Tafellamp dimbaar maken: lamp, dimmer en vermogen moeten kloppen

Wat er moet kloppen voordat een tafellamp dimt

Een tafellamp dimt pas goed als drie dingen tegelijk kloppen: de lichtbron is als dimbaar verkocht, de dimmer is gebouwd voor dat soort lichtbron, en het vermogen van de lamp valt binnen het bereik dat op de dimmer staat. Mist er één, dan krijg je flikkering, een zoemtoon of een lamp die alleen aan en uit gaat. Hoe dimmen past in de opbouw van licht per kamer, met lagen en hoogtes, lees je bij de verlichting als geheel.

De eerste voorwaarde lees je van de verpakking. Een dimbare led draagt het symbool van een draaiknop of de tekst dimbaar, bij een lamp die niet dimt staat datzelfde symbool doorgestreept. Staat er niets, reken dan op niet dimbaar.

De tweede voorwaarde zit in de dimmer. Een dimmer voor gloeilampen en halogeen werkt met fase-aansnijding en is gemerkt als R,L, een dimmer voor led werkt met fase-afsnijding en draagt R,C of de aanduiding led. Een universele dimmer herkent zelf wat erop hangt.

De derde voorwaarde is de ondergrens. In een tafellamp zit meestal één led van 4 tot 8 watt, terwijl een oude dimmer voor gloeilampen vaak pas bij 20 tot 60 watt begint. Onder die grens krijgt de dimmer te weinig stroom om stabiel te schakelen, en dat zie je als pulseren in de onderste stand.

De tabel zet de gangbare lichtbronnen naast elkaar. Lees vooral de laatste kolom, want die vertelt wat de kleur doet als je terugdraait, en dat bepaalt hoe het gedimde licht straks oogt.

Lichtbron	Welke dimmer erbij hoort	Wat er gebeurt op de verkeerde dimmer	Wat de kleur doet bij dimmen
Gloeilamp of halogeen op 230 volt	Fase-aansnijding (R,L) of universeel	Weinig: deze lampen dimmen op vrijwel elke dimmer, alleen de ondergrens telt	Zakt mee van ongeveer 2700 K naar 2000 tot 2200 K, dus oranjer naarmate het zachter wordt
Dimbare led	Fase-afsnijding (R,C), een led-dimmer of universeel	Op fase-aansnijding flikkert en zoemt hij, en de driver in de voet slijt sneller	Blijft op de kelvinwaarde van de doos staan, ook in de laagste stand
Dim-to-warm led	Fase-afsnijding of een led-dimmer	Hetzelfde als bij een gewone dimbare led	Zakt bij het dimmen naar ongeveer 1800 tot 2200 K, zoals een gloeilamp dat deed
Led zonder dimbaar op de doos	Geen: alleen een gewone schakelaar	Flikkert, zoemt of reageert niet, en de elektronica in de voet gaat vroegtijdig kapot	Niet van toepassing
Stapdimbare led	Geen dimmer: je dimt met de schakelaar van de lamp	De stapfunctie werkt niet meer en de driver krijgt een aangeknipte spanning waar hij niet voor gebouwd is	Vaste standen, meestal drie, op dezelfde kelvinwaarde
Slimme led met app of afstandsbediening	Geen dimmer: de lamp dimt zichzelf en wil volle spanning	Valt uit, knippert of verliest de verbinding	Instelbaar, vaak van warm naar koel wit
Spaarlamp	Vrijwel nooit dimbaar	Knippert, brandt onregelmatig en slijt snel	Niet van toepassing: vervang hem door een dimbare led

De manieren om een tafellamp dimbaar te maken

Een tafellamp hangt aan een stekker, en daarmee is hij een toestel en geen onderdeel van de vaste installatie. Je hoeft dus niet aan de wand te werken om hem te dimmen: de dimmer kan in het snoer zitten, tussen stekker en stopcontact, in de voet of in de lamp zelf.

Welke plek de beste is, volgt uit waar je zit als je aan de knop wilt. Naast de bank hoort de dimmer op het blad van de bijzettafel, binnen armlengte van de zitting. Een stekkerdimmer achter het dressoir werkt alleen als je de lamp eenmaal instelt en daarna met rust laat.

Houd bij elke oplossing één regel vast: er zit precies één dimmer in de keten. Een dimbare led op een snoerdimmer is goed, een slimme lamp op een snoerdimmer niet, en twee dimmers achter elkaar laten elkaars elektronica ontsporen.

Voor een staande lamp bestaan dezelfde oplossingen, met als verschil dat de knop dan vaak op de vloer ligt. Wat dat betekent voor de looproute en het snoer staat bij een staande lamp met een voetdimmer.

Heeft je lamp een metalen voet en een snoer met drie aders, dan valt een deel van de oplossingen af. De aardedraad moet dan ononderbroken doorlopen, en niet elke snoerdimmer heeft daar een klem voor.

Oplossing	Wanneer je hem kiest	Waar je op let
Snoerdimmer met draaiwiel of schuif	Een lamp met een dimbare led waar je vanaf de bank of het bed bij wilt	Het led-bereik op de dimmer, en een klem voor de aarde bij een metalen voet
Stekkerdimmer tussen stopcontact en stekker	Een lamp die je op een vaste stand zet, zonder aan het snoer te knippen	Hij bouwt enkele centimeters op uit het stopcontact, dus achter een kast die tegen de wand staat past hij zelden
Touchdimmer in de voet	Een lamp met een metalen voet die je met een tik wilt bedienen	Meestal drie of vier vaste standen; oudere modules zijn gemaakt voor gloeilampen en alleen de lampen die de fabrikant noemt werken goed
Slimme lamp in de fitting	Een lamp die je vanaf je telefoon, een draadloze schakelaar of met een tijdschema wilt regelen	De schakelaar in het snoer blijft aan, want zonder spanning is de lamp onbereikbaar
Stapdimbare led	Een lamp met alleen een snoerschakelaar, als drie standen genoeg zijn	Je gaat een stand lager door binnen een paar seconden uit en weer aan te schakelen; na langer uit begint hij weer op vol
Lamp met een dimmer af fabriek	Je koopt een nieuwe lamp in plaats van een bestaande om te bouwen	Kijk welk type lichtbron de fabrikant voorschrijft en of die erbij zit
Geschakeld stopcontact met een wanddimmer	De tafellampen in de kamer staan al op een wandschakelaar	Dit is werk aan de vaste installatie, en dat stopcontact voedt straks ook de stofzuiger die je erin steekt

Hoe een dimmer licht terugdraait en waarom led daar gevoelig voor is

Het stopcontact levert wisselspanning van 230 volt die vijftig keer per seconde heen en weer gaat, dus honderd halve golven per seconde. Een gewone dimmer verlaagt die spanning niet, maar knipt van elke halve golf een stuk weg. Hoe groter dat stuk, hoe minder energie er bij de lamp aankomt.

