Een bank reinigen met een stoomreiniger zonder kringen en natte kussens
Stoom weekt vet, eiwit en geur los uit de bekleding, maar haalt het vuil er niet uit: dat doet de microvezeldoek die je over de mond spant. Kijk daarom eerst op het label onder de zitting, want de letter W, S, WS of X bepaalt of er water op de stof mag. Werk per paneel van naad tot naad in plaats van alleen op de vlek, houd de mond in beweging en reken op acht tot vierentwintig uur drogen met een ventilator erbij. Viscose, wol, leer en kunstleer houd je buiten de stoom; polyester en microvezel kunnen er het beste tegen.
Dit heb je nodig
- Tijd
- twee uur werk, een dag drogen
- Moeilijkheid
- Goed zelf te doen, mits het label water toelaat
- Kosten
- 10 tot 25 euro aan doeken en gedemineraliseerd water
Gereedschap
- Stoomreiniger met een driehoekige stoffeerhulpstuk en een kleine mond voor de naden
- Vier tot zes schone microvezeldoeken, wit of ongebleekt
- Stofzuiger met bekledingsborstel en kierenzuiger
- Ventilator of luchtreiniger met een blaasstand
- Zachte kledingborstel om de pool weer op te zetten
- Hygrometer om de luchtvochtigheid in de kamer te volgen
Materiaal
- Gedemineraliseerd water voor de ketel
- Een witte katoenen doek voor de kleurvasttest
- pH-neutrale bekledingreiniger voor het voorbehandelen van vlekken, buiten de ketel om
Wat stoom met het vuil in een bank doet
Stoom is water dat in de ketel onder druk boven de honderd graden wordt gebracht en bij de mond weer uit elkaar valt. Die warmte maakt huidvet, eiwitresten en opgedroogde suiker zacht, en dat lukt een droge doek nooit.
Wat een stoomreiniger niet doet, is het vuil weghalen. Er zit geen zuigmond op, dus het losgeweekte vuil blijft liggen en zakt met het condens mee de vezel in. De microvezeldoek die je over de mond spant is daarom geen accessoire maar het halve apparaat: daarin gaat het vuil dat je net hebt losgemaakt.

Daarmee ligt ook vast waar stoom goed in is. Huidvet, geur, lichte aanslag en huisstofmijt pakt hij aan. Een vlek die tot in het schuim is gezakt niet, want daar reikt de stoom niet en het vocht duwt de vlek eerder verder naar beneden.
Wat je bank aankan, hangt af van de bekleding en de vulling eronder. Hoe banken zijn opgebouwd en welke vullingen er zijn, staat bij het kiezen en onderhouden van een bank. De tabel hieronder zet de methodes naast elkaar op het punt dat telt: hoeveel vocht er in de vulling achterblijft.
| Methode | Wat er met het vuil gebeurt | Vocht in de vulling | Waar het op past |
|---|---|---|---|
| Stofzuigen met bekledingsborstel | Stof, kruimels en haar gaan de zuigmond in | Geen | Elke week, en altijd als voorbereiding voordat er vocht bij komt |
| Deppen met een doek en een neutraal sopje | Je trekt de vlek naar de doek toe in plaats van hem uit te smeren | Alleen plaatselijk, in de bovenste millimeters | Verse vlekken, en als eerste hulp bij vrijwel alles |
| Stomen met een doek over de mond | Warmte weekt los, de doek neemt op wat loskomt | Weinig tot matig, vooral in de bovenste 20 mm | Huidvet, geur, mijt en lichte vervuiling op stof met code W of WS |
| Stomen zonder doek, recht op de stof | Het vuil komt los en zakt met het condens de vulling in | Veel, tot in de kern van het kussen | Nergens op een bank; hooguit op een harde naad die je daarna droogwrijft |
| Sproei-extractie met een wasstofzuiger | Water met reiniger erin gaat de stof in en dezelfde mond zuigt het weer op | Matig, want het grootste deel gaat er direct weer uit | Egaal doorgezeten bekleding met code W die overal even vies is |
| Droogschuim of reinigingspoeder | Het vuil hecht zich aan het schuim of het poeder en je zuigt het op | Bijna geen | Stof die slecht tegen water kan en meubels die dezelfde dag weer in gebruik moeten |
| Chemisch reinigen met een oplosmiddel | Het oplosmiddel maakt los wat water niet aankan, zoals vet en olie | Geen water | Stof met code S, en bij twijfel het werk van een meubelreiniger |
Kijk eerst op het label onder de zitting
Op bijna elke bank zit een labeltje met een reinigingscode. Zoek het onder de zitting, in de ritsnaad van een los kussen of op het zwarte bodemdoek aan de onderkant. Kantel de bank op zijn rug en lees het voordat je de ketel vult.
