Iets origineels aan de muur: voorwerpen die er niet voor gemaakt zijn

Wat een voorwerp origineel maakt, en wat dat van je muur vraagt

Een print hangt aan een haakje omdat hij daarvoor gemaakt is. Een surfboard, een viool, een emaillen reclamebord of een deel van een oud kozijn niet: er zit geen oog aan, niemand heeft het gewogen en het steekt verder uit dan een lijst.

Voor de gewone maten van wanddecoratie boven een bank of dressoir gelden een hartlijn van 145 cm en een breedte van 60 tot 75 procent van het meubel eronder. Die blijven hier staan, maar er komen drie vragen bij die een lijst nooit stelt.

De eerste is waar het ophangpunt komt op iets dat geen achterkant heeft. De tweede is hoe ver het van de wand komt: een gitaar 12 tot 15 cm, een racefiets 35 tot 45 cm, en in een gang gaat dat van je doorloop af. De derde is wat het binnenklimaat met het materiaal doet, want massief hout, geconserveerd mos en oude verf reageren op droge lucht, zon en warmte.

Hoe formaat, diepte en strijklicht een wandobject laten werken, staat bij een wandobject met reliëf en schaduw kiezen. Hier gaat het om de voorwerpen zelf: wat ze wegen, waar ze aan hangen en wat ze nodig hebben om aan de muur heel te blijven.

De tabel zet de voorwerpen naast elkaar die het vaakst als iets origineels aan de muur komen. De gewichten zijn gangbare waarden per soort en geen productgegevens, dus weeg je eigen exemplaar voordat je een plug kiest.

Voorwerp	Wat het ongeveer weegt	Hoe ver het van de wand komt	Waar het aan hangt	Waar het op vastloopt
Skateboard of snowboard	Deck 1 tot 1,5 kg, snowboard met bindingen 3 tot 4,5 kg	5 tot 10 cm, met wieltjes of bindingen 15 tot 20 cm	Twee beugels onder de randen, of schroeven door de gaten van de trucks	Wieltjes die tegen de muur liggen, laten rubberstrepen achter
Surfboard	Shortboard 2,5 tot 3,5 kg, longboard 5 tot 8 kg	8 tot 12 cm op beugels	Twee beugels met vilt, liggend of rechtop	Een longboard van 9 voet is 274 cm en past rechtop niet onder een plafond van 260 cm
Akoestische gitaar	2 tot 2,5 kg	12 tot 15 cm	Een houder die de hals net onder de kop vangt	Droge stooklucht laat een massief blad krimpen en scheuren
Elektrische gitaar	3 tot 4,5 kg	6 tot 10 cm	Dezelfde houder, met een bekleding die tegen nitrolak kan	Sommige rubbers en schuimen reageren met nitrolak en laten een afdruk achter
Viool	0,4 tot 0,6 kg	8 tot 10 cm	Een houder onder de krul, of een wandvitrine	Een koude buitenmuur en wisselende luchtvochtigheid
Racefiets	7 tot 10 kg	35 tot 45 cm met het stuur recht, 25 tot 30 cm met het stuur gedraaid	Twee armen onder de bovenbuis	Stuur en pedalen zitten op schouderhoogte in de looproute
Stadsfiets	15 tot 20 kg	40 tot 60 cm	Twee armen onder de bovenbuis, in steen of beton	Aan een hollewandplug in gipsplaat hangt dit gewicht nergens
Oud houten luik van 50 bij 120 cm	Grenen 7 tot 10 kg, eiken 12 tot 15 kg	3 tot 5 cm	Een ophanglat met een schuine kant	Oude buitenverf kan lood bevatten en vers boormeel wijst op houtworm
Oud raam met enkel glas van 60 bij 100 cm	8 tot 12 kg	5 tot 8 cm	Twee punten in de bovenregel, of een ophanglat	Uitgedroogde stopverf laat het glas bij een tik uit het kozijn vallen
Emaillen bord van 50 bij 70 cm	Ongeveer 3 kg	1 tot 2 cm	Schroeven door de bestaande gaten, met een rubber ring onder de kop	Een strak aangedraaide schroef laat het email rond het gat afspringen
Keramisch bord van 25 tot 30 cm	0,5 tot 1 kg per bord	2 tot 4 cm	Een veerhanger om de rand	Een te krappe veerhanger zet de rand onder spanning
Boomschijf van 40 cm doorsnee en 5 cm dik	4 tot 6 kg	5 tot 7 cm	Een sleutelgat in de achterkant of een ophanglat	Vers hout scheurt van de schors naar het hart zodra het binnen droogt
Paneel met geconserveerd mos	Het mos weegt weinig, de drager bepaalt: mdf van 12 mm ruim 8 kg per vierkante meter	3 tot 6 cm	Een ophanglat of twee punten in de drager	Droge lucht maakt het mos broos en zon bleekt de kleur
Led-neon op een acrylaatplaat	1 tot 3 kg	2 tot 4 cm plus de adapter	Afstandhouders door de voorgeboorde gaten	Het snoer loopt naar een stopcontact op 30 cm en blijft zichtbaar

Een ophangpunt maken op iets dat er geen heeft

Een lijst heeft een oog of een draad, een luik heeft hengsels en een board heeft niets. Welk ophangpunt je maakt, hangt af van twee dingen: of er een schroef in het voorwerp mag, en of het gewicht op een lijn of op een paar punten moet rusten.

Mag er een schroef in, dan is een ophanglat met een schuine kant de sterkste oplossing voor alles wat plat en zwaar is. Zaag een lat van 18 mm dik en 8 tot 10 cm breed in de lengte door onder 45 graden. De muurhelft schroef je vast met de schuine kant boven en aflopend naar de muur, de andere helft op het voorwerp met de schuine kant onder, zodat de twee in elkaar haken.

Het mechanisme is dat de schuine kanten het voorwerp onder zijn eigen gewicht naar de muur trekken in plaats van ervan af. Het gewicht rust op de hele lengte van de lat, dus je zet de pluggen waar de wand ze wil hebben: in de steen en niet in de voeg, of in de regels die in een gipsplaten wand om de 40 tot 60 cm staan.

Mag er niets in, zoals bij een instrument, een board of een emaillen bord, dan draagt een beugel het voorwerp aan zijn eigen vorm. Een gitaarhouder vangt de hals onder de kop, waar het hout het sterkst is, en twee boardbeugels dragen de randen zonder dat er een gat in de laminaat komt.

Borden hang je aan een veerhanger die om de rand klemt. Kies die precies op de doorsnede van het bord: te krap zet de rand onder spanning, te ruim laat het bord eruit kantelen.

Glas in een oud raam zit meestal in stopverf die na tientallen jaren droog en los is. Tik die stopverf na voordat het raam aan de muur gaat en vernieuw hem waar hij loslaat, en lees voor een vlak stuk glas tegen de wand ook hoe je een spiegel veilig aan de muur hangt.