Een gloeidraad merkt daar weinig van, want die blijft tussen twee halve golven gewoon nagloeien. Een led heeft die traagheid niet en hangt aan een driver: een klein elektronisch circuit in de voet dat de netspanning omzet in gelijkstroom voor de chip. Die driver moet uit een aangeknipte golf afleiden hoe fel hij moet branden.

Bij fase-aansnijding begint elke halve golf met een steile sprong in spanning. Daar reageert een led-driver slecht op: er loopt bij elke sprong een piekstroom, onderdelen trillen hoorbaar mee, en dat is de zoemtoon. Fase-afsnijding laat de golf rustig opkomen en knipt het staartje weg, en daarom is dat het type voor led.

Onderin het bereik speelt iets anders. Een snoerdimmer zit in één ader en haalt de stroom die hij zelf nodig heeft om zijn knipmoment te bepalen door de lamp heen. Trekt één led van 5 watt daarvoor te weinig, dan verschuift de timing van golf tot golf en pulseert het licht.

Een goede driver vangt dat op met een buffer, een goedkope niet. Daarom kan dezelfde dimmer met de ene dimbare led rustig tot de laagste stand zakken en met de andere al halverwege gaan knipperen.

Welke lamp je in de fitting draait

Kies de lichtbron op lumen en niet op watt. Een tafellamp die in de avond vooral een hoek oppakt, heeft genoeg aan 250 tot 470 lumen, de lichtstroom van een oude gloeilamp van 25 tot 40 watt. Een lamp waarbij je leest, vraagt 470 tot 806 lumen, want terugdraaien kan altijd en verder omhoog dan wat erin zit niet.

Daar zit ook de reden om bij een dimbare lamp iets ruimer te kiezen. Een sterkere led belast de dimmer meer en komt daardoor makkelijker boven de ondergrens, dus hij blijft in de lage standen eerder rustig.

Voor de kleurtemperatuur houd je in woonkamer en slaapkamer 2700 K aan, en neem je dim-to-warm als het gedimde licht warmer moet worden. Werk je overdag aan tafel in een kamer met weinig daglicht, dan kan er één lamp van 4000 K bij; welke kelvinwaarde bij de windrichting van je kamer past, zoek je per ruimte op.

Let daarna op de kleurweergave. Ra 80 is de ondergrens, Ra 90 hoort bij een lamp die op hout, huid of een boek schijnt. Waarom juist rood pigment en hout daarop reageren, staat uitgewerkt bij de lichtbron in een houten kap boven de eettafel.

Controleer als laatste de fitting. E27 is de gewone schroefdraad van 27 mm, E14 de kleine van 14 mm, en een kap die met een klem op het glas rust vraagt een lamp met dezelfde vorm en maat als de oude.

Waar de tafellamp staat	Lichtstroom	Kleurtemperatuur en kleurweergave	Waar gedimd licht het meest oplevert
Bijzettafel naast de bank	250 tot 470 lumen	2700 K, dim-to-warm als hij 's avonds laag brandt, Ra 80	Als enige licht tijdens het televisiekijken, op een lage stand
Leesplek naast een stoel	470 tot 806 lumen	2700 K, Ra 90	Vol tijdens het lezen, laag zodra het boek dicht is
Nachtkastje	200 tot 400 lumen	2700 K of lager, dim-to-warm, Ra 80	In de laagste stand als je 's nachts opstaat, zodat je ogen niet aan fel licht hoeven te wennen
Dressoir of vensterbank	250 tot 470 lumen	2700 K, Ra 80, of Ra 90 met kunst aan de wand erboven	Als licht op ooghoogte dat de wand oppakt terwijl het plafondlicht uit is
Bureau	Genoeg voor 500 lux op het blad, vaak 500 tot 800 lumen dicht bij het werk	4000 K overdag en 2700 K in de avond, Ra 90	Terug naar halve kracht na werktijd; een lamp met instelbare kleur doet beide
Kinderkamer	150 tot 250 lumen	2700 K of lager, dim-to-warm	Als nachtlicht in de laagste stand, mits de lamp daar niet pulseert

Op welke hoogte de kap moet eindigen

Een dimbare lamp brandt op vol als je leest en op een lage stand als je televisie kijkt, en in beide standen hoort de lichtbron uit beeld te blijven. Dat hangt aan één maat: de onderrand van de kap ten opzichte van je ogen.

Wie op een bank met een zitting van 44 cm zit, heeft zijn ogen op ongeveer 115 cm boven de vloer. Blijft de onderrand van de kap daaronder en de bovenrand erboven, dan kijk je tegen de zijkant van de kap en niet in de lamp. Staat de onderrand hoger, dan schuift de lichtbron van onderen in beeld, en een led op vol vermogen is dan hard.

Op een bijzettafel van 55 tot 65 cm hoog betekent dat een lamp waarvan de kap op 40 tot 50 cm boven het blad begint. Bij een leesplek naast een stoel komt de onderrand op 100 tot 125 cm, zodat het licht over je schouder op de pagina valt. De hoogtes van lees-, vloer- en bedlampen staan bij elkaar in de maatwijzer met alle lamphoogtes in huis, samen met de marge die nog werkt.

Op een nachtkastje van 50 tot 60 cm, gelijk met de matras, gaat het om de hoogte waarop je rechtop in bed zit. Een kap met de onderrand rond schouderhoogte, ongeveer 45 tot 55 cm boven de matras, zet het licht op je boek zonder dat de lamp boven je hoofd uitsteekt.

Leg de dimmer zelf binnen handbereik van waar je zit. Het snoer loopt van de voet meestal achter het meubel langs naar een stopcontact op 30 cm hoogte, dus meet voordat je knipt hoever de dimmer vanaf de voet op het blad komt te liggen.

Waarom gedimd licht anders oogt dan je verwacht

Het oog ervaart licht niet lineair. Als vuistregel zie je ongeveer de wortel van de lichtstroom als helderheid: een lamp op een tiende van zijn lumen oogt nog als een derde, en op de helft als ruim twee derde. Daarom lijkt er in de bovenste helft van een dimmer weinig te gebeuren en valt het licht in het laatste stuk ineens weg.