De letter op dat label zegt met welk soort middel de fabrikant de stof getest heeft. W staat voor water, S voor een oplosmiddel, WS voor allebei en X voor niets vloeibaars. Stoom valt onder water, ook al voelt de stof er nauwelijks nat van.
Die code gaat over de bekleding, niet over de vulling eronder. Een stof met code W kan prima tegen water terwijl het schuim eronder dagen nodig heeft om weer droog te zijn, dus de letter is een vergunning en geen vrijbrief.
Staat er geen letter maar een rondje met een P of een F, dan hoort dit meubel bij een chemische reiniger thuis. Zit er helemaal geen label op, behandel de bank dan als S en begin met de kleurvasttest.
| Wat er op het label staat | Wat het betekent | Stomen | Wat er misgaat als je het toch doet |
|---|---|---|---|
| W | Reinigen met een middel op waterbasis | Ja, met een doek over de mond en per paneel | Weinig, zolang je de stof niet doorweekt en hem binnen een dag droog krijgt |
| S | Alleen reinigen met een oplosmiddel | Nee | Water laat op deze stoffen randen achter en kan de rug van de bekleding laten krimpen |
| WS of SW | Water en oplosmiddel mogen allebei | Ja, dit is de veiligste groep | Weinig, al blijft de vulling eronder het knelpunt |
| X | Alleen stofzuigen en borstelen | Nee, ook niet voorzichtig | Vlekken en kringen die niet meer weggaan; deze stoffen zijn op geen enkel middel getest |
| Rondje met een P of een F | Chemisch reinigen met een aangegeven oplosmiddel | Nee | Hetzelfde als bij code S, en de garantie vervalt meestal bij eigen behandeling met water |
| Een wastobbe met 30 of 40 | De hoes mag los in de machine op die temperatuur | Kan, maar wassen geeft een egaler resultaat | Krimp van twee tot vijf procent als je hem warmer wast of in de droger doet |
| Geen label te vinden | De fabrikant heeft niets vastgelegd of het labeltje is eraf geknipt | Pas na een kleurvasttest op een verborgen plek | Je ontdekt pas op de zitting dat de kleur loslaat of de stof krimpt |
Een rits in een kussenhoes betekent niet dat de hoes in de wasmachine mag. Die rits zit er vaak alleen om het schuim erin te krijgen, en een hoes die twee procent krimpt gaat niet meer om het kussen heen. Alleen een wassymbool op het ingenaaide label zegt iets over wassen.
Welke bekleding stoom verdraagt en welke niet
De vezel bepaalt wat warmte en vocht met de stof doen. Polyester en polypropyleen nemen nauwelijks water op en drogen daardoor snel terug in hun oude vorm, en dat maakt ze de meest vergevingsgezinde groep onder de stoom.
Natuurlijke vezels reageren precies andersom. Katoen en linnen nemen water op en zwellen, waarna de weefsels bij het drogen iets krimpen en de naad zichtbaar strak komt te staan. Wol vilt bij de combinatie van warmte, vocht en wrijving: de schubben op de vezel haken in elkaar en gaan niet meer los.
Viscose is het grootste risico, en die zit in veel stoffen die als fluweel of bamboe worden verkocht. Natte viscose verliest een groot deel van zijn sterkte, de vezel vervormt en elke waterdruppel tekent zich als een harde rand af. Twijfel je tussen viscose en polyester, dan is het gewicht een aanwijzing: viscose voelt koeler en zwaarder en kreukt in je vuist.
Leer, kunstleer, suède en nubuck horen in geen enkel geval onder een stoommond. Bij gepigmenteerd leer weekt het vocht de afwerklaag op, bij kunstleer versnellen warmte en vocht juist de afbraak van de polyurethaanlaag die er kleverig en poederig van wordt.