Soort voorwerp	Ophangpunt	Waarom dit werkt	Wat je vermijdt
Plat en zwaar: luik, deur, paneel, boomschijf	Ophanglat met een schuine kant van 45 graden	Het gewicht verdeelt zich over de hele lat en het voorwerp trekt zichzelf naar de wand	Eén haak in het midden, waaraan het voorwerp bij elke tik kantelt
Plat en licht: emaillen of blikken bord, lege lijst	Schroeven door de bestaande gaten, of twee D-ringen op de achterkant	Twee punten houden het waterpas zonder bijstellen	Een draad over één spijker, waaraan het bord gaat draaien
Instrument	Houder onder de kop of de krul	De hals is daar het sterkst en de klankkast hangt vrij	Een haak die de klankkast of de snaren raakt
Board	Twee beugels met vilt onder de randen	Er komt geen schroef door de huid	Een gat in de laminaat, waarna de schuimkern vocht opneemt
Fiets	Twee armen onder de bovenbuis	Het frame hangt in balans en parallel aan de wand	Een haak aan het voorwiel, want dan hangt de fiets haaks op de muur en steekt hij 70 cm of meer uit
Borden en schalen	Veerhanger op de juiste doorsnede	Klemt om de rand zonder gat in het bord	Een veerhanger die een maat te klein is
Textiel of wandkleed	Een stok door een tunnel of door ringen	De stof hangt aan de hele breedte en trekt niet uit vorm	Spijkers of punaises door het weefsel, die op één punt scheuren
Lichtobject op acrylaat	Afstandhouders door de voorgeboorde gaten	De plaat blijft vrij van de wand en de adapter krijgt lucht	Een adapter die zonder ruimte achter de plaat klemt

Wat je wand houdt als het voorwerp zwaar is

De kilo's in dit stuk komen uit onze eigen gegevens over bevestigingen en gelden per punt, in een gezonde droge wand. Ze liggen bewust onder de waarden op de verpakking, want die zijn gemeten in een testplaat en niet in een muur met veertig jaar stucwerk erop.

Twee punten verdubbelen het gewicht niet. Reken met anderhalf keer wat één punt houdt, omdat een last zelden precies gelijk over beide punten trekt, en houd daarvan 70 procent aan als je ruim wilt zitten.

Een longboard van 7 kilo op een gipsplaten wand gaat dan goed: twee metalen hollewandpluggen van 10 kilo per punt houden samen 15 kilo, en 70 procent daarvan is 10,5. Een stadsfiets van 18 kilo op diezelfde wand past aan geen enkele plug in de plaat, en ook twee schroeven in de houten regel komen met samen 22,5 kilo maar net boven het gewicht uit.

Een voorwerp dat je pakt, belast de wand anders dan een lijst. Een gitaar of fiets van de muur tillen en terughangen geeft een schok die al snel het dubbele van het eigen gewicht is, en daarom hoort alles wat je gebruikt in de steen of in de regel en niet in de plaat.

Een oude paneeldeur van 25 tot 40 kilo is voor een gipsplaten wand geen decoratie meer. In beton houdt een nylon plug 25 kilo per punt, dus een ophanglat met vier pluggen draagt zo'n deur met ruimte over, terwijl je in gasbeton per gasbetonplug op 10 kilo blijft en injectiemortel de route is.

Weet je het gewicht en het wandtype, dan geeft de ophangwijzer met wat elke wand per punt houdt de bevestigingen die passen. Kies voor een luik of deur daar het soort plank, dan vallen tape, kit en spijkerhaakjes vanzelf af, en behandel een gitaar of fiets als een haak waar je aan trekt.

Voorwerp en gewicht	Gipsplaat	Beton of kalkzandsteen	Baksteen	Gasbeton
Emaillen bord, 3 kg	Twee kunststof hollewandpluggen van 4 kg per punt	Twee nylon pluggen	Twee nylon pluggen in de steen	Twee gasbetonpluggen
Akoestische gitaar, 2,5 kg, die je pakt	Metalen hollewandplug van 10 kg, liever een schroef in de regel van 15 kg	Nylon plug van 25 of 20 kg	Nylon plug van 15 kg	Gasbetonplug van 10 kg
Longboard, 7 kg	Twee metalen hollewandpluggen, samen 15 kg	Twee nylon pluggen	Twee nylon pluggen, samen 22,5 kg	Twee gasbetonpluggen, samen 15 kg
Racefiets, 9 kg	Elke arm met twee schroeven in een eigen regel, want bij het eraf tillen trek je met het dubbele gewicht	Twee nylon pluggen, samen 30 tot 37,5 kg	Twee nylon pluggen, samen 22,5 kg	Injectiemortel met schroefhuls, want bij het eraf tillen zit een gasbetonplug te krap
Eiken luik, 14 kg	Ophanglat met drie metalen hollewandpluggen, of schroeven in de regel waar de lat die kruist	Ophanglat met drie nylon pluggen	Ophanglat met drie nylon pluggen, niet in de voeg	Ophanglat met drie gasbetonpluggen, 10 cm van de randen
Stadsfiets, 18 kg	Niet in de plaat, en in de regels te krap	Twee nylon pluggen in beton, chemisch anker in kalkzandsteen	Chemisch anker van 40 kg per punt	Injectiemortel met schroefhuls van 20 kg per punt
Paneeldeur, 30 kg	Niet aan de plaat, maar door de voorzetwand in de steen erachter	Ophanglat met vier nylon pluggen in beton, chemische ankers in kalkzandsteen	Ophanglat met chemische ankers	Ophanglat met injectiemortel

Een vondst met een verleden: verf, houtworm, roest en vocht

Tweedehands en gesloopt materiaal is de goedkoopste weg naar iets origineels aan de muur, maar het neemt zijn geschiedenis mee naar binnen. Kijk vier dingen na voordat het in de kamer hangt: de verf, het hout, het metaal en de geur.

Oude verf op buitenwerk als luiken, deuren en kozijnen kan lood bevatten, want loodmenie en loodwit waren lang de gewone grondlaag voor buitenhout. Schuur zo'n laag niet droog en brand hem niet af, want dan komt het lood vrij als stof of damp. Test de verf met een loodteststift, en zet een loodhoudende laag vast met een transparante lak in plaats van hem te verwijderen.

Houtworm herken je aan ronde gaatjes van 1 tot 2 mm met lichtbruin boormeel eronder. Veeg het meel weg en kijk na twee weken of er nieuw ligt, want gaatjes zonder vers meel zijn een oude aantasting waar je niets meer mee hoeft.

De larve heeft hout nodig met meer dan ongeveer 12 procent vocht, dus in een verwarmde kamer houdt hij het niet vol. Een klein voorwerp uit een schuur met vers meel behandel je toch, met een houtwormmiddel dat door de gaatjes naar binnen loopt of met een week in de vrieskast op 18 graden onder nul in een dichte zak.

Metaal met roest geeft af, en tegen een koele muur laat roest bij condens een bruine rand op het stucwerk achter. Borstel losse roest weg, ontvet het oppervlak en zet het vast met transparante lak of was, en houd het voorwerp met viltdoppen 1 cm van de muur.

Een muffe geur in textiel of in een oud paneel betekent vocht en schimmel. Laat zo'n voorwerp eerst een paar weken droog en luchtig staan, want tegen een wand droogt het niet en schuift de schimmel door naar het stucwerk.

Vers gezaagd hout scheurt. Een boomschijf die kort geleden is gezaagd, bestaat voor een groot deel uit water en droogt in een verwarmde kamer naar 8 tot 10 procent vocht; langs de jaarringen krimpt hout ongeveer twee keer zo veel als dwars erop, en die spanning trekt een V-vormige scheur van de schors naar het hart.

