om de tegels te dragen

Scheuren, vlekken en een plafond dat bol hangt

Wat je aan een plafond ziet, komt bijna altijd van iets erboven of erachter. Een scheur, een kring of een zwart stipje zegt waar je moet zoeken, en pas als die oorzaak weg is heeft verf zin.

De vorm van een scheur is het beste aanknopingspunt. Een kaarsrechte lijn over de volle breedte ligt bijna altijd op een naad tussen twee betonplaten of gipsplaten die meebeweegt met temperatuur en belasting, terwijl een fijn net van haarscheurtjes in de pleisterlaag zelf zit. Een scheur die schuin uit een hoek loopt of steeds breder wordt, wijst op beweging in de constructie.

Vlekken lees je op kleur. Geel tot bruin met een donkere rand is opgedroogd water, en die kring komt door elke nieuwe laag latex terug zolang er geen isolerende grondverf onder zit. Groeit de kring nog, zoek dan eerst de lekkage op, en hoe je daarbij te werk gaat staat bij leidingen en water in huis.

Een plafond dat bol hangt of verend aanvoelt als je er met een vlakke hand voorzichtig tegen duwt, is geen verfprobleem. Bij gipsplaat is het vocht of een te grote regelafstand, en bij een stucplafond op riet laat de pleisterlaag los van de drager, waarna zo'n vlak in één stuk naar beneden kan komen.

Wat je ziet	Wat er meestal aan de hand is	Wat je eraan doet
Kaarsrechte scheur over de hele breedte	Een naad tussen twee betonplaten of gipsplaten die meebeweegt	Overbruggen met wapeningsgaas in de vuller of glasvlies over het hele vlak; losse vuller scheurt opnieuw
Scheur in de hoek tussen wand en plafond	Wand en plafond bewegen elk op hun eigen manier	Overschilderbare acrylaatkit in de hoek, omdat die meerekt
Fijn net van haarscheurtjes	Krimp in de pleisterlaag of in oude verflagen	Fixeren en overschilderen, of glasvlies over een heel plafond
Schuine scheur uit een hoek die breder wordt	Zetting of doorbuiging van de constructie	Eerst laten beoordelen, pas daarna repareren
Gele of bruine kring met een donkere rand	Opgedroogd water of nicotine	Oorzaak oplossen, isolerende grondverf, dan plafondverf
Grijze strepen in een regelmatig raster	Stof dat neerslaat op koude plekken boven balken, regels of schroeven	Afwassen en overschilderen helpt tijdelijk; alleen het koude punt wegnemen haalt de oorzaak weg
Zwarte stipjes in de badkamer of boven het raam	Schimmel die op condens leeft	Schimmel doden, beter ventileren en daarna verf voor vochtige ruimtes
Verf die in vellen of schilfers loskomt	Lijmverf, kalk of een krijtende laag onder de latex	Afsteken tot een vaste laag, fixeren en opnieuw opbouwen
Bol hangend of verend vlak	Loslatende pleisterlaag of doorhangende gipsplaat	Er niet meer onder werken en het laten beoordelen

Verfcalculator

Vul de maten van je kamer in, trek ramen en deuren af en zie hoeveel liter je per laag nodig hebt, per verfsoort en per ondergrond. Open de volledige verfcalculator

Veelgestelde vragen