| Bekleding | Wat stoom met de vezel doet | Hoe je het dan aanpakt |
|---|---|---|
| Polyester en polyester-microvezel | Neemt bijna geen water op, verandert niet van maat en droogt binnen enkele uren | Stomen kan, per paneel met een doek over de mond; borstel de pool na het drogen één kant op |
| Polypropyleen | Neemt geen water op, maar de vezel wordt zacht rond de honderddertig graden | Houd de mond in beweging en stoom nooit stil op één punt, anders blijft de pool platgedrukt |
| Katoen en linnen | Zwelt op, krimpt bij het drogen en laat opgelost vuil als een rand achter | Alleen het hele paneel behandelen, van naad tot naad, en snel drogen met lucht erlangs |
| Wol en wolmengsels | Vilt door warmte, vocht en wrijving samen; het weefsel wordt dichter en harder | Liever niet stomen; borstelen en deppen met lauw water houdt de vezel heel |
| Viscose, bamboeviscose en kunstzijde | Verliest nat een groot deel van zijn sterkte en tekent elke druppel af als een kring | Niet stomen; dit is werk voor een meubelreiniger met een oplosmiddel |
| Velours met een polyesterpool | De warmte zet een platgezeten pool juist weer op, zolang je hem daarna opborstelt | Stomen op vijf tot tien centimeter, zonder de mond op de stof te leggen, en direct borstelen |
| Chenille | De losse poollussen gaan kleven als ze nat worden en drogen dan plat | Weinig stoom, veel borstel, en droog de pool op met een schone doek in de looprichting |
| Gepigmenteerd leer | Vocht en warmte weken de afwerklaag op, waarna hij dof wordt en gaat plakken | Nooit stomen; afnemen met een licht vochtige doek en een pH-neutrale zeep |
| Anilineleer, suède en nubuck | Neemt water op tot in de huid en laat blijvende vlekken en harde plekken achter | Nooit stomen; droog borstelen en verder overlaten aan een leerspecialist |
| Kunstleer met een polyurethaanlaag | Warmte en vocht versnellen de afbraak van de laag, die kleverig wordt en later afbladdert | Nooit stomen; afnemen met een uitgewrongen doek en meteen droogwrijven |
Waarom het vocht in het kussen blijft hangen
Een huishoudelijke stoomreiniger geeft ongeveer dertig tot vijftig gram stoom per minuut, en dat getal staat meestal in de handleiding. Vijf minuten stomen op één zitkussen komt daarmee neer op zo'n anderhalve tot twee en een halve deciliter water, en dat water gaat ergens heen.
Op de stof zelf blijft er weinig van liggen. Het grootste deel condenseert in de wattering eronder, en wat daar doorheen komt, komt in een kern van polyether met open cellen terecht. Die kern werkt als een spons die van binnenuit moet drogen en dat kan alleen via dezelfde weg terug.
Zolang er vocht in de kern zit, is het klimaat daarbinnen precies wat schimmel en huisstofmijt nodig hebben. Huisstofmijt heeft een relatieve luchtvochtigheid boven ongeveer vijfenvijftig procent nodig om te overleven, en een kussen dat drie dagen klam blijft, zit daar ruim boven.
Dat is de reden dat een bank stomen om de mijt aan te pakken averechts kan werken. De stoom doodt aan het oppervlak wat hij raakt, maar de uitwerpselen waar mensen allergisch op reageren blijven in de stof zitten, en het vocht dat je achterlaat maakt de vulling juist aantrekkelijker.
Leg tijdens het drogen je hand plat op de onderkant van het kussen en houd hem daar tien seconden. Voelt de rug koeler dan de zitting, dan verdampt daar nog water en is de kern niet droog.
De werkwijze: doek over de mond, paneel voor paneel
Begin met stofzuigen, altijd. Stof dat droog is laat zich zuigen, maar hetzelfde stof wordt onder stoom modder die zich tussen de vezels vastzet en daarna alleen nog donkerder wordt.
Span daarna een schone microvezeldoek strak over het driehoekige hulpstuk. De doek doet drie dingen tegelijk: hij vangt het condens op, hij neemt het losgeweekte vuil mee en hij houdt de stof een stuk koeler dan de stoom uit de mond.
Werk per vlak en niet per vlek. Een zitting, een rugkussen en een armleuning zijn elk één paneel, en je gaat van naad tot naad zonder halverwege te stoppen. Beweeg met ongeveer tien centimeter per seconde in banen die elkaar voor een kwart overlappen, en ga hooguit twee keer over dezelfde plek.
Wissel de doek zodra er kleur op zit. Een vieze doek geeft het vuil terug aan de volgende baan, en dat zie je pas terug als alles droog is. Reken op één doek per zitplaats bij een bank die een paar jaar dagelijks is gebruikt.
De kleurvasttest doe je vooraf en beoordeel je achteraf. Stoom tien seconden op een verborgen plek, bijvoorbeeld achter de zitting of onder de rand, druk er een witte doek op en kijk of er kleur op komt. Wacht daarna een half uur en kijk of de plek droog nog dezelfde tint heeft.
Giet geen reinigingsmiddel, azijn of ontkalker in de ketel, tenzij het merk dat met zoveel woorden toestaat. Zeep gaat in een gesloten ketel schuimen, en schuim loopt via het ventiel mee naar buiten. Wat er in de stof achterblijft is een laagje dat vuil vasthoudt, dus de bank wordt daarna sneller vies dan voorheen.
Kringen ontstaan aan de rand van het natte vlak
Een kring is geen vlek maar een grens. Water dat in de stof zakt, neemt opgelost vuil mee, en zodra het vlak begint te drogen, trekt het vocht naar de droge rand toe. Daar verdampt het en blijft het vuil als een donkere lijn achter.