Wat je ziet	Wat het betekent	Wat je doet voordat het hangt
Oude, afbladderende verf op buitenhout	Mogelijk lood in de grondlaag	Niet droog schuren of afbranden, testen met een loodteststift en vastzetten met transparante lak
Ronde gaatjes van 1 tot 2 mm met vers lichtbruin meel	Actieve houtworm	Houtwormmiddel of een week in de vrieskast, gaatjes pas vullen als er geen nieuw meel meer komt
Ronde gaatjes zonder vers meel, donker en stoffig	Oude aantasting	Niets behandelen, alleen stofzuigen en eventueel vullen
Ovale gaten van 6 tot 10 mm in naaldhout	Huisboktor	Niet mee naar binnen nemen, want deze larve zit jaren in het hout en hoort bij een plaagdierbedrijf
Bruine vegen op je hand na aanraken	Losse roest die blijft afgeven	Staalborstel, ontvetten, lak of was, en 1 cm afstand tot de muur
Muffe geur, zwarte of groene stippen	Vocht en schimmel	Buiten laten drogen, afborstelen en pas daarna binnen hangen
Scheurtjes vanaf de schors, hout voelt koel en zwaar	Hout dat nog droogt	Buiten onder een afdak laten drogen, als vuistregel een jaar per 2,5 cm dikte
Glas dat rammelt in een oud raam	Uitgedroogde stopverf	Stopverf vernieuwen of glaslatjes zetten voordat het raam aan de muur gaat
Afgesprongen email rond de gaten van een bord	Roest die onder het email doorkruipt	Kale plekjes bijwerken met lak en een rubber ring onder elke schroefkop

Instrumenten, hout en mos reageren op de lucht in je kamer

Voor de meeste wanddecoratie is het binnenklimaat geen onderwerp, voor massief hout, instrumenten en geconserveerd mos wel. Die materialen nemen vocht op en staan het weer af, en aan een muur gebeurt dat sneller dan in een kast of een koffer.

In de stookperiode zakt de relatieve luchtvochtigheid in een verwarmde woonkamer vaak naar 30 tot 35 procent. Een gitaar of viool met een massief blad is gebouwd rond 40 tot 60 procent, en daaronder krimpt het hout: de uiteinden van de fretten gaan langs de hals uitsteken en het bovenblad kan scheuren. Een instrument van gelamineerd hout is daar veel minder gevoelig voor.

De plek aan de muur maakt het verschil. Boven een radiator stijgt warme, droge lucht recht langs het voorwerp, in de middagzon warmen hout en lak op, en tegen een koude buitenmuur is de lucht achter het voorwerp juist kouder en vochtiger dan in de kamer.

Een binnenmuur uit de zon en niet boven of vlak naast een radiator is dus de plek. Een hygrometer naast het instrument laat zien wat er echt gebeurt, en zakt die in de winter onder 40 procent, dan helpt een luchtbevochtiger in de kamer meer dan het instrument terug in de koffer.

Geconserveerd mos is echt mos dat met glycerine en kleurstof is behandeld en daardoor niet meer groeit of water nodig heeft. Fabrikanten houden ongeveer 40 tot 60 procent luchtvochtigheid aan: in drogere lucht wordt het broos en valt het uit, en in direct zonlicht bleekt de kleurstof. Een badkamer met dagelijkse dampige pieken is om de omgekeerde reden geen goede plek.

Zon doet hetzelfde met textiel, papier en beschilderd hout. Op het zuiden komt de winterzon laag en diep de kamer in en op het westen schijnt hij 's middags bijna horizontaal naar binnen; welke wand in jouw kamer hoeveel directe zon krijgt, zoek je op in de lichtwijzer voor zon en licht per windrichting.

Materiaal	Waar het slecht tegen kan	Waar het wel goed hangt
Instrument met massief blad	Luchtvochtigheid onder 40 procent, warme lucht van een radiator, zon op de lak	Binnenmuur, uit de zon, met een hygrometer in de buurt
Gelamineerd instrument	Directe zon en een radiator eronder, maar veel minder dan massief	Vrijwel elke binnenmuur buiten de zon
Massief oud hout, zoals een luik of een schijf	Snel drogen boven een radiator, waardoor naden openen en scheuren doorlopen	Een wand zonder radiator eronder, met 1 cm lucht erachter
Geconserveerd mos	Droge stooklucht, direct zonlicht en dampige pieken	Een woonkamer of gang op het noorden of oosten, uit de middagzon
Geweven textiel en papier	Directe zon, die de kleur uit het garen haalt	Een wand haaks op het raam in plaats van tegenover de zonvlek
Metaal met roestsporen	Een koude buitenmuur, waar condens de roest weer aan het werk zet	Een binnenmuur, met lak of was op het metaal

Hoe ver het uitsteekt en waar je er dan nog langs moet

Een lijst steekt 2 tot 5 cm uit en daar loop je niet tegenaan. Vanaf 15 cm diep gedraagt een voorwerp aan de muur zich als een meubel: in een gang of langs een looproute gaat die diepte af van de ruimte waar je doorheen loopt.

Wij houden in een gang 90 cm vrije doorloop aan als ondergrens, omdat je met 90 cm met een wasmand door de gang komt. Bij 120 cm passeren twee mensen elkaar zonder allebei te draaien, en dat is de comfortmaat.

In een gang van 110 cm breed laat een racefiets met het stuur recht er dus 65 tot 75 cm van over, ruim onder die 90 cm. Draai je het stuur een kwartslag, dan zakt de diepte naar 25 tot 30 cm en blijft er 80 tot 85 cm over: nog krap voor een hoofdroute, maar het verschil merk je bij elke keer dat je er met een tas langsloopt.

Ook de hoogte van wat uitsteekt telt. Onder 90 cm raak je het met een knie of een tas, tussen 90 en 180 cm met een schouder of elleboog, en pas boven ongeveer 210 cm loopt vrijwel iedereen er zonder bukken onderdoor, dezelfde maat die voor een hanglamp in de hal geldt.

In een woonkamer los je dat op met een meubel eronder. Een lage kast die minstens zo diep is als het voorwerp uitsteekt, houdt de looproute op afstand, dus onder een fiets van 40 cm diep staat een kast van 40 tot 50 cm diep.

Hang een diep voorwerp verder nooit in het draaivlak van een deur. Een binnendeur zwaait een kwartcirkel van ruim 80 cm de ruimte in, en een stuur of een gitaarkop op die plek wordt de deurstopper.

Op welke hoogte een voorwerp met een afwijkende vorm hangt

De hartlijn van 145 cm boven de vloer is een vuistregel en geen norm: het midden van het voorwerp komt op de ooghoogte van wie staat. Bij een voorwerp met een vreemde vorm meet je dat midden over de hele hoogte, dus een fiets van ongeveer 100 cm van wielonderkant tot zadel hangt met de wielen op 95 cm en het zadel op 195 cm.

De andere vaste hoogtes aan de muur, van de wandlamp met zijn hart op 160 cm tot de haken van een kapstok op 170 cm, staan in de maatwijzer met hoogtes in huis. Hang alles op één wand zo veel mogelijk op dezelfde hartlijn, ook als de voorwerpen niets met elkaar gemeen hebben, want dan leest de wand als geheel.

Lange voorwerpen breken die regel op een voorspelbare manier. Een shortboard van 183 cm rechtop met zijn midden op 145 cm loopt van 53 tot 237 cm en past onder een plafond van 260 cm. Een longboard van 274 cm past rechtop niet en hangt liggend, met de onderrand 20 tot 30 cm boven het meubel eronder.