Hoe een dimmer dat opvangt, heet de dimcurve. Een goede led-dimmer verdeelt het draaiwiel zo dat elk stuk draaien ongeveer even veel verschil geeft, een eenvoudige dimmer knipt lineair en stopt het bruikbare deel in het laatste kwart. Heeft je dimmer een instelling voor de laagste stand, zet die dan net boven het punt waar de lamp begint te pulseren.

De kleur is het tweede verschil. Een gloeilamp werd oranjer naarmate hij zachter brandde, en die combinatie van weinig licht en een warme kleur herkent het oog als avond. Een gewone led houdt 2700 K vast, dus je krijgt zwak licht met de kleur van vol licht, en dat oogt vlak terwijl er niets mis is met de lamp. Dim-to-warm haalt die verschuiving terug.

Houd per zichtveld één kleurtemperatuur aan, ook als de lampen gedimd zijn. Een tafellamp van 2700 K naast een dim-to-warm lamp die op 2000 K staat, laat de eerste koel en de tweede oranje ogen. Hoe tafellamp, kunst en textiel samen in één kamer vallen, lees je bij de volgorde waarin je decoratie en licht kiest.

Op de meter levert dimmen weinig op. Een led van 6 watt op de helft scheelt 3 watt, en bij vier branduren per dag is dat ruim 4 kilowattuur per jaar. De winst zit in de levensduur: een led-lamp gaat 15.000 tot 50.000 branduren mee, en wat hem sloopt is warmte in de driver, die bij lager vermogen minder heet wordt.

Wat je doet als de lamp flikkert, zoemt of nagloeit

Bijna elk probleem met een gedimde tafellamp komt uit een van de drie voorwaarden: de lamp, het type dimmer of het vermogen. Het symptoom vertelt welke, en daarmee weet je of je een andere lamp nodig hebt of een andere dimmer.

Werk in die volgorde. Vervang eerst de lamp door een exemplaar waar dimbaar op staat, liefst van een ander type; verandert er niets, dan ligt het aan de dimmer. Een lamp is goedkoper dan een dimmer en ook vaker de oorzaak.

Een snoerdimmer die handwarm wordt, doet wat hij moet doen, want er gaat een deel van het vermogen in zijn elektronica verloren. Wordt hij heet of ruik je iets, trek dan de stekker eruit: er hangt meer vermogen aan dan hij aankan, of er zit een klem los.

Twee gevallen lijken op een defect en zijn het niet. Een led die na het uitdraaien zwak nagloeit, krijgt via de elektronica van de dimmer een klein lekstroompje binnen. Een touchlamp die zelf van stand verandert, reageert op een spanningspiek in het net of op statische lading van je trui, en ook dat is geen kapotte lamp.

De tabel zet de symptomen naast de oorzaak. Lees hem van links naar rechts, en vervang pas iets als het symptoom en de oorzaak bij elkaar passen.

Wat je ziet of hoort	Waar het aan ligt	Wat je doet
Knippert of pulseert alleen in de laagste stand	Het vermogen zit onder de ondergrens van de dimmer, of de driver kan niet zo ver terug	Zet de laagste stand hoger als de dimmer dat kan, of kies een lamp met meer watt of een dimmer met een lager led-bereik
Flikkert over het hele bereik	Een lamp zonder dimbaar op de doos, of een dimmer met fase-aansnijding	Eerst een dimbare led, daarna een dimmer met R,C of led erop
Zoemt, vooral halverwege	Fase-aansnijding op een led-driver, of een driver die slecht op deze dimmer reageert	Een dimmer met fase-afsnijding; zoemt het dan nog, een lamp van een ander type
Gloeit zwak na in de uitstand	Een klein stroompje door de elektronica van de dimmer	Een dimmer met een schakelaar die het contact echt verbreekt, of een lamp die meer vermogen trekt
Doet tot halverwege niets en dimt dan in één keer	De dimcurve van de dimmer past niet bij de driver	Een led-dimmer met een instelbare laagste stand, of een andere lamp
Gaat binnen een paar maanden kapot	Een driver op een verkeerd type dimmer, of warmte die in een dichte kap niet weg kan	Controleer het type dimmer en kies een kap met een opening boven de lamp
Slimme lamp reageert niet meer op de app	De schakelaar of dimmer in het snoer staat uit of laag	Haal de dimmer eruit en laat de snoerschakelaar aan
Op de laagste stand nog te fel	De lamp heeft te veel lumen voor zijn plek, of de dimmer stopt boven het echte minimum	Een lamp met minder lumen, of dim-to-warm, die onderin ook in kleur zakt

Zo zet je een snoerdimmer in het snoer van een tafellamp

De volgorde begint bij de lamp en eindigt bij de test, want pas als lamp en dimmer bij elkaar passen heeft knippen zin.

1. Controleer de lamp en het snoer voordat je iets koopt

   Kijk of dimbaar op de verpakking van de lichtbron staat, noteer het vermogen en tel de aders in het snoer. Twee aders met een voet van hout, keramiek of kunststof is het eenvoudige geval; drie aders met een geel-groene draad betekent een metalen voet die geaard moet blijven.

2. Kies een dimmer die past bij het vermogen en het snoer

   Neem een snoerdimmer met een led-bereik dat onder het vermogen van jouw lamp begint. Heeft het snoer drie aders, dan hoort de dimmer een klem of doorvoer voor de aarde te hebben; zit die er niet, kies dan een stekkerdimmer met randaarde.

3. Trek de stekker eruit en bepaal de plek van de dimmer

   Met de stekker uit het stopcontact is het snoer spanningsloos, en dat is de enige zekerheid die je hier nodig hebt. Zet de lamp op zijn plek, kies het punt waar de dimmer op het blad of naast het bed binnen handbereik ligt en markeer dat op het snoer.

4. Open de dimmer en knip het snoer volgens het schema

   Bij de meeste snoerdimmers knip je het snoer helemaal door en gaan beide aders in de klemmen, bij sommige loopt één ader ongeknipt door het huis. Het schema in het deksel beslist. Verwijder de mantel tot net binnen de trekontlasting en strip per ader zoveel koper als bij de klem staat aangegeven, meestal 6 tot 8 mm.

5. Zet de aders vast en klem de mantel in de trekontlasting

   Knijp een adereindhuls om elke soepele ader voordat die in een schroefklem gaat, anders spreiden de koperdraadjes en zit er na een paar keer verschuiven één los. Draai de trekontlasting aan op de mantel en niet op de losse aders, zodat een ruk aan het snoer nooit tot bij de klemmen komt.