Daarom komt een kring bijna altijd groter terug dan de vlek was. Hoe scherper de overgang tussen nat en droog, hoe scherper de lijn, en een plaatselijke stoombeurt van tien seconden maakt precies zo'n scherpe overgang.
De remedie zit in de naden. Behandel het hele paneel tot aan de stiksels, want een naad is een natuurlijke grens waar een lichte overgang niet opvalt. Blijf je halverwege een vlak staan, dan teken je die grens midden in het zicht.
Snel drogen scheelt daarnaast in de zichtbaarheid, omdat het vuil dan minder tijd heeft om mee te wandelen. Op effen, donkere stof zie je het resultaat het scherpst: een waterrand op een donkergroene bank valt meteen op, terwijl een gemêleerde bruine bank met een melangeweefsel veel verbergt.
Blijft er toch een rand staan, behandel dan niet die rand maar het hele paneel opnieuw en droog het in één keer met een ventilator. Een kring die je plaatselijk aanpakt, levert een tweede kring om de eerste heen op.
Vlekken waarbij warmte het juist erger maakt
Eiwit stolt door warmte. Bloed, melk, ei en de eiwitten in braaksel binden zich boven ongeveer veertig graden aan de vezel en zijn daarna niet meer los te weken. Bij die vlekken begin je koud, met koud water en desnoods met een enzymreiniger, en pas als de vlek weg is mag er stoom aan te pas komen.
Suiker doet iets vergelijkbaars. Frisdrank, vruchtensap en gemorste likeur laten een onzichtbare suikerfilm achter die onder warmte karamelliseert en bruin wordt, waarna de plek kleverig blijft en opnieuw vuil aantrekt.
Vet en olie werken de andere kant op: die worden juist vloeibaar door warmte, en dat is bruikbaar zolang er een doek klaarligt die het opgesmolten vet direct opneemt. Zonder doek verplaatst het vet zich alleen en wordt de vlek twee keer zo groot.
Veel van deze vlekken beginnen bij een glas dat op de armleuning balanceert. Een bijzettafel op armleuninghoogte naast de bank voorkomt meer vlekken dan welke reiniging dan ook.
| Vlek | Wat warmte ermee doet | Wat wel werkt |
|---|---|---|
| Bloed | Het eiwit stolt boven veertig graden en hecht zich blijvend aan de vezel | Koud water, deppen van buiten naar binnen, daarna een enzymreiniger volgens de gebruiksaanwijzing |
| Melk, ei en braaksel | Zelfde stolling, plus een geur die door warmte in de vezel trekt | Eerst koud uitdeppen en een enzymreiniger, en pas stomen als de vlek er echt uit is |
| Urine | De geur zet zich vast in de vezel en komt terug zodra de kamer warm wordt | Een enzymreiniger die de zouten afbreekt en genoeg tijd krijgt; bij vocht tot in het schuim helpt alleen extractie |
| Koffie en thee | De looistoffen binden zich sterker aan de vezel naarmate het warmer is | Lauw water met een neutraal sopje, deppen, en meteen napakken voordat de vlek indroogt |
| Rode wijn | De kleurstof zet zich sneller vast en de suiker karamelliseert | Zo snel mogelijk opnemen met een droge doek, daarna koud deppen en per paneel afwerken |
| Vet en olie | De vlek smelt en verplaatst zich, dus hij wordt groter zonder doek erbij | Eerst poeder of maizena om het vrije vet op te nemen, daarna stomen met een doek strak over de mond |
| Chocolade | De cacaoboter smelt en de vlek wordt breder in plaats van lichter | Laat het hard worden, schraap het eraf en werk de rest lauw en droog na |
| Kauwgom | Wordt door warmte juist kleveriger en trekt de draden de vezel in | Een zakje ijs erop tot de gum breekt, de stukken eraf halen en de plek pas daarna behandelen |
| Balpeninkt en stift | Warmte doet niets, water verspreidt de kleur over een groter vlak | Deppen met een oplosmiddel op een wattenstaafje, van buiten naar binnen, en uitsluitend bij code S of WS |
Drogen doet de lucht, niet de warmte
Verdamping heeft twee dingen nodig: lucht die langs de stof stroomt en lucht die het vocht nog kan opnemen. Een warme kamer met dichte ramen zit binnen een uur op zeventig procent luchtvochtigheid en dan stopt het drogen, hoe warm het er ook is.
Trek de bank daarom van de wand af en zet er een ventilator schuin op. Met tachtig centimeter achter de rug krijgt ook de achterkant lucht, en dat is de kant die anders het langst klam blijft. Hoe veel ruimte je daarvoor moet vrijmaken, hangt af van de maat van je bank; de maten van gangbare modellen en de loopruimte eromheen staan in de maatwijzer met meubelmaten.