Een instrument hang je op grijphoogte en niet op kijkhoogte. De houder komt op 150 tot 165 cm, zodat je de gitaar zonder op je tenen te staan van de haak tilt, en de onderkant van een gitaar van ongeveer 100 cm hangt dan op 65 tot 85 cm.

Borden en kleine voorwerpen die je als groep ophangt, volgen de regels van een wandcollage: de middens rond 145 cm en overal 5 tot 8 cm tussenruimte, want boven 10 cm valt de groep uiteen in losse stukken. Bij ronde borden meet je die ruimte op het smalste punt tussen twee randen.

Boven een meubel telt de onderrand, met 20 tot 30 cm boven de rugleuning of het blad. Voor een voorwerp dat diep uitsteekt mag die ruimte groter zijn, omdat de kast er dan ook als buffer voor staat, en naast een televisie volg je de bovenrand van het scherm, zoals beschreven bij muurdecoratie in een moderne woonkamer.

Licht als voorwerp: neon, ledlijnen en projectie

Een lichtobject aan de muur is een lamp met een vorm, en daarmee komt er een vraag bij die geen ander voorwerp stelt: waar gaat het snoer heen. Een wandcontactdoos zit meestal met zijn hart op 30 cm boven de vloer, dus een object op 150 cm krijgt een snoer van 120 cm dat verticaal over de muur loopt.

Led-neon is een buigzame siliconen strip met leds erin die op 12 of 24 volt werkt, met een adapter tussen strip en stopcontact. Echte neon is een glazen buis met gas die op een transformator van duizenden volts brandt. Het eerste hang je zelf op, het tweede laat je door een specialist plaatsen.

Voor het snoer zijn er drie routes: een smalle kabelgoot in de kleur van de wand, een sleuf in het stucwerk met de kabel in een buis, of een extra wandcontactdoos achter het object. Een wandcontactdoos bijplaatsen vanaf een bestaande mag je zelf doen, werk in de groepenkast is voor een elektricien.

Houd de lichtkleur gelijk aan die van de rest van de kamer, dus warm wit van 2700 tot 3000 K naast lampen van 2700 K. Een koel wit of blauw object in een warm verlichte kamer lijkt feller en blauwer dan het is, omdat je oog zich op het gemiddelde van het zichtveld instelt.

Op een donkere wand leest een lichtlijn scherper, want de wand eromheen kaatst weinig terug en er ontstaat geen lichte vlek rond het object. Welke tinten naast zo'n diep vlak overeind blijven, lees je bij combinaties met een donkerblauwe muur.

Een projector met bewegend beeld vraagt het omgekeerde: een lichte, matte wand, want een donkere wand slikt het beeld en een glanzende laat een hete vlek zien. Een donkere vloer neemt daarbij ook licht weg voordat het de wand bereikt, en hoe je de muur daarop afstemt staat bij de muurkleur bij een donkere vloer.

Zo komt een gevonden voorwerp veilig aan de muur

Wat je aan de muur niet meer kunt behandelen of verplaatsen, los je op in de stap ervoor.

1. Kijk de verf, het hout, het metaal en de geur na

   Zoek naar oude verf op buitenhout, vers boormeel, losse roest en een muffe geur, en los dat eerst op. Aan de muur is elk van die vier lastiger te behandelen dan op de werkbank, en schilfers of meel vallen dan op je vloer.

2. Weeg het voorwerp op de weegschaal

   Ga met het voorwerp op een personenweegschaal staan en trek je eigen gewicht eraf. Dat getal bepaalt in stap vijf de plug, en een schatting op het oog zit bij hout en glas vaak de helft naast.

3. Kies de wand op klimaat en looproute

   Neem een binnenmuur voor hout, mos en instrumenten, niet boven een radiator en niet in de middagzon. Steekt het voorwerp meer dan 15 cm uit, meet dan of er in een gang nog 90 cm doorloop overblijft en of het buiten het draaivlak van een deur hangt.

4. Plak de omtrek op de muur en controleer de hoogte

   Zet de buitenmaat met schilderstape op de wand, met het midden op 145 cm of de houder van een instrument op 150 tot 165 cm. Bekijk het vanaf de deur en vanaf je zitplek, want vanuit die twee standpunten zie je het straks het vaakst.

5. Stel het wandtype vast

   Tik de wand af: hol met om de 40 tot 60 cm een massieve plek is gipsplaat op regels. Boor anders één proefgat op een plek die straks achter het voorwerp verdwijnt en kijk naar het gruis: rood is baksteen, fijn grijswit is kalkzandsteen, grof en wit is gasbeton.

6. Maak het ophangpunt aan het voorwerp

   Schroef een ophanglat of twee D-ringen op wat plat is, en kies een beugel of houder voor wat geen schroef mag hebben. Zet onderaan een klosje van dezelfde dikte als de lat, zodat het voorwerp recht tegen de wand hangt.

7. Boor, plug en test met je handen

   Boor de dikte van de stuclaag extra diep, blaas het gat leeg en zet de plug voorbij het stucwerk in de steen. Hang het voorwerp op en trek er met beide handen rustig omlaag aan voordat je loslaat, want een plug die nu meegeeft, geeft later ook mee.

Maatwijzer

De hoogtes en maten die in een huis kloppen: bar, eettafel, tv, schilderij, wandlamp, kapstok en gordijnrails, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Onderdeel Alle Zitten Eten en bar Aan de muur Licht Keuken Trap, hal en deur Slapen Raam en gordijn Werken Badkamer