6. Trek aan het snoer en sluit het huis

   Trek aan beide kanten stevig aan het snoer en kijk of er bij de klemmen iets beweegt. Schroef daarna het deksel dicht en controleer of er nergens koper of een losse ader tussen de naad uitsteekt.

7. Test het hele bereik met de camera erbij

   Draai de dimmer langzaam van vol naar de laagste stand en terug, en film de lamp in de lage stand met je telefoon. Flikkert of zoemt hij, zet dan de laagste stand hoger als de dimmer dat toelaat, of probeer een andere lamp voordat je de dimmer de schuld geeft.

Maatwijzer

De hoogtes en maten die in een huis kloppen: bar, eettafel, tv, schilderij, wandlamp, kapstok en gordijnrails, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Onderdeel Alle Zitten Eten en bar Aan de muur Licht Keuken Trap, hal en deur Slapen Raam en gordijn Werken Badkamer

Onderdeel	Wat	Maat	Marge die werkt	Waar het van afhangt
Zitten	Bank, zithoogte	44 cm	40 tot 48 cm	Meet tot de ingezakte zitting, niet tot het bolle kussen. Hoger kom je makkelijker op en af, lager zit je meer achterover.
Zitten	Bank, zitdiepte	60 cm	55 tot 65 cm	Boven 70 cm hangen je voeten vrij en zit je gedwongen onderuit. Loungebanken gaan tot 100 cm en zijn bedoeld om op te liggen.
Zitten	Bank, totale hoogte met rugleuning	80 cm	75 tot 90 cm	Staat de bank voor een raam, dan blijft hij onder de vensterbank als hij niet hoger is dan 80 cm.
Zitten	Fauteuil, zithoogte	45 cm	42 tot 48 cm	Een paar centimeter hoger dan de bank scheelt bij het opstaan. Een lage lounge-fauteuil zakt naar 38 cm.
Zitten	Salontafel, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Vuistregel: gelijk aan of net onder de zithoogte van de bank. Dan zet je je kopje neer zonder voorover te buigen.
Zitten	Salontafel, afstand tot de bank	40 cm	35 tot 45 cm	Minder en je knieën stoten tegen de rand, meer en je moet opstaan om je glas te pakken.
Zitten	Bijzettafel naast de bank, hoogte	60 cm	55 tot 65 cm	Gelijk met de armleuning, dan pak je je glas zonder te kijken.
Zitten	Poef of voetenbank, hoogte	42 cm	38 tot 45 cm	Iets lager dan de zitting waar je op zit, anders drukt de rand in je kuiten.
Zitten	Doorloop tussen bank en meubel	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm loop je er met een volle wasmand langs. 60 cm is te krap om elkaar te passeren.
Zitten	Tv-meubel, hoogte	45 cm	40 tot 55 cm	Hierop komt het midden van een 55 inch scherm op ongeveer 80 cm. Wil je het midden op ooghoogte, dan hang je de tv aan de wand.
Eten en bar	Barblad, hoogte	105 cm	100 tot 110 cm	De barkruk moet 25 tot 30 cm lager zijn dan het blad.
Eten en bar	Barblad, diepte	40 cm	30 tot 60 cm	40 cm is een bord plus een glas. Wil je er ook snijden of een laptop neerzetten, dan 60 cm.
Eten en bar	Barblad, overstek voor je knieën	25 cm	20 tot 30 cm	Zonder overstek zitten je knieën tegen het kastje. Boven 30 cm moet het blad onderstut worden, anders kantelt het als iemand erop leunt.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij een blad van 105 cm	78 cm	75 tot 82 cm	Het verschil tussen zitting en blad blijft 25 tot 30 cm, want daar passen je bovenbenen.
Eten en bar	Barkruk, zithoogte bij aanrechthoogte (90 cm)	63 cm	60 tot 67 cm	Hetzelfde verschil van 25 tot 30 cm. Een gewone barkruk van 78 cm is hier te hoog en je zit met je knieën omhoog.
Eten en bar	Bar, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Met 60 cm stoot je je elleboog niet tegen je buurman. Onder 55 cm zit je schouder aan schouder.
Eten en bar	Eettafel, hoogte blad	75 cm	72 tot 78 cm	Vaste maat in de meubelbranche, geen norm. Een dik hardstenen of houten blad telt mee, dus meet de bovenkant.
Eten en bar	Eettafel, vrije hoogte onder het blad	68 cm	65 tot 72 cm	Hier zitten je bovenbenen. Een dikke tafelrand, een schuiflade of een dwarsbalk eet die ruimte op.
Eten en bar	Eetstoel, zithoogte	45 cm	44 tot 47 cm	Het verschil met het tafelblad moet 28 tot 32 cm zijn. Bij een tafel van 78 cm hoort dus een stoel van 46 tot 48 cm.
Eten en bar	Eettafel, breedte per persoon	60 cm	55 tot 70 cm	Een placemat is 45 cm breed, de rest is ruimte voor je ellebogen en je glas. Aan de kopse kant reken je een extra plek van 60 cm.
Eten en bar	Eettafel, diepte	90 cm	80 tot 100 cm	Bij 80 cm raken de borden tegenover elkaar bijna. Bij 90 cm past er een schaal of een kaars in het midden.
Eten en bar	Ronde eettafel, diameter	120 cm voor 4 personen	110 tot 150 cm	Reken 60 cm omtrek per persoon en houd het midden vrij voor de schalen. Vanaf 140 cm zitten er zes mensen omheen.
Eten en bar	Ruimte achter een eetstoel	100 cm	75 tot 110 cm	75 cm om de stoel achteruit te schuiven en op te staan, 100 cm om er ook achterlangs te lopen met een schaal.
Aan de muur	Schilderij, hartlijn boven de vloer	145 cm	140 tot 155 cm	Vuistregel, geen norm: het midden van het werk op ooghoogte van iemand die staat. Hang alles in de kamer op dezelfde hartlijn, dan loopt de wand rustig.
Aan de muur	Schilderij boven een bank, onderrand	25 cm boven de rugleuning	20 tot 30 cm	Lager en het lijkt of het werk op de bank leunt. Door de bank schuift de hartlijn omhoog naar 150 tot 165 cm, en dat mag hier.
Aan de muur	Schilderij boven een dressoir, onderrand	25 cm boven het blad	20 tot 30 cm	Genoeg om er een lamp of een vaas voor te zetten zonder dat die de lijst raakt.
Aan de muur	Wandcollage, ruimte tussen de lijsten	6 cm	5 tot 8 cm	Gelijke tussenruimte laat de groep als een vlak lezen. Boven 10 cm valt de groep uiteen in losse lijstjes.
Aan de muur	Schilderij in een trapgat, hartlijn	145 cm boven de neus van de trede	140 tot 150 cm	Meet loodrecht boven de voorkant van de trede waar je staat. Dan loopt de rij lijsten mee met de trap in plaats van scheef te lijken.
Aan de muur	Spiegel in de hal, hartlijn	155 cm	150 tot 165 cm	De bovenkant moet boven het hoofd van de langste huisgenoot uitkomen, anders ziet die zijn kruin niet.