Zet losse kussens rechtop op de vloer met ruimte ertussen, zodat beide zijden tegelijk drogen. Een kussen dat plat op de zitting ligt, droogt aan één kant en houdt aan de onderkant een vochtig vlak dat naar de lijmnaden ruikt.

Bij een kamer op twintig graden en een luchtvochtigheid onder de zestig procent met een ventilator erbij is de bekleding na twee tot vier uur droog en de vulling na acht tot vierentwintig uur. Zonder ventilator en met de ramen dicht kan dat oplopen tot twee dagen.
In een kleine kamer is dat vrijmaken het echte werk, zeker bij een hoekbank die in twee wanden vastzit. Hoe je zo'n opstelling losser krijgt, staat bij een hoekbank in een kleine woonkamer plaatsen.
Zet een natte bank niet tegen de radiator en ga er niet met een haardroger langs. De stof droogt dan aan de buitenkant dicht terwijl de kern nat blijft, en bij een gelamineerde bekleding laat de hotmeltlijm los waarna de stof in bobbels gaat staan.
Wanneer stomen niet meer helpt
Er zijn drie klachten die geen reiniging oplost. De eerste is een versleten zitvlak: de vezels zijn daar korter en ruwer, en dat ziet er dof uit hoe schoon het ook is. De tweede is een doorgezakt kussen, want dat is een kwestie van de vulling en niet van vuil.
De derde is geur die uit de vulling komt in plaats van uit de stof. Ruikt het alleen als iemand gaat zitten, dan pompt het kussen de lucht uit de kern naar buiten en zit het probleem daar, buiten bereik van elke stoommond.
Een zitting van polyether gaat gemiddeld zeven tot tien jaar mee en een bank met veren twaalf tot twintig jaar. Zit je in dat eerste bereik en is het frame nog goed, dan is nieuw schuim in de bestaande hoezen de goedkoopste stap; wat verder gaan de kosten van een bank opnieuw laten bekleden in verhouding tot een nieuwe bank.
Blijkt de bank echt op, dan is het ook het moment om te kijken of er wel weer een bank van dezelfde maat terug moet. Sommige mensen richten hun zithoek daarna anders in, en hoe dat uitpakt staat bij een woonkamer zonder klassieke bank. Voor het onderhoud van de rest van je inboedel gelden dezelfde vragen over materiaal en vulling als bij andere meubels in huis.
| Wat je ziet of ruikt | Waar het vandaan komt | Wat helpt |
|---|---|---|
| De bank ziet er na het drogen egaal schoner uit | Het vuil zat aan de buitenkant van de vezel | Twee keer per jaar herhalen en tussendoor wekelijks stofzuigen |
| Alleen de zitvlakken blijven donker | Huidvet is in de vezel getrokken en heeft de kleur veranderd | Een reiniger met een vetoplossend bestanddeel, of extractie door een meubelreiniger |
| De stof glimt op de zitting | De pool is platgedrukt en het licht weerkaatst anders, dus dit is geen vuil | Opborstelen als de stof nog vochtig is; bij polyester komt de pool grotendeels terug |
| Het kussen ligt niet meer vlak | Het polyether is ingezakt en veert niet meer terug | Nieuwe binnenvulling in de bestaande hoes; dat is de helft van het werk van opnieuw stofferen |
| Muffe lucht die terugkomt als het warm wordt | Vocht en bacteriën in de kern van de vulling | Kussens er twee dagen uit met lucht eromheen; blijft het, dan moet de vulling eruit |
| Een scherpe geur van urine bij warmte | Zouten in de vulling die vocht uit de lucht aantrekken | Enzymreiniger die tot in de kern komt, en anders de vulling vervangen |
Een bank stomen in de goede volgorde
Elke stap haalt iets weg wat de volgende stap anders vastzet.
-
Zoek het label en bepaal of er water op mag
Kantel de bank en lees de code onder de zitting of op het bodemdoek. Staat er S, X of een rondje met een letter, dan stopt het hier en pak je de droge weg met borstel, stofzuiger en een gerichte reiniger.
-
Haal alles eraf wat los kan
Neem de kussens eruit, haal de plaids weg en klop de kussens buiten uit. Zo werk je straks op een vlakke zitting en kun je elk deel apart drogen, wat de droogtijd ongeveer halveert.
-
Zuig de bank grondig leeg, ook de naden
Ga met de bekledingsborstel in twee richtingen over elk vlak en gebruik de kierenzuiger langs de stiksels en onder de rugleuning. Stof dat blijft zitten wordt onder stoom modder die zich in de vezel vastzet.
-
Doe de kleurvasttest en wacht tot die plek droog is
Stoom tien seconden op een plek die niemand ziet, druk er een witte doek op en kijk of er kleur op komt. Beoordeel de plek pas na een half uur opnieuw, want kringen en kleurverschil zie je alleen droog.