Onderdeel	Wat	Maat	Marge die werkt	Waar het van afhangt
Zitten	Bank, zithoogte	44 cm	40 tot 48 cm	Meet tot de ingezakte zitting, niet tot het bolle kussen. Hoger kom je makkelijker op en af, lager zit je meer achterover.
Zitten	Bank, zitdiepte	60 cm	55 tot 65 cm	Boven 70 cm hangen je voeten vrij en zit je gedwongen onderuit. Loungebanken gaan tot 100 cm en zijn bedoeld om op te liggen.
Zitten	Bank, totale hoogte met rugleuning	80 cm	75 tot 90 cm	Staat de bank voor een raam, dan blijft hij onder de vensterbank als hij niet hoger is dan 80 cm.
Zitten	Fauteuil, zithoogte	45 cm	42 tot 48 cm	Een paar centimeter hoger dan de bank scheelt bij het opstaan. Een lage lounge-fauteuil zakt naar 38 cm.
Zitten	Salontafel, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Vuistregel: gelijk aan of net onder de zithoogte van de bank. Dan zet je je kopje neer zonder voorover te buigen.
Zitten	Salontafel, afstand tot de bank	40 cm	35 tot 45 cm	Minder en je knieën stoten tegen de rand, meer en je moet opstaan om je glas te pakken.
Zitten	Bijzettafel naast de bank, hoogte	60 cm	55 tot 65 cm	Gelijk met de armleuning, dan pak je je glas zonder te kijken.
Zitten	Poef of voetenbank, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Iets lager dan de zitting waar je op zit, anders drukt de rand in je kuiten.
Zitten	Doorloop tussen bank en meubel	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm loop je er met een volle wasmand langs. 60 cm is te krap om elkaar te passeren.
Zitten	Tv-meubel, hoogte	45 cm	40 tot 55 cm	Hierop komt het midden van een 55 inch scherm op ongeveer 80 cm. Wil je het midden op ooghoogte, dan hang je de tv aan de wand.
Eten en bar	Barblad, hoogte	105 cm	100 tot 110 cm	De barkruk moet 25 tot 30 cm lager zijn dan het blad.
Eten en bar	Barblad, diepte	40 cm	30 tot 60 cm	40 cm is een bord plus een glas. Wil je er ook snijden of een laptop neerzetten, dan 60 cm.
Eten en bar	Barblad, overstek voor je knieën	25 cm	20 tot 30 cm	Zonder overstek zitten je knieën tegen het kastje. Boven 30 cm moet het blad onderstut worden, anders kantelt het als iemand erop leunt.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij een blad van 105 cm	78 cm	75 tot 82 cm	Het verschil tussen zitting en blad blijft 25 tot 30 cm, want daar passen je bovenbenen.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij aanrechthoogte (90 cm)	63 cm	60 tot 67 cm	Hetzelfde verschil van 25 tot 30 cm. Een gewone barkruk van 78 cm is hier te hoog en je zit met je knieën omhoog.
Eten en bar	Bar, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Met 60 cm stoot je je elleboog niet tegen je buurman. Onder 55 cm zit je schouder aan schouder.
Eten en bar	Eettafel, hoogte blad	75 cm	72 tot 78 cm	Vaste maat in de meubelbranche, geen norm. Een dik hardstenen of houten blad telt mee, dus meet de bovenkant.
Eten en bar	Eettafel, vrije hoogte onder het blad	68 cm	65 tot 72 cm	Hier zitten je bovenbenen. Een dikke tafelrand, een schuiflade of een dwarsbalk eet die ruimte op.
Eten en bar	Eetstoel, zithoogte	45 cm	44 tot 47 cm	Het verschil met het tafelblad moet 28 tot 32 cm zijn. Bij een tafel van 78 cm hoort dus een stoel van 46 tot 48 cm.
Eten en bar	Eettafel, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Een placemat is 45 cm breed, de rest is ruimte voor je ellebogen en je glas. Aan de kopse kant reken je een extra plek van 60 cm.
Eten en bar	Eettafel, diepte	90 cm	80 tot 100 cm	Bij 80 cm raken de borden tegenover elkaar bijna. Bij 90 cm past er een schaal of een kaars in het midden.
Eten en bar	Ronde eettafel, diameter	120 cm voor 4 personen	110 tot 150 cm	Reken 60 cm omtrek per persoon en houd het midden vrij voor de schalen. Vanaf 140 cm zitten er zes mensen omheen.
Eten en bar	Ruimte achter een eetstoel	100 cm	75 tot 110 cm	75 cm om de stoel achteruit te schuiven en op te staan, 100 cm om er ook achterlangs te lopen met een schaal.
Aan de muur	Schilderij, hartlijn boven de vloer	145 cm	140 tot 155 cm	Vuistregel, geen norm: het midden van het werk op ooghoogte van iemand die staat. Hang alles in de kamer op dezelfde hartlijn, dan loopt de wand rustig.
Aan de muur	Schilderij boven een bank, onderrand	25 cm boven de rugleuning	20 tot 30 cm	Lager en het lijkt of het werk op de bank leunt. Door de bank schuift de hartlijn omhoog naar 150 tot 165 cm, en dat mag hier.
Aan de muur	Schilderij boven een dressoir, onderrand	25 cm boven het blad	20 tot 30 cm	Genoeg om er een lamp of een vaas voor te zetten zonder dat die de lijst raakt.
Aan de muur	Wandcollage, ruimte tussen de lijsten	6 cm	5 tot 8 cm	Gelijke tussenruimte laat de groep als een vlak lezen. Boven 10 cm valt de groep uiteen in losse lijstjes.
Aan de muur	Schilderij in een trapgat, hartlijn	145 cm boven de neus van de trede	140 tot 150 cm	Meet loodrecht boven de voorkant van de trede waar je staat. Dan loopt de rij lijsten mee met de trap in plaats van scheef te lijken.
Aan de muur	Spiegel in de hal, hartlijn	155 cm	150 tot 165 cm	De bovenkant moet boven het hoofd van de langste huisgenoot uitkomen, anders ziet die zijn kruin niet.
Aan de muur	Spiegel boven de wastafel, onderkant	20 cm boven het blad	15 tot 25 cm	Ruimte voor de kraan en een zeeppompje. Bij 20 cm kijk je nog recht in je gezicht in plaats van tegen je hals.
Aan de muur	Wandklok, hartlijn	180 cm	170 tot 200 cm	Boven ooghoogte en boven de meubels, zodat je hem van de andere kant van de kamer ziet en er niemand voor staat.
Aan de muur	Tv, midden van het scherm	105 cm	100 tot 115 cm	Op ooghoogte als je op de bank zit: bij een zitting van 44 cm zit je oog op ongeveer 115 cm. Boven een schouw kijk je omhoog en dat voel je na een film in je nek.
Aan de muur	Tv, kijkafstand	2 keer de schermdiagonaal	1,5 tot 2,5 keer	Een 55 inch scherm is 140 cm diagonaal, dus 2 tot 3,5 m. Bij 4K mag je dichterbij zitten omdat je de pixels niet meer ziet.
Aan de muur	Stopcontact, hart boven de vloer	30 cm	25 tot 35 cm	Gewoonte, geen norm: NEN 1010 schrijft geen hoogte voor, alleen de zones in de badkamer. Achter een dressoir zet je hem net zo goed op 15 cm, boven een werkblad juist hoog.
Aan de muur	Schakelaar, hart boven de vloer	105 cm	90 tot 110 cm	Ook een gewoonte. 105 cm is de oude Nederlandse standaard: je vindt hem in het donker met je hand op heuphoogte. Voor kinderen en vanuit een rolstoel werkt 90 tot 100 cm beter.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, onderkant	80 cm boven het blad	75 tot 90 cm	Laag genoeg om het blad te verlichten, hoog genoeg om iemand tegenover je aan te kijken. Bij een plafond boven 280 cm mag hij iets hoger.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, breedte	30 cm binnen de rand van het blad	30 tot 40 cm binnen de rand	Anders stoot je je hoofd als je langs de tafel loopt of een stoel aanschuift.
Licht	Hanglamp boven een kookeiland, onderkant	75 cm boven het blad	70 tot 85 cm	Boven een blad van 90 cm kom je dan op 165 cm, ongeveer ooghoogte. Kies dus een kap die de lamp van onderaf afschermt. Bij twee of drie lampen reken je 70 tot 90 cm hart op hart.
Licht	Hanglamp in de hal of boven de trap, onderkant	210 cm boven de vloer	200 tot 230 cm	Vrije doorloop, niemand stoot zijn hoofd. Boven een trap meet je vanaf de hoogste trede die onder de lamp ligt.
Licht	Wandlamp, hart	160 cm	150 tot 170 cm	Ooghoogte. Schijnt de lamp opzij of omhoog, dan mag hij lager hangen. In een open lamp op ooghoogte kijk je recht in de bron.
Licht	Leeslamp naast een stoel, onderkant van de kap	110 cm	100 tot 125 cm	Net boven je schouder als je zit, dan valt het licht op de pagina en niet in je ogen.