Aan de muur	Spiegel boven de wastafel, onderkant	20 cm boven het blad	15 tot 25 cm	Ruimte voor de kraan en een zeeppompje. Bij 20 cm kijk je nog recht in je gezicht in plaats van tegen je hals.
Aan de muur	Wandklok, hartlijn	180 cm	170 tot 200 cm	Boven ooghoogte en boven de meubels, zodat je hem van de andere kant van de kamer ziet en er niemand voor staat.
Aan de muur	Tv, midden van het scherm	105 cm	100 tot 115 cm	Op ooghoogte als je op de bank zit: bij een zitting van 44 cm zit je oog op ongeveer 115 cm. Boven een schouw kijk je omhoog en dat voel je na een film in je nek.
Aan de muur	Tv, kijkafstand	2 keer de schermdiagonaal	1,5 tot 2,5 keer	Een 55 inch scherm is 140 cm diagonaal, dus 2 tot 3,5 m. Bij 4K mag je dichterbij zitten omdat je de pixels niet meer ziet.
Aan de muur	Stopcontact, hart boven de vloer	30 cm	25 tot 35 cm	Gewoonte, geen norm: NEN 1010 schrijft geen hoogte voor, alleen de zones in de badkamer. Achter een dressoir zet je hem net zo goed op 15 cm, boven een werkblad juist hoog.
Aan de muur	Schakelaar, hart boven de vloer	105 cm	90 tot 110 cm	Ook een gewoonte. 105 cm is de oude Nederlandse standaard: je vindt hem in het donker met je hand op heuphoogte. Voor kinderen en vanuit een rolstoel werkt 90 tot 100 cm beter.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, onderkant	80 cm boven het blad	75 tot 90 cm	Laag genoeg om het blad te verlichten, hoog genoeg om iemand tegenover je aan te kijken. Bij een plafond boven 280 cm mag hij iets hoger.
Licht	Hanglamp boven de eettafel, breedte	30 cm binnen de rand van het blad	30 tot 40 cm binnen de rand	Anders stoot je je hoofd als je langs de tafel loopt of een stoel aanschuift.
Licht	Hanglamp boven een kookeiland, onderkant	75 cm boven het blad	70 tot 85 cm	Boven een blad van 90 cm kom je dan op 165 cm, ongeveer ooghoogte. Kies dus een kap die de lamp van onderaf afschermt. Bij twee of drie lampen reken je 70 tot 90 cm hart op hart.
Licht	Hanglamp in de hal of boven de trap, onderkant	210 cm boven de vloer	200 tot 230 cm	Vrije doorloop, niemand stoot zijn hoofd. Boven een trap meet je vanaf de hoogste trede die onder de lamp ligt.
Licht	Wandlamp, hart	160 cm	150 tot 170 cm	Ooghoogte. Schijnt de lamp opzij of omhoog, dan mag hij lager hangen. In een open lamp op ooghoogte kijk je recht in de bron.
Licht	Leeslamp naast een stoel, onderkant van de kap	110 cm	100 tot 125 cm	Net boven je schouder als je zit, dan valt het licht op de pagina en niet in je ogen.
Licht	Vloerlamp naast de bank, onderkant van de kap	140 cm	130 tot 150 cm	Je hoofd zit op de bank op ongeveer 130 cm. Blijft de kap daarboven, dan kijk je niet in het lampje.
Licht	Bedlamp aan de wand, hart	65 cm boven de matras	55 tot 75 cm	Op zithoogte in bed, zodat het licht op je boek valt. Meet vanaf de matras en niet vanaf de vloer, want een boxspring scheelt 20 cm.
Licht	Spiegellamp badkamer, twee lampen naast de spiegel	160 cm hart	155 tot 170 cm	Licht van de zijkant geeft geen schaduw onder je ogen en je kin. Een enkele lamp boven de spiegel doet dat wel.
Licht	Inbouwspot, afstand tot de wand	70 cm	60 tot 90 cm	Dichterbij krijg je een felle boog op het stucwerk, verder weg blijft de wand donker. Onderling 100 tot 150 cm, afhankelijk van de stralingshoek.
Licht	Buitenlamp naast de voordeur, hart	190 cm	170 tot 210 cm	Boven je hoofd, zodat je niet in de lamp kijkt terwijl je het slot zoekt. Op ooghoogte ben je juist blind.
Keuken	Aanrecht, hoogte bovenkant blad	90 cm	85 tot 95 cm	De Nederlandse standaard: onderkast, verstelbare poten en een blad van 3 tot 4 cm samen. Vuistregel: ellebooghoogte min 10 tot 15 cm, dus ben je langer dan 1,85 m, draai de poten dan uit.
Keuken	Werkblad, diepte	60 cm	57 tot 65 cm	Kookplaten en spoelbakken zijn op 60 cm gemaakt. Een diep blad van 70 cm geeft ruimte achter de kookplaat, maar je reikt verder naar de bovenkastjes.
Keuken	Bovenkastjes, onderkant boven het werkblad	55 cm	50 tot 60 cm	Onder 50 cm past je keukenmachine er niet onder en sta je met je hoofd tegen de deur. Boven 60 cm kom je niet bij het bovenste schap.
Keuken	Bovenkastjes, diepte	35 cm	32 tot 40 cm	Ondieper dan het werkblad, zodat je er niet tegenaan stoot als je over het blad buigt om te snijden.
Keuken	Afzuigkap boven een gaskookplaat, onderkant	70 cm	65 tot 75 cm	De vlam en de hete lucht moeten weg kunnen: onder 65 cm boven de pannendrager wordt het vetfilter te heet. Houd altijd de minimummaat uit de handleiding aan, dat is een eis van de fabrikant.
Keuken	Afzuigkap boven inductie, onderkant	60 cm	55 tot 65 cm	Geen vlam, dus hij mag lager, en lager hangen vangt meer damp. Ook hier is de handleiding leidend, want die maat hoort bij het apparaat.
Keuken	Kookeiland, loopruimte rondom	120 cm	100 tot 150 cm	Bij 100 cm kun je de vaatwasser openen en er nog langs. Bij 120 cm passeren twee mensen elkaar terwijl er een lade open staat.
Keuken	Twee keukenrijen tegenover elkaar, afstand	120 cm	110 tot 140 cm	Een ovendeur en een lade die tegenover elkaar open staan hebben allebei ongeveer 60 cm nodig.
Keuken	Oven op werkhoogte, bodem van de ovenruimte	90 cm	80 tot 100 cm	Je tilt een hete bakplaat er recht uit in plaats van gebogen. Boven 100 cm til je een schaal boven je middel en zie je niet meer wat erin staat.
Keuken	Vaatwasser, nismaat	60 cm breed, 82 cm hoog	60 tot 60,5 cm breed	Een onderbouwmodel schuift onder een blad van 90 cm. Een vrijstaand model heeft zijn eigen bovenblad en is ongeveer 85 cm hoog.
Keuken	Inbouwkoelkast, nishoogte	88, 122 of 178 cm	vaste maten per model	De kast volgt de nismaat, dus meet de nis en niet het apparaat. Achter en boven het apparaat moet ventilatieruimte vrij blijven.
Keuken	Stopcontact boven het werkblad, hart	115 cm	110 tot 120 cm	Dat is 20 tot 30 cm boven het blad, dus vrij van spetters en niet weggewerkt achter de waterkoker. Houd minstens 30 cm afstand tot de spoelbak.