-
Vul de ketel met gedemineraliseerd water
Kraanwater laat kalk achter in de ketel en kan op donkere stof witte spikkels geven. Laat reinigingsmiddel uit de ketel, tenzij de fabrikant het uitdrukkelijk voorschrijft, en behandel vlekken apart met de hand.
-
Werk paneel voor paneel met een doek over de mond
Span een schone microvezeldoek strak over het hulpstuk en ga van naad tot naad, in banen die elkaar een kwart overlappen. Houd ongeveer tien centimeter per seconde aan en ga hooguit twee keer over dezelfde plek.
-
Wissel de doek zodra er kleur op zit
Een doek die vol zit geeft het vuil terug aan de volgende baan en dat zie je pas als alles droog is. Leg de vieze doeken apart en was ze zonder wasverzachter, want die maakt de vezel juist minder opnemend.
-
Zet de bank vrij en laat hem uitdrogen
Trek de bank tachtig centimeter van de wand, zet de kussens rechtop met ruimte ertussen en laat een ventilator schuin over de zitting blazen. Leg pas terug als de onderkant van het kussen even warm aanvoelt als de bovenkant.
Kleurmatcher
Kies de kleur die je al hebt: je bank, je vloer of je muur. Je krijgt de kleuren die daar bij passen, met de bijbehorende RAL- en verfcodes en het lichtadvies erbij. Open de volledige kleurmatcher
Nalopen voordat je de stoomreiniger aanzet
Uit de praktijk
De vlek is een dag later terug, iets groter dan eerst
Het symptoom is een schone plek die tijdens het drogen weer opkomt, met een donkere rand eromheen. Dat is geen nieuwe vlek maar dezelfde: het vuil zat tot in de vulling en kruipt met het verdampende vocht mee naar boven.
Vocht beweegt in een kussen altijd naar de kant waar het verdampt, en het opgeloste vuil reist mee tot aan het oppervlak. Daar blijft het liggen zodra het water weg is, geconcentreerd op de laatste plek die droogde.
Wie dan opnieuw plaatselijk stoomt, herhaalt precies dezelfde beweging en krijgt een derde rand. Wat wel werkt is het hele paneel behandelen, het vocht direct met een droge doek opnemen en zo snel drogen dat het vuil geen tijd heeft om mee te wandelen.
De bank ruikt muf zodra de kamer opwarmt
De geur is er niet als het koel is, maar komt terug op een warme middag en bij de eerste beweging in het kussen. Dat wijst op vocht dat in de kern van de vulling is blijven staan, want een kussen pompt bij elke beweging lucht uit die kern naar buiten.
Polyether heeft open cellen en houdt water vast tot diep in het midden, terwijl het bodemdoek de luchtstroom aan de onderkant remt. In dat vochtige, lauwe milieu gaan bacteriën en schimmels aan de slag, en die geven de geur af.
Meer stomen maakt het erger, omdat er dan opnieuw water bij komt. De enige weg terug is de kussens twee volle dagen rechtop met lucht eromheen zetten, en als de geur daarna nog niet weg is, moet de binnenvulling eruit.
De stof glimt op de plek waar je het langst stoomde
Het symptoom is een glanzend vlak dat zich precies aftekent als de vorm van de stoommond. De stof is daar niet vuil en ook niet schoner, maar de pool ligt plat en weerkaatst het licht in één richting.
Synthetische vezels worden bij aanhoudende warmte zacht en nemen dan de vorm aan waarin ze liggen. Druk je de mond op de stof of blijf je op één plek staan, dan koelt de pool in die platte stand af en blijft hij zo staan.
Bij polyester komt de pool meestal grotendeels terug als je hem opborstelt terwijl de stof nog vochtig is. Bij polypropyleen en bij goedkope chenille lukt dat vaak niet meer, en dan is de glans blijvend.
Veelgemaakte fouten
Stomen op een bank die niet is gestofzuigd
Droog stof laat zich zuigen, nat stof niet. Zodra er condens bij komt, wordt het fijne stof tussen de vezels een grijze pap die zich vastzet en bij het drogen donker opdroogt.
Het resultaat is een bank die na de behandeling valer is dan ervoor, vooral op de rugleuning waar het stof jarenlang rustig is neergedaald.
Reinigingsmiddel in de ketel gieten
Een stoomketel is een gesloten drukvat en zeep gaat daarin schuimen. Dat schuim loopt mee door het ventiel, waardoor de stoomstroom hapert en er in het ergste geval water in plaats van stoom uit de mond komt.
Wat er in de stof achterblijft is een zeepfilm die stof en huidvet vasthoudt, dus de bank wordt daarna sneller weer vies. Voorbehandelen doe je met de hand, buiten de ketel om.
Alleen de vlek stomen in plaats van het hele vlak
Een plaatselijke behandeling maakt een scherpe grens tussen nat en droog, en precies op die grens zet het opgeloste vuil zich af. Je ruilt een vlek in voor een kring die groter is dan de vlek was.