Licht	Vloerlamp naast de bank, onderkant van de kap	140 cm	130 tot 150 cm	Je hoofd zit op de bank op ongeveer 130 cm. Blijft de kap daarboven, dan kijk je niet in het lampje.
Licht	Bedlamp aan de wand, hart	65 cm boven de matras	55 tot 75 cm	Op zithoogte in bed, zodat het licht op je boek valt. Meet vanaf de matras en niet vanaf de vloer, want een boxspring scheelt 20 cm.
Licht	Spiegellamp badkamer, twee lampen naast de spiegel	160 cm hart	155 tot 170 cm	Licht van de zijkant geeft geen schaduw onder je ogen en je kin. Een enkele lamp boven de spiegel doet dat wel.
Licht	Inbouwspot, afstand tot de wand	70 cm	60 tot 90 cm	Dichterbij krijg je een felle boog op het stucwerk, verder weg blijft de wand donker. Onderling 100 tot 150 cm, afhankelijk van de stralingshoek.
Licht	Buitenlamp naast de voordeur, hart	190 cm	170 tot 210 cm	Boven je hoofd, zodat je niet in de lamp kijkt terwijl je het slot zoekt. Op ooghoogte ben je juist blind.
Keuken	Aanrecht, hoogte bovenkant blad	90 cm	85 tot 95 cm	De Nederlandse standaard: onderkast, verstelbare poten en een blad van 3 tot 4 cm samen. Vuistregel: ellebooghoogte min 10 tot 15 cm, dus ben je langer dan 1,85 m, draai de poten dan uit.
Keuken	Werkblad, diepte	60 cm	57 tot 65 cm	Kookplaten en spoelbakken zijn op 60 cm gemaakt. Een diep blad van 70 cm geeft ruimte achter de kookplaat, maar je reikt verder naar de bovenkastjes.
Keuken	Bovenkastjes, onderkant boven het werkblad	55 cm	50 tot 60 cm	Onder 50 cm past je keukenmachine er niet onder en sta je met je hoofd tegen de deur. Boven 60 cm kom je niet bij het bovenste schap.
Keuken	Bovenkastjes, diepte	35 cm	32 tot 40 cm	Ondieper dan het werkblad, zodat je er niet tegenaan stoot als je over het blad buigt om te snijden.
Keuken	Afzuigkap boven een gaskookplaat, onderkant	70 cm	65 tot 75 cm	De vlam en de hete lucht moeten weg kunnen: onder 65 cm boven de pannendrager wordt het vetfilter te heet. Houd altijd de minimummaat uit de handleiding aan, dat is een eis van de fabrikant.
Keuken	Afzuigkap boven inductie, onderkant	60 cm	55 tot 65 cm	Geen vlam, dus hij mag lager, en lager hangen vangt meer damp. Ook hier is de handleiding leidend, want die maat hoort bij het apparaat.
Keuken	Kookeiland, loopruimte rondom	120 cm	100 tot 150 cm	Bij 100 cm kun je de vaatwasser openen en er nog langs. Bij 120 cm passeren twee mensen elkaar terwijl er een lade open staat.
Keuken	Twee keukenrijen tegenover elkaar, afstand	120 cm	110 tot 140 cm	Een ovendeur en een lade die tegenover elkaar open staan hebben allebei ongeveer 60 cm nodig.
Keuken	Oven op werkhoogte, bodem van de ovenruimte	90 cm	80 tot 100 cm	Je tilt een hete bakplaat er recht uit in plaats van gebogen. Boven 100 cm til je een schaal boven je middel en zie je niet meer wat erin staat.
Keuken	Vaatwasser, nismaat	60 cm breed, 82 cm hoog	60 tot 60,5 cm breed	Een onderbouwmodel schuift onder een blad van 90 cm. Een vrijstaand model heeft zijn eigen bovenblad en is ongeveer 85 cm hoog.
Keuken	Inbouwkoelkast, nishoogte	88, 122 of 178 cm	vaste maten per model	De kast volgt de nismaat, dus meet de nis en niet het apparaat. Achter en boven het apparaat moet ventilatieruimte vrij blijven.
Keuken	Stopcontact boven het werkblad, hart	115 cm	110 tot 120 cm	Dat is 20 tot 30 cm boven het blad, dus vrij van spetters en niet weggewerkt achter de waterkoker. Houd minstens 30 cm afstand tot de spoelbak.
Keuken	Keukenplint, hoogte	10 cm	10 tot 15 cm	De poten zijn verstelbaar en met de plint stel je de aanrechthoogte fijn in. De plint staat 5 cm terug, zodat je met je tenen onder het kastje kunt.
Trap, hal en deur	Trapleuning, hoogte	90 cm	80 tot 100 cm (norm)	Norm: het Bouwbesluit, sinds 2024 het Besluit bouwwerken leefomgeving, eist een leuning tussen 80 en 100 cm, gemeten vanaf de voorkant van de trede. Een leuning is verplicht als je over de trap meer dan 1 m stijgt.
Trap, hal en deur	Optrede, hoogte van een trede	maximaal 18,8 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw tot 22 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl, voor een woning. Oude trappen zijn vaak 20 tot 21 cm en dat mag blijven zolang je de trap niet vernieuwt.
Trap, hal en deur	Aantrede, diepte van een trede	minimaal 22 cm bij nieuwbouw	22 cm is de ondergrens (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Bij een draaiende trap geldt die maat op de looplijn, dus in de punt van een kwartdraai mag de trede smaller zijn.
Trap, hal en deur	Trap, vuistregel voor comfortabel lopen	2 x optrede + aantrede = 60 cm	58 tot 64 cm	Geen norm maar een oude vuistregel. 17 op en 26 aan loopt rustig (60), 20 op en 22 aan is een gewone Nederlandse trap (62). Daarbuiten struikel je op de maat.
Trap, hal en deur	Trap, vrije breedte	80 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 70 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Onder 80 cm krijg je een matras of een bank niet naar boven.
Trap, hal en deur	Trap, vrije hoogte erboven	230 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 190 cm (norm)	Norm, gemeten loodrecht boven de voorkant van de trede. Bij een dichtgezette zoldertrap is dit de maat waar je tegen de balk loopt.
Trap, hal en deur	Vloerafscheiding langs een trapgat of vide	100 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 90 cm (norm)	Norm: verplicht zodra het verval meer dan 1 m is. Openingen mogen niet groter zijn dan 10 cm en tussen 20 en 70 cm boven de vloer mag er niets zijn waar een kind op kan klimmen.
Trap, hal en deur	Binnendeur, dagmaat van het kozijn	83 x 201,5 cm	78, 83, 88 of 93 cm breed; 201,5, 211,5 of 231,5 cm hoog	Industriestandaard, geen norm. Na montage houd je ongeveer 3 cm minder vrije doorgang over, dus voor een rolstoel of rollator kies je een blad van 93 cm.
Trap, hal en deur	Deurkruk, hoogte	100 cm	95 tot 105 cm	Gewoonte: het slot zit in een standaardkozijn op die hoogte. Verplaatsen kan alleen als je het slotgat in het blad meeverhuist.
Trap, hal en deur	Kapstok, hoogte van de haken	170 cm	160 tot 180 cm	Een lange jas hangt ongeveer 100 cm af, dus op 170 cm blijft hij vrij van de vloer. Een kinderkapstok komt op 110 tot 120 cm.
Trap, hal en deur	Hal, vrije loopruimte	100 cm	90 tot 120 cm	Onder 90 cm kun je niet met twee mensen langs elkaar en past er geen kinderwagen naast de kapstok.
Trap, hal en deur	Drempel, hoogte	maximaal 2 cm	0 tot 2 cm	Boven 2 cm struikel je eroverheen en kom je er met een rollator of rolstoel niet zonder helling over. Een schuine aanloop haalt de rand eraf.
Slapen	Bed, bovenkant matras	55 cm	45 tot 65 cm	Zit je op de rand met je voeten plat op de vloer en je knieën in een hoek van 90 graden, dan is de hoogte goed. Een boxspring komt vaak op 60 tot 65 cm, een laag frame op 45.
Slapen	Matras, standaardmaten	140 x 200 cm	80, 90, 120, 140, 160 of 180 cm breed; 200 of 210 cm lang	Ben je langer dan 1,90 m, neem dan 210 cm. Twee losse matrassen van 90 x 210 vullen samen een bed van 180 x 210.
Slapen	Nachtkast, hoogte bovenblad	60 cm	55 tot 70 cm	Gelijk met of iets boven de matras, dan zet je liggend je glas neer zonder te kijken. Bij een boxspring van 65 cm hoort dus een hoge nachtkast.
Slapen	Loopruimte naast het bed	70 cm	60 tot 90 cm	60 cm is genoeg om langs te lopen, 70 cm om het bed op te maken zonder tegen de kast te stoten.
Slapen	Kledingroede voor lange kleding	160 cm	150 tot 170 cm	Een jas of lange jurk hangt 120 tot 140 cm af, dus eronder blijft nog ruimte voor een lade of een schoenenbak.
Slapen	Kledingroede voor korte kleding	100 cm	95 tot 110 cm	Hemden en dubbelgevouwen broeken hangen 70 tot 90 cm af. Met twee roedes boven elkaar, op 100 en 195 cm, verdubbel je de hangruimte.