Keuken	Keukenplint, hoogte	10 cm	10 tot 15 cm	De poten zijn verstelbaar en met de plint stel je de aanrechthoogte fijn in. De plint staat 5 cm terug, zodat je met je tenen onder het kastje kunt.
Trap, hal en deur	Trapleuning, hoogte	90 cm	80 tot 100 cm (norm)	Norm: het Bouwbesluit, sinds 2024 het Besluit bouwwerken leefomgeving, eist een leuning tussen 80 en 100 cm, gemeten vanaf de voorkant van de trede. Een leuning is verplicht als je over de trap meer dan 1 m stijgt.
Trap, hal en deur	Optrede, hoogte van een trede	maximaal 18,8 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw tot 22 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl, voor een woning. Oude trappen zijn vaak 20 tot 21 cm en dat mag blijven zolang je de trap niet vernieuwt.
Trap, hal en deur	Aantrede, diepte van een trede	minimaal 22 cm bij nieuwbouw	22 cm is de ondergrens (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Bij een draaiende trap geldt die maat op de looplijn, dus in de punt van een kwartdraai mag de trede smaller zijn.
Trap, hal en deur	Trap, vuistregel voor comfortabel lopen	2 x optrede + aantrede = 60 cm	58 tot 64 cm	Geen norm maar een oude vuistregel. 17 op en 26 aan loopt rustig (60), 20 op en 22 aan is een gewone Nederlandse trap (62). Daarbuiten struikel je op de maat.
Trap, hal en deur	Trap, vrije breedte	80 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 70 cm (norm)	Norm uit het Bouwbesluit en nu het Bbl. Onder 80 cm krijg je een matras of een bank niet naar boven.
Trap, hal en deur	Trap, vrije hoogte erboven	230 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 190 cm (norm)	Norm, gemeten loodrecht boven de voorkant van de trede. Bij een dichtgezette zoldertrap is dit de maat waar je tegen de balk loopt.
Trap, hal en deur	Vloerafscheiding langs een trapgat of vide	100 cm bij nieuwbouw	bestaande bouw 90 cm (norm)	Norm: verplicht zodra het verval meer dan 1 m is. Openingen mogen niet groter zijn dan 10 cm en tussen 20 en 70 cm boven de vloer mag er niets zijn waar een kind op kan klimmen.
Trap, hal en deur	Binnendeur, dagmaat van het kozijn	83 x 201,5 cm	78, 83, 88 of 93 cm breed; 201,5, 211,5 of 231,5 cm hoog	Industriestandaard, geen norm. Na montage houd je ongeveer 3 cm minder vrije doorgang over, dus voor een rolstoel of rollator kies je een blad van 93 cm.
Trap, hal en deur	Deurkruk, hoogte	100 cm	95 tot 105 cm	Gewoonte: het slot zit in een standaardkozijn op die hoogte. Verplaatsen kan alleen als je het slotgat in het blad meeverhuist.
Trap, hal en deur	Kapstok, hoogte van de haken	170 cm	160 tot 180 cm	Een lange jas hangt ongeveer 100 cm af, dus op 170 cm blijft hij vrij van de vloer. Een kinderkapstok komt op 110 tot 120 cm.
Trap, hal en deur	Hal, vrije loopruimte	100 cm	90 tot 120 cm	Onder 90 cm kun je niet met twee mensen langs elkaar en past er geen kinderwagen naast de kapstok.
Trap, hal en deur	Drempel, hoogte	maximaal 2 cm	0 tot 2 cm	Boven 2 cm struikel je eroverheen en kom je er met een rollator of rolstoel niet zonder helling over. Een schuine aanloop haalt de rand eraf.
Slapen	Bed, bovenkant matras	55 cm	45 tot 65 cm	Zit je op de rand met je voeten plat op de vloer en je knieën in een hoek van 90 graden, dan is de hoogte goed. Een boxspring komt vaak op 60 tot 65 cm, een laag frame op 45.
Slapen	Matras, standaardmaten	140 x 200 cm	80, 90, 120, 140, 160 of 180 cm breed; 200 of 210 cm lang	Ben je langer dan 1,90 m, neem dan 210 cm. Twee losse matrassen van 90 x 210 vullen samen een bed van 180 x 210.
Slapen	Nachtkast, hoogte bovenblad	60 cm	55 tot 70 cm	Gelijk met of iets boven de matras, dan zet je liggend je glas neer zonder te kijken. Bij een boxspring van 65 cm hoort dus een hoge nachtkast.
Slapen	Loopruimte naast het bed	70 cm	60 tot 90 cm	60 cm is genoeg om langs te lopen, 70 cm om het bed op te maken zonder tegen de kast te stoten.
Slapen	Kledingroede voor lange kleding	160 cm	150 tot 170 cm	Een jas of lange jurk hangt 120 tot 140 cm af, dus eronder blijft nog ruimte voor een lade of een schoenenbak.
Slapen	Kledingroede voor korte kleding	100 cm	95 tot 110 cm	Hemden en dubbelgevouwen broeken hangen 70 tot 90 cm af. Met twee roedes boven elkaar, op 100 en 195 cm, verdubbel je de hangruimte.
Slapen	Kast, diepte voor hangende kleding	60 cm	55 tot 65 cm	Een hanger is 45 cm breed en met 60 cm diepte sluit de deur zonder dat de mouwen klem zitten. Is de kast ondieper dan 55 cm, zet de roede dan in de lengte.
Slapen	Kast, legborddiepte voor truien en broeken	40 cm	35 tot 45 cm	Een opgevouwen trui is ongeveer 30 cm breed. Met 40 cm valt de stapel niet naar voren als je de deur opent.
Slapen	Kast, hoogste bruikbare schap	200 cm	190 tot 210 cm	Verder reik je niet zonder trapje. Wat boven 210 cm staat, is opslag voor koffers die je twee keer per jaar pakt.
Slapen	Hoogslaper, vrije hoogte boven de matras	100 cm	90 tot 110 cm	Genoeg om rechtop in bed te zitten. Meet van de bovenkant van de matras tot het plafond, niet tot de bodem van het bed.
Raam en gordijn	Gordijnrails, hoogte boven het kozijn	12 cm	10 tot 15 cm	Boven het kozijn laat het raam groter lijken en houdt de rail het gordijn uit het glas. Zit het plafond dichtbij, monteer de rail dan 5 tot 10 cm onder het plafond of direct tegen het plafond.
Raam en gordijn	Gordijnrails, uitloop naast het kozijn	20 cm per zijde	15 tot 25 cm	Daar staat het opzij geschoven gordijn geparkeerd, zodat het niet voor het glas blijft hangen en je het daglicht niet inlevert.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vloer	1 cm boven de vloer	0 tot 2 cm	Net vrij van de vloer: het sleept niet en hangt toch recht. Wil je het gordijn op de vloer laten vallen, maak het dan 5 tot 10 cm langer dan de maat tot de vloer.