Behandel daarom altijd van stiksel tot stiksel. Een naad is een grens die er hoort te zijn, en daar valt een lichte overgang niet op.
Te lang op één plek blijven staan
Meer stoom op dezelfde plek maakt de stof niet schoner, want het vuil dat loskomt is na twee passages al los. Wat er wel gebeurt, is dat de warmte doordringt tot in de wattering en dat de pool plat blijft liggen.
Houd de mond in beweging en accepteer dat een hardnekkig vlak twee keer aan de beurt komt, met drogen ertussen.
De kussens terugleggen terwijl de kern nog klam is
Een kussen dat aan de buitenkant droog aanvoelt, kan binnenin nog uren nat zijn. Ligt het dan weer op de bank, dan zit er aan de onderkant een vlak zonder luchtstroom en blijft het vocht daar staan.
Dat is de plek waar muffe lucht en schimmel beginnen, en op een houten frame tekent zich soms een donkere lijn af op de plaats van de lat.
Bloed, urine of melk eerst stomen
Eiwit stolt boven ongeveer veertig graden en bindt zich daarbij aan de vezel. Een bloedvlek die eerst koud vrijwel weg te deppen was, is na een stoombeurt niet meer te verwijderen.
Bij urine zet de geur zich op dezelfde manier vast: de zouten trekken vocht aan en de lucht komt elke warme dag terug. Begin bij deze vlekken koud en met een enzymreiniger.
Leer, kunstleer of viscose onder de stoom houden
Bij gepigmenteerd leer weekt het vocht de afwerklaag op, die daarna dof blijft en gaat plakken. Bij kunstleer versnellen warmte en vocht de afbraak van de polyurethaanlaag, en die bladdert later in schilfers af.
Viscose verliest nat een groot deel van zijn sterkte en houdt van elke druppel een harde rand over. Deze drie groepen horen bij de droge methodes en bij een specialist.
Veelgestelde vragen
Kun je elke bank reinigen met een stoomreiniger?
Nee, en het label onder de zitting bepaalt het. Een stof met code W of WS mag water zien en die kun je stomen, terwijl code S, code X en het rondje met een P of een F betekenen dat er geen water op hoort.
Leer, kunstleer, suède, nubuck en alles met viscose erin vallen daar altijd buiten, ongeacht wat er op het label staat. Vind je geen label, ga dan uit van de strengste variant en doe eerst een kleurvasttest op een plek die niemand ziet.
Wat betekent de letter op het labeltje onder de zitting?
Die letter zegt met welk soort reinigingsmiddel de fabrikant de stof heeft getest. W betekent een middel op waterbasis, S een oplosmiddel, WS allebei en X alleen stofzuigen en borstelen, zonder enige vloeistof.
De code gaat over de bekleding en niet over de vulling eronder. Ook bij een W-stof blijft de vraag hoeveel vocht het schuim opneemt en hoe snel je dat er weer uit krijgt.
Hoe lang moet een bank drogen nadat je hem hebt gestoomd?
Bij twintig graden, een luchtvochtigheid onder de zestig procent en een ventilator erbij is de bekleding na twee tot vier uur droog en de vulling na acht tot vierentwintig uur. Zonder ventilator en met de ramen dicht loopt dat op tot twee dagen.
Ga af op de onderkant van het kussen en niet op de zitting. Voelt die koeler aan dan de bovenkant, dan verdampt er nog water en is de kern nog niet droog.
Mag er reinigingsmiddel of azijn in de stoomreiniger?
Alleen als de fabrikant het met zoveel woorden toestaat, en de meeste doen dat niet. Zeep schuimt in een gesloten ketel en dat schuim loopt via het ventiel mee naar buiten, waardoor de stoomstroom hapert.
Azijn is bovendien zuur en tast op den duur de ketel en de afdichtingen aan. Gebruik gedemineraliseerd water in de ketel en behandel vlekken apart met de hand voor je gaat stomen.
Wat is het verschil tussen een stoomreiniger en een wasstofzuiger?
Een stoomreiniger brengt warmte in en haalt niets terug: het losgeweekte vuil moet je zelf opvangen met een doek over de mond. Een wasstofzuiger sproeit water met reiniger in de stof en zuigt datzelfde vocht met dezelfde mond weer op.
Daarom gaat er bij extractie meer water in, maar blijft er minder in achter. Voor een egaal doorgezeten bank met code W is extractie meestal grondiger, terwijl stoom beter past bij geur, huidvet en lichte vervuiling.
Kun je een velours of fluwelen bank stomen?
Dat hangt af van de pool. Velours met een polyesterpool kan goed tegen stoom en de warmte zet een platgezeten pool zelfs weer op, mits je hem opborstelt zolang de stof nog vochtig is en steeds dezelfde kant op werkt.