Slapen	Kast, diepte voor hangende kleding	60 cm	55 tot 65 cm	Een hanger is 45 cm breed en met 60 cm diepte sluit de deur zonder dat de mouwen klem zitten. Is de kast ondieper dan 55 cm, zet de roede dan in de lengte.
Slapen	Kast, legborddiepte voor truien en broeken	40 cm	35 tot 45 cm	Een opgevouwen trui is ongeveer 30 cm breed. Met 40 cm valt de stapel niet naar voren als je de deur opent.
Slapen	Kast, hoogste bruikbare schap	200 cm	190 tot 210 cm	Verder reik je niet zonder trapje. Wat boven 210 cm staat, is opslag voor koffers die je twee keer per jaar pakt.
Slapen	Hoogslaper, vrije hoogte boven de matras	100 cm	90 tot 110 cm	Genoeg om rechtop in bed te zitten. Meet van de bovenkant van de matras tot het plafond, niet tot de bodem van het bed.
Raam en gordijn	Gordijnrails, hoogte boven het kozijn	12 cm	10 tot 15 cm	Boven het kozijn laat het raam groter lijken en houdt de rail het gordijn uit het glas. Zit het plafond dichtbij, monteer de rail dan 5 tot 10 cm onder het plafond of direct tegen het plafond.
Raam en gordijn	Gordijnrails, uitloop naast het kozijn	20 cm per zijde	15 tot 25 cm	Daar staat het opzij geschoven gordijn geparkeerd, zodat het niet voor het glas blijft hangen en je het daglicht niet inlevert.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vloer	1 cm boven de vloer	0 tot 2 cm	Net vrij van de vloer: het sleept niet en hangt toch recht. Wil je het gordijn op de vloer laten vallen, maak het dan 5 tot 10 cm langer dan de maat tot de vloer.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vensterbank	2 cm boven de bank	1 tot 3 cm	Vrij van de bank, zodat het gordijn niet omkrult op de plank en de warmte van de radiator eronder langs kan.
Raam en gordijn	Gordijn, stofbreedte	2 keer de railbreedte	1,5 tot 2,5 keer	Bij 1,5 keer hangt de stof vlak, bij 2,5 keer krijg je volle plooien. Een wave-rail vraagt 2 tot 2,5 keer, anders staat de golf niet.
Raam en gordijn	Rolgordijn of plissé in de dag, speling	0,5 cm per zijde	0,3 tot 1 cm	Meet de dagmaat op drie hoogtes en neem de kleinste maat, want een kozijn staat zelden haaks.
Raam en gordijn	Vitrage, afstand tot het glas	5 cm	3 tot 10 cm	Tegen koud glas wordt de stof vochtig en krijg je vlekken. Verder naar binnen botst hij op de vensterbank of de raamkruk.
Raam en gordijn	Vensterbank binnen, diepte	20 cm	15 tot 30 cm	Volgt de dikte van de muur plus een overstek van 2 tot 3 cm. Vanaf 20 cm staat een plant er stabiel op.
Raam en gordijn	Vensterbank buiten, overstek	4 cm	3 tot 5 cm	Met een waterhol aan de onderkant. Zonder dat overstek loopt regenwater terug over de gevel en krijg je vuilstrepen onder het raam.
Raam en gordijn	Radiator onder het raam, onderkant	12 cm boven de vloer	10 tot 15 cm	Er moet lucht onderlangs kunnen, daar begint de convectie. Houd ook 3 tot 5 cm tussen radiator en wand en 10 cm vrij onder de vensterbank.
Werken	Bureau, hoogte blad zittend	74 cm	72 tot 76 cm	Je onderarmen liggen horizontaal op het blad en je schouders blijven laag. Kun je het blad niet verstellen, zet dan de stoel hoger en je voeten op een steun.
Werken	Zit-stabureau, stahoogte	105 cm	95 tot 120 cm	Ellebooghoogte staand. Vuistregel: je lichaamslengte min 75 cm, dus bij 1,80 m kom je op 105 cm.
Werken	Bureaustoel, zithoogte	45 cm	40 tot 52 cm	Voeten plat op de vloer, knieën iets lager dan je heupen. De gasveer van een bureaustoel dekt dat bereik zelf.
Werken	Vrije hoogte onder het bureaublad	68 cm	65 tot 72 cm	Je bovenbenen moeten eronder passen, ook met een lade of een kabelgoot. Houd daarnaast 60 cm breed en 60 cm diep beenruimte vrij.
Werken	Bureaublad, diepte	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm staat het scherm op armlengte, 50 tot 80 cm van je ogen, en ligt je toetsenbord er nog voor.
Werken	Beeldscherm, bovenrand	op ooghoogte of iets lager	110 tot 125 cm boven de vloer	Je kijkt dan licht naar beneden en dat is de rustpositie van je ogen. Een laptop op het blad zit ongeveer 20 cm te laag, dus zet hem op een standaard met een los toetsenbord.
Werken	Toetsenbord, afstand tot de bladrand	10 cm	8 tot 15 cm	Daar rusten je handpalmen. Zonder die strook hangen je armen in de lucht en trekt het in je schouders.
Werken	Wandplank boven het bureau, onderkant	45 cm boven het blad	40 tot 60 cm	Een A4-ordner is 32 cm hoog, dus die past er nog onder, en je stoot je hoofd niet als je opstaat.
Werken	Boekenschap, diepte	25 cm	20 tot 30 cm	Een pocket is 12 cm diep, een gebonden boek 16 tot 20 cm. Bij 25 cm staan ze allemaal binnen de rand.
Werken	Boekenschap, overspanning zonder steun	80 cm	70 tot 90 cm	Boeken wegen al snel 25 kg per meter schap. Bij 18 mm plaatmateriaal blijf je onder 80 cm, anders zakt het schap zichtbaar door.
Keuken	Schap voor borden, diepte	32 cm	30 tot 35 cm	Een plat bord is 26 tot 28 cm in doorsnee. Met 32 cm houd je een vinger ruimte om de stapel te pakken zonder te schuiven.
Badkamer	Wastafel, bovenkant	85 cm	80 tot 95 cm	Vuistregel: heuphoogte, dan buig je niet voorover om je handen te wassen. Gebruiken kinderen de wastafel, dan is 80 cm prettiger.
Badkamer	Opzetkom, hoogte van het meubel	75 cm	70 tot 80 cm	Tel de kom van 10 tot 15 cm erbij op, dan komt de bovenrand op 85 tot 95 cm. Vergeet die optelsom en je wast je handen op keukenhoogte.
Badkamer	Handdoekhaak naast de wastafel	140 cm	120 tot 160 cm	Binnen handbereik met natte handen, dus naast de wastafel en niet aan de andere kant van de ruimte.
Badkamer	Handdoekradiator, onderkant	20 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Daar zitten de aansluitingen en je kunt eronder dweilen. Hang de bovenkant niet hoger dan 180 cm, anders kom je niet bij de handdoek. Een smalle handdoekradiator geeft weinig vermogen, dus reken hem niet als enige verwarming.
Badkamer	Douchekraan, hart	100 cm	95 tot 110 cm	Heuphoogte, zodat je de kraan kunt bedienen zonder onder de koude straal te gaan staan.
Badkamer	Badkraan, hart	65 cm	60 tot 75 cm	Ongeveer 20 cm boven de badrand, dan kun je bijmengen terwijl je in bad zit.
Badkamer	Regendouchekop	210 cm	200 tot 225 cm	Minstens 20 cm boven het hoofd van de langste gebruiker, want je staat er recht onder. Bij een schuin dak meet je op het punt waar je echt staat.
Badkamer	Handdouche aan een glijstang, bovenste stand	190 cm	180 tot 200 cm	De stang is 60 tot 90 cm lang, dus de onderste stand komt rond 110 cm. Daarmee spoel je het bad, een kind of de hond af.
Badkamer	Toilet, zithoogte	40 cm	38 tot 48 cm	Standaard is 40 cm. Een verhoogd toilet van 45 tot 48 cm zit op stoelhoogte en daar sta je makkelijker van op. Bij een hangend toilet bepaal je de hoogte zelf met het inbouwframe.
Badkamer	Toilet, vrije ruimte voor de pot	60 cm	55 tot 70 cm	Daar staan je knieën en voeten. Zijwaarts wil je 80 cm breedte, anders zit je met je schouder tegen de muur.
Badkamer	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 75 cm hoog; 20 tot 30 cm voor de voorkant van de pot	Zittend pak je de rol zo zonder te draaien. Hang je hem naast of achter je, dan verdraai je je rug elke keer.
Badkamer	Fonteintje in het toilet, bovenkant	85 cm	80 tot 90 cm	Dezelfde hoogte als een wastafel. Let op de draairichting van de deur, want een fonteintje van 40 cm breed vraagt een vrije hoek.
Badkamer	Stopcontact in de badkamer	buiten 60 cm van bad of douche	norm, geen gewoonte	NEN 1010 verdeelt de badkamer in zones: binnen 60 cm van de rand van een bad of douche mag geen wandcontactdoos. Alle wandcontactdozen moeten achter een aardlekschakelaar van 30 mA.