Raam en gordijn	Gordijn, lengte tot de vensterbank	2 cm boven de bank	1 tot 3 cm	Vrij van de bank, zodat het gordijn niet omkrult op de plank en de warmte van de radiator eronder langs kan.
Raam en gordijn	Gordijn, stofbreedte	2 keer de railbreedte	1,5 tot 2,5 keer	Bij 1,5 keer hangt de stof vlak, bij 2,5 keer krijg je volle plooien. Een wave-rail vraagt 2 tot 2,5 keer, anders staat de golf niet.
Raam en gordijn	Rolgordijn of plissé in de dag, speling	0,5 cm per zijde	0,3 tot 1 cm	Meet de dagmaat op drie hoogtes en neem de kleinste maat, want een kozijn staat zelden haaks.
Raam en gordijn	Vitrage, afstand tot het glas	5 cm	3 tot 10 cm	Tegen koud glas wordt de stof vochtig en krijg je vlekken. Verder naar binnen botst hij op de vensterbank of de raamkruk.
Raam en gordijn	Vensterbank binnen, diepte	20 cm	15 tot 30 cm	Volgt de dikte van de muur plus een overstek van 2 tot 3 cm. Vanaf 20 cm staat een plant er stabiel op.
Raam en gordijn	Vensterbank buiten, overstek	4 cm	3 tot 5 cm	Met een waterhol aan de onderkant. Zonder dat overstek loopt regenwater terug over de gevel en krijg je vuilstrepen onder het raam.
Raam en gordijn	Radiator onder het raam, onderkant	12 cm boven de vloer	10 tot 15 cm	Er moet lucht onderlangs kunnen, daar begint de convectie. Houd ook 3 tot 5 cm tussen radiator en wand en 10 cm vrij onder de vensterbank.
Werken	Bureau, hoogte blad zittend	74 cm	72 tot 76 cm	Je onderarmen liggen horizontaal op het blad en je schouders blijven laag. Kun je het blad niet verstellen, zet dan de stoel hoger en je voeten op een steun.
Werken	Zit-stabureau, stahoogte	105 cm	95 tot 120 cm	Ellebooghoogte staand. Vuistregel: je lichaamslengte min 75 cm, dus bij 1,80 m kom je op 105 cm.
Werken	Bureaustoel, zithoogte	45 cm	40 tot 52 cm	Voeten plat op de vloer, knieën iets lager dan je heupen. De gasveer van een bureaustoel dekt dat bereik zelf.
Werken	Vrije hoogte onder het bureaublad	68 cm	65 tot 72 cm	Je bovenbenen moeten eronder passen, ook met een lade of een kabelgoot. Houd daarnaast 60 cm breed en 60 cm diep beenruimte vrij.
Werken	Bureaublad, diepte	80 cm	70 tot 90 cm	Bij 80 cm staat het scherm op armlengte, 50 tot 80 cm van je ogen, en ligt je toetsenbord er nog voor.
Werken	Beeldscherm, bovenrand	op ooghoogte of iets lager	110 tot 125 cm boven de vloer	Je kijkt dan licht naar beneden en dat is de rustpositie van je ogen. Een laptop op het blad zit ongeveer 20 cm te laag, dus zet hem op een standaard met een los toetsenbord.
Werken	Toetsenbord, afstand tot de bladrand	10 cm	8 tot 15 cm	Daar rusten je handpalmen. Zonder die strook hangen je armen in de lucht en trekt het in je schouders.
Werken	Wandplank boven het bureau, onderkant	45 cm boven het blad	40 tot 60 cm	Een A4-ordner is 32 cm hoog, dus die past er nog onder, en je stoot je hoofd niet als je opstaat.
Werken	Boekenschap, diepte	25 cm	20 tot 30 cm	Een pocket is 12 cm diep, een gebonden boek 16 tot 20 cm. Bij 25 cm staan ze allemaal binnen de rand.
Werken	Boekenschap, overspanning zonder steun	80 cm	70 tot 90 cm	Boeken wegen al snel 25 kg per meter schap. Bij 18 mm plaatmateriaal blijf je onder 80 cm, anders zakt het schap zichtbaar door.
Keuken	Schap voor borden, diepte	32 cm	30 tot 35 cm	Een plat bord is 26 tot 28 cm in doorsnee. Met 32 cm houd je een vinger ruimte om de stapel te pakken zonder te schuiven.
Badkamer	Wastafel, bovenkant	85 cm	80 tot 95 cm	Vuistregel: heuphoogte, dan buig je niet voorover om je handen te wassen. Gebruiken kinderen de wastafel, dan is 80 cm prettiger.
Badkamer	Opzetkom, hoogte van het meubel	75 cm	70 tot 80 cm	Tel de kom van 10 tot 15 cm erbij op, dan komt de bovenrand op 85 tot 95 cm. Vergeet die optelsom en je wast je handen op keukenhoogte.
Badkamer	Handdoekhaak naast de wastafel	140 cm	120 tot 160 cm	Binnen handbereik met natte handen, dus naast de wastafel en niet aan de andere kant van de ruimte.
Badkamer	Handdoekradiator, onderkant	20 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Daar zitten de aansluitingen en je kunt eronder dweilen. Hang de bovenkant niet hoger dan 180 cm, anders kom je niet bij de handdoek. Een smalle handdoekradiator geeft weinig vermogen, dus reken hem niet als enige verwarming.
Badkamer	Douchekraan, hart	100 cm	95 tot 110 cm	Heuphoogte, zodat je de kraan kunt bedienen zonder onder de koude straal te gaan staan.
Badkamer	Badkraan, hart	65 cm	60 tot 75 cm	Ongeveer 20 cm boven de badrand, dan kun je bijmengen terwijl je in bad zit.
Badkamer	Regendouchekop	210 cm	200 tot 225 cm	Minstens 20 cm boven het hoofd van de langste gebruiker, want je staat er recht onder. Bij een schuin dak meet je op het punt waar je echt staat.
Badkamer	Handdouche aan een glijstang, bovenste stand	190 cm	180 tot 200 cm	De stang is 60 tot 90 cm lang, dus de onderste stand komt rond 110 cm. Daarmee spoel je het bad, een kind of de hond af.
Badkamer	Toilet, zithoogte	40 cm	38 tot 48 cm	Standaard is 40 cm. Een verhoogd toilet van 45 tot 48 cm zit op stoelhoogte en daar sta je makkelijker van op. Bij een hangend toilet bepaal je de hoogte zelf met het inbouwframe.
Badkamer	Toilet, vrije ruimte voor de pot	60 cm	55 tot 70 cm	Daar staan je knieën en voeten. Zijwaarts wil je 80 cm breedte, anders zit je met je schouder tegen de muur.
Badkamer	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 75 cm hoog; 20 tot 30 cm voor de voorkant van de pot	Zittend pak je de rol zo zonder te draaien. Hang je hem naast of achter je, dan verdraai je je rug elke keer.
Badkamer	Fonteintje in het toilet, bovenkant	85 cm	80 tot 90 cm	Dezelfde hoogte als een wastafel. Let op de draairichting van de deur, want een fonteintje van 40 cm breed vraagt een vrije hoek.
Badkamer	Stopcontact in de badkamer	buiten 60 cm van bad of douche	norm, geen gewoonte	NEN 1010 verdeelt de badkamer in zones: binnen 60 cm van de rand van een bad of douche mag geen wandcontactdoos. Alle wandcontactdozen moeten achter een aardlekschakelaar van 30 mA.