Fluweel met viscose in de pool is een ander verhaal: daar laat elke druppel een harde rand achter. Een groene velours bank op kleur beoordelen doe je daarom pas als hij droog is, want nat lijkt de tint altijd donkerder dan hij is; hoe die tint zich daarna verhoudt tot de rest van de kamer staat bij een groene bank combineren in de woonkamer.
Kun je een leren bank met stoom schoonmaken?
Nee. Bij gepigmenteerd leer weekt de combinatie van warmte en vocht de afwerklaag op, waarna die dof wordt en plakkerig blijft, en dat is niet te herstellen omdat er geen laag is om in te polijsten.
Anilineleer, suède en nubuck nemen het vocht op tot in de huid en houden er vlekken en harde plekken aan over. Leer neem je af met een uitgewrongen doek en een pH-neutrale zeep, en daarna droog je het meteen na.
Helpt stomen tegen huisstofmijt in de bank?
Gedeeltelijk. Huisstofmijt gaat dood boven ongeveer vijfenvijftig graden, dus de stoom doodt wat hij aan het oppervlak raakt, maar de uitwerpselen waar mensen allergisch op reageren blijven gewoon in de stof zitten tot je ze eruit zuigt.
Het vocht dat je achterlaat werkt bovendien tegen je, want mijt heeft een relatieve luchtvochtigheid boven ongeveer vijfenvijftig procent nodig. Stofzuigen met een fijn filter en de kamer droog houden doet op de lange termijn meer dan een stoombeurt.
Hoe voorkom je kringen na het stomen?
Door nooit halverwege een vlak te stoppen. Het vocht trekt bij het drogen naar de rand van het natte gebied en neemt het opgeloste vuil mee, en daar tekent zich een donkere lijn af.
Behandel daarom elk paneel van stiksel tot stiksel, neem het vocht meteen op met een schone droge doek en droog het vlak in één keer met lucht erlangs. Hoe korter de droogtijd, hoe minder tijd het vuil heeft om mee te wandelen.
Hoe vaak kun je een bank stomen zonder de stof te slijten?
Eén tot twee keer per jaar is voor een gezinsbank een normaal ritme, en vaker is zelden nodig als je wekelijks stofzuigt. Elke stoombeurt zet de vezel iets uit en trekt hem weer samen, en bij natuurlijke vezels gaat dat op den duur ten koste van de weving.
Tussendoor werkt gericht deppen beter: een verse vlek die je binnen een paar minuten opneemt, kost geen hele behandeling. Plan de grote beurt op een dag waarop de bank vierentwintig uur gemist kan worden.
Kun je de hoezen beter in de wasmachine doen dan stomen?
Alleen als er een wassymbool op het ingenaaide label staat. Een rits betekent op zichzelf niets, want die zit er vaak alleen om het schuim erin te krijgen, en een hoes die twee tot vijf procent krimpt gaat niet meer om het kussen heen.
Mag het wel, was dan op de aangegeven temperatuur, keer de hoes binnenstebuiten en laat hem niet volledig drogen. Trek hem licht vochtig terug om het schuim, dan neemt hij bij het opdrogen weer precies de vorm van het kussen aan.
Waarom ruikt de bank vlak na het stomen eerst sterker?
Warmte en vocht maken geurstoffen die in de vezel zaten weer vluchtig, dus die komen tijdens en na de behandeling vrij. Zolang de bank droogt, ruik je daarom eerst meer in plaats van minder.
Die geur hoort binnen een dag weg te trekken als de vulling goed doorluchtte. Blijft er een muffe lucht hangen die terugkomt zodra de kamer opwarmt, dan is er vocht in de kern achtergebleven en moeten de kussens los met lucht eromheen.
Wanneer je beter een vakman belt
Een meubelreiniger met sproei-extractie haalt water en vuil in één beweging weer uit de vulling, en dat is precies wat een stoomreiniger niet kan. Bij urine of braaksel dat tot in het schuim is gezakt, is dat de enige methode die de bron aanpakt in plaats van de bovenkant.
Laat een antieke bank met paardenhaar, jute singels en een houten frame met rust: die vulling neemt water op, zakt uit en de singels rekken blijvend. Hetzelfde geldt voor bekleding met viscose erin, voor leer en voor stof die aan het schuim is gelijmd, want daar laat de lijm onder warmte los.
Is de vulling zelf de bron van de geur of van de doorgezakte zitting, dan is een stoffeerder aan zet. Die kan de binnenvulling vervangen zonder dat de hoezen eraan hoeven te geloven, en dat is een stuk goedkoper dan opnieuw bekleden.
Verder lezen over dit onderwerp
Woonkamer zonder banken trend
Hoekbank kleine woonkamer

Bijzettafel bank