Nalopen voordat het voorwerp aan de muur gaat

• Gewogen op een weegschaal en niet geschat
• Geen losse oude verf, vers boormeel, losse roest of muffe geur meer
• Wandtype vastgesteld met tikken of met een proefgat
• Bij twee punten gerekend met anderhalf keer de waarde per punt, en daarvan 70 procent aangehouden
• In een gang of langs een looproute nog minstens 90 cm vrije doorloop
• Hout, textiel, mos en instrumenten niet boven een radiator en niet in de middagzon
• Midden op 145 cm, of de houder op 150 tot 165 cm bij iets dat je pakt
• Geen boorgat recht boven of onder een stopcontact of schakelaar

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Ophangen zonder te wegen

Een oud eiken luik voelt als een plank en weegt 12 tot 15 kilo, een oud raam met enkel glas 8 tot 12. Wie het gewicht schat, kiest een plug voor de helft daarvan.

Weeg het daarom altijd, want het hele verdere rekenwerk over pluggen en punten hangt aan dat ene getal.

Schroeven door iets waar geen schroef in hoort

Een schroef door een board opent de huid en de schuimkern trekt daarna vocht, een schroef door de klankkast van een instrument verandert de klank en een strak aangedraaide schroef door email laat de glazuurlaag rond het gat afspringen.

Laat zulke voorwerpen in een beugel of houder rusten die hun eigen vorm draagt, en gebruik bij een bord de bestaande gaten met een rubber ring eronder.

Een oud geverfd luik droog schuren

De verflaag op oud buitenwerk kan lood bevatten, en droog schuren of afbranden maakt daar fijn stof of damp van die je inademt en die in de kamer blijft liggen.

Test de verf eerst, laat een loodhoudende laag zitten en zet hem vast met transparante lak. Juist die oude laag is meestal de reden dat het voorwerp er origineel uitziet.

Een fiets of gitaar aan de gipsplaat zelf hangen

Een voorwerp dat je regelmatig pakt, geeft bij het eraf tillen en terughangen een schok van al snel het dubbele gewicht. In gipsplaat trekt die schok de plug langzaam een halve maan uit het gat.

Schroef de houder of de armen in de houten regel achter de plaat, of in de steen achter een voorzetwand, en reken met die dubbele belasting.

Een vers gezaagde boomschijf meteen binnen hangen

Vers hout droogt in een verwarmde kamer naar 8 tot 10 procent vocht, en omdat het langs de jaarringen twee keer zo veel krimpt als dwars erop, trekt het een scheur van de schors naar het hart.

Laat de schijf buiten onder een afdak drogen, met als vuistregel een jaar per 2,5 cm dikte, en hang hem pas daarna binnen.

Een diep voorwerp in de looproute hangen

Een racefiets met het stuur recht steekt 35 tot 45 cm uit, en in een gang van 110 cm blijft er dan minder over dan de 90 cm waarmee je met een wasmand door de gang komt.

Draai het stuur een kwartslag, hang het voorwerp op een wand waar niemand langs hoeft, of zet er in een woonkamer een lage kast onder die minstens even diep is.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Het ophangen doe je zelf, maar drie dingen niet. Echte glazen neon brandt op een transformator van duizenden volts en hoort door een specialist geplaatst te worden, en voor een nieuw lichtpunt vanuit de groepenkast haal je een elektricien.

Loodhoudende verf van een groot oppervlak verwijderen is werk voor een vakbedrijf, omdat het lood daarbij als stof vrijkomt. Ovale gaten van 6 tot 10 mm in naaldhout wijzen op de huisboktor, en dan beoordeelt een plaagdierbedrijf of het voorwerp nog te behandelen is voordat het in huis komt.