Nalopen voordat de lamp weer op tafel staat

• Dimbaar staat op de verpakking van de lamp, of het dimsymbool zonder streep erdoor
• De dimmer draagt R,C, led of universeel, en is geen dimmer met uitsluitend R,L
• Het vermogen van de lamp ligt binnen het led-bereik op de dimmer
• Er zit maar één dimmer in de keten, en geen dimmer voor een slimme of stapdimbare lamp
• Bij een snoer met drie aders loopt de aarde ononderbroken door de dimmer
• De trekontlasting klemt de mantel, en een ruk aan het snoer beweegt niets bij de klemmen
• Geen strepen in het camerabeeld van je telefoon in de laagste stand
• De onderrand van de kap blijft onder ooghoogte van wie ernaast zit, rond 115 cm naast een bank

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Een oude dimmer voor gloeilampen hergebruiken

Een dimmer uit de tijd van gloeilampen werkt met fase-aansnijding en begint vaak pas bij 20 tot 60 watt. Met een led van 6 watt zit je onder die grens en krijgt de driver een spanning met steile sprongen, dus flikkert en zoemt de lamp tegelijk.

Wat het eerst sneuvelt is niet de dimmer maar de lamp, die na een paar maanden helemaal niets meer doet.

Een slimme lamp op een dimmer zetten

Een slimme lamp heeft een ontvanger en een eigen dimschakeling in de voet, en die hebben volle netspanning nodig. Op een snoerdimmer krijgt die elektronica een aangeknipte golf, met knipperen, uitvallen en een verbroken verbinding als gevolg.

Draai de snoerdimmer helemaal open of haal hem eruit, en dim alleen nog via de app of de draadloze schakelaar.

De aarde onderbreken bij een metalen voet

Een lamp met een metalen voet heeft een snoer met drie aders, en de geel-groene ader houdt die voet veilig als er binnenin een ader losraakt. Knip je die aarde door omdat de snoerdimmer maar twee klemmen heeft, dan is die bescherming weg en merk je dat pas als je de voet aanraakt.

Een lamp kiezen op watt in plaats van lumen

Bij led zegt het wattage weinig over het licht, want twee lampen van 6 watt kunnen honderden lumen verschillen. Wie op watt koopt, krijgt een tafellamp die te zwak is om bij te lezen, of een die zo fel is dat hij altijd onderin het bereik brandt, precies waar het pulseren begint.

Dimmen om stroom te besparen

Een led van 6 watt die op de helft brandt, scheelt bij vier branduren per dag ruim 4 kilowattuur per jaar. Dat is geen reden om een dimmer te kopen, en ook geen reden om een lamp met te veel lumen te nemen en die altijd laag te zetten.

Kies het aantal lumen op de plek en gebruik de dimmer voor het verschil tussen lezen en televisiekijken.

Een krachtige led in een kleine dichte kap draaien

Een led wordt minder heet dan een gloeilamp, maar de warmte die er is ontstaat in de driver in de voet. In een kleine kap zonder opening boven de lamp blijft die warmte hangen, en de elektronica is precies het onderdeel dat daar het eerst op stukgaat.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Een tafellamp met een stekker dim je zelf, want dat is werk aan een toestel. Een geschakeld stopcontact met een wanddimmer is een ander verhaal: dat is werk aan de vaste installatie volgens NEN 1010, met de groep uit en een spanningszoeker om te controleren of de aders spanningsloos zijn.

Laat een elektricien komen als er in de schakelaardoos geen nuldraad zit terwijl de dimmer die vraagt, of als je in een woning van voor ongeveer 1970 stof- of loodgeïsoleerde bedrading aantreft. Een oude lamp met een textielsnoer dat bij buigen scheurt, krijgt eerst een nieuw snoer voordat er een dimmer in komt.